Neáu anh coøn treû nhö naêm aáy

Quyeát ñoùn em veà soáng vôùi anh

Nhöõng khoaûng chieàu buoàn phô phaát laïi

Anh ñaøn em haùt níu xuaân xanh

Nhöng thuyeàn em buoäc sai duyeân phaän

Anh luïy ñôøi queân beán khoùi söông

Naêm thaùng... naêm cung môø caùch bieät

Bao giôø em heát nôï Taàm döông?

Neáu coù ngaøy mai anh trôû goùt

Quay veà laõng ñaõng beán soâng xa

Thì em coøn ñaáy hay ñaâu maát?

Cuoái xoùm buoàn teo moät tieáng gaø..." (Neáu Anh Coøn Treû/thô Hoaøng Caàm)

Treân ñôøi naøy coù bieát bao nhieâu ngöôøi gaëp nhau, hay gaëp laïi nhau, yeâu nhau muoän maøng luùc ñaõ... giaø? Muoän maøng!

Baøi thô laõng maïn do thi só Hoaøng Caàm vieát naêm 1941, dieãn taû noãi buoàn vì moät cuoäc tình dôû dang cuûa ngöôøi khoâng coøn... treû nöõa.

Coù nhieàu chöõ, nhieàu caâu thaät tuyeät vôøi. Laáy vaøi thí duï giaûn dò trong baøi, ñeå xem taøi laøm thô cuûa Hoaøng Caàm.

Môû ñaàu baøi thô, chöõ Neáu cho thaáy ñaây moät chuyeän mong öôùc, giaû duï. Ñoïc tieáp cho heát caâu ñaàu, anh coøn treû nhö naêm aáy, seõ thaáy roõ ñoù chæ laø moät chuyeän khoâng theå coù thöïc.

Nhöng, chöõ Quyeát ôû ñaàu caâu thöù hai cho thaáy duø chæ laø chuyeän giaû töôûng, yù töôûng ngöôøi ñaøn oâng vaãn maïnh meõ, khi coù yù ñoùn em veà soáng.

Coù moät chöõ hôi laï laø khoaûng cuûa caâu thöù ba. Thöôøng ngöôøi ta seõ vieát laø buoåi. Nhöng ñoïc khoaûng chieàu nghe thaám thía hôn laø buoåi chieàu. Caùi caûm giaùc khi ñoïc khoaûng chieàu seõ laø nhöõng luùc hoaøng hoân veà, khoâng ñöôïc troïn veïn ñöôïc thaønh caû buoåi chieàu, maø chæ coù nhöõng khoaûng thôøi gian cuûa nhöõng buoåi chieàu maø thoâi. Keát quaû laøm caû caâu thô buoàn hôn, hay hôn.

Chöõ níu ôû trong níu xuaân xanh phaûi noùi laø raát hay, cho thaáy tình traïng gaàn nhö laø tuyeät voïng cuûa moái tình... giaø, duø ñaây vaãn chæ laø noùi chuyeän giaû töôûng. Maëc duø chuyeän ñoùn ngöôøi yeâu veà chæ laø chuyeän khoâng coù thöïc, maø tình yeâu ñaõ mong manh nhö vaäy roài!

Ñoaïn cuoái cuûa baøi thô, caâu ñaàu cuõng baét ñaàu baèng Neáu, do ñoù cuõng chæ laø chuyeän giaû duï. Tuy vaäy, khi ñoïc tieáp coù ngaøy mai anh trôû goùt thì thaáy caâu chuyeän laïi coù theå xaåy ra trong töông lai vaø khoâng phaûi laø chuyeän khoâng thaät nhö ôû ñoaïn ñaàu baøi thô.

Nhöng, luùc ñoù ngöôøi laõng ñaõng coù theå hieåu laø ngöôøi ñaøn oâng ñaõ maát hoàn vì maát... tình ñi lang thang khaép nôi, roài tìm veà beán soâng xa vaéng vôùi caùi buoàn coâ ñôn.

Caâu aùp choùt cuûa baøi thô laø moät caâu hoûi, em coøn ñaáy hay ñaâu maát? Vaø, chöõ Thì ñaët kheùo leùo ôû ñaàu caâu laøm caû caâu maïnh haún leân vôùi yù nghóa thaäm xöng hôn nhieàu. Caâu thô, caâu hoûi nhöng coù veû ñaõ bieát caâu traû lôøi roài, gaàn nhö thaønh moät noãi nieàm traùch moùc, ai oaùn.

Caâu cuoái cuøng cuûa baøi thô, thaät hay, ñaõ laøm baät ra ñöôïc caùi caûm giaùc buoàn coâ ñoäc cuûa thi só. Hai chöõ buoàn teo laø buoàn hoang vaéng. Cuoái xoùm buoàn teo moät tieáng gaø nhaán maïnh ñeán söï vaéng veû vaø buoàn. Hoaøng Caàm vieát moät tieáng gaø, moät tieáng ñoäng chöù khoâng phaûi tieáng gaùy cuûa gaø. Chæ coù moät tieáng ñoäng nhoû cuûa moät con gaø, khoâng coù tieáng thöù hai. Thi só Hoaøng Caàm khoâng vieát laø moät ñaøn gaø, khoâng vieát laø hai con gaø. Ñoïc caâu thô seõ coù caûm giaùc chæ coù moät con gaø maø thoâi. Tieáng ñoäng nhoû cuûa moät con gaø töø cuoái xoùm coøn voïng leân nghe thaáy ñöôïc cho thaáy xoùm buoàn vaéng veû nhö theá naøo.

Laøm sao ñeå thi só Hoaøng Caàm coù theå treû laïi ñeå ñoùn ngöôøi yeâu veà chung soáng ñöôïc nhæ?

Laøm sao, laøm sao maø... treû maõi? Caâu hoûi vaãn aùm aûnh con ngöôøi töø bao naêm nay. Chuyeän ngaøy xöa thænh thoaûng vaãn coù nhöõng ngöôøi ñi leân nuùi cao röøng saâu tìm nhöõng gioøng suoái tröôøng sinh hay tìm caây coû ñeå coù theå laøm thaønh thuoác caûi laõo hoaøn ñoàng. Nhöng moãi laàn ñi, laïi moät laàn veà, khoâng thaáy keát quaû gì caû vaø laïi coù veû... giaø hôn tröôùc nhieàu vì meät moûi, cöïc khoå vaø thaát voïng.

Thaät ra laøm ngöôøi beà ngoaøi nhìn treû laïi thì chaéc khoâng ñöôïc tröø khi coù nhieàu tieàn ñeå tieâu cho nhöõng cuoäc giaûi phaãu thaåm myõ nhö laøm caêng da maët cho heát neùt nhaên hay boû thì giôø nhuoäm toùc baïc thaønh ñen. Ñaét nhöng khoâng ñaét laém nhö vaäy, coøn nhöõng phöông caùch khaùc nhö laøm maët (facial) nghe noùi cuõng giöõ maët ngöôøi ñeïp, treû laâu hôn. Ít tieàn hôn nöõa, cuõng coù nhieàu myõ phaåm kem boâi maët vôùi quaûng caùo coù theå laøm da maët nhaün ñeïp hôn. Hai ñieàu sau naøy khoâng bieát coù ñuùng khoâng, coù leõ chæ coù... maáy baø bieát vôùi nhau!

Tuy vaäy neáu bieát aên vaøi thöù thöïc phaåm rau quaû toát thì cuõng coù theå laøm bôùt... giaø moät chuùt.

Moät cuoäc khaûo cöùu khoa hoïc gaàn ñaây do tieán só James Joseph thuoäc U.S. Department of Agriculture, Human Nutrition Research on Aging taïi Tuffs University ôû Boston ñaõ ñöôïc coâng boá. Hoï cho nhöõng con chuoät aên rau spinach hoaëc daâu ñoû (strawbewrry) hay daâu xanh (blueberry). Vaø cuøng moät luùc hoï ño löôøng, ñaùnh giaù caùc con chuoät ñaõ coù tuoåi khaù cao, veà caùc khaû naêng cuûa chuùng nhö psychomotor skills, mental skills vaø oxidative stress.

Trong quaù khöù, ñaõ coù nhöõng cuoäc khaûo cöùu cho thaáy chuoät aên rau spinach hay daâu ñoû coù veû... treû laâu so vôùi nhöõng chuoät khoâng aên hai thöù naøy.

Laàn naøy keát quaû cho thaáy nhöõng con chuoät ñöôïc cho aên daâu xanh coù veû ít bò giaø ñi nhaát. Nhöõng con chuoät naøy ñöôïc cho aên 18.6 grams daâu xanh moät ngaøy töùc laø töông ñöông vôùi moät cheùn nhoû daâu xanh cho moät ngöôøi moãi ngaøy.

Nhöõng khaûo cöùu gia cho bieát rau spinach, daâu ñoû vaø nhaát laø daâu xanh coù nhieàu chaát antioxidants vaø nhöõng chaát naøy ñaõ giuùp cô theå choáng ñöôïc nhöõng traïng thaùi caêng thaúng (stress) veà theå xaùc hay tinh thaàn laøm ngöôøi ta choùng giaø ñi.

Nhö vaäy thi só Hoaøng Caàm coù theå moãi ngaøy aên moät cheùn nhoû daâu xanh ñeå ñöôïc... treû laâu hôn.

Nhöng coi boä muoán treû laïi nhö naêm aáy thì chaéc khoâng ñöôïc ñaâu! Ñeán nay vaãn chöa coù thöùc aên hay thuoác thang gì coù theå thöïc hieän ñöôïc chuyeän naøy caû.

Veà laïi vôùi baøi thô cuûa Hoaøng Caàm. Maõi ñeán naêm 1985, töùc laø 44 naêm sau, nhaïc só Phaïm Duy môùi phoå nhaïc baøi thô. Chaéc luùc ñoù, tuoåi ñaõ veà chieàu, Phaïm Duy môùi caûm ñöôïc baøi thô? OÂng cho bieát baøi thô khoâng coù töïa ñeà vaø ñaët teân baøi haùt laø Tình Caàm. Thaät ra, baøi thô coù teân Neáu Anh Coøn Treû (99 Tình Khuùc - Thô Hoaøng Caàm, trang 175). Coù leõ, ñeà töïa baøi thô chæ ñöôïc ñaët veà sau naøy vaø Phaïm Duy ñaõ khoâng heà bieát ñeán.

Baøi thô tình Neáu Anh Coøn Treû ñaõ trôû thaønh baøi nhaïc Tình Caàm.

Sau khi ñöôïc phoå nhaïc, aâm giai chính laø Sol Tröôûng, lôøi baøi haùt trôû thaønh nhö sau:

Neáu anh coøn treû nhö naêm cuõ...

Quyeát ñoùn em veà soáng vôùi anh!

Nhöõng khi chieàu vaøng phô phaát ñeán...

Anh ñaøn em haùt níu xuaân xanh...

Boán caâu khaù hay trong ñoaïn thöù hai cuûa baøi haùt, khoâng coù trong baøi thô, do chính Phaïm Duy lieàu lónh phang (chöõ cuûa Phaïm Duy duøng khi vieát veà baøi haùt naøy) theâm vaøo:

Coù maây baøng baïc gaây thöông nhôù

Coù aùnh traêng vaøng soi giaác mô...

Coù anh ngoài laïi so phím cuõ

Mong chôø em haùt khuùc xuaân xöa!!!

Ñoaïn thöù ba, ñieäp khuùc, lôøi khaùc haún baøi thô vaø nhaïc chuyeån truøng haún xuoáng, buoàn hôn vì ñoåi qua aâm giai Sol Thöù:

Nhöng thuyeàn em buoäc treân soâng haän...

Anh chaúng quay veà vôùi truùc tô!

Ngaøy thaùng tyø baø vöông aùnh nguyeät

Moäng heùo beân song vaãn ñôïi chôø!

Ñoaïn keát, nhaïc trôû veà vôùi Sol Tröôûng, laïi roäng raõi hôn nhöng coù lôøi haùt vôùi yù töôûng khaùc ñoaïn thô nguyeân thuûy:

Neáu coù ngaøy naøo em quay goùt

Lui veà thaêm laïi beán thu xa...

Thì ñoâi maùi toùc khoâng coøn xanh nöõa...

Maây baïc traêng vaøng vaãn thöôùt tha." (Tình Caàm/thô Hoaøng Caàm, nhaïc Phaïm Duy)

Coù nhaïc ñieäu uyeån chuyeån, thaät hay, baøi tình ca Tình Caàm laø moät trong nhöõng baøi nhaïc ñöôïc goïi laø Hoaøng Caàm Ca cuûa Phaïm Duy.

Ñoù laø chuyeän baøi thô nhaïc Neáu Anh Coøn Treû-Tình Caàm.

Ñeå keát thuùc, laïi noùi theâm moät chuùt chuyeän giaø treû ôû ngoaøi ñôøi. Theá naøo laø giaø? Nhö theá naøo laø treû? Vaán ñeà naøy chæ töông ñoái thoâi vaø tuøy theo caûm quan cuûa con ngöôøi maø thoâi.

Thaät ra coù nhieàu ngöôøi nhieàu ngöôøi troâng qua coù veû treû nhöng tình caûm, beân trong laïi khoâng treû chuùt naøo heát vaø coù nhöõng ngöôøi khaùc, beân ngoaøi nhìn thaáy laø giaø, maø taâm hoàn vaãn treû trung.

Nhöõng "ngöôøi thô" coù ñaàu oùc, ñöôïc taâm hoàn nhö Hoaøng Caàm coù theå noùi khoâng coù tuoåi vaø vaãn treû maõi maõi...