TIN TÖÙC Y HOÏC (96) VAØ...

BS Phaïm Anh Duõng, ABFP

Santa Maria, California, U.S.A.

Thaùng 04, 2000

EM HAÕY CÖÔØI LEÂN VANG COÕI AÂM

Bình thöôøng ngöôøi ta coù chuyeän vui, chuyeän töùc cöôøi seõ cöôøi. Caøng vui, caøng töùc cöôøi seõ caøng cöôøi nhieàu, caøng cöôøi to. Nhöng haõy coi chöøng, cöôøi quaù ñoä coù theå bò ngaõ xuoáng!

Treân theá giôùi, trong ngoân ngöõ, vaên chöông cuûa nhieàu quoác gia thænh thoaûng ñeàu coù baøn ñeán chuyeän naøy. Ngöôøi Vieät Nam ta thì ñaõ coù ngöôøi vieát hay noùi ñeán chuyeän cöôøi meät quaù ñeán noãi laû ngöôøi ñi, khoâng ñöùng ñöôïc nöõa.

Chuyeän vì cöôøi nhieàu bò yeáu, khoâng ñöùng noåi khoâng phaûi laø chuyeän ñuøa hay chuyeän phoùng ñaïi, maø coù thaät. Trong moät cuoäc khaûo cöùu coâng boá ôû moät tuaàn baùo y khoa noåi tieáng theá giôùi, The Lancet, ñaõ coù baøn vaø ñöa nhöõng giaûi thích cho chuyeän naøy.

Bình thöôøng khi ngöôøi ta ñöùng, moät daây thaàn kinh taïi da vuøng tröôùc xöông oáng quyeån ôû chaân bò kích thích, gaây ra moät phaûn xaï cuûa heä thaàn kinh goïi laø phaûn xaï H (H-reflex) laøm co thaét baép thòt ôû baép chaân vaø do ñoù con ngöôøi ta môùi ñöùng vöõng ñöôïc. Trong cuoäc khaûo cöùu, phaûn xaï H vaø söï co thaét baép thòt ñöôïc ño löôøng baèng cô ñieän ñoà (electromyography). Coù taát caû baåy ngöôøi tình nguyeän tham döï vieäc nghieân cöùu. Hoï ñöôïc cho xem nhöõng tranh raát haøi höôùc hay ñöôïc keå cho nghe nhöõng chuyeän thaät buoàn cöôøi. Khi nhöõng ngöôøi naøy töùc cöôøi quaù, cöôøi to vaø nhieàu, nhöõng phaûn xaï H cuûa hoï haàu nhö bieán maát hoaøn toaøn vaø söï co thaét cuûa cuûa baép thòt cuõng giaûm ñi moät caùch ñaùng keå.

Theo nhöõng ngöôøi khaûo cöùu, coù ñoä 15.5% con ngöôøi khi cöôøi quaù trôùn khoâng ñöùng noåi nöõa.

Thaät ra khoâng phaûi chæ coù cöôøi vui môùi laøm ngöôøi ta... xuïm baø cheø nhö vaäy. Coù leõ moïi ngöôøi ai cuõng ñaõ thaáy coù nhöõng tröôøng hôïp neáu buoàn khoå, ñau ñôùn, sôï haõi, giaän doãi, ngaïc nhieân, möøng rôõ, caûm ñoäng... quaù ñoä cuõng coù theå laøm moät soá ngöôøi khoâng ñöùng vöõng noåi. Nhöõng ngöôøi ñöùng beân caïnh thöôøng phaûi ñôõ vaø dìu "ñöông söï" ngoài xuoáng. Noùi chung, khi tình caûm quaù maïnh, con ngöôøi bò... buûn ruûn vaø baép thòt seõ yeáu ñi. Chuyeän naøy caøng deã xaåy ra khi ngöôøi ta ñaõ meät moûi veà tinh thaàn hay theå xaùc.

Ñoù laø chuyeän cöôøi cuûa ngöôøi soáng. Baây giôø baøn qua chuyeän cöôøi cuûa ngöôøi cheát qua baøi thô Göûi Ngöôøi Döôùi Moä cuûa Ñinh Huøng:

"Trôøi cuoái thu roài - Em ôû ñaâu?

Naèm beân ñaát laïnh chaéc em saàu?

Thu ôi! ñaùnh thöùc hoàn ma daäy

Ta muoán vaøo thaêm naám moä saâu...

...Em haõy cöôøi leân vang coõi aâm

Khi traêng thu laïnh böôùc ñi thaàm

Nhöõng hoàn phieâu baït bao naêm tröôùc

Nay ñaõ vaøo chung moät choã naèm

Cöôøi leân em! Khoùc leân em!..."

Thi só Ñinh Huøng thaät laø laõng maïn, mô moäng, muoán vaøo caû coõi U Minh tìm ngöôøi yeâu ñaõ cheát. Khoâng bieát ngöôøi cheát cöôøi to vang nhö vaäy coù bò ngaõ hay khoâng, nhöng ngöôøi soáng maø nghe tieáng cöôøi cuûa... ma nhö theá e raèng cuõng phaûi sôï haõi quaù, chaân tay buûn ruûn vaø xæu luoân!

The Lancet 1999;354:838