(Ñoäc giaû caàn phaûi tham khaûo theâm vôùi Baùc Só Gia Ñình cuûa mình)
BS Phaïm Anh Duõng, ABFP
Santa Maria, California, U.S.A.
Thaùng 03, 2000
COÂNG CHUÙA NGUÛ HOAØI
Trong soá nhöõng ngöôøi vieát nhaïc coå ñieån cuûa Nga Soâ, coù leõ chæ coù Tchaikovsky laø ñöôïc nhieàu ngöôøi bieát ñeán veà sau naøy.
Tchaikovsky vieát raát nhieàu nhaïc vaø nhaïc cuûa oâng ñöôïc xeáp vaøo loaïi nhaïc coå ñieån laõng maïn (romantic). Ña soá nhaïc cuûa Tchaikosky coù theå noùi nguoàn goác töø daân ca Nga Soâ vaø theâm aûnh höôûng nhaïc Taây Phöông. OÂng vieát nhieàu loaïi nhaïc khaùc nhau, nhö nhöõng baøi symphonies ñaùnh soá töø 1 ñeán 6, nhöõng nhaïc kòch trong ñoù coù caùc baûn döïa theo kòch phaåm cuûa Shakespeare nhö Hamlet, Tempest vaø Romeo and Juliet... Nhöng thaønh coâng, vì phoå thoâng nhaát, coù leõ laø ba ñaïi taùc phaåm ñeå ñôøi vieát cho vuõ ballet. Ñoù laø Nutcracker, Swan Lake vaø Sleeping Beauty. Nutcracker coù leõ ñöôïc trình dieãn nhieàu nhaát, haàu nhö haøng naêm ôû dòp leã Giaùng Sinh, nhöng Sleeping Beauty ñöôïc taùc giaû cho laø hay troäi hôn hai baøi kia.
Sleeping Beauty cuûa Tchaikovski baét nguoàn töø truyeän coå tích Sleeping Princess, Coâng Chuùa Nguû Hoaøi.
Ngaøy xöa, ngaøy xa xöa laém, coù moät naøng coâng chuùa thaät treû vaø raát ñeïp. Vì moät lôøi nguyeàn ruûa cuûa moät baø tieân khoù tính khi coâng chuùa vöøa ra ñôøi, naêm 16 tuoåi khi ngoùn tay cuûa naøng lôõ bò ñaâm phaûi muõi nhoïn cuûa loõi moät cuoän chæ, coâng chuùa trôû thaønh meâ man nguû. Tuy nguû say maõi, theå xaùc naøng vaãn khoâng thay ñoåi, vaãn treû ñeïp maõi. Trong khoaûng 100 naêm, coâng chuùa vaãn laø moät coâ beù nguû hoaøi. Roài moät ngaøy, coù moät hoaøng töû treû, ñeïp trai tình côø gheù qua. Thaáy ngöôøi ñang nguû quaù ñeïp, hoaøng töû khoâng caàm loøng ñöôïc vaø hoân vaøo moâi naøng. Coâng chuùa ñöôïc hoân, "thích quaù", tænh daäy. Ngöôøi tình thöùc giaác vaø hai ngöôøi keát duyeân vôùi nhau soáng haïnh phuùc... traêm naêm.
Ñoù laø Sleeping Beauty hay Sleeping Princess, truyeän Coâng Chuùa Nguû Hoaøi. Moät caâu chuyeän thô moäng, ñeïp, thaät ñeïp.
Truyeän truyeàn kyø Taây Phöông cuõng coøn coù moät ngöôøi ñeïp khaùc cuõng nguû... hoaøi laø Snow White And The Seven Dwarts töùc Baïch Tuyeát Vaø Baûy Chuù Luøn. Ngöôøi ñeïp, tuyeät ñeïp, Baïch Tuyeát coù baø meï gheû cuõng laø moät muï phuø thuûy ñoäc aùc. Cuõng ñeïp nhöng khoâng baèng Baïch Tuyeát, baø ñem loøng ghen töùc vaø tìm moïi caùch haõm haïi naøng. Sau khi bò muï phuø thuûy duï doã, Baïch Tuyeát aên phaûi quaû taùo coù thuoác ñoäc vaø naøng "laên ñuøng" ra nguû moät thôøi gian daøi. Cuoái cuøng, Baïch Tuyeát cuõng chæ tænh laïi khi coù hoaøng töû treû tuoåi vaø ñeïp trai... hoân moâi.
Caû hai truyeän ñeàu keát thuùc luùc nguôøi ñeïp tænh daäy sau khi coù nuï hoân kyø dieäu, nhö laø pheùp laï, cuûa moät hoaøng töû treû vaø ñeïp trai.
Chuyeän nguû... hoaøi, laâu hôn bình thöôøng treân ñôøi cuõng coù xaåy ra. Nhöng thöïc teá khoâng phaûi chæ coù coâng chuùa, chæ coù ngöôøi ñeïp môùi... nguû hoaøi vaø hoï thöùc daäy cuõng khoâng vì chæ khi ñöôïc hoaøng töû... hoân.
Ngaøy nay, thænh thoaûng ta cuõng ñöôïc ñoïc treân saùch vôû, baùo chí coù ngöôøi nam hoaëc nöõ, ñeïp hay xaáu, giaø hay treû, gaëp tai naïn bò chaán ñoäng oùc, tuy khoâng cheát nhöng meâ man (coma) thaät laâu. Hoï ñöôïc nuoâi soáng baèng caùc chaát dinh döôõng hoùa hoïc haøng naêm thaùng, roài töï nhieân ngaøy naøo ñoù tænh daäy ñoøi aên... huû tíu mì.
Coù moät soá raát ít ngöôøi cuõng nguû meâ man nhö vaäy trong nhieàu ngaøy roài tænh laïi. Hoï khoâng bò tai naïn gì caû, nhöng bò beänh... nguû nhieàu hôn bình thöôøng vaø khi tænh giaác laïi muoán aên nhieàu hay ñoøi ñöôïc... yeâu nhieàu hôn bình thöôøng.
Baùo chí gaàn ñaây coù ñaêng caâu chuyeän cuûa Taryn Sardis. Luùc xaåy ra chuyeän, Taryn laø moät coâ gaùi 17 tuoåi hoaøn toaøn bình thöôøng. Ngaøy 19 thaùng 11 naêm 1997, Taryn ñi hoïc vaø khi ôû lôùp hoïc töï nhieân coâ beù guïc ñaàu nguû thieáp ñi. Boá Taryn phaûi ñeán tröôøng ñoùn con gaùi veà nhaø ñeå coâ tieáp tuïc... nguû. Khoâng ai coù theå laøm gì ñaùnh thöùc ñöôïc coâ nhoû vaø ai cuõng töôûng coâ aáy aên uoáng phaûi thöù thuoác gì ñoù. Taryn nguû... hoaøi, lieân tieáp trong möôøi ngaøy, roài töï nhieân tænh daäy vaø cuoäc soáng laïi trôû laïi bình thöôøng. Nhöng töø ñoù veà sau, cöù vaøi tuaàn leã, coâ beù laïi ñi... nguû moät giaác thaät daøi. Trong giaác nguû, ñoâi khi coâ gaùi cuõng laûo ñaûo ñöùng daäy ñi nhö ngöôøi moäng du. Coù khi, coâ beù haùt vôùi moät gioïng kyø laï nhö cuûa moät ñöùa nhoû 2 tuoåi. Coù laàn coâ laïi gaàn loø söôûi ngoài vaø sau ñoù boø vaøo trong oáng khoùi leo leân cao. Nghóa laø luùc ñoù coâ beù cuõng ñang soáng, nhöng laø moät con ngöôøi hoaøn toaøn khaùc haún.
Hieän nay, Taryn laø moät hoïc sinh ôû lôùp cuoái cuøng taïi moät tröôøng trung hoïc vaø coâ cuõng ñi laøm baùn thôøi gian. Nhöng cöù sau moãi moät khoaûng thôøi gian, coâ laïi ñi... nguû ñoä moät tuaàn leã hay hôn. Taryn cho bieát coâ khoâng kieåm soaùt ñöôïc vieäc... nguû. Baát cöù luùc naøo chuyeän ñi nguû cuõng coù theå xaåy ra.
Luùc ñaàu, trong taùm thaùng trôøi, caùc baùc só khoâng hieåu coâ bò gì caû. Cuoái cuøng, coâ gaëp ñöôïc baùc só taâm lyù hoïc Ruth Noel taïi University of California, San Francisco vaø baø Noel ñaõ ñònh ra ñöôïc beänh. Taryn Sardis ñaõ maéc phaûi moät beänh raát hieám goïi laø Kleine-Levin Syndrome (KLS).
Theo Rosalind Cartwright moät baùc só chuyeân khoa veà nhöõng beänh... nguû taïi Trung Taâm Y Khoa Rush- Presbyterian St. Luke ôû Chicago, beänh KLS raát hieám xaåy ra. Trong 22 naêm haønh ngheà, baùc só Cartwright chæ thaáy coù 8 tröôøng hôïp beänh KLS nhö vaäy. Beänh nhaân thöôøng laø thanh thieáu nieân nam nöõ bình thöôøng, töï nhieân ñi.. nguû lieân mieân khoâng coù lyù do. Ngoaøi chuyeän nguû nhieàu, caùc beänh nhaân bò KLS thöôøng hay theøm aên vaø theøm... yeâu. Nhöõng ngöôøi nguû nhieàu naøy khi tænh thích aên hoaøi vì aên thaáy ngon mieäng vaø cuõng thöôøng thích tình duïc... hoaøi vì aân aùi cuõng thaáy ngon... laønh.
Nguyeân nhaân cuûa Kleine-Levin Syndrome chöa ñöôïc roõ, nhöng coù leõ coù söï bieán loaïn ôû vuøng hypothalamus treân oùc laø choã kieåm soaùt nhöõng vaán ñeà aên, nguû, vaø... yeâu. Hieän nay KLS khoâng coù thuoác chöõa hieäu nghieäm. Caùc baùc só coù theå duøng nhöõng thuoác laøm kích thích heä thaàn kinh laøm bôùt buoàn nguû nhö amphetamine, hoïa may coù keát quaû.
Nhö vaäy, caùc baùc só phaûi ñeå yù. Neáu coù beänh nhaân naøo cöù ñoøi aên, ñoøi nguû vaø ñoøi yeâu... hoaøi, haõy nghó ñeán Kleine-Levin Syndrome.
Trôû laïi vôùi vaøi doøng tieåu söû cuûa nhaïc só nhaïc coå ñieån Taây Phöông ngöôøi Nga, Tchaikovsky.
Peter Ilyich Tchaikovsky sinh naêm 1840 vaø maát ôû 1893. OÂng raát coù khieáu vaø meâ say aâm nhaïc. Thaàn töôïng nhaïc cuûa Tchaikovsky laø Mozart. Thoaït ñaàu, oâng Tchaikovsky hoïc luaät vaø coù ngheà nghieäp toát, luaät sö cho boä Tö Phaùp. Nhöng sau thieân taøi nhaïc Tchaikovsky ñaõ boû vieäc laøm, ñi hoïc nhaïc ñeå vieát nhaïc vaø daïy nhaïc. Tchaikovsky, tuy cuõng coù cöôùi vôï nhöng theo moät soá saùch vôû laø ngöôøi ñoàng tình luyeán aùi.
Nhaïc só Tchaikovsky sinh ôû Votkinsk nhöng tröôûng thaønh, hoïc nhaïc ôû St. Petersberg vaø cuoái cuøng cuõng töø traàn ôû ñoù. Thaønh phoá St. Petersberg roài ñaõ ñoåi teân laø Leningrad sau cuoäc Caùch Maïng Voâ Saûn Nga Soâ vaø gaàn ñaây laïi trôû laïi vôùi teân cuõ St. Petersberg. Ñoù laø sau khi caùc töôïng cuûa Lenin "vó ñaïi" bò keùo ñoå xuoáng vaø ñaäp naùt cho vaøo... thuøng raùc, ôû khaép moïi nôi treân caùc nöôùc Coäng Saûn, khi caùc "thieân ñaøng" Coäng Saûn Lieân Bang Soâ Vieát Nga Soâ vaø Ñoâng AÂu xuïp ñoå.
Ñeán baây giôø, treân theá giôùi hình nhö chæ coøn soùt laïi coù boán nöôùc laø Trung Hoa, Baéc Haøn, Cuba vaø Vieät Nam vaãn khoâng chòu "môû maét", coøn coá gaéng "thôø" "OÂng" Lenin. Dó nhieân, caùc cheá ñoä Coäng Saûn ñoù sôùm hay muoän vaø baèng caùch naøy hay do caùch khaùc, chæ coøn vaán ñeà thôøi gian, seõ ñeán ngaøy... hui nhò tyø!
Lan man töø chuyeän Tchaikovsky, Sleeping Beauty Coâng Chuùa Nguû Hoaøi ñeán caùi teân "aám ôù" Leningrad, töï nhieân laøm lieân töôûng ñeán moät caùi teân quaùi dò khaùc naåy sinh ra sau "Giaûi Phoùng" 1975: Thaønh Phoá Hoà Chí Minh töùc laø "thaønh phoá mang teân Baùc" (sic).
Chaúng ai thích vaø chaúng ai muoán duøng caùi teân kyø cuïc Thaønh Phoá Hoà Chí Minh caû.
Noùi cho cuøng, Thaønh Phoá Hoà Chí Minh chæ laø teân baét buoäc phaûi duøng treân giaáy tôø maø thoâi. Thaät tình maø noùi, khoâng ngöôøi Vieät naøo trong hay ngoaøi nöôùc, queân ñöôïc teân Saøi Goøn. Haàu nhö taát caû moïi ngöôøi, chaéc chaén ñeàu noùi nhö "ñi Saøi Goøn chôi" hay "veà thaêm Saøi Goøn". Chaéc chaén khoâng coù ai keå caû caùc caùn boä, ñaûng vieân, coâng an Coäng Saûn Vieät Nam coù theå noùi ñöôïc laø"ñi Hoà Chí Minh chôi" hay "veà thaêm Hoà Chí Minh", vì nghe vöøa truùc traéc loã tai vaø vöøa thaáy chaùn naûn khoù chòu böïc boäi trong ngöôøi!
Töông töï nhö chuyeän St. Petersberg, thaønh phoá Saøi Goøn coù theå coi nhö ñang laø moät Sleeping Beauty, Coâng Chuùa Nguû Hoaøi cuûa Vieät Nam. Moät ngaøy naøo ñoù seõ ñeán, khi maø thaønh phoá seõ tænh giaác nguû daøi vaø vaát boû ñöôïc caùi teân kyø quaùi treân ñeå ñoåi teân trôû laïi vôùi teân Saøi Goøn thaân yeâu nhö xöa...
ABCNEWS.com/ Feb. 28, 2000