Ñaïi tröôïng phu khoâng hay xeù gan beû caät phuø cöông thöôøng

Haø taát tieâu dao boán beå löu laïc tha phöông

Trôøi nam nghìn daëm thaúm

Non nöôùc moät maàu söông

Chí chöa thaønh, danh chöa ñaït

Trai treû bao laêm maø ñaàu baïc

Traêm naêm thaân theá boùng taø döông

Voã göôm maø haùt

Nghieâng baàu maø hoûi

Trôøi ñaát mang mang ai ngöôøi tri kyû

Laïi ñaây cuøng ta caïn moät hoà tröôøng

Hoà tröôøng! Hoà tröôøng!

Ta bieát roùt veà ñaâu?

Roùt veà Ñoâng phöông, nöôùc bieån Ñoâng chaúy xieát sinh cuoàng loaïn

Roùt veà Taây phöông, möa phöông Taây töøng traän chöùa chan

Roùt veà Baéc Phöông, ngoïn Baéc phong vi vuùt caùt chaïy ñaù giöông

Roùt veà Nam phöông, trôøi Nam muø mòt coù ngöôøi quaù cheùn nhö ñieân nhö cuoàng

Naøo ai tænh, naøo ai say

Loøng ta ta bieát, chí ta ta hay

Nam nhi söï nghieäp ö hoà thæ

Haø taát cuøng saàu ñoái coû caây. (Hoà Tröôøng/thô Nguyeãn Baù Traùc)

Baøi thô noåi tieáng "Hoà Tröôøng" do Nguyeãn Baù Traùc saùng taùc ñeå taëng nhaø caùch maïng Kyø Ngoaïi Haàu Cöôøng Ñeå, khi veà laøm vieäc vôùi hoïc giaû Phaïm Quyønh vaø taïp chí Nam Phong.

Taùc giaû muôïn "röôïu" ñeå dieãn taû taâm söï cuûa chính mình vaø coù leõ cuûa nhieàu ngöôøi khaùc cuøng chung hoaøn caûnh, coù chí khí haøo huøng, nhöng lôõ laøng vì khoâng gaëp thôøi vaän.

Vaøi naêm tröôùc ñaây, coù moät baøi vieát "Ñeâm Hoà Tröôøng" cuûa Traàn Kieâm Ñoaøn nhaéc laïi moät chuyeän cuõ, xaåy ra maáy chuïc naêm tröôùc, khi coøn ôû Vieät Nam. Ngaøy ñoù, trong moät böõa tieäc, moät ngöôøi ñaõ ñöùng ra ngaâm baøi thô "Hoà Tröôøng" cho moïi ngöôøi nghe. Traàn Kieâm Ñoaøn ñaõ dieãn taû söï trình dieãn baøi thô cuûa ngöôøi ngaâm thô moät caùch raát caûm ñoäng, raát "soáng".

Cöù töôûng töôïng, trong moät tieäc röôïu cuûa moät ñaùm baïn beø, taát caû ñeàu thuoäc loaïi... "lôõ thôøi", ngoài vôùi nhau... "nhaäu" röôïu. Khi moïi ngöôøi ñaõ "ngaø ngaø", moät ngöôøi ñöùng leân ngaâm baøi thô naøy, chaéc cuõng phaûi coù anh em thaám thía rôi leä.

Tuy nhieân, phaûi coi chöøng, khi uoáng röôïu, neáu ñaõ... "söùa", maø ñöùng leân... ngaâm thô thì coù theå... "xuïm luoân".

Nhöõng "daân nhaäu" ñeàu bieát, khi ngoài uoáng röôïu "cheùn taïc cheùn thuø", "traøng giang ñaïi haûi", coù say thì nhieàu khi cuõng chaû sao. Ñoâi khi, coù ngöôøi ñang ngoài uoáng röôïu laïi... "noåi höùng" ñöùng daäy ñeå ñònh haùt hay ngaâm thô hoaëc "tuyeân boá" gì ñoù, nhöng chöa kòp trình dieãn, töï nhieân "teù laên ñuøng", ngaõ xuoáng vaø "thaêng" luoân caû giôø ñoàng hoà môùi tænh laïi.

Töø laâu, ngöôøi ta nhaän thaáy nhö vaäy, nhöng khoâng hieåu roõ taïi sao röôïu laïi laøm cho maáy "oâng" "leân côn" ñoøi... haùt bò "xæu" baát thình lình nhö vaäy.

Cuoäc khaûo cöùu y hoïc gaàn ñaây cuûa Mayo Clinic taïi Rochester, Minnesota ñaõ cho bieát lyù do.

Coù taát caû 18 ngöôøi khoûe maïnh, caû nam vaø nöõ, haõy coøn treû, trung bình 26 tuoåi ñöôïc cho uoáng töø 2 ñeán 3 lon bia. Sau ñoù, hoï ñöôïc ñaët vaøo moät tình traïng nhö laø ñöùng leân khi ñang ngoài.

Taát caû moïi ngöôøi, ñeàu ñöôïc theo doõi aùp suaát huyeát moät caùch raát caån thaän. Vaø, sau khi uoáng röôïu, tuy khoâng coù ai bò xæu, nhöng ña soá bò choùng maët vaø aùp suaát huyeát ñaõ giaûm xuoáng.

Khoâng hieåu lyù do gì ñoù, röôïu ñaõ laøm giaûm aùp suaát maùu. Khi ñöùng daäy, khoâng ñuû maùu chaïy leân ñaàu, boä oùc thieáu döôõng khí, ngöôøi uoáng röôïu thaáy choùng maët, noân möûa vaø... "xìu".

Bình thöôøng, khi ñöùng daäy, phaûn xaï cuûa heä thoáng thaàn kinh dinh döôõng (sympathetic nervous system) laøm maïch maùu co laïi ñeå ñaåy maùu leân ñaàu. Röôïu, coù leõ ñaõ ngaên chaän vieäc naøy, laøm aùp suaát giaûm xuoáng.

Chuyeän naøy coù leõ cuõng khoâng coù gì quan troïng ñoái vôùi nhöõng ngöôøi coøn treû vaø khoûe maïnh. Nhöng vôùi ngöôøi khoâng... treû hay coù beänh tim maïch, ñaùi ñöôøng... thì seõ coù khi nguy hieåm vaø ñoâi khi hoï coù theå... "ñi" luoân!

Neáu "phaûi" uoáng röôïu, khoâng neân uoáng nhieàu röôïu, chæ neân uoáng röôïu ñieàu ñoä. Moät phaàn röôïu laø moät ly röôïu maïnh nhoû, hoaëc moät ly röôïu vang, hay moät lon bia. Vaø moãi ngaøy chæ neân duøng moät phaàn röôïu, toái ña laø hai phaàn röôïu.

"Röôïu ngon phaûi coù baïn hieàn". Nhöng khi "nhaäu" vôùi "baïn hieàn" laïi hay uoáng... "tì tì". Ñoâi khi, baïn beø "ruû reâ", trong tieäc röôïu, "lôõ daïi" uoáng quaù ñoä, "be beùt", thì phaûi caån thaän.

Khi ñaõ say, neáu coù höùng khôûi kieåu "röôïu vaøo lôøi ra", muoán noùi ñieàu gì ñoù cuõng tuyeät ñoái khoâng neân... ñöùng daäy. Cöù "bình tónh" phaùt bieåu yù kieán khi ñang... ngoài, hay muoán chaéc aên hôn, "tuyeân boá " khi ñang... naèm! Toát nhaát, chæ neân ñöùng daäy khi ñaõ... heát say.

Trôû laïi baøi thô "Hoà Tröôøng" vaø Nguyeãn Baù Traùc.

Thôøi gian troâi qua, coù nhieàu baûn cheùp laïi vôùi nhöõng chi tieát khaùc nhau.

Coù baûn môû ñaàu "Tröôïng phu..." maø khoâng thaáy chöõ "Ñaïi...".

Coù baûn ghi laø "...Sao laïi tieâu dao boán beå luaân laïc tha phöông..."

Raát nhieàu baûn laø "...möa Taây Sôn töøng traän chöùa chan..."

Baûn ghi treân ñaây coù leõ laø ñuùng nhaát, do nguyeät san Theá Kyû 21 (soá 115, thaùng 11 naêm 1998, trang 8) ghi laïi töø moät baêng thô do chính aùi nöõ cuûa Nguyeãn Baù Traùc thöïc hieän, vôùi gioïng ngaâm cuûa Leä Ba.

Cuï Nguyeãn Baù Traùc, veà laøm cho Nam Phong Taïp Chí, phuï traùch phaàn Haùn Vaên cho tôø baùo. Veà sau, Nguyeãn Baù Traùc bò Vieät Minh baét, ñöa ra "Toøa AÙn Nhaân Daân". Duø laø "toaø aùn" vôùi nhöõng luaät "röøng", neáu goïi ñoù laø "luaät", vaãn khoâng coù theå keát aùn noåi con ngöôøi aùi quoác vaø phaûi thaû ñeå cuï veà nhaø.

Tuy nhieân, sau ñoù, nhöõng keû heøn nhaùt ñaõ leùn luùt baét Nguyeãn Baù Traùc laïi, giam caàm vaø cuï bò hoï haønh haï raát daõ man, trong nguïc tuø. Nhöõng baïn tuø keå laïi, moãi laàn muoán ñöôïc aên moät baùt côm, cuï ñaõ phaûi laøm moät baøi thô cho ñaùm ngöôøi "man rôï" ñoù. Caû theå xaùc laãn tinh thaàn cuûa con ngöôøi yeâu nöôùc Vieät, ñeàu bò ñaày ñoïa. Thaät laø khuûng khieáp!

Cuoái cuøng, Nguyeãn Baù Traùc bò Vieät Coäng baén cheát trong tuø, ôû Quaûng Ngaõi.

Baøi thô baát dieät, "Hoà Tröôøng", ñaõ ñöôïc nhaïc só taøi hoa Traàn Laõng Minh phoå thaønh moät baøi nhaïc. Baøi thô nhaïc ñöôïm haøo khí, nhöng cuõng ñaày ngaäm nguøi chua soùt!

Nguyeãn Baù Traùc bò Coäng Saûn Vieät Nam gieát cheát, nhöng "Hoà Tröôøng" khoâng cheát, seõ khoâng bao giôø cheát!