"Nhôù tôùi muøa Thu naêm xöa göûi nhau phong thö ngaøo ngaït höông

Neùt buùt ña tình laû lôi...

...Nhôù tôùi ngaøy naøo cuøng böôùc ñeán caàu, ngoài xoõa toùc theà

Coøn ñaâu aân aùi chaêng ngöôøi xöa." (Laù Thö/nhaïc Ñoaøn Chuaån vaø Töø Linh)

Ngöôøi naøo cuõng coù nhöõng kyû nieäm, töôûng nhö khoâng bao giôø queân. Thí duï nhö bò... nhaåy muõi vì dò öùng luùc môû laù thö thôm coù... xòt nöôùc hoa, bò teù xuoáng soâng khi "ngoài beân caàu xoõa toùc theà", ngaøy ñaàu tieân ñi... aên tieäm vôùi "mình" maø laïi queân mang... tieàn, ngaøy "ngöôøi kia" leân xe hoa... vui (!) haùt baøi "Sang Ngang" (nhaïc Ñoã Leã), luùc xem keát quaû kyø thi khoâng thaáy teân trong baûng... ñaäu vôùt Tuù Taøi... Moïi ngöôøi chuùng ta ñeàu nghó mình coù trí nhôù chính xaùc, nhaát laø nhôù laïi nhöõng söï kieän ñaùng nhôù. Nhöng söï thaät chöa chaéc ñaõ nhö vaäy ñaâu.

Gaàn ñaây, keát quaû moät cuoäc khaûo cöùu y hoïc veà kyù öùc vaø thôøi gian vöøa ñöôïc coâng boá. Baùc só Larry Squire cuøng caùc khaûo cöùu gia cuûa Veterans Affairs Medical Center vaø University of California, San Diego cho bieát chæ caàn sau moät naêm, caâu chuyeän nhieàu luùc ñaõ... khaùc haún roài!

Ngöôøi ta laáy phaùn quyeát toaø trong vuï aùn tình nghi O. J. Simpson aùm saùt vôï cuõ laøm chuyeän khaûo cöùu. Khoaûng nhieàu ngaøy sau phaùn quyeát, coù hôn 200 ngöôøi traû lôøi nhöõng caâu hoûi ñöa ra. Sau ñoù, 63 trong soá nhöõng ngöôøi naøy ñöôïc hoûi laïi veà cuøng moät chuyeän.

Keát quaû cho thaáy sau töø moät ñeán ba naêm coù söï thay ñoåi raát nhieàu, trong söï nhôù laïi söï kieän ñaõ xaåy ra. Sau 15 thaùng, kyù öùc chæ coøn coù 50% laø ñuùng vaø coù ñeán 11% kyù öùc hoaøn toaøn sai ngöôïc vôùi söï thaät. Sau ñoä ba naêm, keát quaû dó nhieân caøng... thaûm haïi hôn. Chæ coøn coù 1/3 chuyeän nhôù laïi laøø ñuùng vaø ñeán 40% kyù öùc ñaõ sai laïc hoaøn toaøn!

Nhöõng ngöôøi khaûo cöùu cho bieát, trong voøng moät naêm thì nhöõng kyù öùc con ngöôøi töông ñoái coøn chính xaùc. Sau moät naêm trôøi, nhöõng gì hoài töôûng laïi raát hay bò sai laïc söï thaät. Vaø, raát laï laø nhöõng ngöôøi ñaõ hoài töôûng sai laàm, thöôøng laïi raát tin töôûng vaøo trí nhôù cuûa chính hoï!

Chuyeän töôûng... nhôù nhöng... queân laø nhö vaäy ñoù!

Baây giôø, quyù vò haõy... "queân" chuyeän... "nhôù" vaø haõy... "im" ñeå "nghe" baûn nhaïc sau ñaây:

"Cho toâi laïi ngaøy naøo

Traêng leân baèng ngoïn cau

Me toâi ngoài khaâu aùo

Beân caây ñeøn daàu hao

Cha toâi ngoài xem baùo

Phoá xaù vaéng hiu hiu

Trong ñeâm muøa khoâ raùo

Toâi nghe tieáng coøi taàu..." (Kyû Nieäm/nhaïc Phaïm Duy)

Baøi haùt cuûa Phaïm Duy saùng taùc theo kyù öùc, dieãn taû laïi khung caûnh gia ñình ñaàm aám ngaøy oâng coøn nhoû, nghóa laø ñeán maáy chuïc naêm veà tröôùc.

Nhöõng gì nhaïc só nhôù vaø vieát laïi coù ñuùng heát 100% khoâng? Chöa chaéc ñaâu!

Nhöng coù moät ñieàu chaéc chaén ñuùng: baûn nhaïc giaûn dò nhöng thaät hay vaø truyeàn caûm...