(Ñoäc giaû caàn phaûi tham khaûo theâm vôùi Baùc Só Gia Ñình cuûa mình)
BS Phaïm Anh Duõng, ABFP
Santa Maria, California, U.S.A.
Thaùng 02, 2000
ANH LO GÌ ÑAÀU HOÙI
Tình ca Vieät Nam coù moät baøi nhaïc luaân vuõ "laû löôùt", hay vaø noåi tieáng:
"Em lo gì trôøi gioù
Em lo gì trôøi möa
Em lo gì muøa Haï
Em tieác gì muøa Thu..."
(Thoi Tô/thô Nguyeãn Bính, nhaïc Ñöùc Quyønh)
Hoùi ñaàu raát thöôøng thaáy ôû ñaøn oâng. Veà phöông dieän y khoa, coù hai loaïi hoùi ñaàu, moät laø hoùi toùc ôû traùn hai laø hoùi treân ñænh ñaàu vaø theâm moät loaïi thöù ba hoùi caû traùn leân ñænh ñaàu.
Nhöõng ngöôøi coù vaàng traùn roäng, khi coøn treû, thöôøng ñöôïc khen laø coù... "töôùng toát", thöôøng ñöôïc nghó laø ngöôøi thoâng minh. Nhöng thôøi gian troâi qua, traùn baét ñaàu "roäng"... hôn nöõa, vaàng traùn baét ñaàu leân... cao cao vaø baét ñaàu... bong boùng, thì laø... traùn bò hoùi. Hình nhö traùn caøng hoùi nhieàu thì laïi caøng... boùng hôn! Khoâng bieát traùn... "roäng raõi" theâm nhö vaäy, ngöôøi ta coù thoâng minh hôn khoâng nhæ? Loaïi hoùi thöù nhaát naøy coù teân laø hoùi traùn (frontal baldness).
Bò hoùi toùc ôû treân ñænh ñaàu töông ñoái kín ñaùo hôn. Neáu muoán traùnh "ngöôøi kia" nhìn thaáy, haõy coá ñöøng cuùi ñaàu. Luùc naøo cuõng... "ngaång maët leân trôøi", thì ngöôøi ñoái dieän coù theå khoâng bieát mình bò hoùi. Nhöng, ngöôøi ôû phía ñaèng sau laïi thaáy roõ caùi khoaûng ñaàu khoâng coù toùc ñoù. Thaønh ra, muoán traùnh ngöôøi ñi ñaèng sau thaáy mình bò hoùi, luùc naøo cuõng neân... "cuùi gaàm maët xuoáng ñaát". Loaïi ñaàu hoùi thöù hai naøy goïi laø hoùi ñænh ñaàu (vertex baldness).
Coøn loaïi toùc hoùi thöù ba, cuõng hay thaáy ôû ngoaøi ñôøi, laø loaïi toùc hoùi töø traùn ngöôïc leân ñeán ñænh ñaàu. Loaïi naøy laø "toång hôïp" cuûa caû hai loaïi treân neân taïm goïi laø hoùi traùn ñænh (frontovertex baldness).
Nhöng hoùi ñaàu, hoùi toùc thì coù lieân quan gì ñeán... "Thoi Tô" cuûa thi só Nguyeãn Bính vaø nhaïc só Ñöùc Quyønh?
Ñöøng coù... "noùng"! Cöù... "bình tónh", cöù... "thö thaû" ñoïc tieáp, roài seõ thaáy coù söï lieân heä.
Tröôùc heát, haõy baøn ñeán moät cuoäc khaûo cöùu y khoa khaù lôùn Physicians’ Health Study cuûa tröôøng ñaïi hoïc y khoa Harvard taïi Boston, Massachusetts.
Trong 11 naêm trôøi, caùc y só khaûo cöùu gia ñaõ theo doõi toång coäng 19,112 ngöôøi ñaøn oâng töông ñoái khoûe maïnh, cuøng söï lieân heä giöõa chöùng ñaàu hoùi vaø beänh ngheõn ñoäng maïch tim (coronary artery disease). Beänh tim maïch laø nguyeân nhaân ñöùng haøng ñaàu gaây ra caùi cheát cuûa con ngöôøi ôû Hoa Kyø. Moãi naêm, töû xuaát cuûa beänh tim maïch cao hôn töû xuaát cuûa taát caû caùc beänh ung thö coäng chung laïi.
Keát quaû cho thaáy ñaøn oâng "ít toùc", hoùi, bò beänh ngheõn ñoäng maïch tim nhieàu hôn nhöõng ngöôøi "nhieàu toùc", khoâng hoùi. Hoùi toùc ôû ñænh ñaàu deã bò beänh hôn laø hoùi traùn.
So vôùi nhöõng ngöôøi khoâng hoùi toùc:
-nhöõng ngöôøi hoùi traùn xaùc suaát bò beänh ngheõn ñoäng maïch tim taêng leân ñeán 9%
-nhöõng ngöôøi hoùi ñænh ñaàu nheï, hoùi ít, xaùc suaát bò beänh naøy taêng khaù cao, leân ñeán 23%
-nhöõng ngöôøi hoùi ñænh ñaàu naëng, hoùi nhieàu, xaùc suaát bò beänh coøn taêng cao nhieàu hôn nöõa, khoaûng 36%
Nhö vaäy, ñoái vôùi nhöõng ngöôøi bò hoùi ñænh ñaàu naëng, söï nguy hieåm deã bò beänh ngheït ñoäng maïch tim cuõng leân cao, töông ñöông nhö nhöõng ngöôøi bò beänh cao aùp huyeát hay cao löôïng cholesterol trong maùu.
Töø laâu, ngöôøi ta ñaõ bieát moät aûnh höôûng cuûa kích thích toá nam (androgen) laø laøm con ngöôøi deã bò beänh tim maïch. Ngöôïc laïi, kích thích toá nöõ (estrogen) coù khuynh höôùng baûo veä ngöôøi traùnh bôùt loaïi beänh naøy. Ñoù chính laø lyù do nhöõng phuï nöõ sau khi heát kinh nguyeät duøng kích thích toá nöõ ít bò beänh tim maïch hôn, so vôùi nhöõng ñaøn baø khoâng duøng thuoác.
Taïi sao ñaøn oâng bò beänh tim maïch nhieàu hôn ñaøn baø? Raát giaûn dò, vì cô theå ñaøn oâng coù nhieàu kích thích toá nam.
Taïi sao ngöôøi hoùi ñaàu bò beänh ngheõn ñoäng maïch tim nhieàu hôn nhöõng ngöôøi khoâng hoùi ñaàu? Lyù do cuõng töông töï, nhöõng ngöôøi hoùi ñaàu coù nhieàu kích thích toá nam hôn.
Vaán ñeà quan troïng ñaët ra ôû ñaây laø caùc baùc só gia ñình phaûi ñeå yù ñeán nhöõng beänh nhaân bò hoùi ñaàu, nhaát laø nhöõng ngöôøi bò hoùi toùc naëng ôû ñænh ñaàu. Khi saên soùc nhöõng beänh nhaân naøy, caùc y só caàn coi chöøng nhieàu ñeán chuyeän phoøng ngöøa beänh tim maïch baèng caùch chöõa kyõ caøng nhöõng beänh cao aùp huyeát, beänh cao môõ (cholesterol vaø triglycerides), beänh tieåu ñöôøng vaø khuyeân hoï vaän ñoäng ñeàu ñaën, traùnh huùt thuoác...
"Voøng vo tam quoác" moät hoài, baây giôø saép söûa quay trôû laïi chuyeän... "Thoi Tô"! Coi boä chuyeän baøi haùt naøy... "haáp daãn"!
Nhöõng ngöôøi bò ñaàu hoùi, muoán coù "theâm" toùc thì coù theå duøng thuoác nhö Rogaine (minoxidil) hay Propecia (finasteride) vaø neáu muoán cuõng coøn coù theå ñi caáy toùc (hair transplant) hoaëc laø ñoäi toùc... giaû. Moät trong nhöõng lyù do chính laøm nam phaùi toán tieàn cho caùi chuyeän "toùc tai" naøy, coù leõ vì hoï... lo. Dó nhieân laø ôû ñaây, maáy "ñaáng maøy raâu" khoâng coù lo chuyeän... trôøi möa hay trôøi gioù, muøa Thu hay muøa Heø! Caùc oâng coù leõ nghó raèng ñaøn baø thích nhìn thaáy ñaàu ñaøn oâng coù... "nhieàu" toùc hôn. Caùc oâng chaéc lo laø caùc baø khoâng thích ngöôøi... "ít" toùc!
Ñeå "traán an" tinh thaàn ñaøn oâng bò ñaàu hoùi, ñeå cho hoï bieát laø chuyeän hoùi ñaàu khoâng coù gì quan troïng, quyù baø coù theå haùt baøi "Thoi Tô" cho "maáy oång" nghe nhö sau:
"Anh lo gì ñaàu hoùi
Anh lo gì toùc thöa
Anh lo gì toùc ruïng
Anh tieác gì toùc rôi..."
(Thoi Tô... caûi bieán/Phaïm Anh Duõng)
Hai chöõ "trôøi" vaø "muøa" laø vaàn baèng, "toùc" laø vaàn traéc. Thaønh muoán haùt, caàn ñoåi nhaïc ñi moät chuùt thoâi. Chæ caàn naâng cao ñoä noát nhaïc cuûa ba chöõ "toùc" laø haùt... "nhuyeãn" ngay.
Chaéc chaén, caùc oâng nghe haùt xong seõ yeân loøng, khoâng nghó ñeán chuyeän "lo... boø traéng raêng" nöõa.
Vaø, sau khi nghe haùt, quyù oâng seõ raát... caûm ñoäng vì coù ngöôøi... lo ñeán chuyeän... lo cuûa mình vaø seõ khoâng... thaéc maéc, chuù yù hay... lo laéng gì ñeán vaán ñeà tieàn nong gì nöõa caû.
Luùc ñoù, khoâng phaûi toán... "ñòa" cho vaán ñeà ñaàu hoùi, caùc baø coù theå... "phaây phaû" duøng tieàn ñoù ñeå laøm chuyeän khaùc höõu ích hôn, thí duï nhö chuyeän mua... son phaán!
(Arch Intern Med 2000;160:165-171)