TIN TÖÙC Y HOÏC 84

BS Phaïm Anh Duõng, ABFP

Santa Maria, California, U.S.A.

Thaùng 02 ,Naêm 2000

ÑAØN BAØ NGAÙY LÔÙN TAN HOANG CÖÛA NHAØ!

Ñaõ töø laâu, y khoa ñaõ bieát quyù vò ñaøn oâng ngaùy nhieàu, ngaùy to thöôøng coù xaùc suaát bò beänh tim maïch, cao aùp huyeát... hôn laø nhöõng quyù oâng khoâng ngaùy.

Môùi ñaây, moät cuoäc khaûo cöùu y hoïc veà ñaøn baø vaø... ngaùy, cho thaáy caùc baø cuõng... gioáng caùc oâng! Nghóa laø, quyù baø cuõng coù theå bò nhieàu loaïi beänh ñoù deã daøng hôn neáu hoï nguû maø... ngaùy.

Coù taát caû 71,779 nöõ y taù, trong cuoäc khaûo cöùu Nurses’ Health Study cuûa Tröôøng Ñaïi Hoïc Harvard School of Public Health taïi Boston ôû Massachusetts, ñöôïc theo doõi trong 8 naêm.

Trong cuoäc khaûo cöùu, chæ coù 25% ñaøn baø cho bieát laø hoï khoâng bao giôø ngaùy, 65% thænh thoaûng môùi... ngaùy vaø 10% ngaùy... ñeàu ñeàu. Nhöõng baø "ôû moät mình", ly dò choàng hay goùa choàng, ngaùy... nhieàu hôn nhöõng ngöôøi coù choàng hay choàng chöa... cheát.

Ñaøn baø nguû ngaùy deã bò beänh töû taâm cô (heart attack) tai bieán ñoäng maïch naõo (stroke) 50% nhieàu hôn vaø bò cheát vì nhöõng beänh naøy 61% nhieàu hôn, so vôùi ngöôøi khoâng ngaùy.

Nhöõng ñaøn baø ngaùy to thì laïi hay huùt thuoác, uoáng röôïu hay laøm vieäc ca ñeâm. Hoï cuõng hay bò maäp, ít coù hoaït ñoäng vaø tuoåi... "lôùn".

Vaø, duø sau khi ñaõ ñieàu chænh nhöõng yeáu toá quan troïng keå treân, ñoái vôùi ñaøn baø khoâng ngaùy, xaùc suaát beänh tim maïch taêng leân ñeán 20% ôû nhöõng phuï nöõ thænh thoaûng ngaùy vaø ñeán 33% ôû nhöõng quyù baø ngaùy "ñeàu... chi".

Nhö vaäy caùc baùc só gia ñình caàn hoûi xem caùc nöõ beänh nhaân nguû coù... ngaùy hay khoâng nheù.

Neáu "baø" coù ngaùy, caùc y só phaûi chuù troïng ñeán "baø" nhieàu hôn trong vieäc phoøng ngöøa hay chöõa trò caùc beänh tim maïch, beänh maäp uø, cao aùp huyeát, cao cholesterol...

Ñoù laø "boån phaän" cuûa maáy oâng baùc só gia ñình.

Coøn "maáy oâng" nghó sao veà chuyeän "maáy baø" ngaùy to nhæ?

Coù "ngöôøi" raát "kî" chuyeän naøy, chaéc vì hoï muoán giöõ... "ñoäc quyeàn" chuyeän ngaùy... böï:

"Ñaøn oâng ngaùy lôùn thì sang

Ñaøn baø ngaùy lôùn tan hoang cöûa nhaø"

(Ca Dao Vieät Nam... "caûi bieán"/Phaïm Anh Duõng)

Nhöng, cuõng coù "ngöôøi" "thaáy" khaùc:

"Loã muõi em thì taùm gaùnh loâng

Choàng yeâu choàng baûo tô hoàng trôøi cho

Ñeâm naèm thì ngaùy o o

Choàng yeâu choàng baûo ngaùy cho vui nhaø

Ñi chôï thì hay aên quaø

Choàng yeâu choàng baûo veà nhaø ñôõ côm

Treân ñaàu nhöõng raùc cuøng rôm

Choàng yeâu choàng baûo hoa thôm raéc ñaàu" (Ca Dao Vieät Nam)

Khi thöông yeâu nhau, baát cöù caùi gì cuûa "ngöôøi kia" cuõng... ñeïp vaø toát heát!

Coù nhieàu loaïi ngaùy... to: ngaùy o o, ngaùy nhö saám, ngaùy nhö keùo goã, ngaùy nhö boø roáng, ngaùy nhö keùo beã... nhöng neáu laø ñaøn baø ngaùy, coi boä "kieåu" naøo cuõng ñeàu... vui nhaø vui cöûa!

(Journal of the American College of Cardiology 2000;35:308-313)