Ñoá quyù vò boán caâu thô sau ñaây dieãn taû caùi gì:
          Töø khi thieáp tôùi cöûa chaøng
          Côù sao chaøng ñeå naèm ngang chaøng duøi
          Buoâng ra cho thieáp keâu trôøi
          Keûo roài laïi coù keû cöôøi ngöôøi cheâ                 
(Ca Dao Vieät Nam)
     Vaø baøi sau naøy nöõa:
          Thaân troøn chuøng chuïc, quaù daøi bao
          Thaáy loã laêm le ñuùt tuït vaøo
          Thuûy hoûa töông giao soâi xình xòc
          Nhôø coâ moät khoùi, söôùng laøm sao                
(Ca Dao Vieät Nam)
     Khoan khoan , ñöøng coù “nghó... baäy baï”! Khoâng phaûi “chuyeän ñoù” ñaâu!
    Caû hai baøi ca dao “bí hieåm” treân ñaây, caùc cuï ngaøy xöa thaät ra chæ muoán noùi ñeán... ñieáu thuoác laøo vaø “caûnh” huùt thuoác laøo.
    Thuoác laøo, so vôùi thuoác laù “naëng” hôn nhieàu. Nghe noùi nhöõng ngöôøi chöa töøng huùt, chöa ñuû “noäi löïc”, neáu chæ thöû “laøm moät ñieáu” thuoác laøo, coù theå  bò buoàn noân oeï möûa, say choaùng vaùng “teù laên ñuøng”. Hoï coù theå say caû ngaøy hay “löû ñöû löø ñöø” ñeán caû moät hai ngaøy hoâm sau.
     Nhöng khi ñaõ thöû “rít moät ñieáu” thuoác laøo roài, thaáy thích vaø tieáp tuïc huùt thì thöôøng seõ bò nghieän. Roài chaúng maáy choác seõ “huùt nhö maùy”!
     “Ñieáu thuoác laøo maøo ñaàu caâu chuyeän” cuõng nhö “mieáng traàu laø ñaàu caâu chuyeän”cho thaáy ngaøy xöa coù thuoác, coù traàu vaøo thì deã “noùi chuyeän” khi “giao thieäp”. ÔÛ Vieät Nam “ta”, “sau giaûi phoùng”, ai coù bao thuoác laù “ba con 5” thì deã ñöôïc “thoâng caûm” hôn! Baây giôø, “ñaét ñoû”, nghe noùi muoán “chaéc aên” caàn coù... “tôø giaáy xanh” (Myõ Kim) vaø phaûi tôø “lôn lôùn” moät chuùt.
     Huùt thuoác laøo, luùc say thuoác coù caûm giaùc “mô mô maøng maøng”, “nöûa meâ nöûa tænh”, chaéc laø phaûi raát thuù vò. Chaúng vaäy maø aâm nhaïc Vieät Nam ñaõ coù moät baûn nhaïc noùi veà caùi... “söôùng” khi huùt thuoác laøo. Ñoù laø baøi haùt “Say Thuoác Laøo”, khoâng nhôù roõ taùc giaû laø ai, nhöng chaéc chaúng nhöõng “ngöôøi” laø moät “nhaân vaät” coù “maùu ngheä só”, maø aét coøn laø moät “cao thuû voõ laâm” trong “giôùi giang hoà”, coù “tuoåi ngheà”, coù “noäi coâng thaâm haäu”, trong thuù huùt thuoác laøo.
     Ngaøy xöa, khoâng coù gì khoù boû baèng thuoác laøo, khi ñaõ nghieän. Khi boû thuoác, seõ raát khoù chòu vì nhöõng caûm giaùc nhôù... thuoác laøo. Ngöôøi ghieàn thuoác thaáy baàn thaàn, chaùn naûn, “ngaùp leân ngaùp xuoáng”, nuôùc maét nöôùc muõi daøn duïa..., “dieãn noâm” laø bò thuoác... “haønh” hay bò thuoác... “vaät” (withdrawal). Keát quaû, ngöôøi nghieän laïi ñi... tìm ñieáu, luïc thuoác maø... huùt laïi.
    Ngaøy nay, thuoác laøo khoâng coøn phoå thoâng nöõa, nhöng nhieàu ngöôøi laïi nghieän huùt thuoác laù.
    Huùt thuoác laù haïi cho söùc khoûe, ñieàu naøy khoâng caàn phaûi baøn, ai cuõng bieát. Nhieàu ngöôøi muoán boû thuoác laù, vì vôï con, boá meï, anh chò em... “caèn nhaèn” , vì bieát haïi cho söùc khoûe vaø haïi cho... “tuùi tieàn”, nhöng vaãn khoâng laøm sao boû ñöôïc. Chuyeän boû huùt thuoác khoù, raát laø khoù!
     Coù moät caâu noùi (khoâng coù nguyeân vaên, vieát laïi theo kyù öùc) “tröù danh” cuûa moät “tröï” ghieàn thuoác naëng, “tuyeân boá” vôùi baïn beø: “Boû thuoác laù raát deã daøng, moãi naêm tao coù theå boû thuoác ñeán ... vaøi chuïc laàn!” Ñoïc qua thì thaáy buoàn cöôøi, nhöng thaät ñoái vôùi nhöõng ngöôøi muoán boû thuoác laù coù theå laø chuyeän “cöôøi ra... nöôùc maét”, vì caâu noùi ñaõ dieãn taû ñöôïc caùi söï khoù khaên cuûa nhöõng ngöôøi muoán boû thuoác maø khoâng thöïc hieän ñöôïc.
     Nghieän thuoác laù cuõng nhö thuoác laøo chính vì nghieän chaát nicotine coù trong thuoác.
     Y khoa hieän ñaïi coù nhieàu thöù giuùp ngöôøi boû thuoác laù nhö keïo nhai nicotin (nicotine gum), thuoác xòt muõi nicotine (nicotine spray), thuoác daùn nicotine (nicotine patch) vaø thuoác uoáng Zyban (bupropion). Nhöõng thöù naøy chæ hieäu quaû moät phaàn naøo vì sôùm hay muoän ngöôøi ñoù vaãn thaáy... theøm thuoác. Vaán ñeà tieáp theo laø ngöôøi huùt laïi 1 ñieáu, thaáy thuoác... “ngon” vaø laïi tieáp tuïc... “phì phaøo” lieân mieân. Thaät nhö laø moät “voøng luaån quaån” khoâng bao giôø chaám döùt vaäy.
     Hieän nay, y khoa ñang nghieân cöùu caùch giuùp ngöôøi coù theå boû thuoác laù baèng thuoác... chuûng ngöøa thuoác laù, sau khi nhöõng khaûo cöùu gia cuûa National Institute on Drug Abuse cho bieát hoï ñaõ thaáy keát quaû khi thöû nghieäm thuoác chuûng naøy cho... chuoät.
     Vieäc nghieän thuoác laù laø vì khi huùt thuoác, nicotine töø khoùi thuoác huùt vaøo phoåi ñöôïc haáp thuï vaøo maùu, roài ñöôïc theo maùu ñi vaøo oùc vaø oùc ñöôïc kích thích laøm ngöôøi ta caûm thaáy... “khoaùi”. Vì vaäy, huùt thuoác laù thaáy... “ngon” vaø seõ tieáp tuïc... huùt.
    Thuoác chuûng ngöøa ñöôïc thöû duøng cho hai nhoùm chuoät. Nhoùm chuoät thöù nhaát ñöôïc chích thuoác chuûng vaø nhoùm chuoät thöù hai khoâng coù tieâm thuoác ngöøa. Sau ñoù, nhöõng khoa hoïc gia chích nicotine vaøo taát caû moïi con chuoät vaø ño löôïng nicotine ñöôïc cô theå haáp thuï vaøo oùc chuoät. Keát quaû, so vôùi nhöõng chuoät khoâng ñöôïc chích, nhöõng chuoät ñaõ ñöôïc chích ngöøa, luôïng nicotine trong oùc chuoät giaûm ñeán 64%. Nhöõng con chuoät ñöôïc chuûng ngöøa cuõng khoâng coù nhöõng trieäu chöùng thöôøng thaáy khi chích nicotine nhö aùp suaát taêng cao hay coù nhöõng “haønh ñoäng” baát an (nervous movements).
     Taïi sao thuoác chuûng ñaõ ngaên bôùt khaù nhieàu nicotine chaïy leân oùc nhö vaäy?
     Nicotine ñöôïc cho keát hôïp, laøm “dính”, vôùi 1 chaát ñaïm (protein) ñeå ñieàu cheá thuoác chuûng. Khi thuoác chuûng ñöôïc chích vaøo chuoät, cô theå con chuoät seõ sinh saûn ra nhöõng khaùng theå (antibody) coù theå choáng laïi hôïp chaát nicotine vaø chaát ñaïm naøy. Roài sau ñoù, khi chæ coù nicotine ñöôïc chích vaøo chuoät, chính nhöõng khaùng theå ñaõ ngaên chaän ñöôïc nicotine vaø caûn khoâng cho nicotine chaäy ñöôïc leân oùc chuoät. Do ñoù taùc duïng cuûa nicotine vaøo cô theå chuoät giaûm bôùt.
     Nhö vaäy, trong töông lai thuoác chuûng coù theå duøng ñöôïc cho ngöôøi nghieän thuoác. Caùc baùc só y khoa suy dieãn laø neáu ñöôïc chuûng ngöøa, nicotine ñeán oùc ít ñi. Luùc ñoù, gioáng nhö phaûn öùng cuûa... chuoät, ngöôøi ta duø luùc theøm thuoác, khi huùt thuoác seõ khoâng... “khoaùi” nöõa vaø khoâng thaáy thuoác laù... “ngon” nöõa. Cuoái cuøng, caùi “voøng luaån quaån” bò “beû gaãy” vaø hoï seõ boû ñöôïc thuoác.
     Hy voïng trong töông lai, y khoa seõ coù ñöôïc thuoác chuûng ngöøa thuoác laù sôùm duøng cho ngöôøi ñeå giuùp nhöõng “daân ghieàn” muoán boû thuoác laù. Xa hôn nöõa ngöôøi ta nghó ñeán chuyeän coù theå duøng nguyeân taéc töông töï ñeå ñieàu cheá thuoác chuûng cho nhöõng loaïi thuoác ghieàn cocaine, methamphetamine, PCP...
     Thöû nghieäm cho ngöôøi vôùi thuoác chuûng ngöøa thuoác laù naøy ñònh vaøo cuoái naêm 2000. Vaäy, nhöõng ngöôøi muoán duøng thuoác chuûng thuoác laù phaûi ñôïi sang ñeán theá kyû... 21.
     Trong luùc naøy, caàn phaûi coá boû huùt thuoác. Boû thuoác laù, cuõng nhö boû thuoác laøo, laø moät vieäc “traàn ai”. Caàn yù chí cuûa ngöôøi muoán boû,  caàn söï “hoã trôï tinh thaàn” (support), söï kieân nhaãn cuûa nhöõng ngöôøi xung quanh nhö vôï con anh chò em vaø coù theå caàn ñeán thuoác.
     Haõy ñoïc hai caâu döôùi ñaây ñeå bieát caùc cuï ngaøy xöa ñaõ thaáy chuyeän boû thuoác laøo “ñau ñôùn” khoù laøm sao, thì vieäc boû thuoác laù baây giôø cuõng “khoå sôû” töông töï gaàn nhö vaäy:
          “Nhôù ai nhö nhôù thuoác laøo
          Ñaõ choân ñieáu xuoáng laïi ñaøo ñieáu leân.”             
(Ca Dao Vieät Nam)