|
(ñoäc giaû caàn phaûi tham khaûo theâm vôùi Baùc Só Gia Ñình cuûa mình) Baùc Só Phaïm
Anh Duõng, ABFP
Santa Maria, California, U.S.A. Thaùng 5 , Naêm 1999
Nhöng quyù oâng cuõng neân coi chöøng, vì neáu döông vaät cöùng laâu quaù cuõng... phieàn laém ñoù! Theo ñònh nghóa, chöùng döông vaät cöùng hoaøi (priapism) ñöôïc goïi laø xaåy ra khi döông vaät caêng cöùng ñau baát bình thöôøng hôn nhieàu giôø ñoàng hoà. Ñaây laø laø moät tình traïng ñau khaån caáp vaø coù theå nguy hieåm vì laøm toån haïi ñeán nhöõng sinh moâ (tissue) cuûa döông vaät vaø coù theå gaây ra lieät döông (impotence). Chöùng döông vaät cöùng hoaøi thaät ra töông ñoái hieám thaáy xaåy ra. Thöôøng chöùng naøy coù theå xaåy ra khi beänh nhaân coù nhöõng nguy kieän (risks) nhö bò toån thöông coät thaàn kinh xöông soáng (spinal cord injury) hay trong nhöõng beänh veà maùu nhö ung thö maùu (leukemia) hay beänh thieáu maùu teá baøo löôõi lieàm (sickle cell anemia). Cuõng coù theå do coù böôùu hay bò nhieãm truøng ôû vuøng chaäu (pelvis). Lyù do thoâng thöôøng nhaát laø khi duøng thuoác chöõa lieät döông nhö Caverject chích vaøo döông vaät ñeå ñöôïc caêng cöùng. Treân lyù thuyeát cuõng coù theå do thuoác Viagra, nhöng treân thöïc teá chöa thaáy coù tröôøng hôïp naøo ñöôïc coâng boá. Trong vaøi tröôøng hôïp, duøng thuoác ghieàn cocaine coù theå gaây ra chöùng döông vaät cöùng hoaøi. Trong soá thaùng 6, 1999 cuûa The Journal of Urology, baùc só Andrew L. Atman vaø caùc y só khaùc cuûa Case Western Reserve University ñaõ coâng boá 3 nam beänh nhaân töø 38 ñeán 49 tuoåi bò chöùng döông vaät cöùng hoaøi töø 24 ñeán 96 giôø ñoàng hoà. Hoï ñeán phoøng khaån caáp vaø trong nöôùc tieåu ñaõ tìm thaáy nhieàu chaát cocaine duø 2 ngöôøi ñaõ töø choái khoâng chòu nhaän laø ñaõ duøng thuoác. Caû 3 ngöôøi ñaøn oâng bò döông vaät cöùng hoaøi naøy ñaõ khoâng coù moät nguy kieän naøo nhö ñaõ keå treân, ngoaøi chuyeän duøng cocaine. Ñaây laø nhöõng tröôøng hôïp ñaàu tieân ñöôïc coâng boá vaø ñaõ cho thaáy duøng cocaine coù theå bò chöùng döông vaät cöùng hoaøi. Coù theå trong quaù khöù, ngöôøi ta ñaõ khoâng ñeå yù ñeå tìm thaáy cocaine trong ôû nhöõng tröôøng hôïp beänh. Döông vaät cöùng hoaøi laø do maùu doàn veà nhieàu vaø ñoïng ngheõn hoaøi trong döông vaät. Ñeå laâu khoâng chöõa veà sau coù theå bò lieät döông. Caùch chöõa laø tìm caùch giaûi thoaùt maùu ra khoûi döông vaät ngay laäp töùc. Thöôøng luùc môùi bò coù theå chöõa trò ngay baèng caùch duøng thuoác an thaàn vaø xoái röûa tröïc traøng baèng nöôùc muoái khuaáy ñaù laïnh (enemas of ice-cold saline solution). Coù theå phaûi caàn duøng ñeán nhöõng phöông phaùp teâ meâ cho tuûy soáng (epidural or spinal anesthesia). Caû ba tröôøng hôïp noùi treân ñeàu naëng vaø ñöôïc cöùu caáp khaån caáp baèng caùch huùt (aspiration) maùu vaø töôùi röûa (irrigation) maùu. Coù 2 ngöôøi caàn moå laøm ñöôøng thoâng (shunt) ñeå maùu thoaùt ra. Nhöng coù moät ngöôøi bò naëng quaù, döông vaät cöùng hoaøi bò nhieãm truøng naëng, roài thaønh hoaïi thö (gangrene), ñeán noãi caùc baùc só phaûi giaûi phaãu caét ngaén bôùt ñi (distal partial penectomy). Ngöôøi ta nhaän thaáy cocaine gaây ra chöùng döông vaät cöùng hoaøi nhöng khoâng roõ taïi sao. Nhöõng tröôøng hôïp keå treân khaù naëng vì beänh nhaân khoâng chòu ñi chöõa beänh ngay. Nhö vaäy coù 2 ñieàu quyù oâng neân nhôù: Ñaàu tieân laø khoâng neân duøng cocaine hay baát cöù thuoác ghieàn naøo caû. Vaø ñi vaøo phoøng khaån caáp beänh vieän ngay neáu döông vaät bò... cöùng hoaøi hôn nhieàu giôø ñoàng hoà vì neáu cöù laèng nhaèng, loâi thoâi, e ngaïi laø coù theå bò... yeáu ñi hay bò maát... “noù” luoân! Journal of Urology
1999;161:1817-1818
|