|
(ñoäc giaû caàn phaûi tham khaûo theâm vôùi Baùc Só Gia Ñình cuûa mình) Baùc Só Phaïm
Anh Duõng, ABFP
Santa Maria, California, U.S.A. Thaùng 3 , Naêm 1999 VEÁT THÖÔNG NHIEÃM TRUØNG CHÖÕA BAÈNG DOØI Haøng bao nhieâu theá kyû tröôùc khi khaùm phaù ra truï sinh, caùc thaày thuoác ñaõ duøng doøi (fly larva hay maggots) ñaët vaøo veát thöông ñeå laøm maát ñi nhöõng moâ, teá baøo ñaõ cheát thoái hay ñeå cho veát thöông choùng laønh. Phöông phaùp naøy sau ñoù bò baõi boû hoaøn toaøn, vì söï phaùt minh ra thuoác truï sinh, hay coøn goïi laø thuoác khaùng sinh, ñeå choáng laïi nhöõng beänh nhieãm vi truøng. Tuy vaäy, sau moät thôøi gian xöû duïng, truï sinh coù theå maát hieäu quaû vì söï khaùng thuoác cuûa vi truøng. Caøng veà sau naøy, vi truøng caøng khaùng thuoác truï sinh nhieàu hôn. Truï sinh khoâng coøn hieäu nghieäm nöõa vì vi truøng ñaõ “quen thuoác”. Lyù do chính laø thuoác ñöôïc duøng nhieàu quaù vaø nhieàu khi quaù caåu thaû. Ngaøy nay, moät soá baùc só y khoa, taïi Anh Quoác vaø moät soá quoác gia khaùc, laïi quay trôû laïi caùch chöõa nhöõng veát thöông nhieãm truøng baèng phöông phaùp ban sô: hoï laïi duøng doøi! Trong moät laù thö ñöôïc ñaêng ôû British Medical Journal, soá ngaøy 20 thaùng Ba, naêm 1999, Baùc só John Church, thuoäc International Biotherapy Society ôû Bourne End vaø nhöõng y só khaùc ôû beänh vieän Princess of Wales ôû Bridgend, Anh Quoác, cho bieát ñaõ ñaët nhöõng con doøi voâ truøng (sterile larva) vaøo veát thöông vaø ñaõ laøm saïch, laøm laønh veát thöông bò nhieãm truøng. Hieän nay, ôû Anh vaø nhöõng quoác gia khaùc, doøi ñöôïc duøng vaø chæ ñöôïc duøng chöõa nhöõng veát thöông nhieãm truøng trong giai ñoaïn cuoái, khi caùc veát thöông tröôùc ñaõ ñöôïc chöõa trò baèng nhieàu truï sinh khaùc nhau vaø khoâng coù thuoác naøo hieäu nghieäm caû. Theo nhöõng chuyeân vieân y khoa naøy, chöõa veát thöông baèng doøi cuõng gaàn nhö laø laøm moät cuoäc giaûi phaãu sinh hoïc (biosurgery). Vaø cuõng theo hoï, phöông phaùp duøng doøi ñaõ thaáy coù hieäu nghieäm trong nhieàu loaïi veát thöông nhieãm truøng khaùc nhau, coù nhöõng vi truøng khaùng ñuû moïi thöù thuoác truï sinh. Ñaëc bieät, hoï cho bieát coù nhöõng keát quaû raát khaû quan trong vieäc chöõa nhöõng veát loeùt nhieãm truøng ôû baøn chaân cuûa nhöõng beänh nhaân bò ñaùi ñöôøng (ulceration of diabetic foot). Thöôøng ra, nhöõng veát thöông naøy raát khoù chöõa, coù khi khoâng chöõa ñöôïc, phaûi cöa chaân. Cô cheá cuûa phöông phaùp duøng doøi chöõa veát thöông nhieãm truøng chöa ñöôïc roõ raøng. Caùc taùc giaû cuûa laù thö töø Anh Quoác nghó coù theå vì doøi ñaõ sinh saûn ra moät chaát töông töï nhö laø truï sinh, hoaëc laø doøi ñaõ laøm thay ñoåi noàng ñoä acid (pH) cuûa veát thöông, hoaëc doøi ñaõ tieâu hoùa vaø gieát vi truøng. Trong moät cuoäc khaûo cöùu, ngöôøi ta ñaõ coøn tìm thaáy trong phaân tieát (secretion) cuûa doøi coù nhöõng chaát laøm kích thích ñöôïc söï sinh saûn nhöõng teá baøo, moâ laønh maïnh. Baùc só Church vaø caùc ñoàng moân cuûa oâng ñeà nghò neân duøng doøi ñeå chöõa caùc veát thöông nhieãm truøng sôùm hôn, thay vì ñôïi ñeán luùc cuoái khi thaáy “heát thuoác chöõa”. Hoï cho laø duøng doøi chöõa veát thöông an toaøn vaø hieäu nghieäm nhö truï sinh. Nhöõng vieân chöùc y teá trong chính phuû Anh coù veû ñoàng yù nhö vaäy. Theo caùc taùc giaû cuûa laù thö, ñaõ coù hôn 3500 loï ñöïng doøi voâ truøng (sterile larvae) loaïi Lucilia sericata, laø doøi cuûa loaøi ruoài nhaëng xanh (the common greenbottle), loaïi nhaëng thöôøng bay ôû trong nhaø, ñöôïc göûi cung caáp ñeán 400 trung taâm y khoa. British Medical
Journal 1999;318:807-808
|