Y HOÏC VAØ VAÊN NGHEÄ (117)

(Ñoäc giaû caàn tham khaûo theâm vôùi Baùc Só Gia Ñình cuûa mình)

BS Phaïm Anh Duõng, ABFP

Santa Maria, California, U.S.A.

Thaùng 09, 2000

NGUYEÃN HÖÕU BA

Moät trong nhöõng hoaït ñoäng cuûa nhöõng ñoaøn theå hoïc sinh, sinh vieân, thanh nieân, höôùng ñaïo... khi ñi caém traïi vôùi nhau, laø ñöôïc tham döï nhöõng ñeâm hoïp maët quanh ñoáng löûa. Khoâng coù gì thích hôn, taát caû anh chò em tuï hoïp vôùi nhau ca haùt, ngaâm thô, keå chuyeän, baøn luaän...

Tuy vaäy phaûi coi chöøng vì nhöõng ñaùm löûa naøy raát noùng, coù theå laøm ngöôøi bò boûng (burn), ñoâi khi khaù naëng.

Coù vaøi ñieàu caàn bieát khi bò boûng:

Ngoaøi löûa, boûng coù theå gaây ra bôûi aùnh saùng maët trôøi, nöôùc hay daàu noùng soâi, hôi nöôùc noùng, chaát hoùa hoïc, ñieän...

BOÛNG NHEÏ (1st degree burn): nhö bò boûng khi da bò chieáu aùnh maët trôøi noùng trong moät khoaûng thôøi gian daøi (sunburn), hay bò boûng vì nöôùc khaù noùng. Da trôû thaønh ñoû vaø ñau.

Caùch ngöøa boûng do aùnh saùng maët trôøi ñaõ nhaéc ñeán ôû moät baøi vieát vöøa qua (baøi soá 116).

Chöõa ñau raùt: duøng moät loaïi kem ñeå boâi vaø coù theå uoáng thuoác giaûm ñau nhö Tylenol.

BOÛNG VÖØA (2nd degree burn): nhö bò boûng nöôùc raát noùng, soâi. Da bò phoàng leân thaønh nhöõng muïn nöôùc (blisters). Khi bò boûng nhö vaäy:

Nhuùng ngay choã da bò boûng vaøo nöôùc laïnh, toát nhaát laø ñeå cho nöôùc laïnh töø voøi nöôùc roâ-bi-neâ (tap water) chaûy lieân tuïc qua choã bò boûng cho ñeán khi bôùt ñau.

Thaùo nhöõng ñoàng hoà, voøng tay, nhaãn... ra vì choã boûng thöôøng seõ bò söng raát nhanh.

Traùnh duøng kim chaâm vaøo nhöõng muïn nöôùc vaø cuõng ñöøng duøng kem boâi. Che quaán choã bò boûng vôùi baêng (gauze) saïch.

Ñi baùc só hay nhaø thöông.

BOÛNG NAËNG (3rd degree burn): boûng aên saâu vaø phaù huûy nhöõng lôùp da vaø moâ döôùi da.

Neáu quaàn aùo naïn nhaân ñang chaùy, coá daäp taét löûa. Duøng chaên hay aùo choaøng daày, hay baûo naïn nhaân naèm xuoáng ñaát, ñaåy naïn nhaân laên qua laên laïi. Goïi ngöôøi giuùp söùc ngay laäp töùc.

Quaàn aùo naïn nhaân ñaõ ñaãm öôùt daàu noùng hay nöôùc soâi caàn côûi ra nhöng traùnh khoâng gôõ nhöõng gì ñaõ dính vaøo choã da bò chaùy.

Traùnh boâi kem.

Phuû choã bò chaùy baèng moät taám vaûi saïch.

Ñem naïn nhaân ñi nhaø thöông ngay laäp töùc, neáu caàn goïi xe cöùu thöông.

Nhöng thöôøng nhöõng traïi löûa khoâng coù tai naïn vaø laø moät dòp ñeå moïi ngöôøi quaây quaàn:

Baïn cuøng ta, naém tay muùa ca

Cho ñôøi böøng soáng döôùi maøn söông ñoâng

Maùu noàng theâm haêng, beân löûa ñeâm baäp buøng

Tuøng tuøng tònh tuøng

Bình buøng bình buøng, tang tình tang tình tình...

Ñoù laø phaàn môû ñaàu cuûa baøi haùt Löûa Röøng Ñeâm vieát theo ñieäu Rumba cuûa nhaïc só Nguyeãn Höõu Ba. Caùch ñaây hôn moät nöûa theá kyû, nhaïc só Ba ñaõ saùng taùc nhöõng baøi Taân Nhaïc keâu goïi loøng yeâu nöôùc, daáy ñoäng yù chí quaät cöôøng, khuyeán khích hoaït ñoäng thanh nieân Vieät Nam.

Tieán, moät baûn Taân Nhaïc khaùc cuûa nhaïc só Nguyeãn Höõu Ba, ñöôïc vieát nhö moät caâu chuyeän. Vaøo ñoaïn môû ñaàu laø tieáng keøn thuùc quaân, qua ñoaïn giöõa vôùi lôøi ngöôøi chæ huy vaø ñoaïn cuoái cuøng khi quaân daân cuøng tieán böôùc ra sa tröôøng.

Moät baûn nhaïc khaùc, Tieáng Haùt Quaân Nam, nguyeân laø baøi Lieân Höôøn, moät khuùc haønh quaân xöa traàm, huøng ñöôïc oâng Ba ñaët lôøi môùi vaø theâm vaøi cung cho hôïp vôùi nhaïc cuï Taây Phöông.

Ña soá nhöõng ngöôøi Vieät Nam bieát ñeán Nguyeãn Höõu Ba vì Quaûng Ñöôøng Mai (lôøi cuûa Sôn Tuøng) vaø Löûa Röøng Ñeâm, hai baûn Taân Nhaïc noåi tieáng nhaát cuûa Nguyeãn Höõu Ba. Hai baûn nhaïc naøy ñaõ ñöôïc ghi aâm vaøo ñóa haùt 78 voøng ôû Paris, do haõng ñóa ORIA phaùt haønh ôû Saøi Goøn thaäp nieân 1950. Ca só Haûi Minh töùc nhaïc só Traàn Vaên Kheâ, ngöôøi sau trôû thaønh giaùo sö tieán só aâm nhaïc cuûa tröôøng Ñaïi Hoïc Sorbonne ôû Paris, ñaõ trình dieãn hai baûn nhaïc cuûa nhaïc só Ba.

Nhöng di taëng (legacy) lôùn lao cuûa nhaïc só Nguyeãn Höõu Ba laïi ôû Coå Nhaïc Vieät Nam.

Thoâng thaïo nhaïc coå truyeàn, Nguyeãn Höõu Ba coù tieáng veà tieáng ñaøn nhò taïi Hueá. Theâm nöõa, oâng chuyeân caû ñoäc huyeàn caàm vaø ñaøn tyø baø. Chính nhaïc só Ba ñaõ duøng taøi ngheä trình dieãn nhöõng loaïi ñaøn daân toäc naøy, ñeå möu sinh trong moät thôøi gian ôû Ñaát Thaàn Kinh.

Ñoä moät naêm sau Hieäp Ñònh Geneøve 1954, oâng vaøo mieàn Nam trôû thaønh giaùo sö Coå Nhaïc ôû tröôøng Quoác Gia AÂm Nhaïc ôû Saøi Goøn, cho ñeán khi oâng quay laïi mieàn soâng Höông nuùi Ngöï laøm giaùm ñoác vieän AÂm Nhaïc Hueá. Tyø Baø Trang cuûa Nguyeãn Höõu Ba coù taøng tröõ raát nhieàu caây ñaøn coå nhaïc Vieät Nam quyù giaù vaø nhöõng taøi lieäu thu thanh, cuõng nhö saùch vôû veà aâm nhaïc.

Giaùo sö nhaïc só Nguyeãn Höõu Ba coù coâng raát lôùn trong vieäc baûo löu nhaïc coå truyeàn daân toäc nhaát laø nhaïc Mieàn Trung vaø Daân Ca Vieät Nam. Coâng trình veà Coå Nhaïc Vieät Nam cuûa oâng coù theå chia thaønh saùu phöông dieän khaùc nhau: trình dieãn, khaûo cöùu, saùng taïo, coå ñoäng vaø giaùo duïc. Hoïc troø aâm nhaïc cuûa oâng raát nhieàu vaø raát nhieàu nhieàu ngöôøi ngaøy nay ñaõ thaønh danh nhö caùc nöõ nhaïc só Phaïm Thuùy Hoan (Saøi Goøn), Phöông Oanh (Paris), Quyønh Haïnh (Paris)...

Nhöõng neùt ñaïi cöông veà thaønh quaû cuûa nhaïc só Nguyeãn Höõu Ba nhö sau:

1940: xuaát baûn quyeån saùch Töï Hoïc Ñaøn ôû Hueá.

1950: xuaát baûn quyeån Vaøi Thieån Kieán Veà AÂm Nhaïc taïi Hueá. Quyeån saùch naøy vieát veà söï thaønh laäp Tyø Baø Trang vaø quan nieäm, hoaøi voïng cuøng lyù töôûng ñoái vôùi tieàn ñoà nhaïc Daân Toäc.

1956: vieát quyeån Ca Hueá Coå Truyeàn coù ghi kyù aâm cho 10 baøi Ngöï, coøn goïi laø Thaäp Thuû Lieân Hoaøn, theo kyù aâm nhaïc Taây Phöông treân khuoân nhaïc 5 doøng.

1961: vieát quyeån saùch Nhaïc Phaùp Vieät Nam.

1963: xuaát baûn caùc taäp nhaïc nhoû veà baøi baûn ñaøn tranh, baøi taäp cho ñaøn ñoäc huyeàn, ñaøn nhò vaø taäp nhaïc Phaùp cuøng nhaïc Vieät Nam.

1966: thu thanh taøi lieäu Nhaïc Hueá (caùc loaïi Nhaïc Cung Ñình vaø Nhaïc Phaät Giaùo), Ca Hueá ñeå giao cho cô quan UNESCO thöïc hieän thaønh ñóa 33 voøng VIETNAM 1. Ñóa nhaïc naøy keøm theo baøi vieát do giaùo sö Traàn Vaên Kheâ khaûo cöùu bieân soaïn baèng 3 thöù tieáng Phaùp Anh Ñöùc chuù troïng veà phaân tích aâm nhaïc ñaõ ñöôïc haõng ñóa Barenreiter Musicanhon phaùt haønh naêm 1969. Ñóa nhaïc VIETNAM 1 ñoaït giaûi thöôûng Deutscher Schallplatten Preis vaø theâm giaûi Academie du Disque Francais.

1971: ñóa VIETNAM 2 xuaát baûn, cuõng do nhaïc só Nguyeãn Höõu Ba cung caáp taøi lieäu.

1998: caû hai ñóa VIETNAM 1 vaø VIETNAM 2 ñöôïc haõng ñóa Rounder Records ôû Hoa Kyø taùi baûn döôùi hình thöùc CD.

Hai ñóa nhaïc VIETNAM laø coâng trình raát to taùt, raát coù giaù trò cuûa nhaïc só Nguyeãn Höõu Ba.

Giaùo sö Nguyeãn Höõu Ba, ngöôøi nhaïc só ñaõ hieán daâng gaàn nhö troïn cuoäc ñôøi mình cho Coå Nhaïc Vieät Nam, ñaõ aâm thaàm töø giaõ coõi ñôøi, vaøi naêm tröôùc naêm 2000.

(AMA Practical Family Health)