(Ñoäc giaû caàn tham khaûo theâm vôùi Baùc Só Gia Ñình cuûa mình)

TÌNH CHÆ ÑEÏP KHI COØN DANG DÔÛ

Trong quaù khöù muoán giuùp beänh nhaân boû huùt thuoác laù, baùc só coù theå cho thuoác nhai (gum) hay thuoác daùn (patch) coù chaát nicotine. Nhöõng saûn phaåm naøy ngaøy nay ñaõ mua baùn töï do, khoâng caàn toa baùc só. Laïi coøn coù thuoác xòt muõi coù nicotine ñeå boû thuoác laù, nhöng caàn toa baùc só.

Gaàn ñaây ñaõ coù thuoác uoáng Zyban (bupropion) ñeå baùc só coù theå keâ toa cho beänh nhaân muoán boû huùt thuoác.

Nhöõng ngöôøi huùt thuoác khoù boû laø vì khi ngöng huùt hay coù nhöõng trieäu chöùng thieáu thuoác (nicotine craving) vaø Zyban laøm giaûm bôùt nhöõng caûm giaùc khoù chòu naøy. Nhieàu baùc só coøn cho beänh nhaân uoáng caû bupropion vaø duøng thuoác nhai hay thuoác daùn nicotine cuøng moät luùc.

Bupropion cuõng coøn laø thuoác chöõa beänh saàu buoàn (depression) döôùi teân Wellbutrin SR. Gaàn ñaây coù cuoäc khaûo cöùu cho thaáy bupropion cuõng coù theå chöõa ñöôïc chöùng laõnh caûm tình duïc cuûa ñaøn baø. Caùc baùc só neân nghó ñeán chuyeän duøng thuoác naøy cho ngöôøi bò buoàn phieàn maø laïi muoán boû huùt thuoác laù, nhaát laø beänh nhaân ñaøn baø bò laõnh caûm.

Nhöõng phaûn öùng phuï (side effects), neáu coù xaåy ra, cuûa Zyban laø khoâ mieäng, khoù nguû, tay run (tremor) vaø da noåi maån (skin rash).

Moät soá raát ít, khoaûng 0.1% beänh nhaân duøng Zyban bò leân côn ñoäng kinh (seizure).

Toång quaùt, thuoác Zyban khaù hieäu nghieäm vaø ít gaây ra nhöõng phaûn öùng phuï.

Vieát veà chuyeän thuoác laù laïi nhôù ñeán thi só Hoà Dzeánh.

OÂng Hoà Dzeánh coù leõ laø ngöôøi ngheä só ñaàu tieân duøng teân coù chöõ z ñi ñaèng sau chöõ d. Caû hai ñeàu laø phuï aâm vaø coù hay khoâng coù chöõ z, phaùt aâm cuõng töông töï. Veà sau naøy, thænh thoaûng cuõng thaáy coù caùc ngheä só khaùc duøng teân coù gheùp theâm chöõ z vaøo sau chöõ d nhö Vieät Dzuõng, Dzuõng Chinh, Dzöông Ngoïc Hoaùn... Nghe ñoïc teân khoâng thaáy gì khaùc laï, nhöng "nhìn" teân hình nhö coù veû... ngheä só hôn! Nhaø vaên Duyeân Anh (Duyeân khoâng coù z!) cuõng coù quyeån saùch töïa laø Dzuõng Ñakao.

Khoâng bieát thi só Hoà Dzeánh coù huùt thuoác hay khoâng nhöng trong thô cuûa oâng hay coù chuyeän huùt thuoác laù.

Chieàu laø teân moät baøi thô 5 chöõ phoå nhaïc theo ñieäu Tango Habanera noåi tieáng töø laâu cuûa Hoà Dzeánh vaø nhaïc só Döông Thieäu Töôùc (Döông khoâng coù chöõ z!).

Nhaïc cuûa baøi haùt Chieàu raát giaûn dò. AÂm ñieäu uyeån chuyeån deã nghe thaáy hay. Coù leõ söï thaønh coâng nhaát cuûa nhaïc só Döông Thieäu Töôùc (1915-1995) cuûa baûn nhaïc naøy naèm trong nhöõng caâu thô nhaïc ñöôïc laäp ñi laäp laïi.

Boán caâu môû ñaàu baøi haùt coù neùt nhaïc ñi ñeàu ñeàu, khoâng thaáp khoâng cao vaø ñaõ cho moät caûm giaùc buoàn nhôù nheï nhaøng. Nhöng noãi buoàn ñöôïc nhaán maïnh hôn moät chuùt khi caâu thöù tö cuõng chæ laø caâu thöù ba laäp laïi:

Treân ñöôøng veà nhôù ñaày

Ñoaïn tieáp theo, doøng nhaïc leân cao hôn moät chuùt. Keå töø caâu thöù ba khi nhaïc khaù doàn daäp hôn, noãi buoàn coù veû saâu ñaäm hôn vaø nhaát laø khi caâu thöù tö ñöôïc laäp laïi moät laàn nöõa ñeå laøm thaønh caâu thöù naêm:

Ñeán ñoaïn... huùt thuoác. Ngöôøi löõ khaùch vaãn... buoàn, nhôù laïi ngaøy cuõ. Ngaøy ñoù, ñang laõng du, chaøng chôït thaáy theøm thuoác laù nhöng laïi boû queân... hoäp queït ôû nhaø. Chaøng beøn gheù laïi moät nhaø beân ven ñöôøng, muôïn baät löûa ñeå xin chaâm moät ñieáu thuoác. Chaøng huùt, ngaây ngaát say thuoác, thaû khoùi vaø lim dim nhìn khoùi thuoác bay leân cao. Nhaïc ñoaïn naøy caâu ñaàu cuõng gioáng nhö caâu ñaàu cuûa ñoaïn treân nhöng veà sau nhaïc doàn daäp, lieân tuïc hôn moät chuùt nöõa ñeå thaønh saùu caâu. Caâu thöù ba cuõng gaàn nhö laø laäp laïi cuûa caâu thöù tö, chæ thay chöõ röøng baèng chöõ maây:

Nhaïc vaø thô roài quay laïi gioáng y heät ñoaïn ñaàu, nghóa laø noãi buoàn man maùc cuûa ñoaïn ñaàu cuõng ñöôïc duøng laøm ñoaïn keát vôùi boán caâu:

Treân ñöôøng veà nhôù ñaày

Tieáng buoàn vang trong maây. (Chieàu/thô Hoà Dzeánh, nhaïc Döông Thieäu Töôùc)

Moät baøi thô khaùc cuûa Hoà Dzeánh trong taäp thô Queâ Ngoaïi (1943), khaù noåi tieáng cuõng coù chuyeän huùt thuoác trong ñoù. Thôøi gian soát ruoät chôø ñôïi ñöôïc dieãn taû baèng ñieáu thuoác laù chaùy ngaén daàn. Noãi buoàn saâu ñaäm nhöng söï traùch moùc chæ nheï nhaøng:

Em cöù heïn nhöng em ñöøng ñeán nheù!

Cho nghìn sau lô löûng... vôùi nghìn xöa. (Ngaäp Ngöøng/thô Hoà Dzeánh)

Phaûi noùi baøi thô Ngaäp Ngöøng coù nhöõng caâu noåi tieáng ñöôïc nhieàu ngöôøi nhaéc ñeán.

Nhö khi "ngöôøi aáy" khoâng hieåu sao laïi muoán ñöôïc gaëp "naøng" nhöng laïi thích ñöôïc cho... aên thòt thoû:

Em cöù heïn nhöng em ñöøng ñeán nheù!

Cuõng coù luùc ngöôøi ta xuoáng gioïng, chaùn chöôøng ñeå than thôû cho chuyeän tình duyeân ñaõ heát vaø næ non theâm caâu:

Khi tình duyeân bò tan vôõ, coù hai caâu sau ñaây raát hay ñöôïc nhaéc laïi, nhöng khi nhaéc ñeán, thöù töï laïi ñaûo ngöôïc vôùi nguyeân baûn baøi thô.:

Sôû dó coù chuyeän ñaûo ngöõ nhö vaäy, vì neáu chæ ñoïc hai caâu naøy, ñoïc ngöôïc nghe xuoâi tai hôn. Lyù do moät phaàn ôû chöõ theà laø vaàn baèng, duøng laøm chöõ cuoái cuøng ñoïc leân nghe eâm tai hôn chöõ dôû laø vaàn traéc. Ña soá chính nhöõng ngöôøi nhaéc ñeán hai caâu naøy cuõng khoâng ngôø laø hai caâu thô ñaõ ñaûo ngöôïc!

Thaät ra, ngöôøi ta coøn hay boû bôùt chöõ nhöõng vaø ñoïc leân thaønh:

Vaø, noåi tieáng... soá dzaùch (dzaùch coù z), noåi tieáng nhaát laø caâu thô thöù nhaát (ñuùng ra laø caâu thöù hai) trong hai caâu thô treân, ñöôïc "löu truyeàn" sau khi ñaõ ñöôïc thu thaønh 7 chöõ:

Taïi sao caâu naøy laïi noåi tieáng nhö vaäy?

Coù leõ treân ñôøi coù nhieàu moái tình, vì lyù do naøo ñoù, khoâng ñöôïc troïn veïn. Bieát bao nhieâu ngöôøi ôû hoaøn caûnh cuûa Chöùc Nöõ vaø Ngöu Lang!

Vaán ñeà laø, treân thöïc teá, coù thaät söï ñuùng tình chæ ñeïp khi coøn dang dôû hay khoâng nhæ?