(Ñoäc giaû caàn phaûi tham khaûo theâm vôùi Baùc Só Gia Ñình cuûa mình)

THAÀY TRAÀN VAÊN BAÛNG

Trong vaán ñeà y teá söùc khoûe, chaéc khoâng coù gì quan troïng hôn vieäc choïn baùc só.

Ñôøi xöa coù caâu khaù noåi tieáng:

Löông y nhö töø maãu (Thaønh ngöõ Vieät Nam)

YÙ cuûa caâu noùi laø ngöôøi thaày thuoác gioûi cuõng ví nhö ngöôøi meï hieàn. Meï nuoâi con töø luùc sô sinh ñeán khi tröôûng thaønh vôùi tình thöông yeâu voâ bôø beán. Khoâng quaûn ngaïi baát cöù khoù khaên, taám loøng cuûa meï ñoái vôùi con baùt ngaùt nhö bieån roäng Thaùi Bình Döông. Ngöôøi thaày thuoác chaúng nhöõng caàn gioûi, maø coøn caàn toát vaø nhaân aùi ñoái vôùi ngöôøi beänh.

Nghó cho cuøng, thuôû xöa hay ngaøy nay, bao giôø cuõng caàn hai yeáu toá quan troïng nhö vaäy: ngöôøi y só caàn gioûi vaø toát.

Nhöng ngaøy nay, laøm theá naøo ñeå choïn baùc só cho ñuùng yù nhö vaäy? Baây giôø, vaán ñeà choïn baùc só coù phöùc taïp hôn nhieàu vì nhieàu yeáu toá khaùc nhau nöõa.

Tröôùc tieân, coù hai ñieàu neân traùnh:

-Khoâng neân choïn baùc só töø soå ñieän thoaïi.

-Ñöøng ñôïi ñeán luùc ñau oám môùi choïn baùc só.

Söï choïn löïa baùc só gia ñình ngaøy nay coù theå bò giôùi haïn vì nhöõng chöông trình baûo hieåm vaø tuøy theo tình traïng töøng ñòa phöông. Coù nhöõng chöông trình baûo hieåm söùc khoûe chæ coù moät vaøi baùc só ñeå choïn. ÔÛ nhöõng vuøng ñoàng queâ, coù theå coù ít baùc só. Nhöng neáu ñöôïc quyeàn choïn löïa, haõy so saùnh ñeå tìm ñöôïc ñuùng ngöôøi.

Baét ñaàu baèng caùch thaêm doø baïn beø, hoï haøng vaø nhöõng ngöôøi laøm vieäc chung sôû veà nhöõng baùc só hoï choïn ñeå bieát nhöõng y só naøy nhö theá naøo. Haõy hoûi thaêm veà nhöõng kinh nghieäm hoï ñaõ coù vôùi caùc baùc só:

-Khi ñi khaùm beänh, coù phaûi ngoài ñôïi laâu hay khoâng? Neáu bò ñôïi laâu, vaên phoøng baùc só coù cho bieát lyù do hay khoâng? Coù theå chaáp nhaän neáu baùc só phaûi boû thì giôø giaûi quyeát beänh khoù vaø hay khaån caáp.

-Muoán lieân laïc vôùi baùc só coù deã daøng khoâng? Khi beänh nhaân coù chuyeän khaån caáp, coù lieân laïc vôùi baùc só ngay laäp töùc khoâng?

-Baùc só coù chòu boû thì giôø giaûng giaûi vaø coù chòu nghe beänh nhaân noùi chuyeän hay khoâng?

Moät khi ñaõ coù danh saùch taïm thôøi cuûa moät soá y só, tieáp tuïc vieäc choïn löïa. Ngöôøi ta coù theå goïi vaên phoøng baùc só ñeå tìm caâu traû lôøi cho nhöõng caâu hoûi sau:

-Vaên phoøng baùc só coù thuaän tieän cho beänh nhaân, coù ôû xa quaù khoâng?

-Baùc só coù caàn laø phaûi nam hay nöõ baùc só?

-Baùc só coù ôû trong chöông trình y teá cuûa beänh nhaân? Neáu khoâng, phaûi traû theâm bao nhieâu tieàn moãi laàn ñi khaùm baùc só?

-Baùc só coù kinh nghieäm gì veà nhöõng beänh kinh nieân beänh nhaân ñang maéc phaûi?

-Baùc só coù ñöôïc pheùp laøm vieäc ôû nhaø thöông (hospital privilege) hay khoâng? Nghóa laø neáu beänh nhaân bò ñau oám caàn naèm beänh vieän, chính baùc só coù vaøo nhaø thöông saên soùc ngöôøi beänh hay khoâng? Neáu khoâng, khi caàn ñeán, ai seõ thay theá ñeå saên soùc beänh nhaân ôû beänh vieän?

Vaø coøn theâm nhöõng chi tieát khaùc caàn bieát cuûa ngöôøi y só:

-Baùc só nhaän nhöõng loaïi baûo hieåm söùc khoûe naøo?

-Ban ñeâm, ngaøy cuoái tuaàn, ngaøy leã khi vaên phoøng y khoa ñoùng cöûa laøm theá naøo ñeå lieân laïc vôùi baùc só khi caàn?

-Ai seõ thay theá saên soùc beänh nhaân nhöõng khi baùc só khoâng hieän dieän nhö ñi nghæ heø?

-Baùc só ñaõ coù huaán luyeän y khoa nhö theá naøo, baèng caáp ra sao?

-Baùc só coù ñöôïc chöùng nhaän (certified) trong ngaønh chuyeân moân ñang haønh ngheà hay khoâng? Giaû duï choïn baùc só gia ñình, neân tìm ngöôøi coù chöùng nhaän trong ngaønh chuyeân moân baùc só gia ñình (certified in family practice). Coâng baèng maø noùi, coù nhöõng baùc só tuy khoâng coù ñöôïc chöùng nhaän nhöng cuõng coù huaán luyeän hay kinh nghieäm veà ngaønh chuyeân moân. Tuy vaäy, neáu coù ñuû baèng caáp, giaáy tôø ñaõ ñöôïc chöùng nhaän vaãn baûo ñaûm hôn.

Moät khi ñaõ döï ñònh choïn moät y só naøo ñoù, böôùc cuoái cuøng laø tìm xem baùc só ñoù coù thaät söï coù nhöõng giaáy tôø, baèng caáp nhö ñaõ cho bieát hay khoâng. Taïi Hoa Kyø, ngöôøi ta coù theå goïi vaø tìm hieåu vôùi caùc hoäi y khoa ñòa phöông (state or local medical societies) hay tìm chi tieát trong nhöõng löôùi ñieåm (web sites) sau ñaây:

www.ama-assn.org/aps/amahg.htm laø Physician Select On-Line Doctor Finder cuûa The American Medical Association (AMA) vôùi chi tieát cuûa khoaûng ñoä 650,000 baùc só taïi Hoa Kyø.

Rieâng veà vaán ñeà danh saùch baùc só y khoa coù chöùng nhaän trong ngaønh chuyeân moân ñang haønh ngheà chuyeân moân y khoa gia ñình hay chuyeân moân beänh noäi thöông:

www.abfp.org cuûa The American Board of Family Practice cho caùc y só gia ñình.

www.abim.org cuûa The American Board of Internal Medicine cho caùc y só noäi thöông.

Cuõng coù theå tìm ñöôïc trong quyeån saùch The Official ABSM Directory of Board Certified Medical Specialists, nhöõng y só ñöôïc chöùng nhaän bôûi 24 ngaønh chuyeân moân khaùc nhau, keå caû hai ngaønh treân, cuûa Hoa Kyø. ABSM laø chöõ vieát taét cuûa American Board of Medical Speciaties.

Khi ñi khaùm baùc só, ñeå yù nhaän xeùt phöông thöùc laøm vieäc cuûa baùc só:

-Baùc só coù daønh ñuû thì giôø ñeå traû lôøi nhöõng thaéc maéc veà beänh?

-Beänh nhaân coù thaáy thoaûi maùi khi ñi khaùm baùc só?

Thaät ra raát khoù maø ñaùnh giaù trò cuûa moät y só qua chæ moät laàn khaùm beänh. Coù theå phaûi ñeán vaøi laàn môùi thaáy hieåu roõ vaø thaáy ñöôïc giaù trò cuûa ngöôøi y só.

Treân ñaây chæ laø nhöõng ñieàu caên baûn caàn bieát veà ngöôøi y só. Söï choïn löïa baùc só caàn nhìn theo taát caû moïi khía caïnh ñeå suy luaän vaø ñem laïi moät keát luaän ñuùng.

Trôû laïi chuyeän ngaøy xöa, coøn moät caâu khaùc töông ñoái ít ngöôøi bieát hôn:

Löông y ña kyø taät (Thaønh ngöõ Vieät Nam)

Caâu naøy coù nghóa laø thaày thuoác gioûi hay coù taät. Chöõ kyø taät ôû ñaây coù nghóa laø neùt ñaëc bieät. Coù leõ ngöôøi xöa muoán aùm chæ nhöõng thaày thuoác gioûi thöôøng khaùc bieät vôùi nhöõng thaày thuoác bình thöôøng?

Coù theå ngöôøi thaày thuoác daùm duøng nhöõng phöông caùch chöõa beänh taùo baïo, nhöõng thang thuoác ñaëc bieät khoâng coù trong saùch vôû vaø laïi thaønh coâng trong vieäc chöõa beänh. Nhöng thôøi nay coù maáy ngöôøi thaày thuoác daùm laøm nhöõng chuyeän nhö vaäy?

Nhöng cuõng coù theå caâu thaønh ngöõ aùm chæ ngöôøi y só ñaëc bieät khaùc ngöôøi ôû choã laøm ñöôïc nhöõng chuyeän khaùc ngoaøi phöông dieän y khoa nhö vieát vaên, laøm thô...

Moät thí duï raát roõ raøng laø ngöôøi giaùo sö y khoa quaù coá Traàn Vaên Baûng.

Vò thaày ñaùng kính phuïc Traàn Vaên Baûng coù tieåu söû toùm löôïc nhö sau:

-toát nghieäp: tieåu vaø trung hoïc tröôøng Böôûi, ñaïi hoïc y khoa Haø Noäi.

-1936: noäi truù beänh vieän.

-1940: baét ñaàu daäy ôû tröôøng ñaïi hoïc y khoa, giaûng vieân ñaïi hoïc y khoa Haø Noäi.

-1954: di cö vaøo Nam, tieáp tuïc daäy sinh vieân taïi ñaïi hoïc y khoa Saøi Goøn ñeán maõi sau 1975 khi qua ñònh cö ôû Phaùp.

-1956: tu nghieäp veà beänh Cuøi ôû Paris.

-Quaûn Ñoác Chöông Trình Baøi Cuøi vaø Tröôûng Phoøng Cuøi Hoïc taïi Vieän Pasteur Saøi Goøn trong nhieàu naêm.

-Tröôûng Khu Beänh Truyeàn Nhieãm taïi Beänh Vieän Taâm Thaàn Chôï Quaùn (beänh vieän cuûa ngöôøi ñieân).

Nhöõng thaønh tích ñaùng keå trong laõnh vöïc y khoa cuûa thaày Traàn Vaên Baûng:

-Huy chöông vaøng Y Khoa Haø Noäi 1940.

-Huy chöông vaøng boä y teá Saøi Goøn.

-dòch quyeån Introduction aø l’eùtude de la meùdecine expeùrimentale cuûa Claude Bernard.

-soaïn cuoán Nomenclature des recherches meùdicales au Sud-Vietnam.

-Prix Marchoux cuøi hoïc 1962.

-vieát treân 30 baøi vieát veà beänh cuøi.

Bình thöôøng, ña soá ai cuõng sôï ngöôøi cuøi vaø ngöôøi ñieân, nhöng giaùo sö Baûng thì khaùc. Sau ñaây laø lôøi thaày Traàn Vaên Baûng taâm söï trong cuoäc phieám luaän tay ba veà Tính Ñam Meâ vôùi hoïa só kieâm y só Döông Caåm Chöông vaø baùc só giaùo sö y khoa Nguyeãn Höõu:

...Sôû dó toâi "maàn" beänh cuøi laø thaáy khoa naøy noù haáp daãn veà bình dieän nhaân ñaïo cuûa noù. Ngöôøi cuøi bò thaønh kieán sai laàm kyø thò, haét huûi, neân ngoaøi coâng taùc ñieàu trò ta coøn phaûi cöùu trôï tinh thaàn, phuïc hoài nhaân vò cho hoï. Ñaùm ngöôøi cuøi ñoâng ñaûo ôû Vieät Nam laø moät loaïi ngöôøi ñau khoå nhaát treân ñôøi. Toâi cuøng vôùi coäng söï vieân, vaø nhöõng ngöôøi keá tieáp, xaây döïng Chöông Trình Baøi Cuøi ñaõ löôïm ñöôïc khaù nhieàu keát quaû, cho ñeán ngaøy 30-04-1975, thì chöông trình bò deïp, ngöôøi cuøi laïi trôû veà hoaøn caûnh cuõ...

(Thö Muïc Y Giôùi Vaên Thi Ngheä Só, trang 26 / Baèng Vaân Traàn Vaên Baûng)

Mieät maøi vôùi nhöõng beänh nhaân khuøng ñieân hay bò cuøi vaø khoâng thaéc maéc maø coøn vui möøng khi ñöôïc ngöôøi khaùc ñaët teân laø "Thaày Cuøi", cuøng luùc thaày Baûng vaãn meâ maûi laøm thô. Thi höõu Löông Danh Moân ñaõ treâu gheïo thaày Baûng baèng hai caâu sau:

Ñaõ choùt say meâ veà Beänh Huûi

Thaày laø moät ngheä só theo ñuùng nghóa cuûa chöõ ngheä só. Y khoa vaø vaên ngheä ñaõ pha troän trong ñaàu oùc ngöôøi y só. Nhöõng baøi hoïc thaày giaûng daäy cho sinh vieân ñeàu coù vaên thô ñi keøm.

Daïy sinh vieân y khoa veà moân Trieäu Chöùng Hoïc (Seùmeùiologie, Physical Diagnosis), ôû baøi hoïc ñaàu tieân veà Ñau Nhöùc, thaày ñoïc ngay:

Moät thí duï khaùc khi thaày Baûng giaûng daäy veà ñaû chaån töùc laø caùch thöùc goõ ñeå khaùm beänh (percussion). Luùc baùc só khaùm beänh, goõ vaøo loàng ngöïc ngöôøi coù nöôùc trong maøng phoåi (pleural effusion) seõ thaáy tieáng ñuïc vaø goõ vaøo loàng ngöïc ngöôøi bò beänh nhieãm khí trong maøng phoåi (pneumothorax) seõ thaáy tieáng trong, thaày Traàn Vaên Baûng ñaõ ví von caâu thô Kieàu:

Trong nhö tieáng haïc bay qua

Coù khi ñang daïy hoïc, thaày ñoïc caû moät baøi thô vöøa saùng taùc cho sinh vieân nghe.

Phaûi noùi ngoaøi y khoa, thaày Baûng laïi coù raát nhieàu hoaït ñoäng vaên ngheä.

Khi vieát vaên, laøm thô ngoaøi teân Traàn Vaên Baûng, thaày coøn duøng nhöõng buùt hieäu khaùc nhau Baèng Vaân, Löu Vaên Vong vaø Só Ngoâng.

Giaùo sö Traàn Vaên Baûng ñaõ töøng laø:

-chuû bieân taäp san Y Khoa Saøi Goøn.

-trôï buùt noäi san tröôøng Böôûi.

Nhöõng taùc phaåm vaên ngheä cuûa giaùo sö Baûng:

-Maûng Vui, Saøi Goøn 1971.

-Meáu Cöôøi, Texas 1979.

-Huyeàn Thoaïi Tình Vaø Thô, Toronto 1981.

-Duyeân Thô Tình Baïn, Texas 1985.

-Thô Dòch Baèng Vaân - Sôïi Tô Loøng, Paris 1995.

-Moät soá taäp thô nhoû:

. Soáng Ñeïp Cheát Ñeïp.

. Thô Tuïc Coå Kim (coäng taùc vôùi Queâ Höông).

. Thô Khoùc Baïn.

-Moät soá khaù nhieàu baøi vieát trong caùc baùo chí taäp san ngaønh y khoa.

-Thö MuÏc Y Giôùi Vaên Thi Ngheä Só, taùc phaåm cuoái cuøng vaø lôùn nhaát. Giaùo sö Traàn Vaên Baûng ñaõ söu taàm vaø giôùi thieäu khoaûng gaàn 80 ngöôøi, theo yù thaày, laø nhöõng vaên thi nhaïc só trong caùc ngaønh y döôïc nha khoa Vieät Nam vôùi ña soá laø y só. Nhaéc ñeán trong quyeån saùch, keå töø thuôû xa xöa coù nhöõng thaày lang nhaø nho nhö Haûi Thöôïng Laõn OÂng (1720-?), Nguyeãn Ñình Chieåu (1882-1888), Phan Vaên Trò (1830-1910)... qua nhöõng ngöôøi töông ñoái "môùi" nhöng cuõng ñaõ khuaát nhö Phaïm Höõu Chí (1905-1938), Nguyeãn Tuaán Phaùt töï Anh Tuaán (1913-1981), Nguyeãn Höõu Phieám (1910-1976), Leâ Khaéc Quyeán (1915-1978)... ñeán maõi nhöõng ngheä só cuûa caùc theá heä y khoa "treû" gaàn ñaây nhö Ngoâ Theá Vinh, Traàn Xuaân Duõng, Nguyeân Bích, Hoaøng Ngoïc Quyønh Giao, Coâng Huyeàn Toân Nöõ Töôøng Vi... Thaày söûa soaïn, vieát quyeån saùch naøy trong nhieàu naêm, cho ñeán nhöõng ngaøy cuoái cuûa cuoäc ñôøi. Moät ngöôøi y só ngheä só giaø, toùc traéng nhö söông, caëm cuïi vieát veà nhöõng ngöôøi... khaùc trong nhöõng giôø phuùt cuoái cuûa cuoäc ñôøi quaû laø moät hình aûnh caûm ñoäng! Giaùo sö Baûng khi qua ñôøi ñaõ ñeå laïi baûn thaûo vaø theo di chuùc, quyeån saùch Thö MuÏc Y Giôùi Vaên Thi Ngheä Só daày 608 trang, ñöôïc Hoäi Y Giôùi Vieät Nam Töï Do Taïi Phaùp vaø Hoäi Y Só Vieät Nam Taïi Canada aán haønh naêm 1997.

Cuøng vôùi caùc vò giaùo sö khaùc nhö Phaïm Bieåu Taâm, Nguyeãn Höõu...vò giaùo sö y khoa ñaùng kính phuïc Traàn Vaên Baûng ñaõ xaây döïng ngaønh y khoa Vieät Nam töø luùc khôûi ñaàu. Giaùo sö Traàn Vaên Baûng noåi tieáng trong giôùi y khoa Vieät Nam laø ngöôøi thaày daïy hoïc raát gioûi, heát loøng daäy doã sinh vieân y khoa vaø cuõng coù tieáng laø moät ngöôøi thaày thuoác thaät laø nhaân haäu, taän taâm ñoái vôùi beänh nhaân.

Baùc só Leâ Vaên Laân ñaõ nhôù vaø ghi laïi trong baøi vieát Giaùo Sö Traàn Vaên Baûng Laøm Thô Vaø Laøm Thuoác veà phoøng maïch tö cuûa thaày Baûng ôû Vieät Nam ngaøy xöa. Ai ñaõ töøng ñeán phoøng maïch tö cuûa thaày Baûng ôû Saøi Goøn tröôùc 1975 ñeàu nhaän thaáy phoøng maïch cuûa thaày raát ñôn sô nhöng aám cuùng. Ñieàu naøy haàu nhö coù theå chöùng toû thaày khoâng giaàu veà tieàn, nhöng chaéc chaén thaày coù nhieàu tình ngöôøi.

Ñoaïn vaên sau ñaây vieát naêm 1995, khoaûng moät naêm tröôùc khi thaày töø giaõ coõi ñôøi, khi moät baïn vaên thô nhoû tuoåi hôn vaø cuøng trong gia ñình y khoa Vieät Nam qua ñôøi, cho thaáy taâm hoàn ñaày tình caûm cuûa giaùo sö ngheä só Traàn Vaên Baûng:

...Ñoïc lyù lòch Phaïm Theá Tröôøng, thaáy anh sinh naêm 1939: Anh qua ñôøi môùi coù 56 tuoåi, coù leõ ñaàu anh chöa baïc, chao ôi meänh trôøi oaùi aêm:

(Thöông Tieác Phaïm Theá Tröôøng/Traàn Vaên Baûng)

Baøi thô ngöôøi ngheä só giaø vieát khi bieát mình chaúng coøn soáng bao laâu:

Khaên goùi saün saøng rôøi quaùn troï

Trong voøng hö aûo kieám tình yeâu. (Ra Ñi/thô Traàn Vaên Baûng)

Nhöõng vaàn thô song thaát luïc baùt thaày Baûng vieát töø giaõ baïn beø khi nghó chaúng bao laâu seõ ñeán luùc nhaém maét:

...Baïn ôû laïi, toâi ñi tröôùc nheù!

"Chao ôi! Toäi nghieäp Só Ngoâng cheát roài!"... (Lôøi Chaøo Vónh Bieät/thô Baèng Vaân)

Laø moät göông saùng cho taát caû caùc theá heä y só Vieät Nam veà sau, giaùo sö y khoa Traàn Vaên Baûng (1909-1996) chaúng nhöõng laø moät löông y ña kyø taät, maø coøn laø moät löông y nhö töø maãu.

Xin göûi quyeån Thö Muïc Y Giôùi Vaên Thi Ngheä Só cuûa Baèng Vaân Traàn Vaên Baûng cho: OÂng/Baø/Coâ:________________________________________________________________

ÑòaChæ:____________________________________________________________________

___________________________________________________________________________

Ñieän Thoaïi:_________________________________________________________________

Ñính keøm laø ngaân phieáu/leänh phieáu US$20 (ñaõ bao goàm caû cöôùc phí) göûi ñeán: