DUYEÂN ANH VAØ TOÂI

Beänh tai bieán maïch maùu naõo (stroke, CVA cerebrovascular attack, brain attack) laø nguyeân nhaân raát thoâng thöôøng nhaát cuûa söï taøn taät, nhö baùn thaân baát toaïi vaø cheát ôû Hoa Kyø. Beänh xaåy ra khi moät ñoäng maïch naõo bò ngheït, vì coù cuïc maùu ñoïng (blood clot), hay khi bò chaûy maùu trong oùc. Moãi naêm taïi Hoa Kyø coù 730,000 ngöôøi bò tai bieán maïch maùu naõo vaø trong soá ñoù, coù 160,000 ngöôøi bò cheát. Raát nhieàu ngöôøi khaùc bò taøn taät, nhö lieät nöûa ngöôøi, khoâng noùi ñöôïc...

Naêm 1998, Hieäp Hoäi Tai Bieán Maïch Maùu Naõo Quoác Gia (National Stroke Association) ñaõ chính thöùc ra thoâng baùo môùi nhaát, veà caùch phoøng ngöøa beänh tai bieán maïch naõo:

1. ño aùp huyeát toái thieåu moãi naêm, neáu aùp huyeát cao caàn chöõa trò.

2. ñöøng huùt thuoác, neáu ñaõ huùt thuoác haõy boû huùt.

3. uoáng röôïu ñieàu ñoä, moät ngaøy moät lon bia, moät ly röôïu vang hay moät ly nhoû röôïu maïnh; nhöng chæ ñöôïc uoáng neáu khoâng coù lyù do söùc khoûe caám uoáng röôïu hoaøn toaøn.

4. ño löôïng cholesterol trong maùu, neáu cao caàn thöïc ñôn ít môõ vaø coù theå caàn uoáng thuoác.

5. neáu bò tieåu ñöôøng, ñi baùc só chöõa trò ñeàu, ñeå kieåm soaùt beänh chaët cheõ.

6. vaän ñoäng ñeàu ñeàu.

7. aên bôùt maën vaø aên ít môõ.

8. nhôø baùc só khaùm heä thoáng tuaàn hoaøn (circulation) neáu bò choùng maët, tai nghe luøng buøng (ringing), ngoùn chaân tay nhôït nhaït hay xanh tím.

9. neáu bò chöùng tim ñaäp khoâng ñeàu, hoûi baùc só xem coù phaûi laø vì taâm nhó ñaäp loaïn xaï (atrial fibrillation), vì coù theå caàn thuoác cho maùu loaõng traùnh ñoïng cuïc maùu coù khi chaïy leân oùc.

10. hoûi baùc só xem coù neân uoáng moät vieân aspirin moät ngaøy.

11. bieát trieäu chöùng cuûa beänh tai bieán maïch naõo nhö baát thình lình bò yeáu hoaëc teâ moät beân tay chaân hay moät beân maët, moät maét bò môø hay muø, khoâng noùi ñöôïc roõ raøng nöõa, nhöùc ñaàu döõ doäi, choùng maët, baát tænh... ñeå tìm caùch chöõa trò ngay laäp töùc.

Trong nhöõng khuyeán caùo treân ñaây cuûa Hieäp Hoäi Tai Bieán Maïch Maùu Naõo Quoác Gia, ñaëc bieät nhaát laø khuyeán caùo veà uoáng röôïu. Tröôùc kia, ai cuõng nghó uoáng röôïu khoâng coù lôïi maø chæ coù haïi cho söùc khoûe. Caøng ngaøy ngöôøi ta caøng thaáy uoáng röôïu, neáu uoáng ñieàu ñoä, uoáng vöøa phaûi, seõ coù lôïi cho tim maïch vaø seõ laøm giaûm xaùc suaát bò beänh tim hay tai bieán maïch maùu naõo. Tuy nhieân, phaûi nhôù kyõ laø uoáng röôïu ñieàu ñoä coù chöøng möïc môùi khoâng haïi ñeán söùc khoûe.

Noùi chuyeän uoáng röôïu nhieàu, huùt thuoác nhieàu deã bò beänh tai bieán ñoäng maïch naõo, baùn thaân baát toaïi... laøm lieân töôûng ñeán moät ngöôøi ñaõ qua ñôøi: nhaø vaên noåi tieáng Duyeân Anh, voán thöôøng vui baïn beø, ñaõ uoáng röôïu khaù nhieàu, huùt thuoác nhö... maùy vaø töøng bò baùn thaân baát toaïi.

Naêm 1997, Duyeân Anh qua ñôøi taïi Phaùp vì beänh gan, coù theå laø chai gan (cirrhosis) hay ung thö gan, haäu quaû cuûa chuyeän uoáng röôïu nhieàu. Tröôùc ñoù, naêm 1988, oâng bò teâ lieät nöûa ngöôøi vì tai bieán ñoäng maïch naõo trong moät tröôøng hôïp ñaëc bieät: bò ñaùnh vaøo ñaàu, vôõ maïch maùu oùc.

Ñoù laø nhöõng chi tieát töø moät quyeån saùch vöøa xuaát baûn gaàn ñaây Duyeân Anh Vaø Toâi, Nhöõng Caâu Chuyeän Beân Ly Röôïu cuûa Vuõ Trung Hieàn.

Teân thaät laø Vuõ Moäng Long, sinh naêm 1935, taïi Thaùi Bình Baéc Vieät, Duyeân Anh ñaõ saùng taùc raát nhieàu, töø nhöõng quyeån saùch ñaàu tay trong nöôùc khoaûng thaäp nieân 1960 nhö Hoa Thieân Lyù, Thaèng Vuõ, Luaät Heø Phoá, Ñieäu Ru Nöôùc Maét..., qua nhöõng saùng taùc Nhaø Tuø, Traïi taäp Trung, Saøigoøn Ngaøy Daøi Nhaát... vieát ôû haûi ngoaïi sau 1975, vaø ñeán caùc taùc phaåm vieát baèng tay traùi Ngöôïc Doøng Chöõ Nghóa, Vôõ Loøng Ca Dao, Veà Vôùi Ca Dao... sau khi bò baùn thaân baát toaïi.

Duyeân Anh maát ñi, ñaõ ñeå laïi ñaõ ñeå laïi moät gia taøi vaên chöông ñoà soä cho nhöõng ñoäc giaû yeâu meán oâng. Vôùi vaên taøi ñoäc ñaùo, Duyeân Anh ñaõ chinh phuïc ñöôïc raát nhieàu ngöôøi ñoïc. Nhöng ñoàng thôøi, ngaøy xöa ôû trong nöôùc, oâng ñaõ taïo cho chính mình khoâng ít keû thuø, vì raát nhieàu nhöõng baøi baùo hay caùc phoùng söï saéc beùn kyù teân Thöông Sinh, Moõ Baùo, Thaäp Nguyeân...

Ngoaøi nhöõng taùc phaåm vaên xuoâi, Duyeân Anh coøn ñeå laïi nhöõng aùng thô tuyeät taùc trong caùc taäp thô Em, Toâi, Saøigoøn Vaø Paris hay Thô Tuø. Taøi saùng taùc thô cuûa oâng cuõng ñaõ mang laïi theâm keû thuø, sau 1975 ôû Haûi Ngoaïi, baèng nhöõng baøi thô boác löûa, vôùi buùt hieäu Ñoäc Ngöõ.

Khoâng nhöõng chæ gioûi vieát veà vaên vaø thô, Duyeân Anh coøn coù khieáu veà aâm nhaïc vaø ñaõ saùng taùc nhieàu nhaïc, duø khoâng coù kieán thöùc gì nhieàu veà nhaïc. Baêng nhaïc Ru Ñôøi Phuø AÛo ñöôïc oâng phaùt haønh do Vaên Taán Phaùt hoøa aâm, cuøng caùc tieáng haùt Baïch Yeán, Quoác Anh, Ngoïc Haûi...

Coù raát nhieàu chuyeän, lôùn hay nhoû, ñaùng chuù yù trong quyeån saùch cuûa Vuõ Trung Hieàn.

Quyeån Duyeân Anh Vaø Toâi thaät ra neân ñaët töïa laø Vuõ Moäng Long Vaø Toâi coù leõ chính xaùc hôn. Taùc giaû Vuõ Trung Hieàn ñaõ moâ taû nhaø vaên thieân taøi Duyeân Anh khoâng nhöõng chæ laø moät ngoøi buùt loãi laïc maø coøn laø Vuõ Moäng Long, moät con ngöôøi bình thöôøng, raát bình thöôøng nhö nhöõng ngöôøi bình thöôøng khaùc.

Nhöõng vaên só, thi só, nhaïc só, hoïa só, ca só... noåi tieáng, taøi gioûi, ngheä só ñeán ñaâu thaät ra cuõng chæ laø ngöôøi, khoâng phaûi laø... thaùnh. Cuõng vaäy, Duyeân Anh chæ laø moät ngöôøi coù nhöõng tính toát ñaùng khen phuïc vaø nhöõng tính xaáu caàn phaûi cheâ traùch. Vuõ Moäng Long ñaõ coù nhöõng haän, thuø, gheùt vaø nhöng cuõng ñaõ coù nhöõng yeâu thöông, tha thöù nhö moïi ngöôøi.

Duyeân Anh ñöôïc nhieàu ngöôøi meán thích vaø cuõng laém keû gheùt khoâng ñoäi trôøi chung.

Baøng baïc trong quyeån saùch cuûa Vuõ Trung Hieàn, Duyeân Anh ñöôïc trình baày nhö moät ngöôøi Quoác Gia cöïc ñoan choáng Coäng ñeán cuøng, laø moät ngöôøi luoân luoân nghó ñeán vieäc xaây döïng moät nöôùc Vieät huøng maïnh... Ñoù laø Duyeân Anh cuûa Mô Thaønh Ngöôøi Quang Trung, cuûa Moät Ngöôøi Mang Teân Traàn Vaên Baù... Nhöng, ngöôøi ñoïc neáu chæ hình dung Duyeân Anh nhö vaäy vaø theâm hình aûnh moät vaên só cuûa tuoåi thô trong saùng qua nhöõng taùc phaåm nhö Chöông Coøm, Thaèng Coân, Con Thuùy, Dzuõng Ña Kao... thì seõ thaáy "thaàn töôïng suïp ñoå". Ngoaøi ñôøi, Vuõ Moäng Long noùi baäy, vaêng tuïc chöûi theà, cuõng uoáng röôïu nhö huõ chìm, huùt thuoác laù lieân mieân...

Coù theå noùi ngöôøi coù taøi thì hay coù taät, thaønh ñoâi luùc Duyeân Anh ñaõ töï kieâu quaù trôùn, cho raèng trong caû ba boä moân vaên, nhaïc vaø thô khoâng coù ai ñaùng ñeå oâng khaâm phuïc caû.

Phaûi noùi, vieát hoài kyù cho trung thöïc ñaõ laø chuyeän khoù khaên. Tröôùc heát vì thôøi gian, trí nhôù con ngöôøi, nhaát laø ngöôøi uoáng nhieàu röôïu deã bò sai laàm vaø coù theå ñöa ra nhöõng söï kieän khoâng chính xaùc hay nhöõng chuyeän... khoâng heà xaåy ra! Hôn nöõa, caùc hoài kyù thöôøng thieáu söï khaùch quan, vì nhöõng caûm nghó nhìn theo moät chieàu töø phía taùc giaû vaø do ñoù coù khi khoâng ñuùng ñaén.

Vieát laïi nhöõng chuyeän cuûa ngöôøi keå laïi khaùc coøn khoù hôn nöõa.

Laøm sao coù theå dieãn taû ñuùng ñöôïc yù ngöôøi taâm söï? Vuõ Trung Hieàn, ngöôøi em keát nghóa cuûa Duyeân Anh, coù leõ ñaõ vöôït qua ñöôïc nhöõng trôû ngaïi naøy. Taùc giaû ñaõ vieát laïi nhöõng caâu chuyeän haàu heát ñöôïc noùi beân ly röôïu, coác bia, taùch caø pheâ... do chính Duyeân Anh cho pheùp thu baêng. Caâu noùi cuûa Vuõ Moäng Long "coù leõ phaûi ñôïi ñeán luùc anh cheát roài, ngöôøi ta môùi hieåu vaø thöông anh", ñaõ chöùng toû yù ñònh cuûa Duyeân Anh muoán ngöôøi em keát nghóa vieát laïi thaønh saùch trong töông lai. Vaø, Vuõ Trung Hieàn ñaõ laøm troïn yù muoán cuûa Duyeân Anh.

Dó nhieân, nhöõng chuyeän Duyeân Anh noùi, ñöôïc Vuõ Trung Hieàn ghi aâm roài cheùp laïi trong saùch, coù theå ñuùng vaø cuõng coù theå sai. Nhaát laø nhöõng khi Duyeân Anh ñaõ uoáng röôïu say thì chaúng coù gì baûo ñaûm ñöôïc laø chuyeän ñuùng caû. Nhöng phaûi noùi, ngöôøi ta coù theå tin ñöôïc ñoù laø nhöõng chuyeän do chính Duyeân Anh keå laïi, cuøng nhöõng yù kieán chuû quan cuûa Vuõ Moäng Long.

Theo taùc giaû Vuõ Trung Hieàn, Duyeân Anh laø moät ngöôøi giaûn dò, boäc tröïc nhöng cuõng laø moät caù nhaân phöùc taïp, vôùi nhieàu yù töôûng cöïc ñoan, ñoâi khi coá chaáp.

Coù nhieàu ngöôøi Duyeân Anh meán thích nhö nhaø vaên Phaïm Kim Vinh töùc nhaø baùo Tröông Töû Phoøng, nhaïc só Vuõ Ñöùc Nghieâm, ca só Mai Höông... ñaõ ñöôïc oâng heát lôøi ca ngôïi. Nhöng, ñoái vôùi nhöõng ngöôøi Vuõ Moäng Long thuø gheùt nhö caùc oâng töôùng ñaøo nguõ, maáy nhaø xuaát baûn saùch laäu, moät soá chính trò gia, vaøi nhaø vaên thô... thì oâng ñaõ xuoáng tay, khoâng thöông xoùt.

Coâng bình maø noùi, coù luùc Duyeân Anh xöû söï thaät bieát ñieàu. OÂng ñaõ ñeán nhaø xin loãi nhaø baùo Leâ Ñình Ñieåu, khi nhaän thaáy chính mình sai laàm, ñaõ vieát moät soá chi tieát khoâng trung thöïc veà nhaø baùo cuõng ñaõ quaù coá naøy. Töï bieát, töï nhìn thaáy loãi cuûa mình laø moät chuyeän raát khoù. Coù ñöôïc can ñaûm nhaän loãi vaø xin loãi coøn khoù hôn raát nhieàu. Duyeân Anh hôn ñöôïc nhieàu ngöôøi ôû choã naøy vaø chæ qua ñöùc tính phuïc thieän aáy, coù theå coi nhö laø moät ngöôøi quaân töû.

Duyeân Anh Vaø Toâi, Nhöõng Caâu Chuyeän Beân Ly Röôïu cho bieát Duyeân Anh boû hoïc ñi giang hoà töø nhoû, vaø töøng theo chaân moät toå chöùc chính trò leân röøng choáng caû Coäng Saûn laãn Tö Baûn.

Duyeân Anh Vaø Toâi cho thaáy Duyeân Anh saùng taùc raát nhieàu, raát nhanh nhöng laém luùc cuõng raát ñaén ño khi vieát. OÂng vieát ñeå möu sinh, nhöng cuõng vieát nhö moät nhu caàu giaõi baày taâm söï.

Ngöôøi ñoïc quyeån saùch seõ mæm cöôøi khi thaáy vaên só coù taàm voùc nhö Duyeân Anh ñoâi luùc cuõng vieát... sai chính taû! Ñoäc giaû seõ coâng nhaän thaønh coâng vöôït böïc cuûa oâng trong ñòa haït vaên chöông do söï laøm vieäc beàn bæ, haøng ngaøy, ñeàu ñaën vieát ra nhöõng ñieàu caûm nhaän taâm huyeát.

Ñoïc saùch laøm nhôù laïi nhöõng lôøi thaønh thaät oâng ñaõ taâm söï vôùi ñoäc giaû trong buoåi noùi chuyeän veà Noãi Coâ Ñôn Cuûa Ngöôøi Caàm Buùt taïi tröôøng Quoác Gia AÂm Nhaïc vaø Kòch Ngheä Saøi Goøn maáy chuïc naêm tröôùc, ngay sau khi ngöôøi caàm buùt ñaùng kính Chu Töû bò baén troïng thöông.

Ñoïc ñeå cuøng ngaäm nguøi vôùi Duyeân Anh veà nhöõng thaùng naêm ñaèng ñaüng trong caùc traïi tuø Coäng Saûn. Ñeå thöông caûm ngaøy ngöôøi caàm buùt Duyeân Anh guïc ngaõ vì bò ñaùnh lieät nöûa ngöôøi beân phaûi taïi "khu Bolsa" naêm 1988. Ñeå ngôõ ngaøng khi bieát hai oâng baùc só Vieät Nam, vöøa chuyeän troø vôùi oâng xong, ñaõ laøm ngô nhö keû baøng quan khi thaáy Duyeân Anh bò ñaùnh baát tænh ngay tröôùc phoøng maïch cuûa mình. Ñeå caûm phuïc oâng ñaõ kieân trì, khoâng boû cuoäc vaø sau ba naêm ñaõ ñöùng daäy tieáp tuïc vieát baèng tay traùi, theâm 14 quyeån saùch, tính ñeán luùc qua ñôøi naêm 1997.

Toång coäng, suoát caû cuoäc ñôøi caàm buùt, Duyeân Anh ñaõ vieát ñeán haøng ngaøn baøi baùo, phieám luaän, 82 quyeån saùch, 3 taäp thô vaø hôn 100 baûn nhaïc. Ba taùc phaåm cuûa oâng ñaõ ñöôïc dòch ra Phaùp Vaên, trong ñoù quyeån La Colline de Fanta ñöôïc phoùng taùc quay thaønh phim.

Moãi ngöôøi ñoïc coù theå coù yù kieán rieâng veà quyeån saùch ñoäc ñaùo Duyeân Anh Vaø Toâi, Nhöõng Caâu Chuyeän Beân Ly Röôïu. Moãi ñoäc giaû, khi suy nghó, seõ coù moät caùi nhìn veà Duyeân Anh, Vuõ Moäng Long vaø veà taùc giaû quyeån saùch, Vuõ Trung Hieàn, qua nhöõng laêng kính khaùc nhau.

Moät soá nhaân vaät raát noåi tieáng nhö nhöõng oâng töôùng, thöôïng toïa, hoïa só, nhaïc só, nhaø vaên, nhaø thô, ca só, kinh teá gia... ñaõ bò Duyeân Anh naëng lôøi chæ trích. Ñuùng hay sai? Coù neân vieát ra nhöõng pheâ bình thaúng thöøng nhö vaäy khoâng? Tuøy ñeå ngöôøi ñoïc xeùt ñoaùn.

Laøm sao ñeå traùnh ñuïng chaïm ñeán nhöõng ngöôøi ñöôïc baøn tôùi trong nhöõng caâu chuyeän?

Dó nhieân, Duyeân Anh ñaõ qua ñôøi, neân coù theå noùi ñaõ traùnh nhöõng phieàn phöùc môùi laïi do chính Vuõ Moäng Long taïo ra. Nhöng chaúng bieát taùc giaû Vuõ Trung Hieàn, trong töông lai, lieäu coù qua khoûi nhöõng khoù khaên raát coù theå xaåy ra hay khoâng?

Moät ñieàu coù leõ ai cuõng nhaän thaáy, sau khi ñoïc heát quyeån saùch daày gaàn 600 trang naøy: khoù tìm ñöôïc ai heát loøng ñoái vôùi Duyeân Anh hôn laø Vuõ Trung Hieàn...

Saùch coù baùn ôû caùc nhaø saùch Vieät Nam.