Keå nhöõng thôøi ñaïi nöôùc Vieät Nam maát quyeàn töï chuû vaø chòu aùch thoáng trò cuûa ngoaïi bang, thì nhöõng naêm thuoäc nhaø Minh (1414-1427), tuy chæ trong moät thôøi gian ngaén nguûi, nhöng laïi laø nhöõng naêm maø daân chuùng ñaõ phaûi chòu ñöïng nhieàu laàm than khoå nhuïc. Naêm bính tuaát (1406) Minh Thaønh-Toå, möôïn côù giuùp vua nhaø Traàn deïp söï tieám nghòch cuûa Hoà Quùi-Ly, sai Thaønh quoác-coâng laø Chu Naêng laøm ñaïi töôùng, cuøng vôùi hai phoù töôùng laø Taân thaønh-haàu Tröông Phuï vaø Taây bình-haàu Moäc Thaïnh tuyeån binh laøm hai ñaïo sang ñaùnh An-Nam. Khi taû quaân töø Quaûng Taây ñeán Long Chaâu thì ñaïi töôùng Chu Naêng qua ñôøi vaø Tröông Phuï leân laøm thoáng lónh, tieán quaân ñaùnh laáy cöûa Ba Luïy, töùc laø Nam quan baây giôø, roài tieán sang phía taây baéc, veà meù soâng Caàu. Töø Vaân Nam, Moäc Thaïnh chuyeån quaân theo ñöôøng Moâng Töï sang ñaùnh laáy cöûa Phuû Lónh thuoäc tænh Tuyeân-Quang roài tieán veà phía Soâng Thao ñeå hoäi ôû Baïch Haïc vôùi ñaïo quaân cuûa Tröông Phuï. Phoù töôùng Moäc Thaïnh laø ngöôøi nhieàu möu löôïc, nhöng laïi deø daët trong vieäc duïng binh. Trong khi aáy thì Tröông Phuï laø ngöôøi tham baïo, ñi ñeán ñaâu laø taøn saùt, thaây ngöôøi xeáp thaønh nuùi, ngöôøi cheát roài coøn naáu thòt ñeå laáy daàu. Maët khaùc quaân xaâm laêng nhaø Minh coøn chieâu duï ngöôøi baûn xöù ra laøm tay sai, nhaän nhöõng chöùc quan nhoû ñeå cuøng chuùng vô veùt baïc vaøng, baét ñaøn baø con gaùi ñeå ñöa veà Taàu. Ngöôøi daân, tuy oaùn haän Hoà Quùi-Ly, nhöng cuõng coøn luyeán tieác nhaø Traàn, vaø caûm thaáy noãi nhuïc vong quoác neân vaãn coøn coù nhieàu nôi noåi leân phuø trôï haäu dueä vua Traàn ñeå choáng quaân xaâm laêng. Tröông Phuï vaø Moäc Thaïnh phaûi hai laàn keùo quaân sang nöôùc ta, quaân Minh hung haõn ñaùnh deïp töø ñòa ñaàu quan aûi cho ñeán taän ñaát Hoaù chaâu. Thaùng chín naêm quùi tî (1413), Tröông Phuï daãn quaân vaøo Thuaän Hoaù, phaù ñöôïc taøn quaân nhaø Haäu Traàn, vò vua cuoái cuøng laø Traàn Quùi Khoaùch, cuøng vôùi nhöõng boâ töôùng trung kieân nhö Ñaëng Dung, Nguyeãn Caûnh Dò, Nguyeãn Suùy phaûi chaïy vaøo aån nuùp trong röøng nuùi nhöng sau ñoù ñeàu bò baét, vaø treân ñöôøng bò giaûi veà Yeân Kinh vua toâi ñeàu tuaãn tieát, mang caùi cheát baùo ñeàn cho non soâng. 

            Sau khi chieám troïn ñöôïc laõnh thoå, bình ñònh ñöôïc hai chaâu Thuaän Hoùa vaø Taân Bình ôû cöïc nam ñaát nöôùc, giaùp vôùi Chieâm Thaønh, Tröông Phuï laøm soå kieåm tra daân ñinh, ñaët quan cai trò, coi giang sôn gaám voùc cuûa nöôùc ta nhö vaãn coøn laø Giao chaâu ñôøi nhaø Ñöôøng khi xöa. Thaùng taùm naêm giaùp ngoï (1414) Tröông Phuï vaø Moäc Thaïnh veà Taøu ñem theo tieàn baïc vô veùt ñöôïc vaø moät soá ñoâng phuï nöõ bò eùp buoäc phaûi ñi theo. Trong thôøi gian leä thuoâïc nhaø Minh tieáp theo ñoù (1414-1427), döôùi söï cai trò thaät daõ man vaø taøn nhaãn cuûa boïn tham quan Lyù Baân vaø Maõ Kyø ñöôïc cöû sang thay cho Tröông Phuï, daân ta bò saùch nhieãu traêm ñöôøng khoå sôû. Nhöõng choå coù moû vaøng, moû baïc thì daân bò ñoác thuùc ñi khai moû, thaät laø cöïc nhoïc. Mieàn röøng nuùi thì ngöôøi sôn cöôùc bò luøa vaøo röøng, tìm ngaø voi, söøng teâ giaùc, saên baén, ñaët baãy ñeå baét nhöõng loaøi chim quùy, nhöõng thuù vaät hieám hoi ñeå ñöa veà Taàu, deã gaây ra dieät chuûng cho nhieàu loaøi muoâng thuù. Trong khi aáy thì laïi coù nhöõng ngöôøi baûn xöù, tuy cuõng ñaõ theo ñoøi nghieân buùt, bieát ñoâi chöõ nghóa, nhöng vì tham danh lôïi, khoâng caàn lieâm sæ, ra laøm quan vôùi nhaø Minh, yû theá vaøo giaëc ñeå tham nhuõng boùc loät daân laønh. Vaøo thôøi ñaïi daân tình cöïc khoå, loøng ngöôøi saàu oaùn, só phu caøng thaáy taâm hoàn öu uaát khi ñoïc laïi maáy caâu thô cuoái trong baøi Thuaät Hoaøi cuûa lieät só Ñaëng Dung

            Nhöng ñaát nöôùc ta, qua côn bó cöïc laïi tôùi tuaàn thaùi lai. Nhôø vaän nöôùc trôû laïi hanh thoâng, vò anh huøng aùo vaûi ôû Lam Sôn laø Leâ Lôïi, vaøo muøa xuaân naêm maäu tuaát (1418) ñaõ döïng côø khôûi nghóa, töï xöng laø Bình Ñònh Vöông, truyeàn hòch khaép nôi keå toäi nhaø Minh vaø keâu goïi ngöôøi daân ñoàng loøng hieäp söùc ñuoåi quaân xaâm laêng taøn baïo ra khoûi bôø coõi cuûa non soâng. Sau möôøi naêm gian lao vaát vaû, Bình Ñònh Vöông nhôø ñöôïc chính nghóa, duøng söùc yeáu maø thaéng ñöôïc theá giaëc maïnh, phaù tan quaân ñòch ôû Taây Kinh, roài keùo quaân veà uy hieáp Ñoâng Ñoâ, laøm khieáp vía Chinh Di töôùng quaân laø Vöông Thoâng do Minh Ñeá cöû sang cöùu vieän. Trong traän ñaùnh cuoái cuøng, quaân Minh laïi taêng vieän theo hai ngaû, duøng Chinh Loã phoù töôùng quaân Lieãu Thaêng theo ñöôøng Quaûng Taây vaø Chinh Nam ñaïi töôùng quaân Moäc Thaïnh theo ñöôøng Vaân Nam, nhöõng töôûng phen naøy laïi phaù thaønh deïp luõy, ñem baûn ñoà ñaát Giao chaâu veà Minh trieàu daâng hieán. Naøo ngôø quaân cuûa Bình Ñònh Vöông, ñao maøi löôõi cho saéc, muõi thöông nung cho nhoïn, quaân só haêng say quyeát loøng töû chieán vôùi ñòch, ôû traän Chi Laêng Lieãu Thaêng bò ñaïi baïi, ñeå roài töû vong taïi Maõ Yeân Sôn, töôùng nhaø Minh thì Löông Minh töû traâïn, Lyù Khaùnh ñaâm coå töï vaãn. Ñaùm taøn quaân do ñoâ ñoác Thoâi Tuï vaø thöôïng thö Hoaøng Phuùc thu thaäp, keùo nhau chaïy veà Laïng Giang cuõng bò nhöõng hoå töôùng cuûa Bình Ñònh Vöông laø Leâ Khoâi vaø Nguyeãn Xí ñem quaân thieát kî ñuoåi theo truy kích vaø vaây baét ñeå roài keû daäp ñaàu taï loãi, ngöôøi quøy goái ñaàøu haøng. Bình Ñònh Vöông, laáy nhaân nghóa ñeå thu phuïc loøng ngöôøi neân môû ñöôøng cho Vöông Thoâng daâng bieåu veà vua Tuyeân Toâng nhaø Minh ñeå xin caàu hoaø. Ñeán thaùng chaïp naêm Ñinh Muøi (1427), Vöông y lôøi hoäi öôùc, tha cheát cho quaân Minh, caáp cho thuûy quaân 500 chieác thuyeàn vaø giao cho boïn Phöông Chính vaø Maõ Kyø quaûn lónh ñeå döông buoàm ngöôïc veà Baéc phöông, vaø cuøng moät luùc thaû 2 vaïn quaân só ñaõ ra haøng cho Tham töôùng nhaø Minh laø Maõ Anh chaáp laõnh, roài ñöa qua soâng Nhò Haø ñeå luïc tuïc keùo veà Taàu cuøng vôùi chuû töôùng Vöông Thoâng ñi ñoaïn haäu. Ñuoåi ñöôïc quaân thuø ra ngoaøi bôø coõi, toaøn daân Vieät ñaõ hoan ca môû moät kyû nguyeân môùi, töï chuû cho giang sôn. 

            Sau khi ñaõ deïp xong naïn xaâm laêng, ñaùnh ñuoåi quaân Minh trôû veà phöông baéc, Vöông ra leänh cho coâng thaàn Nguyeãn Traõi vieát baûn "Bình Ngoâ Ñaïi Caùo" taïi bôø soâng Hoàng, trong tö dinh Boà Ñeà ñeå tuyeân caùo vôùi quoác daân raèng can qua nay ñaõ heát, quoác gia baét ñaàu moät thôøi ñaïi bình trò. Baûn vaên vieát töø naêm 1427, cho tôùi nay ñaõ traûi qua gaàn 6 theá kyû maø vaãn löu truyeàn laïi nhö laø moät aùng vaên chöông tuyeät taùc, noùi leân tinh thaàn baát khuaát cuûa ngöôøi daân Vieät, khi ñoïc leân laïi thaáy töø chöông haøo huøng ñaäm tình daân, nghóa nöôùc, yù nghóa laïi xaâu xa ñeàø caäp tôùi nhöõng lyù thuyeát khoa hoïc cao sieâu nhö ñeà phoøng muoâng thuù tuyeät chuûng, baûo veä moâi sinh, nhöõng ñieàu maø caùc nöôùc tieàn tieán treân hoaøn vuõ phaûi sang haäu baùn theá kyû thöù hai möôi môùi ñeà caäp ñeán. 

            Giôø ñaây, vaøo ñaàu thieân nieân kyû hai ngaøn, khi maø vì vaän nöôùc, hôn hai trieäu ngöôøi daân Vieâït ñaõ phaûi soáng löu vong, daøn traûi ôû haàu heâùt moïi quoác gia treân theá giôùi, khi maø giôùi treû Vieät soáng ôû nöôùc ngöôøi khao khaùt ñöôïc trôû veà nguoàn, tìm toøi hoïc hoûi ñeå bieát ñeán neàn vaên hoaù daân toäc, ñoïc nhöõng trang söû haøo huøng cuûa gioøng gioáng Laïc Long ñeå gaây nieàm tin vaø tìm laáy höôùng ñi cho cuoäc ñôøi, thì söï truyeàn baù nhöõng aùng coå vaên sieâu vieät nhö "Hòch Töôùng Só Vaên" cuûa ñaïïi nguyeân soaùi Traàn Höng Ñaïo hay "Bình Ngoâ Ñaïi Caùo" cuûa nhaø vaên haøo thöôïng ñaúng Nguyeãn Traõi laø moät ñieàu raát caàn thieát. Cuõng vì nghó nhö vaäy maø ôû San Jose, vaøo mieàn Baéc Cali, moät "Ban Phoå Bieán Vaên Hoaù Coå Truyeàn Vieät Nam" ñaõ ra ñôøi, döôùi söï höôùng daãn cuûa Baø Truøng Quang, moät vò nöõ löu ñaõ tôùi tuoåi chín möôi maø vaãn coøn gaéng coâng söùc ñaûm ñöông thuï uûy moät coâng trình vaên hoaù raát laø heä troïng. Ban tu thö naøy coù baåy vò, goàm toaøn nhöõng danh só ñaõ coù nhieàu coâng lao ñoùng goùp veà vaên hoùa vaø giaùo duïc. Ngoaøi nöõ só Truøng Quang vaø hai vò ñaõ vaøo haøng tröôûng thöôïng laø giaùo sö thaïc só Nguyeãn Cao Haùch, cöïu khoa tröôûng luaät khoa Vieän ñaïi hoïc Saøi Goøn vaø nhaø thô uyeân baùc Haø Thöôïng Nhaân, ban vaên hoaù coøn coù theâm quùy oâng Ñoã Quang Trò, Tröôøng Giang, Vuõ Quang vaø Ñoã Doaõn Queá. Cuoán saùch ñaàu tieân cuûa ban phoå bieán vaên hoaù coå truyeàn cuûa daân toäc ñöa ra laø cuoán "Phuï Chuù Bình Ngoâ Ñaïi Caùo". Ñaây laø moät coâng trình raát möïc haøn laâm vaø ñaày ñuû ñeå giôùi thieäu baûn huøng vaên tuyeät phaåm cuûa Nguyeãn Traõi. Sau lôøi töïa, cuoán saùch ñöôïc môû ñaàu baèng vaên baûn Haùn töï "Bình Ngoâ Ñaïi Caùo", chuïp töø "ÖÙc Trai Taäp" in treân giaáy baûn ñöôïc löu tröõ taïi thö vieän quoác gia Phaùp ôû Ba Leâ. Cuøng vôùi nguyeân baûn Haùn töï coù keøm theo phaàn phieân aâm vaø phieân dòch cho ngöôøi ñöông thôøi theo taân hoïc hieåu ñöôïc lôøi vaên vaø duïng yù cuûa ngöôøi xöa. Ban vaên hoaù laïi coù saùng kieán ñoäc ñaùo laø in baûn Haùn vaên vaø nhöõng phaàn phieân aâm vaø phieân dòch treân moät cuoán thö ñeå laøm thaønh moät böùc tranh, coù theâm neùt buùt son thö hoïa cuûa hoïa só Vuõ Hoái, ñeå khi treo treân töôøng troâng raát trang troïng vaø coå kính. Ñi cuøng vôùi böùc tranh, ban tu thö ñaõ söu taàm khaù ñaày ñuû nhöõng taøi lieäu lieân heä ñeán aùng vaên "Bình Ngoâ Ñaïi Caùo" vaø thieân taøi Nguyeãn Traõi ñeå in thaønh moät taäp saùch daày 162 trang vaø cuøng phoå bieán vôùi moät giaù töôïng tröng nhö laø moät moùn quaø vaên hoïc cho coäng ñoàng Vieät Nam ôû haûi ngoaïi. Trong cuoán saùch, ngoaøi phaàn Haùn töï ñöôïc in theo moäc baûn do nhaø Phuùc Kheâ khaéc naêm Maäu Thìn (1868) laø naêm Töï Ñöùc thöù 21, laïi coù baûn Haùn vaên ñaõ ñöôïc cheùp trong taäp "Hoaøng Vieät Vaên Tuyeån" vaø in trong cuoán Vieät Nam Söû Löôïc cuûa hoïc giaû Traàn Troïng  Kim. In tieáp theo laø baûn dòch nghóa raát ñaëc saéc cuûa cuï phoù baûng Buøi Kyû. Ñeå so saùnh vôùi lôøi dòch chaân phöông cuûa danh nho Buøi Kyû, cuoán saùch cuõng trình baày baûn dòch cuûa nhaø vaên Nhöôïng Toáng nhö moät taân vaên, ñoïc leân nghe thaät löu loaùt.  

            Vì baûn vaên "Bình Ngoâ Ñaïi Caùo" thaät ñuùng laø moät kim coå huøng vaên neân coù theå noùi laø danh só naøo döôùi trôøi Nam maø coù chuùt loøng hoaøi nieäm nhöõng ngaøy vaøng son, ñaïi nghóa böøng leân vang löøng trong söû saùch, cuõng ñaõ coù laàn muùa buùt ñoùng goùp töø chöông, theâm yù kieán cuûa mình vaøo phöông caûo. Cuoán saùch ñaõ trình baày theâm baûn dòch aâm theo nguyeân vaên chöõ Haùn baøi "Bình Ngoâ Ñaïi Caùo" ñöôïc vieát laïi ngaéùn goïn hôn bôûi thi só Taûn Ñaø Nguyeãn Khaéc Hieáu. Baûn dòch nghóa cuûa baøi naøy khi xöa ñöôïc tieân sinh ñaêng vaøo "An Nam taïp chí" cuõng döôïc ñaêng laïi ñeå ngöôøi ñoïc hieåu theâm yù nghóa cuûa baøi ñaïi caùo vôùi quoác daân.  

            Tuy baøi vaên chuû ñích ñöôïc vieát nhö laø lôøi baù caùo cuûa vua Leâ Thaùi Toå göûi ñi xa gaàn tôùi traêm hoï raèng sau khi coâng thaønh ñaïi ñònh, nay boán phöông phaúng laëng, môû hoäi vónh thanh, nhöng ngöôøi chaáp buùt laø baäc danh thaàn Nguyeãn Traõi cuõng ñaõ phoå vaøo ñoù tình yeâu nöôùc, thöông daân cuûa rieâng oâng maø ngöôøi ñoïc khoâng theå naøo khoâng nhaän thaáy. Ñeå bieåu loä noãi loøng cuûa con ngöôøi trung nghóa, ban vaên hoaù ñaõ choïn ñaêng baøi "Taâm söï cuûa Nguyeãn Traõi qua thi ca" cuûa söû gia Phaïm Vaên Sôn. Trong baøi naøy, ngoaøi nhöõng vaàn thô taâm söï cuûa töôùng coâng ta coøn ñöôïc ñoïc nhöõng vaên töø maø ngöôøi ñaõ göûi cho caùc töôùng nhaø Minh, vaø tuøy theo tình theá chieán tranh giöõa ta vaø ñòch luùc aáy maø coù nhöõng caâu vieát nhö phaân giaûi hôn thieät giöõa chieán hay hoaø, hay cuõng coù nhöõng caâu khuyeân nhuû vaø nhö daïy baûo, coù luùc lôøi vaên laïi trôû neân ñe doïa khi quaân Minh ôû theá ñöôøng cuøng nhöng cuøng moät luùc toû uy theá cuûa Bình Ñònh Vöông tieân sinh cuõng loä cho ñoái phöông raèng quaân ta cuõng seõ môû cho moät sinh loä ñeå hoï coù cô may ruùt veà coá quoác. Söû gia Phaïm Vaên Sôn cuõng gheùp trong baøi vieát naøy moät baøi thô dòch baûn vaên "Bình Ngoâ Ñaïi Caùo" theo theå song thaát luïc baùt cuûa moät ngöôøi coù buùt hieäu laø Phi Khanh. Ñoaïn cuoái cuûa taäp Phuï Chuù coøn in hai baøi thô khoâng roõ teân taùc giaû, maø baøi xöôùng noùi lôøi Nguyeãn Phi Khanh, laø thaân phuï cuûa Nguyeãn Traõi tröôùc aûi Nam Quan khuyeân con neân trôû veà lo vieäc phuïc quoác, vaø baøi hoïa laø lôøi Nguyeãn Traõi baùi bieät cha giaø. Caûnh cha con tieãn bieät naøy cuõng ñaõ ñöôïc AÙ Nam Traàn Tuaán Khaûi vieát thaønh moät baøi tröôøng thi vaø Hoaøng Caàm döïng thaønh vôû kòch thô "Haän Nam Quan". Sau hai baøi thô noåi tieáng naøy, cuøng ñöôïc in laïi trong cuoán saùch laø baøi thô caûm ñeà vaên taäp "Bình Ngoâ Ñaïi Caùo" cuûa thi só Haø Thöôïng Nhaân, vieát nhö laø lôøi baït. 

            Baøi thô cuûa Haø thi baù laø moät baøi nhò thaâïp baùt cuù, yù hay lôøi ñeïp, vaø chæ caàn trích ra boán caâu laø bieát ñöôïc taám loøng cuûa nöõ só Truøng Quang laø ngöôøi khôûi xöôùng, chæ mong sao cho theá heä treû, töông lai cuûa ñaát nöôùc, bieát ñeán caùi huøng khí cuûa tieàn nhaân khi caàn baûo veä non soâng gaám voùc cuûa gioøng gioáng Laïc Hoàng, vaø cuøng moät luùc khi ñoïc laïi nhöõng lôøi vaên tuyeät phaåm cuûa moät nhaø vaên haøo thöôïng ñaúng vaø cuõng laø moät vò tham möu tinh thoâng chieán löôïc, giôùi treû ngaøy nay coù theå khaùm phaù ra ñöôïc raèng tröôùc ñaây gaàn saùu theá kyû nhöõng tö tuôûng taân kyø nhö baûo veä muoâng thuù traùnh naïn dieät chuûng cuøng nhöõng noãi lo aâu ñeà phoøng söï oâ nhieãm cho moâi tröôøng sinh soáng cuûa ngöôøi daân ñaõ ñöôïc danh thaàn Nguyeãn Traõi nhaéc nhôû tôùi. Ñeå noùi tôùi söï coá gaéng cuûa cuï Truøng Quang, Haø tieân sinh ñaõ vieát 

Cuõng nhaèm muïc ñích söûa soaïn taäp phuï chuù naøy ñeå cho giôùi treû khi ñoïc thaät thaáùu hieåu nhöõng tinh dieäu cuûa aùng huøng vaên maø trong cuoán saùch coøn coù baûn dòch, ñaàu tieân vaø hieän nay laø ñoäc nhaát, sang Anh ngöõ thaät khuùc trieát cuûa giaùo sö Nguyeãn Cao Haùch döôùi töïa ñeà laø "Proclamation Concerning The Vietnamese Victory Over the Northern Invaders" vaø moät baûn dòch sang thô song thaát luïc baùt, lôøi chau chuoát maø laïi töôi treû cuûa nöõ só Truøng Quang. Ñeå giôùi thieäu vôùi nhöõng ngöôøi ñoïc trong lôùp thanh thieâùu nieân thôøi nay lôøi vaên huøng traùng vaø nhöõng yù kieán taân kyø cuûa ngöôøi xöa, ngöôøi vieát xin ñöôïc trích daãn döôùi ñaây nhöõng ñoaïn chính trong baûn phieân dòch cuûa hoïc giaû Buøi Kyû cuøng ñi song haønh vôùi lôøi thô dòch cuûa nöõ só Truøng Quang.

            Ñoaïn vaên môû ñaàu ñaõ minh ñònh raèng nöôùc Vieät ta laø moät nöôùc vaên hieán, ñoäc laäp, cuøng vôùi caùc trieàu ñaïi Trung quoác, hai phöông khaùc nhau. Töø ñoaïn dòch vaên suoâi  

nay chuyeån sang lôøi thô

Baûn vaên nhaéc laïi nhöõng chieán tích dieät xaâm laêng tröoùc kia, quaân ta ñaõ ñaùnh baïi nhieàu danh töôùng uy duõng cuûa thieân trieàu

cuøng vôùi lôøi thô dòch

Quaân Minh ñaõ vô veùt taøi saûn cuûa daân Vieät mang veà vaø ngöôøi trí löï coù kieán thöùc baùc hoïc laø Nguyeãn Traõi ñaõ nghó ngay tôùi söï thieät haïi laâu daøi, nhöõng loaøi muoâng thuù quùy hieám coù theå bò dieät chuûng, caûnh vaät thieân nhieân trôû neân tieâu ñieàu thieáu söï caân baèng. Chuùng ta thöû ñoïc ñoaïn phieân dòch vaên suoâi cuûa cuï phoù baûng Buøi Kyû

Nhöõng lôøi than phieàn baùo ñoäng naøy, thöôøng ñöôïc nghe ôû theá kyû hieâïn höõu töø caùc nöôùc tieàn tieán, theá maø ñaõ ñöôïc Quan phuïc haàu Nguyeãn Traõi vieát ra töø ñaàu theá kyû thöù 15, vaø nay ñöôïc cuï Truøng Quang vieát thaønh thô cho giôùi treû deã ñoïc, deã nhôù

Trong möôøi naêm khaùng chieán, traûi bao gian khoå, nhieàu luùc Vöông thaáy thaät laø coâ ñôn vì thieáu ngöoøi coù taøi naêng trôï giuùp. Nguyeãn Traõi ñaõ boäc loä ñöôïc söï khao khaùt caàøu hieàn cuûa minh chuû qua nhöõng lôøùi vieát thaät tha thieát

vaø lôøi thô dòch cuûa ngöôøi thôøi nay cuõng theo saùt ñöôïc heát yù töø

Trong "Bình Ngoâ Ñaïi Caùo" coù nhöõng caâu maø nay trôû thaønh kinh ñieån, ñöôïc nhieàu ñoaøn theå trích daãn in trong nhöõng thoâng caùo göûi cho thaønh vieân hay keøm theo hòch vaên phoå bieán ra ñaïi chuùng. Nhöõng caâu hay ñöôïc nhaéc nhôû ñeán laø

Nhöõng caâu thô ñoái chieáu, ñôøi nay vieát ra, tuy nhòp nhaøng nhöng khoâng keùm phaàn uy duõng

Tröôùc khi vaøo ñoaïn keát, baùo cho toaøn daân bieát giang sôn töø ñaây môû maët, xaõ taéc töø nay vöõng beàn, ñaïi coâng thaàn Nguyeãn Traõi, ngöôøi ñaõ töøng theo Bình Ñònh Vöông bao naêm, traûi nhieàu gian truaân, cam khoå, ñaõ bieát phôi baày loøng daï nhaân töø cuûa Vöông khi tha cheát cho taøn quaân Minh, giôø ñaây ñaõ run sôï quy haøng. Trong baûn phieân dòch cuûa cuï Buøi Kyû ta ñoïc ñöôïc nhöõng caâu

Nhöûng caâu vaên taû nhöõng chieán tích oai huøng dieät ngoaïi xaâm cuûa vua Leâ Lôïi, nhöng cuõng noùi leân löôïng haûi haø cuûa Vöông. Nöõ só Truøng Quang ñaõ dòch laïi nhö sau

            Ñaây laø cuoán saùch ñaàu tieân cuûa "Ban Phoå Bieán Vaên Hoaù Coå Truyeàn Vieät Nam", ñaõ quy tuï ñöôïc moät soá nhöõng danh só coøn naëng loøng vì töông lai cuûa ñaát nöôùc, nhöõng mong thu thaäp tinh hoa vaên hoaù ñeå truyeàn tôùi theá heä sau. Caùc vò, nhieàu ngöôøi ñaõ lôùn tuoåi, laïi cö nguï ngöôøi phöông nam. keû phöong baéc caùch xa nhau haøng ngaøn daëm neân söï  phoái hôïp trong coâng vieäc cuõng coù phaàn khoù khaên vaø saùch in ra cuõng coù ñoâi ñieàu sai leäch. Ngöôøi vieát baøi ñieåm saùch naøy cuõng ñaõ ghi nhaän nhöõng choã in nhaàm ñeå göûi ñeán ban tu thö ñieàu chænh laïi nhöõng trang Haùn töï ñaõ ñeå nhaàm thöù töï, vaø nhöõng baûn phieân dòch ñaõ ñeå nhaàm teân taùc giaû. Mong raèng baûn in hoaøn chænh seõ ñöôïc ñoäc giaû aân caàn ñoùn nhaän vaø löu giöõ nhö baùu vaät trong tuû saùch gia ñình. 

       Toaøn Phong Nguyeãn Xuaân Vinh