Ñoïc Thô Maïc Phöông Ñình 

---

 Toaøn Phong Nguyeãn Xuaân Vinh  

            Trong moät baøi phoûng vaán toâi môùi ñaây ñaêng treân baùo Khôûi Haønh, nhaø vaên Vieân Linh ñaõ vieát: "Töø naêm 1975, Toaøn Phong vieát vaên trôû laïi". YÙ anh muoán noùi toâi vieát trôû laïi baèng tieáùng Vieät. Toâi vieát trôû laïi vì nay vôùi moät khoái vó ñaïi ngöôøi Vieâït di cö, ôû toûa ra khaép hoaøn vuõ, lôøi vieát cuûa toâi ñaõ coù ngöôøi ñoïc. Toâi ñaõ vieát ñeå noùi taâm tö cuûa mình, nhöng moãi khi ñoïc ñöôïc moät taäp vaên hay moät taäp thô, maø toâi thaáy xuaát saéc, toâi cuõng vieát leân nhöõng lôøi phaåm bình ñeå giôùi thieäu yù hay lôøi ñeïp cuûa caùc vaên thi höõu. 

            Taäp thô "Lôøi Ru Cuûa Meï" cuûa Maïc Phöông Ñình, toâi nhaän ñöôïc töø laâu, ñaõ ñoïc vaø thaáy hay, nhöng cho ñeán nay vaãn chöa caàm buùt ñeå vieát ra lôøi. Vì neáu vieát thì toâi sôï seõ baét ñaàu baèng hai chöõ "Meï ôi!" tieáng nghe leân thaät laø quyeán ruõ, vaø toâi laïi mang taâm söï loøng mình ra keå. Vì toâi cuõng nhö Maïc Phöông Ñình, traûi qua bao naêm thaùng xa queâ höông, toâi vaãn nhôù ñeán lôøi Meï ru töø thuôû aáu thô. Taäp thô môû ñaàu baèng maáy lôøi caûm ñeà cuûa thi só Haø Thöôïng Nhaân. Nhö thöôøng leä, moãi khi vò thi huynh cuûa toâi ñaët buùt laø anh laïi vieát thaønh thô, neân nhöõng lôøi giôùi thieäu naøy cuõng laø moät baøi thô daøi hai möôi saùu caâu vieát theo theå thaát ngoân. Qua nhöõng caâu thô naøy, Haø thi baù caùm ôn Maïc Phöông Ñình ñaõ ñöa taâm hoàn oâng laïi thôøi coøn treû, nhôù tieáng meï ru vaø khi ñoïc thô ngöôøi töôûng ñaâu laø thô mình, vieát leân thuôû coøn xuaân saéc. Toâi trích döôùi ñaây boán caâu cuoái trong baøi:

            Neáu Haø tieân sinh, khi ñoïc thô ngöôøi töôûng ñaâu laø thô mình thì ôû cuoái thi taäp, khi vieát baøi caûm nghó sau khi ñoïc xong taäp thô, nöõ thi só Hueä Thu cuõng boäc loä taâm tö baèng nhöõng caâu töông töï. Ñoïc thô cuûa Maïc Phöông Ñình, vieát baèng ñuû caùc theå loaïi, Hueä Thu cuõng thaáy taâm hoàn rung ñoäng, voán noøi tình maø caûm thöông ngöôøi ñoàng ñieäu ñeå vieát leân nhöõng lôøi khen ngôïi raát chaân tình. 

            Giöõa hai baøi vieát caûm ñeà cuûa Haø Thöôïng Nhaân vaø caûm nghó cuûa Hueä Thu laø phaàn chính cuûa taäp thô goàm coù saùu möôi ba baøi, coù vaøi baøi ngaén chæ coù boán caâu vaø thænh thoaûng coù nhöõng baøi daøi, nhöng thöôøng thì thi só duøng theå thô thaát ngoân vaø baùt ngoân, ñeå vieát nhöõng baøi thô möôït maø, daøi vaøo khoaûng treân döôùi hai möôi caâu. Veà yù thô thì Maïc Phöông Ñình höôùng veà boán ñoái töôïng chính laø thô vieát veà meï, vaø coù caû moät baøi thô vieát veà cha, thô vieát veà moät ngöôøi em naøo ñoù, giôø ñaây ngoaøi ba möôi naêm sau oâng coøn nhôù ñeán nhöõng kyû nieäm khi tuoåi hoïc troø, thô vieát veà nhöõng ngöôøi baïn, vaø sau cuøng laø nhöõng baøi thô taû noãi nieàm taâm söï, nhôù veà queâ xöa, tröôøng cuõ. Trong thi taâïp cuõng coù moät soá baøi thô nguõ ngoân vaø moät baøi luïc ngoân, gieo vaàn thaät chænh, raát deã gôïi caûm cho nhöõng ngöôøi muoán phoå thô thaønh nhaïc, vaø nhieàu baøi thô luïc baùt, neáu ngaâm leân, nghe chaéc seõ thaáy hay tuyeät vôøi. Moät thí duï laø baøi thô môû ñaàu "lôøi ru cuûa meï", maø teân cuõng duøng laøm ñeà töø cho thi taäp. Chæ caàn ñoïc hai caâu môû ñaàu:

vaø hai caâu keát luaän baøi thô 

laø ta thaáy ngay ñöôïc yù thô, tieáng nhaïc trong nhöõng lôøi vieát cuûa taùc giaû. Tieáp tuïc vôùi nhöõng doøng thô luïc baùt, ta thöû trích maáy caâu ñaàu trong baøi "ñeâm nghe soùng voã":

Qua nhöõng lôøi thô, ta nhö nghe ñöôïc nhòp ñieäu, vaø caûm thoâng vôùi thi nhaân noãi nhôù nhaø, trong khi coøn ôû xa queâ höông theo nghieäp ñaêng trình. Cho ñeán nay, chæ coù moät soá ngöôøi laø thaønh coâng khi laøm nhöõng baøi thô luïc baùt daøi. Khi xöa ta coù nhöõng Nguyeãn Bính, Phaïm Thieân Thö, vaø Buøi Giaùng, sau naøy ñöôïc Du Töû Leâ vaø Hueä Thu, vaø môùi ñaây Cung Traàm Töôûng cuõng trôû veà vôùi theå thô naøy vôùi nhöõng baøi tröôøng ca coù theå goïi laø thaønh coâng. Qua chöøng khoaûng chín baøi luïc baùt trong taäp thô naøy, ta cuõng coù theå tin raèng roài ñaây Maïc Phöông Ñình cuõng theo kòp nhöõng ngöôøi ñi tröôùc. 

            Phaàn lôùn nhöõng baøi thô trong thi taäp, Maïc Phöông Ñình duøng theå thaát ngoân vaø cuõng coù moät soá khoâng ít ñöôïc vieát theo thô loái môùi duøng taùm chöõ. Coù theå noùi ñaây laø khoaûng trôøi thô cuûa Maïc Phöông Ñình, vì giôùi haïn chöõ ñaõ ñöôïc môû roäng ra ñeå anh coù theå choïn lôøi, gieo vaàn moät caùch dieäu kyø vaø boäc loä taâm söï vôùi nhöõng ngöôøi thaân thöông, nhö laø ngöôøi meï hieàn ñöa tieãn con maø nöôùc maét röng röng, ngöôøi cha troïng kính nhö voøm caây coå thuï, hay chæ laø moät ngöôøi baïn ñeå göûi ñoâi doøng taâm söï, moät ngöôøi em gaùi nhoû ñeå coù nhöõng ñeâm chong ñeøn vieát laù thö tình, ñeå cho ñeán giôø moái tình coøn noàng naøn, hay ñoái töôïng coù khi chæ laø moät ngoâi tröôøng coù teân laø Quoác Hoïc hay Traàn Cao Vaân. Tuøy theo töøng ngöôøi, hay ñoái vôùi töøng söï vaät maø Maïc Phöông Ñình coù nhöõng yù thô, vaø lôøi dieãn ñaït khaùc nhau maø ta coù theå nhaän thaáy ngay qua moät soá caâu thô trích daãn. Khi vieát maáy vaàn "thô xuaân chuùc baïn" nhaø thô cuõng khoâng traùnh khoûi nghó ñeán noãi xa queâ höông, vaø ñôøi soáng hieän nay cuûa mình:

Nhôù veà "doøng soâng queâ meï", taùc giaû cuõng nhö nghe thaáy aâm höôûng cuûa nhöõng lôøi meï ru thuôû coøn thô aáu:

Giôø ñaây, chuùng ta trong kieáp ñôøi löu laïc, ai cuõng coù nhöõng giaây phuùt traïnh loøng nhôù tôùi queâ höông, ñeán tuoåi hoïc troø, ñeán nhöõng ngöôøi baïn cuøng tröôøng. Trong taäp thô, Maïc Phöông Ñình hay nhaéc ñeán moät coâ em beù nhoû. Trong baøi "vuøng trôøi hoa nieân" ta ñoïc thaáy:

Coâ em beù nhoûø naøy coù leõ laø nguoàn thô ñaàu ñôøi cuûa caäu hoïc sinh ôû Tam Kyø vì chaøng ñaõ keå trong "coù nhöõng ñieàu nhö theá":

ñeåå roài:

Maïc Phöông Ñình laø chaøng trai xöù Quaûng, sinh ra ôû Tam Kyø vaø khi lôùn leân, coù laàn theo hoïc ôû Tröôøng Quoác Hoïc, taâùt nhieân coù nhieàu kyû nieäm vôùi ñaát thaàn kinh, nhö ñaõ ñöôïc boäc loä qua "chuùt tình göûi Hueá" vôùi nhöõng doøng thöông caûm môû ñaàu:

ñeå roài 

            Moät baøi thô ñieån hình baèng theå thô taùm chöõ, vaø cuõng laø moâït baøi noùi leân taám loøng chí hieáu cuûa Maïc Phöông Ñình ñoái vôùi Cha vaø Meï, trung thöïc ñoái vôùi moïi ngöôøi, bieát ôn Thaày hoïc ñaõ daån anh vaøo ñöôøng trí thöùc vaø cuõng caùm ôn ngöôøi Em gaùi ñaõ yeâu maën noàng töø thuôû ñoâi möôi vaø trôû thaønh ngöôøi baïn ñôøi maáy möôi naêm cuøng nhau chia seû ngoït buøi laø baøi "lôøi caûm ôn" ñöôïc duøng laøm baøi cuoái cuøng cho thi taäp. Vôùi lôøi caûm ôn cuûa rieâng toâi vôùi Maïc Phöông Ñình ñaõ cho toâi coù dòp ñoïc taäp thô cuûa anh, vôùi nhöõng baøi thô thaät möôït maø, trang nhaõ, yù hay, lôøi ñeïp, ñeå nay vieát leân ít lôøi caûm nghó, toâi xin ñöôïc in laïi nguyeân vaên baøi thô keát thuùc naøy vì ngoaøi tieáng thô ngaït ngaøo tình caûm deã gaây xuùc ñoäng cho ngöôøi ñoïc, toâi nghó cuõng laø moät baøi thô neân ñöôïc quaûng baù giöõa giôùi treû Vieät ñang soáng treân nöôùc ngöôøi, ñaëc bieät vôùi caùc em ñang khao khaùt muoán hieåu bieát theâm veà tình gia ñình vaø tình ngöôøi trong neáp soáng xöa kia treân queâ höông.