Thaày Coøn Nhôù Toâi Khoâng

Cuûa Toaøn Phong Nguyeãn Xuaân Vinh

     Môùi ñaây khi ñoïc moät tôø baùo xuaát baûn ôû mieàn taây baéc Hoa Kyø moät baøi vieát veà “Tröôøng Cuõ”, toâi thaáy ñöôïc taùc giaû nhaéc tôùi raèng khi xöa toâi laø moät hoïc sinh hieàn laønh.  Cho ñeán baây giôø toâi vaãn ñöôïc baïn beø cho laø con ngöôøi hieàn.  Chæ coù nhaø toâi thænh thoaûng laïi noùi, “Anh maø laø ngöôøi hieàn!?”

     Moät ñieàu coá höõu vôùi toâi laø ñoái vôùi caùc vò lôùn tuoåi hôn, vôùi caùc thaày vaø coâ giaùo, cuõng nhö caùc vò tu haønh, toâi thöa göûi raát leã pheùp.  Nhöõng ñieàu naøy toâi laøm raát töï nhieân, töø hoài coøn nhoû cho ñeán baây giôø, khoâng bao giôø thay ñoåi.  Khi coøn ôû baäc tieåu hoïc, toâi ñöôïc hoïc trong cuoán Quoác Vaên Giaùo Khoa Thö, chuyeän oâng Carnot (laø Toång Thoáng Coäng Hoøa Phaùp, 1887)  khi trôû veà laøng tôùi thaêm thaày cuõ vaø noùi raèng: “Toâi laø Carnot ñaây, thaày coøn nhôù toâi khoâng?”  Toâi khoâng nhôù laø thaày daïy toâi luùc baáy giôø bình luaän chuyeän naøy ra sao, nhöng ñoái vôùi toâi, thöïc tình toâi cho chuyeän naøy khoâng coù gì ñaëc bieät, giaù trò luaân lyù so vôùi nhöõng chuyeän khaùc cuûa ngöôøi Vieät Nam chuùng ta nhö söï tích Löu Bình-Döông Leã (keå theâm caû Chaâu Long) thaät laø keùm xa.

     Töø ngaøy soáng nôi khaùch ñòa, toâi môùi nhaän thöùc ñöôïc lyù do chuyeän oâng Carnot ñöôïc keå ra nhö laø moät göông saùng ñaùng noi theo cho ngöôøi Taây phöông.  Toâi ñaõ nhìn thaáy nhöõng ngöôøi hoïc troø, sau naøy tieán boä hôn oâng thaày, khoâng nhöõng queân nhöõng ngaøy ñöôïc daïy doã maø coøn leân tieáng cheâ bai thaày laø keùm coûi! ÔÛ trong baát kyø moät coâng hay tö sôû, trong kyõ ngheä, tröôøng hoïc, hay ôû trong heä thoáng chính quyeàn treân ñaát nöôùc naøy, theá naøo cuõng coù nhöõng ngöôøi treû ôû caáp baäc ñieàu khieån, nhöõng ngöôøi naøy taát nhieân ñaõ coù laàn vöôït leân treân nhöõng ngöôøi tröôùc kia quaûn lyù hay chæ daãn cho mình.  Toâi khoâng bieát hoï coøn noùi ñöôïc nhöõng caâu aân tình vôùi nhöõng ngöôøi ñaõ huaán quyeän cho mình hay khoâng.

     Rieâng toâi thì laïi ñöôïc may maén trong tình beø baïn, coù leõ vì söï giao du thaân maät cuûa toâi chæ giôùi haïn vôùi nhöõng ngöôøi toâi cho laø hieàn laønh.  Toâi ôû trong quaân ñoäi möôøi boán naêm, sau naøy daïy hoïc khoaûng ba möôi naêm, gaëp nhöõng baïn beø cuõ bao giôø toâi cuõng thaáy thoaûi maùi.  Nghóa tình ñoái vôùi nhöõng chieán höõu xöa kia cuøng chieán ñaáu döôùi moät boùng côø, toâi ñaõ noùi ñeán nhieàu treân saùch baùo.  Giôø ñaây vieát veà kyû nieäm vôùi hoïc troø cuõ. ...

     Moät laàn toâi gheù qua San Joseù, baïn beø môøi toâi tôùi döï moät daï hoäi.  Moät vò khaùch tôùi chaøo vaø noùi: “Em laø Haûi Quaân Ñaïi Taù Traàn Thanh Ñieàn, tröôùc kia hoïc toaùn vôùi giaùo sö ôû Peùtrus Kyù.”  Ñaïi Taù Ñieàn laø giôùi chöùc cao caáp ôû phuû Toång Thoáng thì ai cuõng bieát.  Coøn toâi tröôùc kia coù daïy hoïc vaøi thaùng ôû Tröôøng Peùtrus Kyù, thì thaät ít ngöôøi bieát.  Toâi thaät khoâng ngôø trong nhöõng ngöôøi hoïc sinh treû thôøi aáy coù nhöõng ngöôøi noåi tieáng trong voõ nghieäp.  ÔÛ mieàn Baéc Cali coù tuaàn baùo Vieät Mercury laø moät tôø baùo ñöôïc nhieàu ngöôøi ñoùn ñoïc.  Khi nhaän ñöôïc baøi vieát ñaàu tieân toâi göûi tôùi, oâng toång thö kyù ñaõ ñieän thoaïi ngay vaø noùi: “Em laø Nguyeãn Xuaân Hoaøng, tröôùc hoïc Peùtrus Kyù.  Em raát möøng nhaän ñöôïc baøi cuûa thaày”.  Vaäy laø toâi toát soá, coù moân sinh thaønh ñaït ôû caû hai ngaønh vaên vaø voõ.  Cuõng veà vaên, cöïu hoïc sinh tröôøng Voõ Taùnh ôû Nha Trang laø anh Traàn Huyønh Chaâu sau naøy laø coâng chöùc cao caáp trong chính phuû.  Anh Löõ Vaên Thaønh, cöïu hoïc sinh vaø cuõng laø caàu thuû boùng troøn xuaát saéc cuûa tröôøng, sau naøy trong quaân ñoäi laø só quan lieân laïc Vieät-Myõ.  Sang Hoa Kyø sau khi caûi taïo veà, anh vieát hoài kyù baèng tieáng Anh.  Khi ñaõ ñaêng vaøi chöông treân phuï tröông Anh ngöõ cuûa baùo Ngöôøi Vieät, anh ñöôïc maáy nhaø xuaát baûn Myõ chuù yù tôùi vaø môøi anh kyù giao keøo xuaát baûn.  Saùch cuûa anh Thaønh coù lôøi ñeà töïa cuûa moät Trung Töôùng Thuûy Quaân Luïc Chieán Myõ, vaø toâi cuõng vieát maáy lôøi giôùi thieäu.  Toâi ñaõ vieát veà anh laø ngöôøi ñoân haäu vaø tính tình chung thuûy.  Khi xöa, treân saân coû, khi anh ñaõ ñöa banh qua haøng haäu veä, anh ñaù thaúng nhö saám seùt vaøo khung goã.  Giôø ñaây vieát saùch keå laïi chuyeän vinh quang trong quaân nguõ vaø chuyeän buoàn tuûi trong nguïc tuø, chuyeän xaåy ra sao, anh keå laïi moät caùch trung thöïc, ñi thaúng vaø maïnh vaøo taâm hoàn ngöôøi ñoïc, nhö ñöôøng banh khi xöa cuûa anh ñi thaúng vaøo löôùi.  Tuy toâi chæ daïy coù moät nieân hoïc ôû Voõ Taùnh trong naêm ñaàu tieân khi môùi ôû Phaùp trôû veà nhöng laïi coù nhieàu tình thaày troø saâu ñaäm vôùi tröôøng.  Thænh thoaûng toâi laïi ñöôïc ñoïc treân baùo hay nhöõng ñaëc san nhöõng baøi noùi veà Nha Trang vaø tröôøng cuõ cuûa nhöõng cöïu hoïc sinh vaø ñoâi khi laïi thaáy teân mình ñöôïc nhaéc tôùi.  Mieàn thuøy döông caùt traéng cuõng laø nôi ñaõ cung caáp nhieàu nhaân taøi cho neàn vaên hoïc Vieät Nam ôû quoác noäi cuõng nhö ôû haûi ngoaïi.  Trong boä moân thô, moät ngöôøi ñaõ ñöa thi phaåm cuûa mình ra giôùi thieäu ôû dieãn ñaøn quoác teá laø Haûi Baèng Hoaøng Daân Bình.  Laø hoäi vieân Hoäi Thi Só Quoác Teá, naêm 1998 anh ñaõ trình ñoïc baøi thô “Render unto Me That Which Is Mine” (“Haõy Traû Laïi Cho Ta”) taïi Ñaïi Hoäi thöôøng nieân quy tuï khoaûng 1000 hoäi vieân ñeán töø caùc nôi treân theá giôùi.  Toâi nhaän ñöôïc taäp thô Höông Yeâu cuûa anh, xuaát baûn naêm ñaàu cuûa thieân nieân kyû môùi vôùi lôøi kyù taëng nhôù laïi tình thaày troø xa xöa.  Trong taäp thô, chöùa ñöïng nhieàu baøi ñeïp tuyeät vôøi, vaø ñaõ ñöôïc hoïc giaû tieán só Thaùi Vaên Kieåm giôùi thieäu vaø ca ngôïi nhieät lieät: Haûi Baèng ñaõ traûi roäng taâm tình treân queä höông, vôùi thaân höõu vaø gia ñình, baèng nhöõng vaàn thô thaém ñaëm tình ngöôøi.  Qua nhöõng lôøi giôùi thieäu, toâi chæ bieát laø sau khi hoïc ôû Voõ Taùnh, Hoaøng Daân Bình, caäu hoïc sinh maø toâi nhôù khi xöa troâng hieàn laønh, sau naøy veà Saøi Goøn theo hoïc Luaät Khoa vaø sau khi toát nghieäp ñaõ daïy hoïc nhieàu naêm tröôùc khi ñöôïc ñoäng vieân vaø trôû thaønh só quan nhö bao chaøng trai treû khaùc thôøi tao loaïn.  Môùi ñaây, trong dòp toâi tôùi Wilmington thuoäc tieåu bang Delaware ñeå laøm dieãn giaû danh döï taïi Ñaïi Hoäi Löôõng Nieân caùc chuyeân gia goác AÙ chaâu cuûa Haõng Dupont, nôi ñoù gaàn thaønh phoá Philadelphia laø nôi anh cö nguï, anh Haûi baèng ñaõ toå chöùc moät buoåi hoäi ngoä ñeå toâi gaëp anh vaø gia ñình cuøng vôùi moät soá thaân höõu.  Qua böõa aên tröa ôû moät nhaø haøng taïi khu phoá ngöôøi Vieät, gaëp maáy vò laõnh ñaïo coäng ñoàng ôû ñòa phöông vaø vuøng laân caän nhö  OÂ. B. tieán só Hoaøng Ngoïc Caån (NJ); döôïc só Ñoã Baù Bích (PA); OÂ.B. giaùo sö Phaïm Höõu Bính (PA); OÂ. B. Phaïm Ñaéc Lai, cöïu Phi Coâng vaø cuõng laø hoaït ñoäng coäng ñoàng traàm laëng taïi New Jersey; B. Mary Chi Ray (VA); anh James Tran (PA); vaø OÂ. Thomas Toan Le, chuû nhieäm/chuû buùt Philadelphia Asian News Weekly Newspaper, toâi ñöôïc bieát theâm laø töø khi tôøi Hoa Kyø theo dieän H.O. töø naêm 1992, anh Bình ñaõ tích cöïc ñoùng goùp vaøo söï xaây döïng coäng ñoàng cho töôi saùng theâm, caùc con trong gia ñình anh chò ñeàu thaønh ñaït vaø noi göông cha meï coù loøng hieáu kính vôùi caùc baäc toân tröôûng. 

     Baïn ñoïc chaéc khoâng ai bieát nhaø thô teân tuoåi Du Töû Leâ tröôùc kia cuõng laø hoïc sinh Chu Vaên An khi toâi ñang daïy ôû ñoù.  Vì vaäy anh vaãn quen leä goïi toâi laø thaày moãi khi gaëp nhau ôû nhöõng sinh hoaït vaên ngheä.  Thô cuûa Du Töû Leâ khoâng nhöõng coù nhieàu baøi ñöôïc phoå nhaïc maø laïi coù raát nhieàu baøi ñöôïc dòch sang Anh ngöõ.  Toâi luoân luoân mong moûi nhaân taøi cuûa mình ôû moïi ngaønh khoa hoïc, kyõ ngheä, vaø nhaân vaên ñöôïc caùc saéc daân khaùc treân nöôùc naøy chuù yù ñeán.  Neáu chuùng ta chæ quaàn tuï vôùi nhau trong moät khung caûnh kheùp kín, keå caû söï luaân löu kinh teá, thì thaät khoâng theå taïo neân moät söùc maïnh naøo coù aûnh höôûng ñeán töông lai cuûa ñaát nöôùc.  Toâi laáy moät thí duï deã hieåu.  Hoài thaùng naêm 1996 toâi ñöôïc môøi tôùi Hoa Thònh Ñoán ñeå nhaân giaûi Excellence 2000 Award cuûa United States Pan Asian American Chamber of Commerce.  Trong nhöõng ngöôøi ñöôïc vinh danh coù oâng Harry Wu laø moät ngöôøi Trung Hoa tranh ñaáu cho nhaân quyeàn noåi tieáng quoác teá.  OÂng ñaõ bò nhaø caám quyeàn Trung coäng giam giöõ 19 naêm, töø 1960 tôùi 1979.

     Naêm 1985 oâng ñöôïc ñaïi hoïc California ôû Berkeley môøi sang laøm giaùo sö thænh giaûng veà moân ñòa chaát hoïc.  Nhöõng saùch oâng vieát trong thôøi gian oâng ôû Hoa Kyø nhö Laogai – The Chinese Gulag vaø Bitter Winds ñaõ noùi leân nhöõng söï ñaøn aùp nhaân quyeàn moät caùch taøn baïo ôû trung Hoa luïc ñòa.  Naêm 1995 oâng trôû veà nöôùc vaø bò coäng saûn baét ngay, ñöa ra toøa, xöû 15 naêm tuø giam.  Sau ñoù vì aùp löïc cuûa nhieàu chaùnh phuû vaø ñoaøn theå treân theá giôùi maø Trung coäng phaûi traû töï do cho oâng, ñeå oâng trôû sang Hoa Kyø, baây giôø laø moât nghieân cöùu gia ôû vieän Hoover thuoäc ñaïi hoïc Stanford.  OÂng Harry Wu ñaõ ñöôïc traû töï do, thöôøng xuyeân ñöôïc phoûng vaán treân ñaøi truyeàn hình moãi khi coù vieäc ñaùng chuù yù xaåy ra ôû luïc ñòa Trung quoác; moät phaàn laø oâng coù quaù trình tranh ñaáu cho nhaân quyeàn, ñaõ dieãn thuyeát nhieàu nôi vaø vieát saùch ñöôïc nhieàu ngöôøi ñoïc, nhöng phaàn chính laø coäng ñoàng ngöôøi Hoa choáng coäng cuûa hoï coù aûnh höôûng maïnh ôû caùc quoác gia hoï cö nguï.

     Trôû laïi vôùi Du Töû Leâ, thô dòch cuûa anh ñaõ ñöôïc ñaêng treân Los Angeles Times vaø New York Times.  Chuùng ta caàn coù raát nhieàu ngöôøi nhö anh, ôû ñuû moïi ngaønh, vaên hoïc, kinh doanh, kyõ thuaät, vaø giaùo duïc, ... hoøa nhaäp vaøo cuoäc soáng haøng ngaøy trong nhöõng xaõ hoäi mình sinh soáng.  Moãi laàn ñöôïc tin ngöôøi Vieät bay Boeing 727 cho daân söï, bay F-16 cho quaân ñoäi, hay moät phuï nöõ laøm quaûn lyù cho moät coâng ty lôùn, moät chuyeân gia giaûi phaãu ngöôøi Vieät ñaõ chænh nghieäm ñöôïc moät phöông phaùp taân kyø laø toâi thaáy coù nieàm vui trong loøng.  Toâi mong coù ngaøy nhìn thaáy thöôøng xuyeân nöõ xöôùng ngoân ngöôøi Vieät treân ñaøi truyeàn hình vaø nhöõng teân hoï Nguyeãn, hay Traàn ... döôùi nhöõng baøi treân nhöõng tuaàn baùo Time vaø Newsweek.  Du Töû Leâ göûi cho toâi maáy cuoán saùch môùi cuûa anh, keøm theo moät laù thö anh vieát, ñeà ngaøy moàng moät Teát naêm Ñinh Söûu.  Tuy chæ keùm tuoåi toâi moät giaùp, nhöng anh vaãn xöng laø “con”, nhö toâi vaãn thöôøng xöng nhö theá khi haøng naêm vieát thö thaêm hoûi thaày coâ khi xöa daïy mình ôû nhöõng lôùp trung vaø tieåu hoïc.

     Hoïc troø ngoaïi quoác cuûa toâi cuõng khaù nhieàu, vaø coù nhieàu ngöôøi coù chöùc vuï quan troïng.  Coù moät laàn toâi ñi cuøng vôùi moät oâng muïc sö Myõ tôùi nhaø moät baø baùc só ñeå nhaän moät ít ñoà ñaïc trôï giuùp cho gia ñình moät chieán höõu môùi tôùi ñònh cö ôû tænh toâi.  Baø baùc só naøy doïn ñi tænh khaùc neân ñònh cho bôùt moät soá vaät duïng tröôùc khi xe chuyeân chôû tôùi doïn nhaø.  Sau khi trao ñoåi ít lôøi, baø cho chuùng toâi gaàn heát nhöõng ñoà ñaïc ôû Apartment cuûa baø vaø noùi raèng, “Toâi ñoäc thaân neân cuõng khoâng caàn nhieàu ñoà baèng gia ñình naøy”.  OÂng muïc sö noùi rieâng vôùi toâi, “Nhöõng ñoà naøy sang quaù! Khi naøo coù khaùch, toâi tôùi möôïn laïi duøng ít ngaøy.”   Khi nghe baø maïnh thöôøng quaân naøy noùi laø coù moät caäu chaùu cöng vöøa ñöôïc nhaän vaøo hoïc taïi tröôøng ñaïi hoïc noåi tieáng Purdue University, toâi naåy ra moät yù kieán.  Toâi xin baø baùc só moät maûnh giaáy vôùi caùi phong bì, vieát maáy chöõ ñöa cho baø vaø noùi raèng, “Thö naøy ñeå göûi cho moät hoïc troø cuõ cuûa toâi laø giaùo sö Ñaïi Hoïc Purdue.  Neáu caàn gì, chaùu baø cöù mang thö naøy tôùi, ngöôøi baïn toâi seõ heát söùc saên soùc cho caäu chaùu”.  Toâi chaéc baø khoâng tin töôûng cho laém ôû böùc caåm nang toâi ñöa cho baø, vaø neáu baø baùc só coù môû thö ra ñoïc thì treân ñoù toâi chæ vieát haøng chöõ ngaén goïn: “Jim thaân meán.  Ñaõ coù moät laàn gia ñình caäu sinh vieân naøy giuùp toâi moät vieäc.  Toâi mong raèng anh vaø Holly saên soùc cho caäu ta trong thôøi kyø hoïc ôû West Lafayette”.

     Rieâng toâi thì toâi tin chaéc laø ngöôøi hoïc troø cuõ cuûa toâi vaø vôï anh ta seõ heát söùc giuùp caäu sinh vieân Myõ neáu ñöôïc nhôø tôùi.  Anh laø ngöôøi baïn hieàn vaø chung thuûy vôùi toâi.  Neáu khoâng thì xöa kia toâi ñaõ khoâng nhaän anh laøm moân ñeä.

     Moät laàn toâi nhaän ñöôïc ñieän thoaïi töø vaên phoøng oâng khoa tröôûng khaån khoaûn nhôø toâi giuùp moät vieäc.  Moät coâng ty lôùn ôû tieåu bang toâi vöøa nhaän ñöôïc moät vieäc lôùn ôû Ñaøi Loan vaø hoï ñang chuaån bò ñoùn tieáp moät vò chuû tòch coâng trình naøy, cuõng laø moät Trung töôùng Khoâng quaân, sang ñeå duyeät xeùt tröôùc khi hyù giao keøo.  OÂng naøy laø Tieán Só Traàn Bang Baït, tröôùc kia toát nghieäp ôû tröôøng toâi, vaø coù theo hoïc toâi nhieàu lôùp.  OÂng ñaùnh ñieän sang vaø ngoû yù muoán toâi trôû laïi thaêm tröôøng vaø gaëp laïi toâi.  OÂng chuû tòch coâng ty lieân laïc vôùi oâng khoa tröôûng vì hoï laø baïn beø vôùi nhau.  OÂng khoa tröôûng giao laïi coâng vieäc cho tieåu ban ngoaïi vuï vaø hoï nhôø laïi toâi tieáp ñoùn ngöôøi hoïc troø cuõ vaø môøi aên tröa thònh soaïn, hoï seõ thanh toaùn moïi phí toån.

     Toâi nhaän lôøi, vaø vì baø Jean Traàn (Cheng) laø vôï ngöôøi hoïc troø cuõ cuûa toâi cuõng ñi theo choàng sang laàn naøy, nhaân tieän thaêm maáy con trai cuûa hoï ñang hoïc ôû Hoa Kyø, toâi nhôø nhaø toâi ñaët moät böõa aên ôû moät phoøng rieâng taïi moä khaùch saïn cuûa ñaïi hoïc.  Toâi cuõng môøi khoaûng hôn 20 sinh vieân cao hoïc Ñaøi Loan tôùi döï ñeå gaëp giôùi chöùc cao caáp cuûa hoï.  Tôùi giôø heïn oâng baø Bang Ñaït tôùi thaêm chuùng toâi ôû nhaø rieâng.  Coâng ty Myõ ñaõ thueâ moät chieác xe Limousine thaät daøi ñeå ñöa ñoùn hoï.  Cuøng tôùi phoøng aên, ngöôøi khaùch phöông xa nhaát ñònh môøi toâi vaøo gheá thuû tòch, höôùng ra phía ngoaøi.  Tuy chuyeän troø thaân maät, nhöng anh vaãn moät nieàm leã pheùp theo leà loái AÙ Ñoâng daàu raèng hieän nay anh quaûn lyù moät chöông trình haøng maáy traêm trieäu Myõ kim moãi naêm.

     Caùch ñaây maáy naêm, nhaân dòp ñi hoïp ôû Vieän Haøn Laâm Haøng Khoâng vaø Khoâng Gian cuûa Phaùp, toïa laïc ôû Toulouse, moät ngöôøi baïn hoïc cuõ ôû tröôøng Só Quan Khoâng Quaân laø baùc só Ñaëng Vuõ Huøng khi nghe tin toâi qua Ba Leâ, ñaõ cho maáy ngöôøi Phaùp cuøng khoùa bieát.  Moät ngöôøi baïn ñoàng khoùa khaùc laø Ñaïi Töôùng Gueùguen, luùc ñoù laø Tö Leänh Phoøng Khoâng cuûa Phaùp ñaõ môøi toâi tôùi baûn doanh cuûa oâng vaø aên tröa cuøng vôùi moät soá só quan tham möu cuûa oâng.  Moät oâng Trung Töôùng, hoïc khoùa sau, khi baét tay toâi, ñaõ hoûi, “Chaéc oâng khoâng coøn nhôù toâi?”  OÂng ta ñònh noùi laø ngaøy xöa khi ôû quaân tröôøng toâi cuõng ñaõ haønh oâng raát nhieàu.  Toâi xin noùi laïi laø toâi laø con ngöôøi raát hieàn, xöa nay khoâng heà caäy theá baét naït ai bao giôø.  Chaéc baïn ñoïc khoâng coù theå nghó raèng Ñaïi töôùng Gueùguen, phi coâng khu truïc Mirage, laïi laø ngöôøi raát thaáp, chæ cao baèng toâi maø thoâi.  Vì theá, khi xöa ñöùng theo haøng nguõ cao thaáp cuûa brigade sinh vieân, oâng chuyeân moân ñöùng caïnh toâi.  Tröôùc khi töø bieät ra veà, toâi vaø oâng chuïp chung moät böùc aûnh tröôùc chieác phi cô ñaët gaàn coång.  OÂng ñoäi muõ caùt keùt, coøn laø moät Ñaïi töôùng Khoâng quaân hieän dòch; toâi ñeå ñaàu traàn nay laø ngöôøi daân söï, troâng böùc hình oâng hôi cao hôn toâi moät chuùt.

     Toâi cuõng coù nhieàu hoïc troø laø só quan Khoâng quaân Hoa Kyø.  Ñaëc bieät coù moät ngöôøi toâi chuù yù hôn caû laø anh Fred Frostic.  Thôøi ñieåm 68-70 khi hoïc toâi, anh laø Thieáu taù phi coâng F-4C Phantom.  Moät daïo toâi nghe ñöôïc tin anh ñaõ rôøi quaân ñoäi vaø trôû thaønh chuyeân gia nghieân cöùu chieán löôïc coù uy tín ôû Hoa Kyø.  Maáy naêm sau naøy toâi khoâng ñöôïc tin cuûa Fred.  Cuoái muøa ñoâng naêm ngoaùi, toâi nhaän ñöôïc baûn tin haøng tuaàn loan baùo coù buoåi noùi chuyeän voùi dieãn giaû laø “Fred Frostic, Deputy Assistant Secretary of Defense”.

     Chöùc vuï naøy raát lôùn.  tröôùc ñoù maáy thaùng, ñaïi hoâïi 96 cuûa hoäi Khoa Hoïc Kyõ Thuaät Vieät Myõ ñaõ môøi ñöôïc moät vò khaùch ñaëc bieät laø oâng Sid Lawrence J. Goffney, Jr. cuõng coù chöùc vuï laø Deputy Assistant Secretary of Commerce, thuoäc boä Thöông Maïi ñeán laøm dieãn giaû ñaëc bieät.  Toâi ñaõ ñöôïc noùi chuyeän vôùi oâng vaø ñöôïc bieát traùch vuï cuûa oâng thaäy roäng lôùn.  Ñieàu naøy thöïc khoâng laï vì chính phuû lieân bang Hoa Kyø coù traùch nhieäm treân 51 tieåu bang vaø anh höôûng nhieàu ñeán theá giôùi.  Toâi ñaõ hoûi vò giaùo sö baïn phuï traùch môøi caùc dieãn giaû haøng tuaàn thì oâng ta noùi ñuùng laø oâng Fred, cöïu sinh vieân maø, trong vaên thö trao ñoåi, oâng thöù tröôûng boä Quoác Phoøng naøy coù noùi tröôùc kia laøm khaûo cöùu vôùi toâi.

     Theo thöôøng leä, thì dieãn giaû ñöôïc môøi, hay tôùi tröôøng toâi khoaûng 10 giôø saùng ñeå gaëp gôõ vaø thaûo luaän vôùi moät soá giaùo sö cuøng chuyeân moân khaûo cöùu.  Sau ñoù thì moät soá seõ cuøng vôùi khaùch phöông xa vaø giaùo sö phuï traùch muïc dieãn thuyeát haøng tuaàn tôùi caâu laïc boä aên tröa tröôùc buoåi dieãn thuyeát aán ñònh vaøo buoåi chieàu. 

    Saùng hoâm sau toâi ñeán tröôøng nhö thöôøng leä, vaøo khoaûng 9 giôø.  Cöûa phoøng hoïc cuûa toâi bao giôø cuõng môû.  Toâi nhôù ñeán chaøng Thieáu taù Khoâng Quaân khi xöa, phi coâng khu truïc Phantom F-4C, khaù baûnh trai, tuy hoaït baùt nhöng thaät ra hieàn laønh.  Ñoù laø theo yù nghó cuûa toâi, vì toâi cuõng ñaõ ñoái xöû vôùi anh nhö trong tình baïn, giöõa nhöõng ngöôøi ñaõ cuøng bay boång treân maây trôøi.  Nhö Ñaïi Taù Traàn Thanh Ñieàn, nhö oâng Trung töôùng Khoâng quaân Traàn Bang Baït ôû Ñaøi Loan, nhö nhaø thô Du Töû Leâ, nhö oâng giaùo sö ôû Daïi Hoïc Purdue vaø nhieàu ngöôøi khaùc toâi ñaõ gaëp vaø toâi coi nhö trong tình baèng höõu.  Toâi tin raèng oâng Frostic khi tôùi tröôøng theá naøo cuõng seõ tìm gaëp toâi.

     Ñuùng nhö vaäy, vaøo khoaûng hôn möôøi giôø saùng, toâi thaùy anh tôùi phoøng toâi, chaøo vaø noùi moät caâu toâi nghe quaù quen thuoäc.  Dòch ra tieáng Vieät, thì anh ñaõ noùi, “Toâi laø Frostic ñaây, thaày coøn nhôù toâi khoâng?” 

*