Moäng vieãn phöông
Nguyeãn xuaân vinh
Moät laàn toâi ñoïc trong cuoán ‘‘Nöûa Ñöôøng Gaãy Caùnh’’ cuûa nhaø vaên Khoâng Quaân Ñoã Quoác Anh Thö coù moät ñoaïn thö cuûa moät thieáu nöõ vieát cho ngöôøi yeâu : ‘‘Nhôù laïi ngaøy naøo tieãn anh ñi Hoa Kyø thuï huaán, nhìn taám bích chöông keâu goïi thanh nieân gia nhaäp Khoâng Quaân Vieät Nam vôùi hai vaàn thô laøm em cuõng coøn caûm thaáy thích vaø nhôù maõi ñeán baây giôø : ‘‘Caùnh chim tung gioù
reo hoà haûi ,
ÔÛ phía döôùi trang, taùc giaû ghi chuù laø :‘‘Hai caâu thô vieát theo trí nhôù, khoâng roõ taùc giaû’’. Hai caâu thô naøy laø moät ñoaûn khuùc trong baøi ‘‘Tình Ngöôøi Phi Coâng’’, goàm coù boán caâu : ‘‘Coù nhöõng
chaøng trai moäng vieãn phöông ,
Toâi vieát baøi thô khi môùi ñuôïc ñeo caùnh bay , vaø môùi ñaây khi ngoài noùi chuyeän xa xöa vôùi thi vaø hoïa só Vuõ Hoái , anh ñaõ duøng tay buùt taøi hoa vieát thaûo laïi maáy caâu thô nhö in keøm theo ñaây ñeå taëng baïn ñoïc. Cuõng nhö phaàn lôùn caùc só quan trong Quaân Ñoäi Quoác Gia Vieät Nam , toâi cuõng ñaõ coù ngaøy tôùi trình dieän ôû phoøng tuyeån moä ñeå ñöôïc göûi ñi quaân tröôøng. Luùc toâi côûi aùo thö sinh ñeå khoaùc chinh y thì chöa coù KQVN , vaø cuõng chöa coù nhieàu vaên thi só ngöïc ñeo caùnh bay , tay ñaûo caàn laùi , laïi coù luùc thaû taâm hoàn theo gioù muoân phöông deå vieát leân nhöõng lôøi vaên tröõ tình vaø nhöõng caâu thô thaät laõng maïn . Vì vaäy khi nhaän ñöôïc giaáy goïi nhaäp nguõ ñeå hoïc Khoaù I só quan tröø bò Nam Ñònh vaø Thuû Ñöùc , toâi chæ nghó ñeán maáy caâu thô trong cuoán ‘‘Chinh Phuï Ngaâm Khuùc’’ ‘‘Chaøng tuoåi
treû voán doøng haøo kieät ,
Nhöõng naêm sau ñoù, nhöõng caâu thô dòch naøy cuûa nöõ só Ñoaøn Thò Ñieåm, toâi ñaõ ñoïc leân nhieàu laàn , khi thì ngoài moät mình ngaâm nga , cuõng coù luùc laø nhöõng caâu nhaén nhuû noùi trong moät hoäi tröôøng , nhö laàn toâi noùi chuyeän vôùi caùc só quan quaân y Vieät Nam , caùch ñaây ñaõ laâu laém roài, qua ñeà taøi ‘‘Xeáp Buùt Nghieân’’do lôøi môøi cuûa baùc só Hoaøng Vaên Ñöùc , luùc ñoù laø giaùm ñoác Tröôøng Quaân Y cuûa Quaân Löïc Vieät Nam Coäng Hoaø . Vaø cuõng ñaõ nhieàu laàn toâi vieát caâu thô treân giaáy. Nhöng laàn naøy vöøa ghi xong hai caâu naøy vôùi yù ñònh duøng laøm ñaàu ñeà cho moät baøi vieát taâm söï , toâi ñaõ voäi vaøng xoaù ñi maáy chöõ : ‘‘chaøng tuoåi treû’’ laø nhöõng chöõ môû ñaàu cuûa caâu thô song thaát vì nghó raèng mình ñaâu coù coøn treû nhö caùch ñaây naêm möôi naêm khi nhaän ñöôïc giaáy ñoäng vieân vaøo giöõa muøa heø cuûa moät thôøi xuaân saéc ôû Haø Noäi . Toâi töø haäu phöông hoài cö vaøo giöõa naêm 1950 vaø ñuùng moät naêm sau thì nhaän ñöôïc leänh nhaäp nguõ . Lyù do toâi ñaõ coù vinh döï ñöôïc goïi ñi khoaù ñaàu tieân Só quan Tröø bò Nam Ñònh vaø Thuû Ñöùc coù leõ vì toâi ñaõ quaù oâm ñoàm nhieàu thöù . Khôûi söï laø vöøa chaân öôùt chaân raùo veà tôùi Haø Noäi laø toâi ñaõ ghi teân ñeå thi laáy baèng töông ñöông vôùi baèng Tuù Taøi II vì nhöõng giaáy tôø veà hoïc vaán toâi mang töø haäu phöông veà khoâng ñöôïc tröôøng ñaïi hoïc ôû ñaây coâng nhaän . Theá laø teân toâi ñöôïc ghi vaøo soå taïi Boä Quoác Gia Giaùo Duïc. Sau ñoù toâi caàm giaáy chöùng nhaän coù baèng töông ñöông ñeå tôùi Tröôøng Y Döôïc xin hoïc taäp söï Döôïc Khoa , vaø cuøng moät luùc ghi teân taïi Tröôøng Ñaïi Hoïc Khoa Hoïc ñeå hoïc lôùp Toaùn Hoïc Ñaïi Cöông . Hai nôi ñoù cuõng coù theå cung caáp danh saùch sinh vieân cho Boä Toång Tham Möu luùc ñoù ñaõ ñöôïc thaønh laäp ñeå xaây döïng Quaân Ñoäi Quoác Gia Vieät Nam . Toâi ñoã ñaàu kyø thi Toaùn Hoïc Ñaïi Cöông vaøo ñaàu heø naêm ñònh meänh laø naêm 1951 vaø ñöôïc tuyeån laøm giaùo sö taïi Tröôøng Trung Hoïc Nguyeãn Traõi ngay ôû Haø Noäi . Vaäy laø ñöông nhieân toâi coù teân trong danh saùch coâng chöùc ñang thôøi trai traùng vaø coù trình ñoä hoïc vaán caàn thieát ñeå trôû thaønh só quan maø Boä Quoác Gia Giaùo Duïc coù theå noäp cho Boä Quoác Phoøng neáu ñöôïc yeâu caàu . Tröôùc ñoù moät naêm toâi coøn hoïc Toaùn Hoïc Ñaïi Cöông ôû Nam Ñaøn thuoäc tænh Ngheä An vaø laø moät sinh vieân maø teân tuoåi khoâng ai bieát ñeán . Giôø ñaây toâi coù teân trong nhieàu danh saùch vaø khi ñoái chieáu teân vôùi ngaøy sinh thaùng ñeû toâi chaéc giôùi höõu traùch taïi Boä Quoác Phoøng coù theå tìm ngay ra toâi laø moät trong nhöõng con ngöôøi Toå Quoác caàn ñeán vaø göûi giaáy tröng taäp ñeán taän nhaø . Toâi laø moät trong soá nhöõng sinh vieân só quan tröø bò raát hieám hoi , coù leõ khoâng quaù vaøi chuïc ngöôøi , coù theå töï nhaän raèng ñöôïc theo hoïc caû hai Tröôøng voõ khoa Nam Ñònh vaø Thuû Ñöùc . Sau khi ra trình dieän vaø khaùm söùc khoûe, toâi ñöôïc göûi xuoáng nhaäp traïi ôû Nam Ñònh . Toâi coøn nhôù laø ít laâu sau chuùng toâi ñöôïc phaùt giaáy khai lyù lòch vaø trong ñoäi nguõ cuûa toâi moät soá anh em baøn taùn neân khai ra sao ôû caâu hoûi veà hoïc löïc . Moïi ngöôøi cho ñoù khoâng phaûi laø moät caâu hoûi quan troïng vaø ñoàng yù vôùi nhau laø cuøng khai laø coù Tuù Taøi I . Toâi cöù khai thöïc thaø laø coù vaên baèng Toaùn Hoïc Ñaïi Cöông vì ôû maáy doøng sau ñoù trong muïc hoûi veà ngheà nghieäp toâi khai laø giaùo sö trung hoïc . Sau ñoù hai tuaàn, moät soá nhöõng ngöôøi cuøng tröôøng hôïp vôùi toâi, maø toâi nhôù laø coù 18 ngöôøi , ñöôïc goïi leân vaø nhaän leänh thuyeân chuyeån ñi Thuû Ñöùc ñeå hoïc nhöõng ngaønh chuyeân moân nhö phaùo binh, truyeàn tin vaø coâng binh . Cuøng chuyeán ñi naøy coù anh Nguyeãn Ñöùc Thaéng hoïc phaùo binh, anh Leâ Troïng Nghóa hoïc truyeàn tin vaø anh Ñaëng Cao Thaêng cuøng hoïc coâng binh vôùi toâi . Maõy thaùng sau , vaøo dòp nghæ Teát moät soá sinh vieân só quan Tröôøng Nam Ñònh ñi pheùp roài veà quaù haïn cuõng bò chuyeån vaøo Thuû Ñöùc . Toâi nhôù trong nhöõng ngöôøi ñoù coù anh Haø Döông Hoaùn vì gia ñình anh coù ñaùnh ñieän vaøo cho toâi ñeå hoûi tin töùc khi chöa lieân laïc ñöôïc vôùi anh . Toång coäng caû hai nhoùm Baéc kyø di cö naøy khoâng quaù vaøi chuïc ngöôøi. ÔÛ Thuû Ñöùc, Thaêng vaø toâi coù söï truïc traëc vôùi moät trung uùy ngöôøi Phaùp laø huaán luyeän vieân coâng binh . Anh chaøng naøy xuaát thaân laø haï só quan neân coù nhieàu maëc caûm vaø cho laø chuùng toâi coi thöôøng haén . Haén thu xeáp ngaàm ñeå chuùng toâi ra tröôøng vôùi caáp baäc chuaån uùy . Neáu toâi chæ ñi laøm nghóa vuï quaân söï maáy naêm roài trôû veà ñôøi soáng daân thöôøng thì caáp baäc ra tröôøng cao hay thaáp ñoái vôùi toâi khoâng quan heä cho laém . Nhöng trong thôøi gian hoïc ôû Thuû-Ñöùc , coù laàn chuùng toâi ñöôïc taäp hôïp ñeå nghe thieáu-töôùng Nguyeãn Vaên Hinh , luùc ñoù laøm Toång Tham Möu Tröôûng, ban hieåu duï . Ñaïi yù oâng noùi laø chuùng toâi ñöøng coù hy voïng gì ñöôïc sôùm trôû laïi nhaø . Phöông chaâm chæ Nam trong cuoäc ñôøi cuûa toâi laø taän duïng khaû naêng ñeå hoaøn myõ coâng cuoäc theo ñuoåi . Nay ñaõ theo binh nghieäp , vaø coøn phaûi laøm vieäc vôùi caùc só quan Phaùp neân toâi quyeát ñònh laø roài ñaây phaûi theo hoïc taïi moät tröôøng huaán luyeän só quan döôùi trôøi Taây. Toâi phuïc vuï trong ngaønh coâng binh ñöôïc ba thaùng nhöng trung ñoäi toâi cuõng hoaøn thaønh nhieäm vuï xaây moät caây caàu xi maêng ôû Thaùi-Bình . Ñaïi ñoäi tröôûng cuûa toâi laø trung uùy Saulnier vaø oâng ñaõ ñoái xöû vôùi toâi raát neå nang, khaùc haún vôùi anh Taây maët ñoû laø huaán luyeän vieân ôû Thuû-ñöùc . Sau naøy oâng ñoåi veà Phaùp , leân caáp thieáu taù vaø giöõ moät chöùc vuï chæ huy ôû Tröôøng Coâng Binh ôû Angers vaø coù moät laàn toâi ñeán thaêm oâng vaø gia ñình ôû nhaø . Gaàn moät nöûa theá kyû sau, vaøo naêm 2000 , trong moät buoåi sinh hoaït vaên ngheä ôû Baéc Cali, nhaø vaên Dieäu Taàn , luùc ñoù laø giaùo sö Vieät ngöõ taïi Naval Post Graduate School ôû Monterey, laïi chaøo toâi nhö laø moät nieân tröôûng cuûa anh ôû Coâng Binh . Anh keå cho moïi ngöôøi coù maët hoâm aáy laø khi anh veà ñôn vò ôû Thaùi-bình thì toâi ñaõ qua Phaùp du hoïc nhöng ñöôïc nghe keå chuyeän laïi laø moãi laàn toâi tính khoái löôïng ñoå beâ-toâng thì khoâng bao giôø thöøa thieáu moät chuùt naøo. Tröôùc khi ñi ñôn vò ôû Thaùi-Bình toâi ñaõ döï kyø thi tuyeån vaøo hoïc tröôøng Voõ Bò Khoâng Quaân Phaùp ôû Salon de Provence . Moät ñaïi uùy khoâng quaân ñöôïc cöû töø Phaùp sang Saøi-goøn ñeå phaùt baøi thi cho chuùng toâi, coù chöøng hai möôi ngöôøi döï thí . OÂng cuõng laø giaùm khaûo vaán ñaùp . Rieâng ñoái vôùi toâi, thay vì ñöùng trong phoøng coù baûng ñen ñeå khaûo haïch, oâng môøi toâi ra ñöùng caïnh lan can ôû laàu hai taïi caâu laïc boä só quan laø nôi thi vaø keå cho nghe nhöõng gì seõ chôø ñôïi toâi ôû quaân tröôøng ôû mieàn Nam nöôùc Phaùp. Toâi nghó laø nhö theá toâi coù ñeán chín phaàn möôøi hy voïng ñöôïc truùng tuyeån . Nhö ñaõ noùi ôû treân, sau khi ôû ñôn vò ñöôïc ba thaùng thì toâi nhaän ñöôïc giaáy goïi vaøo Saøi-Goøn trình dieän ñeå ñi Phaùp du hoïc . Kyø thi tuyeån naøy coù naêm ngöôøi ñöôïc choïn vaø toâi ñöôïc ñoã ñaàu , coù leõ vì toâi ñaõ ñöôïc ñieåm 20/20 khi thi vaán ñaùp . OÂng ñaïi uùy giaùm khaûo thuoäc khoaù ñaøn anh ôû tröôøng ñaõ töï traû lôøi nhöõng caâu oâng hoûi vì toâi ñaõ hoaøn toaøn khoâng noùi moät tieáng naøo ngoaøi caâu chaøo khi môû ñaàu vaø caâu caùm ôn khi keát thuùc . Sau khi khaùm söùc khoûe, chæ coù ba ngöôøi ñöôïc ñi hoïc só quan phi haønh laø toâi vôùi anh Leâ Ñình Cao , thieáu uùy khoaù I Nam Ñònh , vaø anh Haø Xuaân Vònh laø sinh vieân daân chính. Hai ngöôøi ñöôïc göûi ñi hoïc só quan kyõ sö cô khí laø thieáu uùy Nguyeãn Quang Coân , khoaù I Nam Ñònh vaø anh Leâ Vaên Khöông laø sinh vieân daân chính . Hai anh naøy ñöôïc ñaùp ngay phi cô Constellation cuûa Air France sang Phaùp ñeå nhaäp hoïc khoaù 1952 ôû EÙcole de l’Air, laø danh hieäu chính thöùc cuûa Tröôøng Voõ Bò Khoâng Quaân Phaùp (VBKQP) ôû Salon de Provence, coøn ba sinh vieân só quan phi haønh chuùng toâi naèm daøi chôø ñôïi ôû Saøi-Goøn gaàn moät thaùng trôøi . Sau cuøng chuùng toâi ñöôïc goïi tôùi trình dieän oâng Nguyeãn Vaên Hinh ôû Boä Toång Tham Möu . OÂng Hinh tröôùc ñaây cuõng hoïc EÙcole de l’Air , leân tôùi ñaïi taù khoâng quaân Phaùp, laùi phi cô oanh taïc B 26 roài chuyeån sang quaân ñoäi Vieät Nam vôùi caáp baäc thieáu töôùng . OÂng cuõng laø con trai cuûa Thuû Töôùng Nguyeãn Vaên Taâm thôøi aáy. OÂng keå cho chuùng toâi nghe laø oâng vaø oâng Nguyeãn Vaên Hai laø hai ngöôøi Vieät Nam ñaàu tieân theo hoïc tröôøng naøy . Coù söï hieám hoi naøy laø vì phaûi laø daân Phaùp vaø sau baèng Tuù Taøi II phaûi hoïc theâm moät naêm toaùn hoïc cao caáp ñeå chuaån bò döï kyø thi tuyeån löïa . Trung uùy Hai ñaõ bò töû naïn phi cô vaø nay chæ coøn laïi moät mình oâng Hinh trong Khoâng Quaân Phaùp . Tröôøng VBKQP ñöôïc thaønh laäp töø naêm 1935, khoùa ñaàu tieân coù teân laø Khoùa Guynemer, laáy chaâm ngoân cuûa vò ñaïi uyù phi coâng Phaùp, anh huøng cuûa Theá Chieán I laø ‘‘Faire Face’’, coù nghóa laø ‘‘Tröïc Dieän’’. Töø ñoù hai chöõ naøy ñöôïc ñöôïc duøng laøm khaåu hieäu cho taát caû nhöõng khoùa sinh tieáp noái . OÂng Nguyeãn Vaên Hinh theo hoïc khoùa thöù hai, baét ñaàu naêm 1936 , coù teân laø Khoùa Asthier de Villate . OÂng cho chuùng toâi bieát laø chöông trình hoïc raát khoù khaên, nhöõng thaùng ñaàu tieân oâng cuõng bôi ngaát ngö. Roài oâng keát luaän laø chuùng toâi laø ba ngöôøi noái tieáp . Veà ñieàu naøy coù leõ thieáu töôùng Hinh noùi khoâng ñuùng vì tröôùc ñoù ba naêm tröôøng VBKQ Phaùp coù nhaän moät khoaù sinh Vieät Nam laø anh Leâ Trung Tröïc . Duø sao thì maáy ngöôøi chuùng toâi cuõng laø nhöõng ngöôøi ñaàu tieân ñöôïc tuyeån löïa chính thöùc qua moät kyø thi ñeå sau naøy xaây döïng Khoâng Quaân trong Quaân Ñoäi Vieät Nam theo chöông trình cuaû thieáu töôùng Nguyeãn Vaên Hinh . Laàn thöù hai naøy ñöôïc gaëp oâng Hinh , toâi thaáy coù caûm tình vôùi oâng hôn . OÂng coù nöôùc da hôi ñen vaø coù veû laø duõng töôùng hôn laø moät só quan phi coâng. Sau khi ñöùng noùi chuyeän veà Tröôøng Voõ Bò Khoâng Quaân , thieáu töôùng Hinh quay laïi baøn laøm vieäc ñeå laáy moät taäp giaáy vaø noùi vôùi ba chuùng toâi raèng hoà sô an ninh quaân ñoäi cuaû chuùng toâi khoâng ñöôïc toát ñeïp cho laém . Toâi nhôù oâng noùi tieáp baèng tieáng Phaùp : ‘‘Je m’en fiche des renseignements qu‘on m’a donneù’’. OÂng vaãn ñeå chuùng toâi ñöôïc sang Phaùp theo hoïc . Cho ñeán baây giôø toâi vaãn khoâng hieåu taïi sao chuyeán ñi cuaû chuùng toâi laïi bò trì hoaõn nhö vaäy . Anh Haø Xuaân Vònh laø moät hoïc sinh vöøa ñaäu xong Tuù Taøi Toaùn . Thieáu uùy Leâ Ñình Cao laø moät con ngöôøi raát hieàn laønh, daùng ñieäu thö sinh traéng treûo, vöøa ñaäu xong PCB ñeå roài seõ hoïc thaønh baùc só y khoa khi nhaän ñöôïc giaáy goïi ñoäng vieân . Coøn toâi thì môùi hoài cö ñöôïc moät naêm , ngoaøi giôø trong lôùp laïi coøn laøm phuï taù cho giaùo sö deå laáy tieàn theo hoïc . Laøm sao maø chuùng toâi laïi coù ñöôïc moät hoà sô daày nhö vaäy ? Khi chuùng toâi tôùi Paris , ñang truù nguï ôû caâu laïc boä só quan ôû tröôøng bay Bourget vaø ñöôïc ba ngaøy pheùp ñeå thaêm thaønh phoá, thì nhaän ñöôïc leänh töø Boä Khoâng Quaân (Ministeøre de l’Air) laø thay vì ñi Salon de Provence ñeå hoïc chöông trình só quan thì chuùng toâi seõ ñi Marrakech ñeå hoïc bay . Lyù do toâi ñöôïc bieát laø vì phaûi ñieàu tra an ninh , chuùng toâi sang chaäm maát nöûa thaùng. Neáu ngaøy xöa sinh vieân só quan Nguyeãn Vaên Hinh khi theo hoïc ñaõ phaûi bôi ngaát ngö thì ngaøy nay chuùng toâi sang chaäm , tôùi EÙcole de l’Air hoïc cuøng vôùi nhoùm thanh nieân xuaát saéc cuaû Phaùp thì chæ coù nöôùc laø laën nguïp. Sang tôùi tröôøng phi haønh (EÙcole de pilotage) ôû Marrakech chuùng toâi ñöôïc nhaäp chung vôùi moät nhoùm khoaù sinh, vöøa só quan, vöøa daân chính ñöôïc tuyeån sang ñeå theo hoïc nhöõng lôùp trôû thaønh phi coâng sau naøy laùi nhöõng phi cô vaän taûi vaø khu truïc quaân ñoäi Phaùp seõ chuyeån giao laïi . Trong soá nhöõng só quan chuùng toâi gaëp ôû ñaây coù nhöõng thieáu uùy Nguyeãn Cao Kyø, Ñinh Vaên Chung vaø Phan Phuïng Tieân ôû Khoaù I Nam Ñònh vaø nhöõng thieáu uùy Huyønh Höõu Hieàn , Phaïm Ngoïc Sang, Trònh Haûo Taâm, Huyønh Minh Boân, Voõ Coâng Thoáng vaø Huyønh Baù Tính ôû Khoaù I Thuû Ñöùc . Sau chín thaùng ñöôïc huaán luyeän bay treân cuøng moät loaïi phi cô T 6 , hai nhoùm chuùng toâi laïi chia tay . Nhoùm cuûa anh Nguyeãn Cao Kyø ñöôïc chuyeån ñeán caên cöù Avord, caùch Paris veà phía Nam chöøng hai giôø ñi xe löûa ñeå hoïc bay trôøi muø treân phi cô hai ñoäng cô Marcel Dassault 315 vaø sau ñoù coøn ñi Blida ôû Algeùrie ñeå ñöôïc huaán luyeän taùc xaï , coøn chuùng toâi nhaän ñöôïc giaáy tôùi Salon de Provence ñeå nhaäp hoïc Khoaù só quan khoâng quaân 1953, töùc laø chaäm ñi moät naêm . Tröôùc ngaøy khai tröôøng toâi coøn ñöôïc nghæ hai thaùng heø neân lôïi duïng thôøi gian naøy toâi tôùi Nice ñeå hoïc thi chöùng chæ Toaùn Vi Phaân vaø Tích Phaân maø toâi ñaõ ghi teân hoïc töø ñaàu naêm ôû Ñaïi Hoïc Marseille . ÔÛ Nice toâi tình côø gaëp laïi baïn hoïc cuõ laø anh Ñaëng Cao Thaêng , luùc ñoù cuõng ñaõ giaõ töø coâng binh ñeå theo hoïc Tröôøng Voõ Bò Haûi Quaân Phaùp ôû Brest. Tôùi Tröôøng Voõ Bò Khoâng Quaân , toâi gaëp laïi caùc anh Nguyeãn Quang Coân vaø Leâ Vaên Khöông luùc ñoù ñaõ laø sinh vieân naêm thöù hai ngaønh kyõ sö cô khí coøn ba chuùng toâi laïi trôû thaønh sinh vieân só quan naêm thöù nhaát cuøng hoïc vôùi ñôït thöù hai vöøa ñöôïc thi tuyeån ôû Vieät Nam göûi sang . Nhoùm naøy phaàn lôùn laø daân chính nhöng cuõng coù maáy só quan nhö caùc anh Nguyeãn Ngoïc Loan , Nguyeãn Vaên Ngoïc hoïc phi haønh , caùc anh Ñaëng Ñình Linh vaø Traàn Ñoã Cung hoïc cô khí, vaø anh Cao Thoâng Minh hoïc ñieän töû. Ngoaøi anh Traàn Ñoã Cung luùc ñoù laø thieáu uùy, maáy anh khaùc ñeàu ñaõ ñöôïc thaêng caáp trung uùy . Toâi vì mang lon chuaån uùy neân khoâng ñöôïc töï ñoäng thaêng caáp nhö caùc baïn ñoàng khoaù ñaõ ra tröôøng vôùi caáp baäc thieáu uùy . Khoâng nhöõng theá toâi laïi bò boùc lon , mang caáp hieäu alpha treân vai ñeå hoïc laïi töø ñaàu . Lyù do laø vì sau kyø thi tuyeån , khoaù sinh tôùi tröôøng ñeå hoïc chöông trình huaán luyeän thaønh só quan khoâng quaân . Nhöõng baïn Vieät Nam khi tôùi tröôøng neáu laø só quan tôùi töø Vieät Nam thì ñöôïc coi nhö laø coù trình ñoä quaân söï khaû duïng vaø ñöôïc giöõ lon cuøng lónh löông theo caáp baäc vaø ôû nhaø thueâ ngoaøi phoá , mua xe hôi hay xe gaén maùy ñeå haøng ngaøy laùi xe tôùi tröôøng hoïc nhöõng lôùp chuyeân moân maø thoâi . Tröôøng hôïp anh Traàn Ñoã Cung, tuy chæ laø thieáu uùy ñoàng hoùa vì coù khaû naêng vaên hoùa, nhöng cuõng ñöôïc mieãn theo hoïc phaàn quaân söï . Coøn toâi vaø Haø Xuaân Vònh cuøng vôùi nhöõng baïn daân chính môùi sang theo hoïc ngaønh phi haønh nhö caùc anh Löu Vaên Ñöùc , Nguyeãn Quang Tri, Trònh Hoaønh Moâ, Vónh Ñaït vaø Cung Thöùc Caàn thì theo hoïc nhö taát caû caùc khoaù sinh Phaùp cuõng chòu ba thaùng ñaàu huaán nhuïc , haøng tuaàn nhöõng giôø quaân söï cuõng loäi suoái treøo ñeøo, muøa ñoâng laïnh leõo, gioù Mistral thoåi töøng côn reùt buoát , nhieàu ñeâm cuõng phaûi oâm suùng ra ñieåm phoøng veä ñeå canh gaùc . Khoùa naøy coøn moät soá khaù ñoâng sinh vieân daân chính theo hoïc nhöõng ngaønh cô khí vaø ñieän töû nhö caùc anh Töø Vaên Beâ , Nguyeãn Quang Dieäm, Traàn Ngoïc Ñoaù . . . , tuy khoâng coù söùc voùc nhö nhöõng baïn Phaùp ñoàng khoùa , nhöõng cuõng daõ coá gaéng heát mình ñeå vöôït qua ñöôïc phaàn quaân söï, vaø vôùi kieán thöùc chuyeân moân thaâu nhaän ñöôïc sau hai naêm hoïc taäp, sau naøy ñeàu trôû thaønh nhöõng coät truï trong ngaønh kyõ thuaät vaø tieáp vaän cuûa KQVN . Vì cuøng phaûi gian khoå vaø hoïc taäp chung vôùi nhau maø sau naøy moãi laàn toâi gaëp laïi caùc só quan Phaùp ñoàng khoaù hay caùc só quan caùn boä toâi luoân luoân ñöôïc hoï ñaõi ngoä theo ñuùng tình chieán höõu cuøng quaân chuûng vaø baïn beø cuøng khoaù. Anh Leâ Ñình Cao sau naøy boû nghieäp bay vaø luùc trôû veà Vieät Nam anh xin theo hoïc y khoa vaø trôû thaønh baùc só . Coøn toâi vaø Haø Xuaân Vònh thì theo ñuoåi cho ñeán cuøng . Chuùng toâi coù leõ ôû trong soá nhöõng sinh vieân cuoái cuøng cuûa EÙcole de l’Air ñöôïc göûi sang hoïc bay ôû Marrakech vì töø naêm 1953 trôû ñi sinh vieân khi sang naêm thöù hai ñöôïc huaán luyeän bay ngay taïi tröôøng treân moät loaïi phi cô môùi cuûa Phaùp goïi laø Sipa 12 , troâng hình daùng gaàn gioáng phi cô khu truïc Spitfire cuûa Khoâng Quaân Hoaøng Gia Anh . Toâi vaø Haø Xuaân Vònh , tuy laø sinh vieân naêm thöù nhaát nhöng ñaõ coù nhieàu giôø bay neân sau hai giôø bay traéc nghieäm vôùi huaán luyeän vieân, ñöôïc pheùp bay moät mình moãi tuaàn vaøi giôø treân Sipa 12 ñeå giöõ phong ñoä. Boïn Taây cuøng khoaù moãi laàn thaáy xe ñeán ñoùn chuùng toâi ra saân bay ñeàu nhìn theo vôùi veû theøm muoán . Toå chöùc ôû Truôøng Khoâng Quaân thì Chæ huy tröoûng laø moät thieáu töôùng, vaø döôùi coù maáy oâng ñaïi taù coi caùc khoái chuyeân moân nhö quaân söï, kyõ thuaät , phi haønh . . . vaân vaân . Chæ huy phoù laø ñaïi taù Marchelidon ; oâng laø anh huøng coù chieán coâng kyø Ñeä nhò Theá chieán vöøa qua . Coù laàn phi cô bò baén rôi, oâng phaûi nhaåy duø vaø bò thöông, nay chaân ñi khaäp kheãnh , nhöng vaãn laø moät phi coâng taøi gioûi. Moät laàn gaëp toâi ôû saân bay, oâng keùo toâi leân ngoài gheá sau cuûa phi cô Sipa 12 laø gheá cuûa huaán luyeän vieân . Hình nhö tuaàn naøo oâng cuõng phaûi bay nhaøo loän vaøi giôø môùi ñôõ côn nghieàn , vaø theo kinh nghieäm thì coù theâm troïng löôïng ñaët ôû gheá sau, phi cô ñöôïc caân baèng hôn khi laøm loop vaø Immelmann. Vì theå dieän quoác gia, toâi coá gaéng ñeå khoâng noân möûa . Töø ñoù thænh thoaûng toâi laïi ñöôïc oâng laùi xe citroen tôùi taän lôùp hoïc ñoùn ñi bay cuøng. Moãi laàn ñi nhö theá, ñaïi taù Marchelidon laïi ñeå cho toâi chöøng möôøi laêm phuùt taäp luyeän. Vì ngoài ôû gheá sau, khoâng nhìn thaáy muõi phi cô maø chæ thaáy ñoâi caùnh treân ñöôøng chaân trôøi, neân thöôøng thì toâi chæ baét chöôùc oâng laøm theâm vaøi caùi loop vì theo toâi ñoù laø kieåu bay deã hôn caû . Töø Salon de Provence, treân ñöôøng ñi tôùi Arles laø moät thaønh phoá coå , noåi tieáng vì coøn coù moät ñaõu tröôøng xaây töø thôøi La Maõ , coù moät ñoaïn ñöôøng daøi vaø thaúng taép höôùng theo truïc Ñoâng-Taây , duøng laøm truïc bay nhaøo loän raát thuaän tieän . Trong thôøi gian ôû Tröôøng Khoâng Quaân Phaùp, toâi ñaõ coù chöøng vaøi chuïc giôø bay Sipa 12 treân khoâng phaän truïc ñaïi loä ñoù . Nhieàu naêm sau, khi daäy hoïc vaø laøm khaûo cöùu ôû Hoa Kyø , toâi coù vieát maáy cuoán saùch vaø coù cuoán ‘‘ Optimal Trajectories in Atmospheric Flight’’, do nhaø xuaát baûn Elsevier Scientific Publications ôû Hoaø Lan aán haønh, trong ñoù coù moät chöông noùi veà ‘‘aerobatic maneuvers’’ toâi ñaõ nhaän ñònh raèng raát khoù loøng maø coù theå bay theo moät voøng troøn ñuùng nghóa cuûa noù trong maët phaúng ñöùng thaúng vì leõ toác ñoä coù chieàu höôùng giaûm ñi trong phaàn bay leân, vaø ngöôïc laïi seõ taêng mau choùng trong phaàn bay xuoáng . Trong nhöõng giôø bay say men khoâng gian treân baàu trôøi Provence, coù leõ toâi ñaõ veõ thaønh nhöõng hình chöõ ‘‘ eee ’’ lieân tieáp trong khi toâi töôûng laø ñaõ vaïch nhöõng voøng cung tuyeät myõ nhö sau naøy toâi thöôøng taû trong cuoán ‘‘Ñôøi Phi Coâng’’ ñaõ loâi cuoán nhieàu thanh nieân öu tuù gia nhaäp Khoâng Quaân. Cuoái nieân hoïc , khoùa phi haønh chuùng toâi ñöôïc ñi du lòch Baéc Phi, qua nhöõng nöôùc Algeùrie vaø Maroc , luùc ñoù coøn laø thuoäc ñòa cuûa Phaùp . Sau hai tuaàn leã du lòch, yeán tieäc linh ñình ôû caùc phuû Thoáng Söù hay Toaøn Quyeàn, luùc veà tröôøng chuùng toâi chia tay . Toâi vaø anh Haø Xuaân Vònh , luùc ñoù cuøng ñöôïc ñeo lon chuaån uùy khoâng quaân Phaùp vaø ñöôïc thuyeân chuyeån ñi caên cöù Avord ñeå hoïc laùi phi cô hai ñoäng cô vaø bay trôøi muø . Nôi ñaây chuùng toâi laïi gaëp moät nhoùm khoaù sinh Vieät Nam vöøa hoïc xong phaàn caên baûn phi haønh ôû Marrakech , tôùi ñaây hoïc tieáp. Trong nhoùm naøy chæ coù anh Ñoã Xuaân Khanh laø só quan toát nghieäp Khoùa I Nam Ñònh, luùc ñoù mang caáp baäc trung uyù , coøn nhöõng ngöôøi khaùc laø daân chính ñöôïc tuyeån moä vaø theo leà luaät cuûa Khoâng Quaân Phaùp thôøi baây giôø, ñeàu laø haï só quan. Tuy vaäy nhöõng baïn cuøng khoaù ñoù, vaø toâi nhôù coù nhöõng anh Nguyeãn Hoàng Tuyeàn , Nguyeãn Anh Tuaán, ... sau naøy ñeàu coù nhieàu coâng traïng vaø trôû thaønh nhöõng ñaïi taù trong KQVN . Sau moät thôøi gian huaán luyeän chín thaùng bay phi cuï vaø bay ñeâm, chuùng toâi ñöôïc caáp baèng phi coâng vaø theû traéng ñeå bay trôøi muø ôû ñaây , danh saùch hoïc vieân trong khoùa , caû Phaùp laãn Vieät, ñöôïc ñaêng trong coâng baùo cuûa Phaùp . Thôøi gian hoïc ôû Avord ñoái vôùi toâi töông ñoái nhaøn haï neáu so vôùi thôøi kyø hoïc ôû Salon . Toâi vôùi Haø Xuaân Vònh ñöôïc ôû chung moät phoøng ôû khu daønh cho só quan. Toâi coøn thöøa thì giôø ñeå hoïc thi noát baèng cao hoïc Toaùn ôû Marseille vaø ngaøy toâi ñi thi Tröôøng phi haønh Avord laïi cho rieâng moät phi vuï veà Marseille vaø sau ñoù laïi cho phi cô MD 315 ñoùn veà ñeå söï huaán luyeän bay cuûa toâi khoâng bò giaùn ñoaïn . Theo thoâng leä ôû Avord thì sau khi maõn khoùa, hoïc vieân ñöôïc thöôûng moät chuyeán bay du haønh keùo daøi chöøng ba ngaøy tôùi moät vaøi ñoâ thò ôû Phaùp . Rieâng toâi vaø Haø Xuaân Vònh vì ñöôïc ñieåm cao neân ñöôïc khoâng haønh sang Algeùrie, coù phaàn bay qua Ñòa Trung Haûi, chuyeán bay keùo daøi moät tuaàn. Cuøng chuyeán bay coù moät trung uùy Phaùp, treân giaáy tôø oâng ta laø tröôûng phi cô, nhöng chuyeân moân cuûa oâng laø ñieàu haønh vieân neân toâi vaø anh Vònh maëc söùc vuøng vaãy treân maây trôøi , thay nhau laùi ñi heát tænh noï ñeán tænh kia . Cuoäc ñôøi cuûa toâi, ñoâi khi coù ngang traùi nhöng cuõng hay gaëp nhöõng duyeân kyø ngoä . Coù ñieàu chaéc chaén laø duø coù gaëp trôû ngaïi ñeán ñaâu toâi cuõng coá gaéng ñeå vöôït qua . Toâi ñaõ ñi hai quaân tröôøng só quan tröø bò, Nam Ñònh vaø Thuû Ñöùc, roài tieáp theo laø hoïc laïi chöông trình só quan ôû Tröôøng Khoâng Quaân Phaùp . Vì vaäy toâi ñaõ phaûi hai laàn mang lon alpha , ôû hai trôøi AÙ vaø AÂu. Neáu toâi vaø Haø Xuaân Vònh tôùi Phaùp ñuùng kyø nhaäp hoïc Khoùa 1952 ôû EÙcole de l’Air , ñöôïc laáy teân laø Khoùa Dartois, thì tôùi thôøi kyø hoïc bay seõ theo khoùa ñoù vaø ñöôïc göûi ñi Canada huaán luyeän. Nhöng chuùng toâi ñeán sau vaø, tuy hoïc bay tröôùc, laïi nhaäp chung vôùi Khoùa 1953 ñöôïc laáy teân laø Khoùa Brunschwig . Vì vaäy nhöõng ngöôøi trong khoùa naøy, caû Phaùp laãn Vieät vôùi toâi laø baïn ñoàng khoùa vaø tuy sau naøy moãi ngöôøi ôû moät phöông trôøi nhöng vaãn giöõ lieân laïc vôùi nhau. Sau khi toâi vaø Haø Xuaân Vònh ñi Avord ñeå hoïc bay trôøi muø treân phi cô hai ñoäng cô Marcel Dassault 315, thì nhöõng baïn ñoàng khoùa, luùc ñoù ñeàu ñöôïc laø chuaån uùy, baét ñaàu chuyeån sang phaàn phi huaán . Nhöõng khoaù tröôùc thì thöôøng ñöôïc göûi ñi nhöõng tröôøng huaán luyeän bay oû Marrakech hay Canada hay Hoa Kyø vaø trong phaàn caên baûn ñöôïc bay treân T 6. Baét ñaàu töø Khoùa 1953 , Boä Khoâng Quaân Phaùp vì muoán naâng giaù trò cho EÙcole de l’Air , neân baét ñaàu huaán luyeän bay caên baûn ngay taïi tröôøng vaø duøng Sipa 12 laø phi cô cuûa Phaùp cheá taïo . Luùc ñoù môùi chæ laø ít naêm sau Theá Chieán II neân kyõ ngheä haøng khoâng coøn môùi trong thôøi kyø baét ñaàu hoài phuïc . Loaïi phi cô Sipa 12 môùi ñöôïc cheá taïo vaø tieáp theo laø phi cô Sipa 121 , chæ ñuû soá ñeå ñöa veà Salon ñöôïc hai phi ñoaøn huaán luyeän , naêm daàu tieân thì ñeå cho caùc só quan caùn boä cuûa tröôøng bay caûi luyeän vaø duy trì . Toâi vaø Haø Xuaân Vònh laø hai khoaù sinh ñoäc nhaát ñöôïc bay trong naêm aáy . Sang naêm sau thì môùi ñeán caùc baïn ñoàng khoùa . Trung uùy Nguyeãn Ngoïc Loan , ñöôïc coi nhö laø só quan coù thaâm nieân khoâng caàn hoïc theâm lyù thuyeát quaân söï vaø ñöôïc göûi ngay ñi Marrakech hoïc bay treân T 6, cuøng vôùi moät soá só quan Phaùp , vì nhieàu lyù do khaùc nhau coøn chaäm laïi töø nhöõng khoùa tröôùc maø chöa hoïc xong phaàn phi huaán . Nhöõng ngöôøi coøn laïi phaûi chia laøm nhieàu ñôït khi hoïc bay, phaàn vì thieáu phi cô hay huaán luyeän vieân , phaàn vì Salon chæ laø moät quaân tröôøng , phi ñaïo ngaén , phi tröôøng chaät heïp . Ngöôøi Vieät trong khoùa aáy chæ coù hai anh LöuVaên Ñöùc vaø Nguyeãn Quang Tri laø qua ñöôïc phaàn phi huaán, anh Ñöùc ôû ñôït ñaàu, anh Tri tieáp theo 6 thaùng sau . Chuû tröông cuûa tröôøng VBKQP laø ñaøo taïo caáp chæ huy, vaø cho nhaân vieân phi haønh thì öu tieân daønh cho ngaønh khu truïc . Thay vì ñi Avord ñeå roài seõ theo ngaønh phi coâng vaän taûi, Ñöùc vaø Tri cuøng vôùi caùc baïn Phaùp ñoàng khoùa phi haønh ñöôïc göûi ñi Mekneøs laø tröôøng huaán luyeän phi coâng khu truïc treân phaûn löïc cô . Anh Löu Vaên Ñöùc sang tröôùc vaø gaëp laïi Nguyeãn Ngoïc Loan luùc ñoù vöøa hoïc xong phaàn bay caên baûn ôû Marrakech , caû hai ngöôøi ñöôïc huaán luyeän thaønh phi coâng khu truïc treân T 33, laø loaïi phi cô phaûn löïc Khoâng Quaân Hoa Kyø duøng cho huaán luyeän . Sau ñoù hai anh tieáp tuïc bay treân Vampire V , moät choã ngoài, laø phi cô khu truïc phaûn löïc thôøi aáy cuûa Khoâng Quaân Hoaøng Gia Anh . Do thôøi khoùa bieåu xeáp ñaët töø Tröôøng Voõ Bò, ñoäi nguõ cuûa Nguyeãn Quang Tri ñi theo 6 thaùng sau. Nhö theá laø Khoùa 53 cuaû chuùng toâi ôû Tröôøng Voõ Bò coù hai ngöôøi ñöôïc gaén caùnh ôû Avord ñeå theo ngaønh vaän taûi vaø ba ngöôøi trôû thaønh nhöõng phi coâng Vieät Nam ñaàu tieân laùi phaûn löïc, ñöôïc gaén caùnh ôû Mekneøs vaø theo ngaønh khu truïc . Anh Haø Xuaân Vònh sau naøy coù leõ nhôù laïi nhöõng lôøi hoø heùt thaùch thöùc : ‘‘la chasse, bordel’’ cuaû boïn Taây cuøng khoùa neân cuõng chuyeån sang ngaønh khu truïc . Nhöõng naêm chuùng toâi ôû beân Phaùp, chieán cuoäc ôû Ñoâng Döông ngaøy moät soâi ñoäng. Sau traän Ñieän Bieân Phuû , aûnh höôûng cuûa Hoa Kyø trôû neân quan troïng ôû Ñoâng Nam AÙ , vaø Phaùp phaûi chuaån bò trao laïi chuû quyeàn cho Vieät Nam vaø chuyeån giao laïi voõ khí vaø quaân cuï cho quaân ñoäi quoác gia luùc ñoù ñaõ thaønh hinh . Rieâng cho KQVN, ngoaøi nhöõng phi ñoaøn quan saùt vaø Trung Taâm Huaán Luyeän Khoâng Quaân ôû Nha Trang, ñieàu caàn caáp nhaát thôøi laø nhaän laõnh hai phi ñoaøn vaän taûi xöû duïng phi cô C 47 ôû Taân Sôn Nhaát , vaø phi ñoaøn khu truïc ñoàn truù taïi Bieân Hoaø vaø ñöôïc trang bò nhöõng phi cô F-8F , Bearcat . Nhöõng phi coâng ñaõ toát nghieäp treân phi cô hai ñoäng cô MD 315 ôû Avord luùc trôû veà Vieät Nam ñöôïc boå nhieäm vaøo phi ñoaøn Lieân Laïc vaø Chieán Ñaáu ôû Nha Trang laùi loaïi MD 312 hay ñöôïc chuyeån huaán treân C 47 ôû Taân Sôn Nhaát. Rieâng hai só quan Huyønh Höõu Hieàn vaø Phaïm Ngoïc Sang, vì coù khaû naêng ñaëc bieät neân ñöôïc ñi Orleùans ñeå huaán luyeän thaønh tröôûng phi cô treân phi cô vaän taûi . Nhöõng phi coâng khu truïc ñaàu tieân xuaát thaân töø tröôøng voõ bò nhö caùc anh Nguyeãn Ngoïc Loan vaø Löu Vaên Ñöùc thì trôû veà nöôùc ngay sau khi ñöôïc gaén caùnh vì nhu caàu luùc ñoù thaät caáp baùch . Anh Nguyeãn Quang Tri hoïc tieáp theo sau 6 thaùng laïi ñöôïc göûi ñi Khouribga laø moät tröôøng cuûa Haûi Khoâng Quaân Phaùp ñeå chuyeån huaán treân F-6F Hellcat ñeå sau naøy veà nöôùc boå xung cho Phi Ñoaøn I Khu Truïc luùc ñoù ñaõ ñöôïc thaønh laäp ôû Bieân Hoaø vôùi Thieáu Taù Huyønh Höõu Hieàn laøm Chæ Huy Tröôûng . Thôøi gian huaán luyeän cuûa Nguyeãn Quang Tri döôùi trôøi Taây, keå töø ngaøy laø moät sinh vieân daân chính cho ñeán luùc thaønh moät só quan phi coâng khu truïc phaûn löïc theo ñuùng tieâu chuaån cuûa Khoâng Quaân Phaùp , nhö theá laø hôn boán naêm trôøi . Sau anh, ôû Tröôøng Voõ Bò coøn theâm hai khoùa nöaõ nhaän sinh vieân Vieät Nam . Ngoaøi nhöõng sinh vieân daân chính coøn coù nhöõng só quan sinh vieân, coù nhöõng ngöôøi sau naøy raát coù coâng traïng trong KQVN nhö caùc anh Phaïm Long Söûu , Töø Boä Cam, Ñaëng Höõu Hieäp, Vuõ Thöôïng Vaên vaø nhieàu anh khaùc . Cuøng khoùa vaø ñöôïc tuyeån laø sinh vieân só quan coøn coù anh Nguyeãn Ñöùc Khaùnh sau naøy cuõng thaønh moät nieân tröôûng coù nhieàu thaønh tích chieán traän vaø chæ huy . Nhöõng khoùa sinh phi haønh ñöôïc chia ñeàu hoaëc ñi Avord bay vaän taûi hoaëc ñi Meckneøs bay khu truïc tuøy theo nhu caàu boå xung caùc ñôn vò ôû Vieät Nam . Cuøng moät luùc, söï huaán luyeän phi coâng vaän taûi ñöôïc tieáp tuïc theo chöông trình Marrakech-Avord. Ngoaøi chöông trình huaán luyeän phi coâng khu truïc bay treân F-6F Hellcat taïi caên cöù Haûi quaân Khouribga , coøn coù moät khoùa ñaëc bieät goàm coù caùc anh Phaïm Phuù Quoác, Nguyeãn Theá Long, Leâ Ngoïc Dueä, Voõ Vaên Só, Nguyeãn Taán Só, Maïc Kính Dung, Tröông Ñaêng Löôïng, Vuõ Khaéc Hueà, Nguyeãn Höõu Baùch, Nguyeãn Ñình Nam, Thaùi Vaên Döông, Huyønh Höõu Baïc vaø Voõ Vaên Xuaân . Nhöõng phi coâng öu tuù naøy laø nhöõng ngöôøi toát nghieäp , choïn loïc trong soá 50 khoùa sinh töø Vieät Nam ñöôïc göûi sang Aulnat hoïc laùi treân phi cô Stamp, roài sang Bordeaux hoïc laùi treân phi cô khu truïc MS-475 . Moãi ngöôøi chuùng ta ñeàu ñaõ coù moät thôøi xeáp buùt nghieân , vaø nhìn laïi chuùng ta thaät khoâng hoå danh laø doøng haøo kieät . Töø naêm 1951 khi toâi vaø nhieàu nieân tröôûng khoâng quaân, maø nay teân tuoåi ñaõ trôû neân quen thuoäc vôùi moïi ngöôøi, côûi aùo thö sinh vaø nhaän chieán y ôû nhöõng quaân tröôøng Nam Ñònh vaø Thuû Ñöùc cho tôùi naêm 1961 khi toâi gaëp caùc sinh vieân só quan Khoùa 61 Vôõ Loøng & Thöôøng Nieân taïi Boä Tö Leänh Khoâng Quaân ôû Taân Sôn Nhaát laø troøn moät thaäp nieân . Möôøi naêm trôøi chæ laø moät khoaûng thôøi gian thaät ngaén nguûi trong ñôøi ngöôøi nhöng lôùp chuùng toâi , laø nhöõng ngöôøi ñi tröôùc , ñaõ laøm troïn veïn ñöôïc coâng vieäc giao phoù laø xaây döïng moät neàn taûng vöõng chaéc cho moät khoâng löïc sau naøy trôû neân huøng maïnh, ñöùng vaøo haøng thöù tö treân theá giôùi . Maëc daàu xuaát thaân töø nhieàu tröôøng voõ bò khaùc nhau, hay coù nhöõng ngöôøi chæ qua nhöõng khoùa huaán luyeän bay , hay nhöõng khoaù huaán luyeän chuyeân vieân cô khí hay ñieän töû vaø chæ ñöôïc vaøi thaùng thuï huaán quaân söï cô baûn, lôùp ngöôøi chuùng toâi ñaõ vöôït ñöôïc nhieàu khoù khaên deå hoøa ñoàng vaø chia seû coâng vieäc, xaây döïng cô caáu haønh quaân töø nhöõng ñôn vò phi haønh cho tôùi moät boä chæ huy khoâng chieán , taát caû ñöôïc ñieàu khieån bôûi nhöõng ngöôøi coù thaønh tích chieán ñaõu. Vôùi nhöõng chieán coâng khoâng trôï nhöõng cuoäc haønh quaân quy moâ cuûa luïc quaân, nhieàu ñôn vò khoâng quaân ñaõ ñöôïc tuyeân döông tröôùc quaân ñoäi vaø ngöôøi daân ñaõ thaáy nhöõng chieán só khoâng quaân, göông maët anh tuaán nhö nhöõng thö sinh , nhöng daùng ñieäu huøng duõng, haõnh dieän ñeo nhöõng daây bieåu chöông xöa nay chæ thöôøng thaáy treân vai nhöõng chieán só thieân thaàn muõ ñoû. Veà vaán ñeà kyõ thuaät vaø tieáp vaän thì, treân phöông dieän toå chöùc vaø ñieàu haønh, KQVN khoâng thua keùm gì caùc Khoâng Quaân ñoàng minh vì mình ñaõ ñöôïc tröïc tieáp giao thieäp vôùi caùc Trung Taâm Khoâng Cuï ôû Hoa Kyø , ñaõ xaây döïng töø con soá khoâng thaønh moät coâng xöôûng khoâng quaân coù khaû naêng baûo trì vaø tu boå phi cô ôû moïi caáp. Trong moät thôøi gian kyû luïc, nhöõng vaên kieän laäp quy ñaõ ñöôïc thieát laäp ñeå aán ñònh moïi toå chöùc vaø phaàn vuï moät caùch minh baïch, vaø töï ñoù laøm cho guoàng maùy haønh chaùnh ñöôïc ñieàu hoaø . Nhöõng leänh kyõ thuaät baèng tieáng Anh ñaõ ñöôïc chuyeån ra tieáng Vieät vaø, sau khi ruùt kinh nghieäm khi thi haønh, ñoâi khi ñöôïc söûa ñoåi cho thích hôïp vôùi tình traïng ñaát nöoùc mình. Moät ñieàu quan troïng nhaát laø chuùng ta ñaõ thaønh laäp ñöôïc moät khoâng löïc ñöùng rieâng bieät , laàn ñaàu tieân coù moät Boä Tö Leänh Khoâng Quaân, caùc chieán höõu coù moät khí theá vaø moät tinh thaàn rieâng cho quaân chuûng . Theo trong cuoán ‘‘Flying Dragons-The South Vietnamese Air Force ’’cuûa Robert C. Mikesh thì ôû thôøi ñieåm aáy Khoâng Quaân Vieät Nam ñaõ tröôûng thaønh . Khi tieáp caùc khoùa sinh 61 toâi nhôù laø ñaõ noùi vôùi caùc baïn laø roài ñaây, cuøng vôùi caùc theá heä noái tieáp ñöôïc göûi sang Hoa Kyø huaán luyeän treân nhöõng phi cô taân kyø, caùc baïn seõ baét ñaàu moät trang söû môùi cho Khoâng Quaân Vieät Nam. Nhöng khaùc vôùi nhöõng ngaøy ñaàu cuûa chuùng toâi voâ cuøng bôõ ngôõ, giôø ñaây söï huaán luyeän cuûa caùc baïn , ôû quaân tröôøng cuõng nhö ôû ñôn vò, seõ ñoàng nhaát hôn, vì moïi söï ñaõ ñöôïc chuaån bò saün saøng ñeå chaøo ñoùn vaø tieáp nhaän caùc baïn . Sau möôøi boán naêm ôû trong quaân ñoäi, toâi giaõ töø vuõ khí vaø trôû laïi vôùi saùch ñeøn . Tuy trong nhöõng naêm daäy hoïc vaø laøm khaûo cöùu ôû Hoa Kyø, vaø nhieàu nöôùc khaùc ôû AÂu chaâu vaø AÙ chaâu, ngaønh chuyeân moân cuûa toâi laø cô hoïc vuõ truï, lo cho nhöõng con taøu ôû ngoaøi baàu khí quyeån, nhöng toâi vaãn khoâng queân raèng mình laø con ngöôøi cuûa khoâng gian coù maây vaø gioù. Vì vaäy ba cuoán saùch giaùo khoa toâi vieát ñeàu laø lyù thuyeát bay trong baàu khoâng khí cuûa traùi ñaát vaø nhöõng haønh tinh. Cuoán saùch ñaàu tieân toâi vieát, hôïp soaïn vôùi moät nhaø baùc hoïc Ñöùc vaø moät giaùo sö Myõ, laø veà lyù thuyeát thu hoài phi thuyeàn khoâng gian vaøo baàu khí quyeån ñeå haï caùnh an toaøn. Trong cuoán môùi nhaát ñaây, do Ñaïi Hoïc Cambridge ôû Anh Quoác phaùt haønh vaøo naêm 1993, vaø ñöôïc taùi baûn naêm 1995, toâi vieát veà lyù thuyeát bay cuûa nhöõng phi cô sieâu thanh. Cuoán saùch ñaõ ñöôïc oâng Andreù Turcat, phi coâng chính vaø giaùm ñoác bay traéc nghieäm cuûa phi cô vaän taûi sieâu thanh Concorde, vieát lôøi giôùi thieäu vôùi loøng caûm phuïc. Nhöõng cuoán saùch naøy ñeàu coù ôû trong nhöõng thö vieän khoa hoïc vaø kyõ thuaät ôû khaép moïi nôi treân theá giôùi, vaø ôû treân keä saùch cuûa nhieàu chuyeân gia kyõ thuaät haøng khoâng vaø khoâng gian, ôû Myõ cuõng nhö ôû Phaùp, ôû Nhaät, ôû Nga, ôû Hoa Luïc hay Do Thaùi vaø nhieàu nöôùc khaùc. Qua lôøi giôùi thieäu ôû ñaàu nhöõng cuoán saùch, ngöôøi ñoïc bieát ngay laø toâi ñaõ töøng phuïc vuï trong KQVN, moät ñieàu luùc naøo cuõng laøm toâi haõnh dieän. Trong nieân hoïc 1974-1975 toâi ñöôïc môøi sang Phaùp daäy ôû Tröôøng SupAeùro, vaø laøm khaûo cöùu ôû Office National d’EÙtudes et de Recherches Aeùrospatiales vieát taét laø ONERA , caû hai ñeàu thuoäc Boä Quoác Phoøng.Vaäy laø toâi vaãn khoâng hoaøn toaøn ruõ ñöôïc nghieäp ñao cung. Theo thoâng leä , tuaàn leã ñaàu tieân nhaän vieäc toâi ñöôïc môøi ñeán gaëp oâng giaùm ñoác ngoaïi vuï. Thaät laø quaû ñaát troøn vì oâng naøy tröôùc ñaây laø ñaïi uùy Sevestre , coi brigade sinh vieân cuûa toâi ôû EÙcole de l’Air . OÂng ta leân ñöôïc ñeán caáp baäc ñaïi taù roài nghæ bay neân phaûi giaûi nguõ , quay trôû laïi laøm daân chính coi veà an ninh . OÂng raát coù caûm tình vôùi toâi vaø thænh thoaûng laïi ñieän thoaïi ruû toâi cuøng ñi aên côm tröa ôû caâu laïc boä ñeå coù dòp noùi laïi chuyeän xöa . Moät laàn oâng keå cho toâi nghe laø oâng Nguyeãn Vaên Hinh sau khi trôû veà Phaùp laïi ñöôïc taùi nhaäp Khoâng Quaân vaø khi veà höu coù caáp baäc Trung Töôùng . Sau khi rôøi quaân ñoäi, oâng Hinh laøm ñaïi dieän thöông maïi vaø raát thaønh coâng trong vieäc baùn phi cô vaø vuõ khí cho caùc nöôùc ôû Trung Ñoâng . OÂng Sevestre cuõng noùi laø neáu toâi muoán gaëp laïi oâng Hinh , oâng coù theå thu xeáp cho . Toâi vaãn nhôù söï roäng löôïng cuûa oâng Nguyeãn Vaên Hinh ñaõ baát chaáp yù kieán cuûa an ninh quaân ñoäi maø cho chuùng toâi du hoïc nhöng toâi ñaõ töø khöôùc ñeà nghò cuûa ñaïi taù hoài höu Sevestre vì daïo ñoù nhieàu nhaân vaät trong thaønh phaàn thöù ba ñang coù nhöõng hoaït ñoäng chính trò laøm xao ñoäng tinh thaàn ngöôøi Vieät ôû Paris. Naêm 1989, nhaân dòp tôùi Toulouse ñeå ñöôïc giôùi thieäu vaøo Haøn Laâm Vieän Quoác Gia Haøng Khoâng vaø Khoâng Gian nhö laø moät vieän só ngoaïi quoác , toâi gheù qua Paris vaø baùc só Ñaëng Vuõ Huøng tröôùc kia hoïc cuøng khoaù 1953 ôû EÙcole de l’Air ñaõ baùo tin cho caùc baïn Phaùp ñoàng khoaù ñöôïc bieát . Vôùi só soá 120 ngöôøi thôøi aáy keå caû phi haønh vaø kyõ thuaät nay coøn soùt laïi 4 hay 5 ngöôøi taïi nguõ vaø ñeàu coù caáp baäc ñaïi töôùng boán sao . Töôùng Gueùgen , laø baïn thaân cuûa toâi khi cuøng hoïc, sau naøy oâng laø phi coâng khu truïc Mirage , luùc ñoù ñang laø Tö Leänh Phoøng Khoâng cuûa Phaùp . OÂng ñaõ môøi toâi tôùi thaêm baûn doanh cuûa oâng caùch Paris 100 caây soá veà phía Baéc vaø cuøng aên côm tröa vôùi boä tham möu cuûa oâng . Tröôùc ñaây trong haøng nguõ sinh vieân phi haønh ñöùng theo thöù töï cao thaáp , oâng luùc naøo cuõng ñöùng caïnh toâi . Giôø ñaây troâng trong chieác aûnh chuïp kyû nieäm oâng cuõng khoâng cao hôn toâi laø maáy . Trong phaàn môû ñaàu toâi ñaõ keå laïi raèng coù ngöôøi anh em khoâng quaân nay khoâng nhôù ñöôïc raèng toâi ñaõ laø nguôøi vieát leân nhöõng caâu thô ñöôïc duøng treân nhöõng bích chöông tuyeån moä . Toâi nghó ñoù chæ laø chuyeän thöôøng tình chuùng ta gaëp trong cuoäc ñôøi . Vôùi nhöõng chaøng trai haøng ngaøy tung caùnh treân maây trôøi , ra vaøo trong voøng löûa ñaïn , trong chuùng ta chaúng ai laø ngöôøi khoâng töøng coù nhöõng ngöôøi khi xöa thaân thieát roài nay chaúng coøn nhôù ñeán teân mình . Coù nhöõng chuyeän ñaùng nhôù vaø coù nhöõng chuyeän cuõng neân queân . Môùi ñaây toâi ñöôïc ñoïc trong lieân maïng ñieän toaùn moät chuyeän töïa ñeà laø ‘‘Ngaøy Leã Khoâng Quaân Töng Böøng Nhaát’’vaø taùc giaû kyù teân laø Gman . Anh keå laïi moät thôøi xa xöa, coù moät ngaøy leã kyû nieäm thaønh laäp KQVN vôùi söï tham döï cuûa KQ Hoa Kyø bay bieåu dieãn phi cô F 102 treân soâng Saøi Goøn , KQ Phaùp duøng phi cô Mysteøre vuôït töôøng aâm thanh khi bay doïc ñaïi loä Catinat, vaø ñaëc bieät KQ Trung Hoa Quoác Gia ñaõ ñöa phi ñoäi Loâi Hoå sang bay hôïp ñoaøn 9 chieác vaø bieåu dieãn raát ngoaïn muïc treân phi tröôøng Taân Sôn Nhaát . Roài trong ngaøy leã chính vôùi söï döï kieán cuûa Toång Thoáng VNCH vaø toaøn theå nhaân vieân trong chính phuû vaø ngoaïi giao ñoaøn , caùc phi ñoaøn khu truïc vaø vaän taûi cuûa KQVN ñaõ bieåu dieãn raát chính xaùc nhöõng phi vuï thaû duø vaø taùc xaï khoâng ñòa ñeå ñöôïc söï ngöôõng moä vaø tin töôûng cuûa moïi ngöôøi . Töø xöa ñeán nay chöa bao giôø coù moät ngaøy leã, hoäi heø hay bieåu dieãn naøo maø ñöôïc haøng traêm ngaøn ngöôøi noâ nöùc ñi tham döï nhö laàn naøy Khoâng Quaân môû hoäi . Taùc giaû keát luaän raèng ñoù laø moät ngaøy leã KQ töng böøng vaø huy hoaøng nhaát laøm anh ñöôïc nôû maët, nôû maøy . Toâi thaáy raèng taùc giaû ñaõ nghó raát ñuùng. Thöôøng ngaøy chuùng ta laøm vieäc khoâng quaûn meät nhoïc vaø hieåm nguy, moät loøng vì Toå Quoác , lo cho nhöõng caùnh chim mang phuø hieäu KQVN bay treân Khoâng Gian , goùp phaàn vaøo coâng cuoäc baûo veä non soâng . Roài coù moät ngaøy soâi ñoäng , töø boán höôùng trôøi, coù nhöõng ñaøn chim quùy töø caùc nöôùc baïn tôùi nôi ñeå saùt caùnh cuøng bay hôïp ñoaøn, cuøng ríu rít chaøo möøng, ñoái vôùi chuùng ta cuøng laø ñoàng loaïi, ngang haøng, vaø treân khung trôøi queâ höông chuùng ta ngheâng ngang , vaàn vuõ khoe veû ñeïp oai huøng, khoe tinh thaàn yeâu nöôùc vaø taøi naêng chieán ñaõu ñeå ñöôïc ngöôøi daân noâ nöùc aùi moä. Ngaøy ñoù taát nhieân phaûi laø ngaøy ñaùng ghi nhôù trong cuoäc ñôøi cuûa ngöôøi chieán só khoâng quaân . ÔÛ cuoái baøi, taùc giaû vieát theâm laø : ‘‘Coù ñieàu laâu laém roài, toâi khoâng coøn nhôù luùc aáy laø naêm naøo vaø vò Tö Leänh Khoâng Quaân laø ai ...’’ Thì ra ngöôøi aáy ñaõ queân toâi . |