(Nguyeân taùc Trieån Ngoïc Quan AÂm cuûa Laâm Ngöõ Ñöôøng)
Vöôït qua ñöôïc ba chaëng soâng Tröôøng Giang leân maïn ngöôïc quaû thaät kinh taâm ñoäng phaùch, nguy hieåm vaïn phaàn. Daãu sao cuoái cuøng toâi cuõng ñeán ñöôïc phuû ñeä cuûa vieân tri phuû töø quan veà ôû aån nôi ñaây. Oâng naøy laø ngöôøi noåi danh trong giôùi söu taàm coå ngoaïn, buùt thieáp vaø tranh veõ. Coù ngöôøi baûo raèng khi coøn taïi quyeàn, oâng ta laém phen lôïi duïng theá löïc ñeå cöôõng ñoaït nhieàu moùn ñoà coå quí giaù. Moãi khi oâng ta chuû taâm laáy moùn gì, duø ñoàng khí hay töï hoïa, neáu duøng tieàn mua khoâng xong thì phaûi ñuû moïi caùch coù baèng ñöôïc môùi thoâi. Ngöôøi ta keå raèng nhaø kia khoâng chòu baùn moät moùn ñoà ñoàng ñôøi Thöông, oâng ta ñaõ laøm cho hoï phaûi nhaø tan, ngöôøi cheát. Nhöõng ñieàu aáy thaät khoù maø kieåm chöùng, hoaëc coù khi vì gheùt boû maø ngöôøi ta bòa ñaët khoâng chöøng, nhöng tính thích ñoà coå nhö chính maïng mình cuûa oâng ta thì ai cuõng bieát. Vaû laïi, trong boä söu taäp cuûa oâng ta coù nhöõng moùn treân ñôøi hieám thaáy.
Vieân höu quan tieáp toâi taïi caên phoøng phía Taây. Ñi qua ba daãy nhaø môùi ñeán khaùch saûnh. Phoøng khaùch cuûa moät ngöôøi chuyeân veà coå ngoaïn maø sao chaúng coù moùn gì ñaëc bieät ngoaøi nhöõng baøn gheá baèng goã guï, treân maët loùt da baùo. Nhöng toaøn cuïc xem ra ñaày veû phong nhaõ, giaûn phaùc chöùng toû chuû nhaø laø ngöôøi coù khí töôïng cao nhaân. Toâi vöøa tieáp chuyeän, vöøa quan saùt chieác bình maøu huyeát duï, caém moät caønh mai in leân neàn nuùi cao ngoaøi song cöûa. Saùt beân phoøng khaùch laø moät vöôøn hoa.
Vieân tri phuû noùi naêng thaät töø hoøa, deã meán. Coù theå vì tuoåi giaø neân oâng khoâng coøn saéc maéc nhöng cöù nhö con ngöôøi tröôùc maët thì thaät khoù maø coù theå baûo oâng ta taøn nhaãn nhö lôøi ñoàn. Oâng ta tieáp toâi chaúng khaùc gì moät ngöôøi baïn cuõ ñeán thaêm. Coøn toâi thì hôi noùng ruoät vì nhöõng gì toâi daën ngöôøi giôùi thieäu toâi chuyeån lôøi sao maõi khoâng thaáy nhaéc tôùi, hay vò höu quan vì tuoåi giaø neân ñaõ laãn roài chaêng?
Toâi quaû thöïc kính troïng con ngöôøi naøy, daùm veà ñaây töï caát moät caên nhaø ñeå tieâu dao ngaøy thaùng. Vì theá toâi khoâng theå ñöôøng ñoät maø chæ lòch söï khen qua veà nhöõng ñoà coå quí giaù oâng ñaõ söu taàm ñöôïc maø thoâi. Oâng laõo mæm cöôøi:
-Hoâm nay thì ngöôøi ta baûo laø cuûa toâi, nhöng moät traêm naêm sau thì laïi veà tay ngöôøi khaùc roài. Oâng xem, coù nhaø naøo maø giöõ ñöôïc moät moùn ñoà ñeán hôn traêm naêm ñaâu. Ñoà coå cuõng coù soá meänh cuûa noù, neáu noù bieát, haún noù cuõng cöôøi chuùng ta ñaáy.
Noùi ñeán ñaây, döôøng nhö thuù vò, oâng giaø laáy ra moät caùi taåu thuoác ngaäm treân moâi.
-Thaät theá ö?
Khoâng buoàn laáy taåu thuoác xuoáng, oâng ta aäm öø:
-Ñöông nhieân laø theá.
Toâi e deø hoûi laïi:
-Ngaøi noùi nhö theá laø nghóa laøm sao?
-Baát cöù moùn naøo, heã laø ñoà coå ñeàu coù nhaân caùch rieâng, sinh meänh rieâng.
-Tieân sinh noùi vaäy chaúng leõ noù cuõng coù linh hoàn ö?
Oâng giaø hoûi ngöôïc laïi:
-Theá theo oâng thì linh hoàn laø caùi gì? Linh hoàn chaúng qua laø noùi veà caùi ñôøi soáng, maø heã coù ñôøi soáng thì haún coù linh hoàn. Ví thöû nhö moät ngheä phaåm, ngöôøi ngheä só ñem heát söùc töôûng töôïng vaø sinh löïc cuûa mình doàn vaøo ñoù, coù khaùc gì ngöôøi meï ñem khí huyeát cuûa mình nuoâi caùi baøo thai. Moät khi sinh löïc ngöôøi ngheä só ñem vaøo taùc phaåm, thì taùc phaåm ñoù aét coù sinh meänh, coøn hoaøi nghi gì nöõa? Coù khi vì sinh meänh cuûa taùc phaåm maø ngöôøi ngheä só phaûi maát maïng nhö tröôøng hôïp pho trieån ngoïc Quan AÂm cuûa toâi.
Toâi voán dó chæ muoán ñeán xem moät böùc vieát danh quí, tröôùc nay chaúng heà nghe noùi ñeán trieån ngoïc Quan AÂm, maø noùi ñuùng ra chaúng maáy ai bieát. Toâi chæ voâ tình hoûi khoâng ngôø laïi ñöôïc nghe moät caâu chuyeän laï luøng. Khi oâng ta noùi veà lòch söû cuûa pho töôïng naøy, toâi thaät cuõng chöa bieát oâng ta noùi gì, nhöng coát yù ñeán xem chöõ neân tìm caùch quay trôû laïi ñeà taøi. Toâi chæ tay leân moät böùc thuû caûo:
-Ñöông nhieân laø trong taùc phaåm phaûi theå hieän ñöôïc phaàn naøo con ngöôøi cuûa taùc giaû, vaø ñoù chính laø moät phaàn cuûa con ngöôøi löu cho haäu theá roài coøn gì.
-Oâng noùi khoâng sai, caùi gì toát ñeïp cuõng coøn laïi caùi sinh meänh cuõng nhö ngheä gia coù con coù chaùu vaäy.
Vieân tri phuû khi noùi tôùi ñaây xem chöøng tin vaøo quan ñieåm cuûa mình laém.
-Neáu nhö trong khi saùng taïo taùc phaåm, ngheä gia phaûi hi sinh tính maïng cuûa mình thì ñoù laø tröôøng hôïp pho töôïng ngoïc cuûa tieân sinh chaêng?
- Pho töôïng Quan AÂm thì tình traïng laïi ñaëc bieät, taùc giaû khoâng chæ vì taùc phaåm maø cheát, nhöng caùi cheát cuûa oâng ta thaät cuõng xöùng ñaùng – vì hoaøn thaønh ñöôïc moät taùc phaåm nhö theá roài naèm xuoáng thì cuõng khoâng uoång moät ñôøi.
Ngöng laïi moät chuùt, oâng ta noùi tieáp:
-Neáu oâng xem pho töôïng naøy thì seõ caûm thaáy nhö vì taùc phaåm maø oâng ta sinh ra, roài cuõng vì taùc phaåm maø phaûi hi sinh tính meänh. Neáu khoâng nhö theá, thaät khoâng theå naøo hoaøn thaønh ñöôïc taùc phaåm naøy.
-Neáu theá aét haún phaûi laø moät vaät quí giaù phi thöôøng, chaúng hay chuùng toâi coù duyeân ñöôïc xem chaêng?
Toâi phaûi khaån khoaûn ñeán nöûa ngaøy, oâng laõo môùi baèng loøng cho toâi xem. Nhöõng ñoà traân quí, oâng ta ñeå treân laàu hai, coøn rieâng pho töôïng ngoïc thì ñeå taän laàu ba.
-Taùc giaû cuûa noù laø ai vaäy?
-Teân oâng ta laø Tröông Baïch, treân ñôøi chaúng ai bieát ñeán ñaâu. Toâi nghe ñöôïc caâu chuyeän veà ñôøi oâng ta töø nöõ truï trì ôû am Keâ Minh, vaø toâi phaûi hieán cho ni coâ ôû am naøy moät taøi saûn lôùn - cho muï truï trì giaø giaûo hoaït - baø ta môùi chòu giao cho toâi pho trieån ngoïc Quan AÂm. Khi ñoù, ngöôøi chuû cuûa pho töôïng naøy qua ñôøi roài, noù vaøo tay toâi thaät ñaùng hôn ôû trong am nhieàu.
Pho töôïng nhoû ñöôïc khaéc baèng moät khoái ngoïc cöïc kyø trong traéng, ñaët treân moät caùi beä baèng ngoïc xanh trong moät caùi hoäp pha leâ ngay giöõa laàu ba, chung quanh coù song saét ñuùc hoa naëng neà, khoâng ai lay noåi.
-Oâng thöû ñi voøng quanh maø xem, maét pho töôïng luùc naøo cuõng nhìn theo oâng ñaáy.
Nghe oâng ta noùi, pho töôïng naøy quaû thöïc laï thöôøng. Toâi ñi quanh moät voøng, maét pho töôïng ñích thöïc luùc naøo cuõng theo doõi toâi khoâng ngoa. Theá nhöng hình daùng Quan AÂm thaät buoàn, töôûng nhö dieãn taû ñuùng vaøo luùc ñang toan bay leân, moät tay giô cao, ñaàu hôi ngöûng veà phía sau, moät tay phaûi ñöa ra phía tröôùc, linh ñoäng chaúng khaùc gì moät nöõ nhaân hoøa aùi trong luùc thöông taâm, töïa nhö Quan AÂm boà taùt saép bay leân trôøi coøn coá giô tay ban phuùc cho chuùng sinh. Theá nhöng nhìn vaøo khuoân maët thì khoâng caûm thaáy hình aûnh giaùng phuùc. Moät pho töôïng chæ cao möôøi taùm phaân, maø ngöôøi ñieâu khaéc neân noù coù theå laøm cho keû xem khoù coù theå queân vì ngay caû y phuïc cuõng ñaëc bieät saùng taïo.
-Taïi sao ngöôøi ni coâ laïi coù ñöôïc pho töôïng naøy?
-Oâng nhìn kyõ tö theá cuûa ñieâu töôïng naøy, trong ñoâi maét chöùa ñaày yeâu thöông, sôï haõi, thoáng khoå.
Noùi tôùi ñaây oâng ta ngöng laïi moät chuùt, roài thoát nhieân tieáp:
-Thoâi mình xuoáng döôùi laàu, toâi seõ keå cho oâng nghe töø ñaàu ñeán cuoái.
*
* *
Ngöôøi ni coâ aáy teân laø Myõ Lan, khi saép cheát môùi keå caâu chuyeän naøy. Cuõng coù theå baø ni coâ truï trì thuaät laïi cho toâi khoâng hoaøn toaøn ñuùng, coù theâm thaét cho caâu chuyeän theâm sinh ñoäng nhöng vieân tri phuû ngoaøi vieäc ñoåi moät soá teân ñaát, xaùc quyeát vôùi toâi chuyeän naøy khoâng sai. Cuõng theo nhö baø truï trì, ngöôøi ni coâ naøy traàm maëc, ít noùi, khi coøn soáng chaúng truyeän troø vôùi ai bao giôø.
Vaøo khoaûng hôn moät traêm naêm tröôùc, Myõ Lan khi aáy laø moät thieáu nöõ ñang tuoåi thanh xuaân, soáng trong traïch ñeä quan traán thaønh Khai Phong. Naøng voán laø con gaùi duy nhaát cuûa Tröông thöôïng thö, xinh ñeïp boäi phaàn. Cha coâ laø ngöôøi cöïc kyø nghieâm chính, nhöng vôùi con laïi cöng chieàu voâ cuøng. Cuõng nhö bao nhieâu quan to thôøi ñoù, trong gia phuû coù raát nhieàu hoï haøng thaân thích ôû, ngöôøi naøo bieát chöõ thì laøm vieäc quan, ngöôøi naøo doát naùt thì laøm vieäc nhaø.
Moät hoâm, coù moät ñöùa chaùu hoï xa ñeán Tröông phuû. Teân anh ta laø Tröông Baïch, raát thoâng minh, hoaït baùt ñaày veû tinh anh. Tuy môùi möôøi baûy tuoåi nhöng thaân hình cao lôùn, ngoùn tay buùp maêng daøi, khoâng coù veû naøo moät caäu beù nhaø queâ. Caû phuû ai cuõng meán anh ta nhöng ngaët vì khoâng bieát chöõ neân phu nhaân giao cho Tröông Baïch vieäc tieáp khaùch.
Anh ta hôn Myõ Lan moät tuoåi, caû hai ñeàu coøn treû con, thöôøng hay chôi ñuøa vôùi nhau. Tröông Baïch hay keå chuyeän ñoàng queâ cho Myõ Lan nghe vaø coâ naøng thích laém. Qua ñoä hôn möôøi ngaøy, moïi ngöôøi ñaõ bôùt voàn vaõ, phaàn vì chaøng ta tính tình laï luøng thích tìm nôi coâ tòch, phaàn khaùc lô ñeãnh hay queân vieäc, neân thöôøng bò maéng. Vì theá phu nhaân cho anh ta ra coi vöôøn vaø xem chöøng Tröông Baïch thích vieäc naøy hôn.
Tröông Baïch voán laø keû trôøi sinh thích saùng taïo, khoâng thích theo loái ngöôøi thöôøng hoïc haønh. Ñöôïc soáng chung vôùi chim choùc, coû hoa coù veû thích thuù, vöøa ñi vöøa goïi, töôûng nhö moät vì chuùa teå quaàn sinh. Neáu khoâng ai ñeå yù ñeán anh chaøng thì anh ta laïi laøm ñöôïc nhieàu ñieàu laï. Khoâng ai daïy maø anh ta bieát veõ. Khi raûnh roãi anh ta laøm ñöôïc nhöõng chieác ñeøn loàng tuyeät ñeïp, hay laáy ñaát seùt naën chim naën thuù troâng nhö soáng thöïc.
Ñeán naêm möôøi taùm tuoåi, xem ra anh ta vaãn chaúng coù gì goïi laø sôû tröôøng. Theá nhöng vì ñaâu maø loâi cuoán Myõ Lan, naøng cuõng khoâng bieát nöõa. Tröông Baïch thaân hình cao raùo, thanh tuù, ngoaøi cha coâ ai ai cuõng meán gaõ. Hai anh em hoï ngaøy caøng thaân nhau, nhöng moät ñieàu roõ raøng laø hai ngöôøi cuøng hoï laøm sao coù theå laáy nhau.[1]
Moät hoâm, Tröông Baïch noùi vôùi phu nhaân anh ta muoán ñi kieám ngheà ñeå hoïc. Anh ta ñaõ kieám ra moät cöûa hieäu baùn ngoïc khí, vaø ñaõ noùi vôùi ngöôøi ta ñeå xin hoïc vieäc. Phu nhaân thaáy vaäy cuõng öng vì caøng ngaøy anh ta vaø Myõ Lan xem caøng thaân thieát quaû khoâng hay. Tuy nhieân Tröông Baïch vaãn soáng trong phuû, toái toái laïi veà vaø caøng coù nhieàu chuyeän ñeå keå cho Myõ Lan nghe.
Phu nhaân môùi noùi vôùi con raèng:
-Myõ Lan, con vaø bieåu huynh con ñeàu ñaõ lôùn khoân, tuy laø anh em hoï, nhöng hai ngöôøi khoâng ñöôïc gaëp nhau nöõa.
Nghe meï daën, Myõ Lan caøng nghó caøng buoàn. Tröôùc ñaây naøng chöa bao giôø nghó raèng mình ñaõ yeâu Tröông Baïch. Toái hoâm ñoù, naøng vaøo hoa vieân gaëp anh ta. Ngoài döôùi aùnh traêng, treân moät phieán ñaù, Myõ Lan noùi cho Tröông Baïch nghe lôøi meï.
-Naøy anh Baïch, meï em daën laø em khoâng ñöôïc gaëp anh nöõa.
Noùi ñeán ñaây, hai maù naøng öûng hoàng.
-Ñuùng roài, chuùng ta ñeàu ñaõ lôùn.
Coâ gaùi cuùi ñaàu laøm nhö töï hoûi mình:
-Theá ö, vaäy laø theá naøo?
Tröông Baïch choaøng moät tay qua löng Myõ Lan noùi:
-Theá coù nghóa laø em caøng ngaøy caøng laøm cho anh say meâ, caøng ngaøy caøng laøm cho anh muoán gaëp. Neáu em ôû beân caïnh anh, anh thaáy vui söôùng, neáu em khoâng ôû beân anh, anh thaáy tòch mòch theâ löông.
Myõ Lan thôû daøi hoûi laïi:
-Theá baây giôø anh vui laém ö?
Gioïng Tröông Baïch trôû neân trìu meán:
-Phaûi roài. Coù em ôû beân caïnh, taâm hoàn anh xao xuyeán khaùc thöôøng. Myõ Lan, em laø cuûa anh maø anh cuõng laø cuûa em.
-Chaéc anh bieát roài, em khoâng theå naøo laáy anh ñöôïc. Chaúng bao laâu cha meï em seõ gaû choàng cho em.
-Ñöøng em, ñöøng noùi chuyeän aáy.
-Theá nhöng anh cuõng neân bieát nhö theá chöù.
-Anh chæ bieát caùi naøy thoâi.
Noùi ñeán ñaây Tröông Baïch keùo Myõ Lan vaøo loøng:
-Töø thuôû khai thieân laäp ñòa, em vì anh maø sinh ra, anh cuõng vì em maø coù maët treân ñôøi, anh khoâng bao giôø ñeå em ñi. Anh yeâu em khoâng bieát bao nhieâu maø keå.
Myõ Lan vuøng ra khoûi tay Tröông Baïch, ñi moät maïch veà phoøng.
Tình yeâu chôùm nôû trong tuoåi thanh xuaân thaät boài hoài, maø khi caû hai beân ñeàu hieåu raèng hoï ôû trong moät hoaøn caûnh ngang traùi thì laïi caøng thaáy thaám thía muøi vò vöøa ngoït ngaøo, vöøa ñaéng cay. Ñeâm hoâm aáy, Myõ Lan traèn troïc, khi thì nghó ñeán lôøi meï daën, khi thì nhôù laïi nhöõng gì Tröông Baïch noùi vôùi mình luùc ban chieàu, nhö chæ moät ñeâm maø naøng trôû neân khaùc haún. Hai ngöôøi caøng muoán thoaùt ra khoûi sôïi daây aùi tình, caøng thaáy mình bò troùi chaët. Caû hai cuøng coá traùnh maët nhau. Ba ngaøy sau, Myõ Lan e e aáp aáp ñeán kieám Tröông Baïch. Vì hai ngöôøi chæ leùn gaëp nhau, löûa tình caøng theâm maõnh lieät. Hoâm aáy, aùi tình cuûa tuoåi xuaân, eâm ñeàm cuûa nuoái tieác, saâu xa cuûa theà nguyeàn, ngoït ngaøo hôn, maø cuõng ñaéng cay hôn. Hai ngöôøi cuøng bieát raèng hoï khoâng theå naøo cöôõng laïi ñöôïc quyeàn cuûa ñaáng sinh thaønh. Nhöng hoï khoâng bieát phaûi laøm gì, chæ bieát yeâu.
Cöù nhö phong tuïc thôøi aáy, cha meï Myõ Lan ngaám ngheù moät thö sinh cho con nhöng naøng cöïc löïc töø choái. Coù laàn naøng coøn noùi naøng khoâng muoán laáy choàng khieán cho meï naøng giaät mình. Nhöng Myõ Lan tuoåi cuõng coøn nhoû, neân hai oâng baø cuõng coù yù muoán ñeå naøng ôû nhaø theâm vaøi naêm.
Trong thôøi gian aáy, Tröông Baïch vaãn tieáp tuïc ñi hoïc ngheà. Trong ngheà khaéc töôïng, anh ta caûm thaáy mình coù thieân tö, chaúng khaùc gì moät ngöôøi ñöôïc sinh ra ñeå laøm vieäc naøy, neân chaúng bao laâu ñaõ trôû thaønh moät ngöôøi thôï xuaát saéc. Anh ta meâ ñieâu khaéc laï luøng, moãi khi laøm vieäc queân aên queân nguû, ngay caû nhöõng choã tæ mæ nhaát cuõng thaäp toaøn thaäp myõ, khieán cho oâng thaày daïy cuõng phaûi kinh ngaïc. Nhöõng nhaø phuù quí caøng ngaøy caøng ñeán ñaët mua nhieàu hôn.
Moät hoâm, nhaân leã thoï cuûa hoaøng haäu, cha Myõ Lan quyeát ñònh daâng moät leã vaät tuyeät haûo, neân tìm ñöôïc moät khoái ngoïc lôùn, loaïi thöôïng ñaúng. Theo yù cuûa phu nhaân, oâng töï mình ñem ñeán nôi Tröông Baïch laøm vieäc noùi roõ nguyeân nhaân. Khi xem nhöõng taùc phaåm cuûa anh ta, oâng caøng thaùn phuïc.
-Naøy chaùu, ñaây laø moät leã vaät daâng leân hoaøng haäu, neáu chaùu laøm kheùo, ta seõ thöôûng moät moùn tieàn lôùn.
Tröông Baïch xem kyõ khoái ngoïc, laáy tay vuoát ve taûng ñaù chöa töøng ñeõo goït, trong loøng vui söôùng voâ cuøng. Chaøng noùi raèng ñaõ laâu vaãn mong coù cô hoäi taïc moät pho töôïng Quan AÂm, vaø tin raèng seõ hoaøn thaønh moät ngheä phaåm coå kim chöa töøng coù.
Trong khi ñieâu khaéc, Tröông Baïch khoâng cho ai xem vaø khi xong, quaû nhieân pho töôïng Quan AÂm laø moät taùc phaåm tuyeät haûo, ñuùng qui cuû töø xöa truyeàn laïi. Töø nghi thaùi, phong tö, choã naøo cuõng hoaøn toaøn. Hôn nöõa chaøng coøn laøm ñöôïc moät ñieàu chöa ai coù laø ôû hai tai pho töôïng khaéc hai voøng ñeo chuyeån ñoäng ñöôïc. Traùi tai cuõng thaät tinh xaûo, choã daøy moûng, choã leân xuoáng chaúng khaùc gì ngöôøi thaät. Theâm moät neùt, khuoân maët pho töôïng y heät Myõ Lan.
Vieân thöôïng thö vui möøng khoâng sao keå xieát. Trong bao nhieâu baûo vaät cuûa hoaøng cung, khoâng gì coù theå saùnh vôùi pho töôïng naøy. Oâng baûo:
-Khuoân maët chaùu khaéc sao gioáng heät Myõ Lan.
Tröông Baïch ñaéc yù ñaùp:
-Daï ñuùng vaäy. Chính naøng laø caûm höùng cho chaùu.
Oâng quan thöôûng cho Tröông Baïch moät moùn tieàn lôùn, roài tieáp:
-Thoâi, töø nay söï thaønh danh cuûa chaùu khoâng coøn laø vaán ñeà nöõa. Ta ñaõ cho chaùu cô hoäi naøy, vaäy phaûi bieát ôn ta nheù.
Tröông Baïch theá laø ñaõ noåi tieáng, nhöng ñieàu taâm nguyeän cuûa chaøng laïi chöa thaønh. Thaønh danh maø laøm gì neáu khoâng coù ñöôïc Myõ Lan. Chaøng bieát raèng nguyeän voïng aáy khoâng sao thaønh ñöôïc, neân laøm vieäc khoâng coøn höùng thuù, nhieàu moái haøng lôùn cuõng chaúng buoàn nhaän. Chaúng bieát sao hôn, oâng chuû phöôøng khaéc chæ coøn coù nöôùc thôû daøi.
Ñeán nay, Myõ Lan ñaõ hai möôi moát tuoåi, ñaùng leõ phaûi laø tuoåi vui töôi cuûa moät thieáu nöõ chöa choàng. Ñuùng luùc aáy, coù ngöôøi ñaõ mai moái naøng cho moät gia ñình raát theá löïc, vaø naøng khoâng coøn caùch gì laàn khaân ñöôïc nöõa. Chaúng bao laâu hai beân ñaõ cöû haønh leã ñính hoân, troa ñoåi leã vaät cöïc kyø long troïng.
Myõ Lan vaø Tröông Baïch thaát voïng voâ cuøng, töôûng muoán phaùt ñieân neân baøn nhau troán ñi. Myõ Lan tin raèng taøi ngheä cuûa Tröông Baïch chaéc ñuû nuoâi thaân neân chæ ñem theo moät ít tö trang, tính seõ ñi ñeán moät nôi thaät xa sinh soáng. Hai ngöôøi ñònh moät ñeâm kia seõ theo vöôøn hoa phía sau maø ñi. Naøo ngôø ñeâm aáy, moät laõo boäc nhìn thaáy hai ngöôøi ôû trong hoa vieân neân ñaâm nghi, vì chuyeän hai ngöôøi thì caû nhaø ai ai cuõng roõ. Oâng laõo khoâng muoán ñeå cho phuû quan thöôïng thö mang tieáng xaáu neân ra giöõ chaët Myõ Lan laïi. Khoâng caùch gì hôn, Tröông Baïch xoâ laõo ra. Tuy laûo ñaõo, laõo nhaát ñònh khoâng buoâng, chaøng beøn ñaám cho moät quaû. Oâng ta ngaõ vaêng vaøo toøa giaû sôn, ñaàu ñaäp vaøo moät caïnh ñaù, guïc xuoáng taét thôû. Hai ngöôøi thaáy oâng ta cheát, hoaûng sôï voäi chaïy ngay.
Saùng hoâm sau, trong nhaø phaùt hieän hai ngöôøi tö boân, oâng laõo boäc taùng meänh. Quan thöôïng thö giaän ñeán cöïc ñieåm:
-Ta nhaát ñònh seõ cho tìm khaép thieân haï ñem chuùng noù veà giaûi quan trò toäi.
Khi ra khoûi kinh ñoâ, ñoâi nhaân tình khoâng daùm ngöøng böôùc, cöù ñi thaúng nhöng traùnh nhöõng thaønh thò lôùn. Vöôït soâng Tröôøng giang, vaøo ñeán Giang Nam. Tröông Baïch noùi vôùi Myõ Lan:
-Anh nghe noùi Giang Taây coù nhieàu ngoïc ñeïp.
Myõ Lan ngaàn ngöø hoûi laïi:
-Anh vaãn coøn ñònh khaéc ngoïc sao? Neùt khaéc cuûa anh ai cuõng nhaän ñöôïc, chæ nhìn qua laø bieát thoâi.
Tröông Baïch noùi:
-Theá mình chaúng ñònh khaéc ngoïc kieám soáng laø gì?
-Ñoù laø chuyeän tính khi laõo Ñaùi khoâng cheát. Baây giôø ai cuõng cho laø mình möu saùt laõo. Anh laøm vieäc khaùc khoâng ñöôïc sao? Nhö laøm ñeøn loàng hay naën ñaát seùt anh vaãn laøm thuôû naøo?
-Chaúng leõ anh laïi laøm nhöõng vieäc aáy. Anh ñaõ noåi danh khaéc ngoïc roài maø!
-Thì chính laø phieàn ôû choã ñoù.
-Anh nghó raèng mình khoâng neân lo quaù. Giang Taây caùch kinh ñoâ caû hôn nghìn daëm, chaéc chaúng ai bieát ñeán mình ñaâu.
-Hay anh ñoåi caùch ñi, ñöøng khaéc caùi gì thaät ñeïp, chæ coát sao baùn ñöôïc laø ñuû roài.
Tröông Baïch caén moâi, khoâng noùi moät lôøi. Chaúng leõ chaøng cuõng nhö bao nhieâu ngöôøi thôï ngoïc taàm thöôøng khaùc, aån tính mai danh, soáng thöøa soáng nhuïc? Chính mình huûy dieät ngheä thuaät cuûa mình chaêng? Hay ñeå cho ngheä thuaät huûy dieät mình? Quaû thöïc chaøng chöa heà nghó ñeán tình caûnh naøy.
Theá nhöng tröïc giaùc cuûa ñaøn baø khoâng sai. Myõ Lan e raèng ñieâu khaéc nhöõng vaät taàm thöôøng khoâng hôïp yù choàng. Sau khi qua khoûi Tröôøng Giang, moät söùc maïnh voâ bôø loâi cuoán Tröông Baïch khieán hai vôï choàng theo ñöôøng caùi quan ñi Giang Taây. Töø Giang Taây hoï ñi qua nhöõng ngoïn nuùi huøng vó tænh Quaûng Ñoâng, qua caùc ñoàng baèng. Hai ngöôøi khoâng ngöøng ôû Nam Xöông maø ñi thaúng tôùi Caùt An. Khi tôùi Caùt An, ngöôøi vôï laïi naên næ xin choàng caûi trang. Xöù Giang Taây noåi tieáng veà ñaát seùt, coù nhöõng ñoà söù tuyeät ñeïp. Nhöng laøm ñoà söù Tröông Baïch cuõng khoâng haøi loøng, chaøng noùi:
-Neáu coù laøm ñoà söù, ngöôøi ta cuõng nhaän ra taøi cuûa anh. ÔÛ ñaây coù laøm ñoà ngoïc chaéc cuõng khoâng sao ñaâu.
Lôøi ñeà nghò ñoù ngöôïc vôùi linh tính cuûa ñaøn baø. Myõ Lan chaúng bieát sao hôn, ñaønh chieàu yù choàng. Naøng noùi:
-Anh ôi, vì em traêm laàn ngaøn laàn anh ñöøng noåi danh nöõa nheù. Hai ñöùa mình hieän ñaõ khoå sôû ñeán möùc naøy, neáu nhö anh laïi noåi danh thì mình chæ coøn coù cheát maø thoâi.
Myõ Lan sôï maø noùi nhö theá, nhöng naøng cuõng hieåu raèng, choàng naøng neáu khoâng hoaøn thaønh nhöõng vaät thaäp toaøn thaäp myõ, thì ñaâu chòu cam loøng. Chaøng laø ngöôøi yeâu thích veû ñeïp, coù trình ñoä ngheä thuaät cao sieâu, laïi töï haøo veà taùc phaåm cuûa mình, theâm loøng ñam meâ ngoïc khí. Traùnh sai dòch baét bôù hay khoâng laø ôû chaøng. Thaät laø ñaày ñaéng cay trong caùi bi kòch naøy.
Tröông Baïch laáy chaâu baùu cuûa vôï baùn ñi, mua veà ñuû caùc loaïi ngoïc khaùc nhau môû moät tieäm nhoû. Myõ Lan xem choàng laøm, thöôøng phaûi noùi:
-Thoâi ñeïp roài, ngöôøi khaùc khoâng ai laøm ñeïp ñeán theá ñaâu. Vì em ñi, anh ñöøng phí coâng theâm laøm gì, ñeå vaäy thoâi.
Tröông Baïch chæ coøn coù nöôùc nhìn naøng maø chua chaùt mæm cöôøi. Luùc ñaàu, chaøng chæ taïc caùc voøng ñeo tai thöôøng thoâi. Theá nhöng moãi loaïi ngoïc coù caùi hoàn rieâng cuûa noù, moãi loaïi phaûi duøng moät caùch khaùc nhau. Duøng ngoïc khaéc voøng ñeo tai, daãu ñeïp maáy cuõng chaúng khaùc gì ñaøo tieân cho khæ haùi, khoâng ñaùng gì. Thaønh thöû chaøng vaãn leùn – luùc ñaàu trong loøng baát an neân chaøng phaûi daáu vôï – ñieâu khaéc ñoâi ba vaät ñeïp tuyeät traàn, ñeå loä chuùt thieân taøi. Vöøa laøm xong laø coù ngöôøi mua ngay, thaät laø meøo muø vôù caù raùn. Myõ Lan laïi caàu khaån choàng:
-Anh ôi, em lo quaù. Teân tuoåi anh moãi luùc laïi noåi nhö coàn. Em laïi ñang coù thai, anh neân giöõ gìn moät chuùt môùi phaûi.
-Coù con ö? Theá thì mình laø moät tieåu gia ñình roài coøn gì?
Chæ trong khoaûnh khaéc, chaøng thaáy nhöõng gì Myõ Lan lo laéng chaúng qua chæ nhö ngöôøi nöôùc Kyû lo trôøi saäp, laäp töùc tieâu tan. Myõ Lan noùi moät mình:
-Mình soáng nhö theá naøy thaät haïnh phuùc.
Nhöõng gì Myõ Lan noùi khoâng sai. Chæ moät naêm sau, danh cuûa tieäm Baûo Hoøa ñaõ vöõng. Baûo Hoøa laø teân cöûa hieäu cuûa Tröông Baïch. Nhöõng ngöôøi giaøu coù trong vuøng ai cuõng laïi mua ngoïc khí cuûa chaøng, caû thaønh Caùt An ai cuõng bieát. Ngay caû nhöõng ngöôøi töø tænh ñi gheù ngang qua thaáy ngoïc ñeïp cuõng mua.
Moät hoâm, coù moät ngöôøi vaøo tieäm, nhìn quanh quaát moät hoài roài hoûi chaøng:
-Coù phaûi oâng laø Tröông Baïch, baø con cuûa Tröông thöôïng thö ôû phuû Khai Phong khoâng?
Tröông Baïch naèng naëc choái, noùi töø tröôùc tôùi nay chöa tôùi phuû Khai Phong bao giôø. Ngöôøi ñoù coù veû nghi, chaêm chuù nhìn Tröông Baïch moät hoài roài noùi:
-Nghe gioïng oâng ñuùng laø ngöôøi phöông Baéc, theá oâng ñaõ coù vôï chöa nhæ?
-Coù vôï hay chöa coù vôï lieân quan gì ñeán oâng?
Myõ Lan ôû trong nhaø gheù maét qua khe cöûa doø thaùm. Khi ngöôøi noï ñi khoûi, naøng cho choàng hay gaõ laø moät vieân thö laïi trong phuû cuûa thaân phuï naøng. Chính ñoà ngoïc cuûa Tröông Baïch ñaõ laøm loä thaân theá chaøng.
Hoâm sau, ngöôøi ñoù laïi ñeán. Tröông Baïch noùi:
-Toâi noùi cho oâng hay, toâi khoâng hieåu oâng ñònh laøm troø gì?
-Toát laém. Ñeå toâi noùi cho oâng hay veà gaõ Tröông Baïch naøy. Y phaïm toäi möu saùt, laïi coøn duï doã tieåu thö con quan Thöôïng Thö, aên caép chaâu baùu vaøng baïc. Neáu nhö oâng muoán cho toâi tin oâng khoâng phaûi laø Tröông Baïch thì môøi baø nhaø ra cho toâi xin moät cheùn traø. Neáu nhö khoâng phaûi laø Tröông tieåu thö thì thoâi.
-Toâi môû tieäm ôû ñaây laøm aên ñöùng ñaén, haún hoøi. Neáu oâng muoán laøm phieàn toâi, toâi seõ ñuoåi oâng ra khoûi cöûa.
Ngöôøi noï cöôøi khaåy moät tieáng roài ñi ra. Vôï choàng Tröông Baïch voäi vaøng thu nhaët nhöõng ngoïc khí vaø ñoà quí giaù, thueâ moät caùi thuyeàn goã, trôøi chöa saùng ñaõ voäi vaøng ngöôïc gioøng soâng cheøo ñi. Luùc ñoù ñöùa con môùi ñöôïc ba thaùng.
AÂu cuõng laø vaän meänh xui xeûo, hay trôøi laøm ra theá neân ñeán Coáng Huyeän thì ñöùa nhoû khôûi beänh, khoâng theå khoâng ngöøng laïi. Moät thaùng trôøi ñi thuyeàn tieàn baïc tieâu heát saïch. Tröông Baïch ñaønh phaûi laáy ra moät moùn ngoïc khí tuyeät ñeïp baùn cho moät gaõ laùi buoân hoï Vöông. Ñoù laø moät con choù, maét nöûa thöùc, nöûa nguû.
Teân laùi buoân vöøa thaáy ñaõ reo leân:
-Oâi chaø, ñaây laø ngoïc cuûa tieäm Baûo Hoøa ñaây maø ! Khoâng ñaâu coù theå laøm ñöôïc maø cuõng khoâng ñaâu baét chöôùc ñöôïc.
Tröông Baïch möøng thaàm:
-Vaâng, toâi mua ôû Baûo Hoøa ñaáy.
Coáng Huyeän naèm ôû chaân moät daõy nuùi cao. Luùc ñoù trôøi ñang muøa ñoâng. Tröông Baïch caøng thích caûnh trí vaø khoâng khí trong laønh. Hai vôï choàng baøn nhau ôû laïi ñaây. Khi ñöùa nhoû khoûi beänh, Tröông Baïch laïi baét ñaàu tính chuyeän môû tieäm. Coáng Huyeän laø moät thaønh phoá lôùn, neân ho ñi caùch ñoù chöøng hai möôi daëm cho chaéc aên. Tröông Baïch baøn vôùi vôï baùn ñi moät moùn ngoïc khí laøm voán. Myõ Lan hoà nghi hoûi:
-Taïi sao anh laïi phaûi baùn ngoïc?
-Coù theá môùi ñuû tieàn mua haøng.
-Kyø naøy anh neân nghe lôøi em, môû moät tieäm baùn ñoà söù.
-Sao laïi …
Chöa döùt caâu, Tröông Baïch ñaõ hieåu yù vôï.
- Thì taïi anh khoâng nghe lôøi em, suyùt nöõa mình bò baét. Ñoà ngoïc vôùi anh chaúng khaùc gì tính meänh, boä anh khoâng nghó ñeán vôï con hay sao? Ñôïi bao giôø eâm eâm haõy nghó tôùi vieäc khaéc ngoïc.
Baát ñaéc dó, Tröông Baïch phaûi môû tieäm baùn ñoà söù, baùn nhöõng töôïng ñaát nung. Chaøng naën vaøi traêm töôïng Phaät. Moãi ñaàu thaùng, khi thaáy nhöõng laùi ngoïc ñi töø Quaûng Chaâu qua, loøng chaøng laïi nao nao nghó ñeán ñieâu khaéc. Khi ñi ngang qua caùc tieäm baùn ngoïc, nhìn nhöõng moùn ñoà xaáu xí baøy baùn, maùu noùng laïi noåi leân böøng böøng. Veà nhaø nhìn thaáy nhöõng töôïng ñaát ñang phôi, chaøng laáy ngoùn tay di naùt caû.
-Höø, ñaát buøn. Ta coù theå khaéc ngoïc maø sao phaûi ñi naën ñaát buøn.
Nhìn thaáy choàng leân côn giaän döõ, Myõ Lan sôï laém voäi khuyeân:
-Theá anh khoâng sôï cheát sao?
Moät hoâm, gaõ laùi buoân hoï Vöông gaëp Tröông Baïch, môøi chaøng vaøo nhaø uoáng nöôùc, mong mua theâm ñöôïc vaøi moùn ngoïc. Tröông Baïch hoûi:
-Oâng ñi ñaâu veà theá?
-Toâi ñi Caùt An veà ñaây.
Gaõ môû boïc ra, noùi:
-Naøy oâng xem, ñoà cuûa tieäm Baûo Hoøa baây giôø theá naøy ñaây.
Tröông Baïch laëng thinh khoâng traû lôøi. Khi gaõ Vöông loâi ra moät con khæ baèng maõ naõo, chaøng la leân:
-Ñoà giaû roài.
Gaõ Vöông thôû daøi:
-Oâng noùi khoâng sai. Maët con khæ chaúng coù thaàn khí. Nghe oâng noùi, oâng coù veû raønh ngoïc laém nhæ.
Tröông Baïch laïnh nhaït ñaùp:
-Thì ñöông nhieân toâi raønh.
-A, thì ra theá. Hoâm tröôùc oâng coù baùn cho toâi moät con choù, chaúng daáu gì oâng, toâi baùn lôøi gaáp traêm laàn. Oâng coøn moùn naøo khaùc khoâng?
-Ñeå toâi cho oâng xem con khæ baèng maõ naõo thöù thieät cuûa tieäm Baûo Hoøa.
Tröông Baïch daãn gaõ Vöông veà nhaø, cho y xem con khæ maõ naõo chaøng khaéc hoài ôû Caùt An. Gaõ laïi naên næ heát lôøi ñeå chaøng baùn laïi cho moùn ngoïc ñoù. Hoâm sau, hoï Vöông ñeán Nam Xöông khoe aàm leân vôùi caùc baïn ngoïc khaùc laø y mua laïi ñöôïc töø tay moät gaõ baùn ñoà söù, roài cheùp mieäng:
-Ngöôøi nhö theá maø coù nhöõng moùn ngoïc ñeïp, keå cuõng laï.
Ñoä saùu thaùng sau, ba ngöôøi nha dòch ñeán tieäm, ñem theo coâng söï baét hai vôï choàng giaûi veà kinh ñoâ. Teân bí thö cuûa Tröông thöôïng thö cuõng ñi theo. Tröông Baïch noùi:
-Ñeå chuùng toâi laáy ít ñoà mang theo.
Myõ Lan cuõng tieáp lôøi choàng:
-Chuùng toâi ñem ít ñoà cho chaùu beù.
Roài doïa theâm:
-Caùc ngöôi ñöøng queân raèng noù laø chaùu ngoaïi quan thöôïng thö, ñi ñöôøng neáu noù beänh, caùc ngöôi phaûi chòu traùch nhieäm.
Nhöõng teân nha dòch voán ñaõ ñöôïc leänh quan thöôïng thö ñi ñöôøng phaûi lo cho chu ñaùo neân ñaâu daùm töø choái. Tröông Baïch vaø vôï ra ñaèng sau, boïn coâng sai chôø ñaèng tröôùc. Quaû thöïc laø moät cuoäc bieät ly ñau loøng. Tröông Baïch hoân vôï, roài hoân con, theo cöûa soå thoaùt ra ngoaøi. Myõ Lan noùi voùi theo:
-Ñôøi em luùc naøo cuõng yeâu anh, nhöng anh ñöøng khaéc ngoïc nöõa nheù.
Hai ngöôøi nhìn nhau moät laàn cuoái. Khi Tröông Baïch ñaõ ñi khuaát, Myõ Lan môùi quay vaøo. Naøng coá gaéng traán tónh, moät maët doïn ñoà, moät maët giaû vôø noùi chuyeän vôùi choàng. Naøng ra ngoaøi giao cho moät teân nha dòch beá con roài quay vaøo trong. Ñeán khi boïn coâng sai khôûi nghi, xoâng vaøo tìm thì Tröông Baïch ñaâu coøn nöõa.
Khi Myõ Lan veà ñeán nhaø, meï naøng ñaõ maát, cha ñaõ giaø ñi nhieàu. Naøng quì xuoáng xin loãi cha, nhöng quan thöôïng thö maët laïnh nhö tieàn. Chæ ñeán khi troâng thaáy ñöùa chaùu ngoaïi, oâng môùi dòu ñi moät chuùt. Cuõng may, Tröông Baïch ñaõ troán ñöôïc, chöù neáu nhö baét ñöôïc y, oâng cuõng khoâng bieát xöû sao cho phaûi. Theá nhöng oâng vaãn khoâng theå naøo tha thöù cho Tröông Baïch ñöôïc vì y ñaõ laøm hoûng ñôøi con oâng, laøm gia ñình oâng tan naùt.
Qua maáy naêm, khoâng ai nghe tin töùc gì cuûa Tröông Baïch caû. Moät hoâm quan tri chaâu hoï Döông ôû Quaûng Chaâu leân kinh ñoâ. Tröông thöôïng thö thieát yeán tieáp Döông tri chaâu taåy traàn. Trong khi hai ngöôøi ñaøm ñaïo, Döông tri chaâu cho hay oâng coù mang theo moät pho töôïng ngoïc cöïc quí giaù, khoâng keùm gì pho töôïng Quan AÂm maø Tröông thöôïng thö daâng leân hoaøng haäu ngaøy naøo. Daùng cuõng töông töï, maø neùt khaéc cuõng khoâng sai bao nhieâu. Oâng ñònh daâng leân hoaøng haäu ñeå cuøng vôùi pho töôïng cuõ thaønh moät ñoâi.
Baøn tieäc ai cuõng hoaøi nghi vì khoâng ai tin coù theå coù ngöôøi khaéc ñöôïc pho töôïng ñeïp nhö theá. Döông tri chaâu cao höùng:
-Theá thì ñeå toâi ñem ra môøi quí vò coi.
Khi böõa aên xong, baøn ñaõ doïn deïp, Döông tri chaâu sai lính haàu mang ra moät hoäp goã boùng nhö mun, môû ñem pho töôïng Quan AÂm ñeå treân baøn. Caû phoøng boãng nhieân khoâng moät tieáng ñoäng. Chính laø pho töôïng Quan Theá AÂm ñaïi töø, ñaïi bi vôùi neùt buoàn meânh mang.
Moät tì nöõ voäi vaøng vaøo baùo cho Myõ Lan hay. Khi Myõ Lan töø vöôøn sau leân thoaït nhìn pho töôïng ñeå treân baøn, maët naøng boãng xanh nhö taøu laù. Naøng laåm baåm:
-Chaøng laïi khaéc ngoïc nöõa roài. Chính laø cuûa chaøng.
Coá gaéng traán tónh, Myõ Lan laéng nghe xem Tröông Baïch coøn soáng hay ñaõ cheát. Moät ngöôøi khaùch hoûi:
-Chaúng hay ngöôøi ngheä só aáy coøn soáng chaêng?
Döông tri chaâu ñaùp:
- Con ngöôøi aáy keå ra thaät laø laï luøng. Y khoâng phaûi laø moät thôï ngoïc thöôøng. Toâi bieát ñöôïc y laø do coâ chaùu gaùi keå laïi. Khi chaùu toâi ñi laáy choàng coù möôïn cuûa nhaø toâi moät caùi voøng ñeo tay coå. Voøng naøy nguyeân coù moät ñoâi, treân coù khaéc hai con roàng quaán vaøo nhau, cöïc kyø tinh myõ. Coâ ta sô yù chaúng may ñaùnh vôõ, sôï laém vì khoâng theå naøo mua ñaâu maø ñeàn, maø cuõng chaúng coù ai khaéc ñeïp nhö vaäy. Coâ ta ñi luøng khaép caùc tieäm baùn ngoïc, nhöng ñaâu ñaâu cuõng noùi laø baây giôø khoâng ai coù theå laøm ñöôïc nhö theá. Khoâng bieát sao hôn, coâ naøng môùi daùn giaáy khaép phoá ñeå tìm ngöôøi.
Khoâng bao laâu, coù moät ngöôøi aùo quaàn lam luõ ñeán nhaän laøm. Khi ñem chieác voøng ra cho y xem, y baûo y coù theå laøm ñöôïc vaø quaû nhieân y khaéc moät chieác voøng y heät chieác kia. Ñoù laø laàn ñaàu toâi nghe noùi ñeán y.
Sau ñoù, khi toâi nghe noùi hoaøng haäu ñang ñi tìm ngöôøi naøo coù theå khaéc ñöôïc moät pho töôïng gioáng nhö pho töôïng Quan AÂm baø ñang coù ñeå thaønh moät ñoâi, toâi nghó ngay ñeán ngöôøi naøy. Toâi mua ñöôïc ôû Quaûng Chaâu moät khoái ngoïc tuyeät ñeïp neân môøi gaõ ta laïi. Khi gaõ ñeán, coù veû nhö sôï haõi laém chaúng khaùc gì moät teân aên troäm bò baét. Toâi phaûi maát bieát bao coâng phu môùi noùi cho y hay laø muoán khaéc moät pho töôïng Quan AÂm. Khi toâi noùi veà ñoâi voøng tai coù theå xoay ñöôïc döôøng nhö gaõ coù ñieàu uùy kò.
Gaõ ñi chaàm chaäm voøng quanh khoái ngoïc, xem kyõ moïi goùc ñoä moät laàn. Toâi hoûi:
-Oâng thaáy sao? Khoái ngoïc naøy coù toát khoâng?
Anh ta ngaång ñaàu nhìn toâi, gioïng loä chuùt töï kieâu:
-Khoái ngoïc naøy duøng ñöôïc, khaéc toát laém. Ñaõ bao nhieâu naêm nay, toâi ñi kieám moät khoái ngoïc traéng, nay ñaõ thaáy ñaây. Ñaïi nhaân, toâi seõ khaéc moät pho töôïng, nhöng khoâng muoán ai laøm roän – toâi muoán laøm gì thì laøm, ñöøng ai quaáy raày toâi.
Toâi doïn cho anh ta moät phoøng, trong phoøng chæ giaûn dò coù moät caùi giöôøng vaø moät caùi baøn cuøng caùc vaät duïng caàn thieát. Ngöôøi naøy laï thaät, chaúng noùi chuyeän vôùi ai, coøn coù veû thoâ loã vôùi nhöõng ngöôøi ñem ñoà vaøo cho y.
Khi y baét ñaàu vaøo vieäc, töôûng chöøng nhö coù thaàn linh nhaäp vaøo ngöôøi. Sau naêm thaùng laøm vieäc, y cuõng khoâng cho toâi ngoù tôùi moät laàn. Laïi theâm ba thaùng nöõa, y môùi ñem thaønh phaåm ra ngoaøi. Toâi vöøa nhìn thaáy, chaân tay buûn ruûn ñöùng khoâng vöõng, chaúng khaùc gì quí vò môùi roài. Y nhìn taùc phaåm cuûa mình, maët loä moät veû voâ cuøng kyø bí. Y noùi:
-Ñaïi nhaân, toâi muoân vaøn caûm taï ngaøi. Pho töôïng naøy chính laø lòch söû ñôøi toâi.
To&aci