*Ñinh Tieán Duõng, 24 naêm sau…
Ñinh Tieán Duõng, Ñinh Lang, Ñinh Buø-Loong chæ laø moät ngöôøi. Baïn toâi. Theâm nöõa, laø baïn tuø. Trong buùt kyù “Boâng Hoa Nöôùc Maét”, toâi nhaéc ñeán anh nhö moät haøo kieät cuûa AÙi höõu Chu Vaên An, Traàn Luïc, Nguyeãn Traõi. Toâi chæ duøng hai tieáng “haøo kieät” chôù khoâng duøng boán tieáng “haøo kieät taøo lao” nhö khi noùi veà “Caäu Trôøi” CNN Nguyeãn Ngoïc Chaán.
Khi Nguyeãn Ngoïc Chaán, Ngoïc Hoaøi Phöông vaø Traàn Trung Ginh hoûi toâi coù bieát Ñinh Tieán Duõng, toâi ñaùp sao laïi khoâng bieát, ñaõ ôû chung moät ñoäi tuø, chung moät traïi tuø khaù laâu. Ñinh Tieán Duõng coù khuoân maët cuûa moät hieäp só hieàn laønh. Theá heä chuùng ta ñaâu coù thieáu nhöõng hieäp só hieàn laønh vaø haøo hoa.
Duõng thöôøng ngoài moät mình trong goùc laùn tuø, ñoâi maét ñaêm chieâu. Khi raûnh rang, toâi tôùi ngoài beân caïnh Duõng, nghe Duõng noùi chuyeän. Söï hoaït baùt cuûa Duõng khieán caâu chuyeän loâi cuoán. Anh hay duøng hai tieáng “Do vaäy...”. Ñöôïc bieát Ñinh Tieán Duõng laø baøo ñeä cuûa kòch só laõo thaønh Thanh Hoaøi.
Duõng vaø toâi chia tay, chuyeån traïi naêm 1979. Toâi vaãn nhôù Duõng vì laâu laém khoâng gaëp laïi ngöôøi naøo coù caùch noùi chuyeän nhö Duõng. Ñuùng vaäy, ñaõ laâu laém, cho tôùi khi toâi nhìn vaø nghe Dieãm Lieân haùt treân maøn aûnh nhoû. Khuoân maët cuûa coâ beù phaûng phaát boùng daùng cuûa moät khuoân maët baèng höõu. Moät laàn toâi hoûi Ngoïc Hoaøi Phöông veà Dieãm Lieân. Anh chaøng Phöông Keàu hoûi laïi toâi, “OÂng thaáy Dieãm Lieân haùt theá naøo?”. “Ñöôïc quaù! Nhöng coâ beù coù veû gioáng nhö moät ñöùa chaùu naøo cuûa boïn mình...”. “Con gaùi cuûa Ñinh Lang ñaáy!”. 
Toâi caûm thaáy baát ngôø, nhöng khoâng ngaïc nhieân. 
Khi taùi ngoä Ñinh Tieán Duõng ôû Garland, Texas (laâu nay toâi chæ “taùi ngoä” Duõng qua ñieän thoaïi), toâi nhaän ra raèng Dieãm Lieân laø moät taùc phaåm ñoàng taùc giaû cuûa vôï choàng Ñinh Tieán Duõng. Coâ beù coù ñuû nhöõng neùt ñeïp vaø duyeân daùng cuûa caû boá meï. 
Toâi laïi ñöôïc nghe Dieãm Lieân haùt caùch ñaây hai tuaàn trong cuoán baêng “Trieäu Ñoùa Hoàng Cho Ngöôøi Phuï Nöõ Vieät Nam” cuûa Daï Lan Production. Baøi “Ngaøy Mai Chò Toâi Ñi Laáy Choàng” cuûa Traàn Thieän Anh Chöông. 
 ...Chò toâi ñem baùn thaân mình... Moät ñôøi traàm luaân töø ñaây...
 ...Chò toâi ñeïp nhö traêng saùng ñeå ñeâm ñeâm mô veà trôøi queâ höông...

“...Moät ñôøi traàm luaân töø ñaây...”. Dieãm Lieân ñaõ ngheïn ngaøo ôû hai tieáng “töø ñaây”. Khuoân maët coâ beù nghieâng xuoáng traàm uaát.
Chaùu Dieãm Lieân! Tôùi choã ñoù thì chính chuù cuõng ngheïn ngaøo. Nhöng chuù nghó chuù ngheïn ngaøo hôn chaùu, noãi ngheïn ngaøo cuûa moät ngöôøi giaø coøn oaèn naëng treân vai nhöõng di luïy cuûa moät ñoaïn ñöôøng aùc nghieät khaù daøi maø chuù vaø baïn beø chuù ñaõ traûi qua. 
Trong phaàn nhaïc ñeäm toâi nghe hình nhö coù tieáng troáng. Tieáng troáng khoâng doàn daäp xao xuyeán nguõ lieân, khoâng noân nao giôø tan hoïc, maø tieáng troáng thaät nheï goõ vaøo phaàn yeáu nhöùt cuûa con tim. Vaäy maø nhoùi buoát, vaäy maø baøng hoaøng. Tieáng troáng vang ñoäng vaøo caùi tónh mòch ñen cuûa ñeâm daøi...

Giöõa thaùng 5-03, toâi ñieän thoaïi cho Ñinh Tieán Duõng, nhaân chuyeán ñi Austin - Houston - Dallas vaø San Antonio, Texas cuûa moät soá anh em vaên ngheä só, kyù giaû ñeán töø North Carolina vaø Georgia laø: nhaø thô Thaûo Ñöôøng Cö Só, nhaø vaên Traø Nguyeãn, nhaø vaên Ñoã Huøng, nhaø baùo Kim AÂu Haø Vaên Sôn vaø Phöông Trieàu muoán coù moät buoåi vieáng thaêm caùc chò cuûa AÙi Höõu Tröng Vöông vaø caùc anh cuûa AÙi höõu Chu Vaên An, Traàn Luïc, Nguyeãn Traõi, coù ñöôïc khoâng? Duõng vui veû, “Ñöôïc! Ñöôïc chöù!”.
Hai Hoäi AÙi höõu naày laø hai trong nhöõng Hoäi AÙi höõu coù nhöõng hoaït ñoäng phong phuù, ñoùng goùp tích cöïc vaøo vieäc baûo toàn vaø phaùt huy vaên hoùa daân toäc taïi haûi ngoaïi trong caùc thaäp nieân vöøa qua. Thænh thoaûng toâi cuõng ñaõ ñoïc ñöôïc tin töùc treân baùo chí ñòa phöông veà sinh hoaït cuûa nhöõng anh chò naày taïi Dallas - Fort Worth.
Chuùng toâi nghó, vieáng Dallas maø khoâng ñeán thaêm caùc anh chò trong gia ñình Tröng Vöông vaø Chu Vaên An laø moät ñieàu thieáu soùt. Phaûi nhôø Ñinh Tieán Duõng thoâi. Vaø, Duõng ñaõ nhaän lôøi.

*“Traûi ngaøn naêm vaãn nhôù nguoàn nhôù goác”
5 giôø chieàu Chuû nhöït 25-5-03, chuùng toâi tôùi nhaø Ñinh Tieán Duõng ôû Garland. Anh chò Duõng thaân haønh ñoùn chuùng toâi taïi cöûa. Toâi giôùi thieäu töøng ngöôøi trong ñoaøn. Duõng cho bieát ñaõ daønh saün cho chuùng toâi hai phoøng ñeå nghæ ngôi, maëc daàu tröôùc ñoù toâi noùi vôùi Duõng, chuùng toâi nguû ôû phoøng khaùch cuõng ñöôïc.

Gaëp laïi sau 24 naêm, toâi thaáy Ñinh Tieán Duõng vaãn khoâng khaùc maáy hoài anh coøn treû, coù ñieàu, hôi phaùt töôùng. Toâi hoûi, “Anh coøn duøng hai tieáng “do vaäy” khoâng?”. Duõng cöôøi, nuï cöôøi vaãn hieàn laønh, raêng vaãn ñeïp.
Chuùng toâi taém röûa, uoáng ly caø-pheâ, ly traø noùng. Caùc anh chò trong gia ñình Tröng Vöông vaø Chu Vaên An, Traàn Luïc, Nguyeãn Traõi laàn löôït tôùi nhaø Ñinh Tieán Duõng. Thoaït ñaàu chuùng toâi nghó coù theå coù ñöôïc khoaûng möôøi ngöôøi. Nhöng caùc anh caùc chò vaãn tieáp tuïc tôùi. Gaàn naêm möôi ngöôøi. Chuùng toâi heát söùc xuùc ñoäng.

Toâi gaëp laïi thi só Nguyeãn Thanh Huøng sau 7 naêm. Naêm 1996, toâi ñöa vôï choàng Ngoïc Haø Dickinson töø Minnesota xuoáng Nam Cali ra maét taäp hoài kyù “Ngöôøi Tình Muoân Daëm” thì gaëp anh chò Nguyeãn Thanh Huøng chuaån bò ra maét quyeån “Nhö AÛo Nhö Thöïc” cuûa chò vôùi buùt hieäu Thaùi Trinh Löu Kim Loan.
Anh Nguyeãn Thanh Huøng ñaõ daønh hôn moät tieáng ñoàng hoà ñeå ñoùng goùp vaøo phaàn vaên ngheä trong buoåi ra maét saùch cuûa Ngoïc Haø Dickinson.
Taùi ngoä taïi nhaø Ñinh Tieán Duõng chieàu ngaøy 25-5, thaáy ñaøn anh Nguyeãn Thanh Huøng choáng gaäy ñi töøng böôùc chaäm, toâi raát ngôõ ngaøng. Anh cöôøi, “Bò stroke. Nhöng nay ñaõ ñôõ nhieàu roài.”. Nguyeãn Thanh Huøng tröôùc maét toâi ngaøy hoâm ñoù laø moät hình aûnh ñeïp. Gaäy tay phaûi, tuùi thô tay traùi. Caùi tuùi ñöïng ñaày thô vaên, khoâng coù caùi gì khaùc.

Chuùng toâi gaëp laïi nhaø vaên Ñaøo Vuõ Anh Huøng, Leâ Vaên Ninh, Hoäi tröôûng Lion’s Club taïi Dallas vaø moät soá caùc anh chò maø chuùng toâi töøng nghe tieáng maø chöa bieát maët.
Anh chò Ñinh Tieán Duõng xeáp ñaët chu ñaùo cho buoåi hoïp maët. Taïi phoøng khaùch coù daønh moät baøn rieâng ñeå baøy caùc taùc phaåm vaø taïp chí cuûa baèng höõu. Dó nhieân coù caùc taïp chí Hoàn Vieät cuûa Ngoïc Hoaøi Phöông vaø Kyû Nguyeân Môùi cuûa Nguyeãn Ñöùc Nam. Chò Duõng baän tíu tít nhöng treân moâi luùc naøo cuõng coù nuï cöôøi. Toâi nhôù coù ngöôøi baïn noùi ngöôøi AÂu Myõ raát lòch söï, luùc naøo cuõng töôi cöôøi. Toâi ñaõ caõi nhau vôùi ngöôøi baïn. Toâi noùi, ngöôøi phuï nöõ Vieät Nam khoâng thieáu lòch söï vaø khoâng heà thieáu nuï cöôøi. Nhöng ñieàu ñaùng noùi laø hoï vaãn coù nuï cöôøi töôi daønh cho gia ñình vaø choàng con cho daàu ñang soáng trong caûnh traàm luaân, trong nhöõng thaùng ngaøy ñaàu taét maët toái. Chaéc baïn cuõng ñaõ töøng nhìn thaáy nhöõng ngöôøi phuï nöõ Vieät Nam löng ñaãm ñaày moà hoâi, toùc roái buø, maët raùm naéng vaãn nôû nuï cöôøi chaøo ñoùn choàng con. Vaø, nhöõng ngöôøi phuï nöõ hieàn dòu, ñaûm ñang nhöùt theá giôùi ñoù, khi caàn, laïi laø nhöõng duõng töôùng treân traän maïc. Nhöõng baø, nhöõng chò, nhöõng em gaùi chuùng ta coù ai khoâng haõnh dieän laø con chaùu cuûa caùc Ñöùc Tröng, Trieäu?

Phoøng khaùch vaø hieân sau nhaø anh chò Ñinh Tieán Duõng ñoâng ñaày baèng höõu. Caùc chò töôi cöôøi, caùc anh vui veû, taát caû ñeàu daønh cho chuùng toâi moät söï tieáp ñoùn nieàm nôû vaø ñaày thaân tình. Thôøi tieát buoåi chieàu ngaøy 25-5 laïi maùt meû deã chòu khieán caùc caâu chuyeän haøn huyeân theâm phaàn soâi noåi.
Caùc chò trong gia ñình Tröng Vöông mang tôùi raát nhieàu thöùc aên, nöôùc ngoït vaø bia. Moïi ngöôøi quaây quaàn duøng böõa toái trong ngoâi nhaø aám cuùng cuûa anh chò Ñinh Tieán Duõng.

8giôø30. Ñinh Tieán Duõng khai maïc chöông trình ñeâm hoïp maët. Vì soá ngöôøi khaù ñoâng neân Duõng chæ vaén taét phaàn giôùi thieäu caùc anh chò taïi ñòa phöông vaø yeâu caàu toâi giôùi thieäu caùc vò trong phaùi ñoaøn Vaên ngheä só vaø kyù giaû ñeán töø phöông xa.
Nieân tröôûng Nguyeãn Thanh Huøng tay traùi tuùi thô, tay phaûi baàu röôïu chaàm chaäm tieán ra tröôùc maët cöû toïa, ñoïc baøi “Baùi Tuïng Quoác Toå”:

 Luõ con chaùu löu vong haûi ngoaïi
 Traêm hoï ñuû treû giaø trai gaùi
 Baùi voïng veà Quoác toå oai linh
 Ngaång ñaàu troâng voõ ñöùc vaên thaønh
 Chö tieân toå ñôøi ñôøi kieät lieät...

 ...
 Traûi ngaøn naêm vaãn nhôù nguoàn nhôù goác
 Vaãn giuùp ích voâ vaøn cho xöù sôû nguï cö
 Giaùo hoùa toaøn caàu vaïn saéc di cö
 Giuùp nguï xöù ñeå nhaân loaïi hoøa haøi an laïc...

Toaøn theå chuùng toâi ñeàu ngaån ngô boài hoài. Nieân tröôûng Nguyeãn Thanh Huøng laïi taïo theâm moät xuùc ñoäng trong loøng cöû toïa khi oâng caát gioïng sang saûng ngaâm baøi thô “Khuùc Ca Phaïm Thaùi - Tröông Quyønh Nhö” cuûa nhaø thô Nguyeãn Ñình Toaøn. 
Ñaøo Vuõ Anh Huøng noùi, baây giôø gioïng cuûa thi só Nguyeãn Thanh Huøng ñaõ yeáu. Anh ñaõ töøng nghe oâng ngaâm baøi thô naày thaät tuyeät vôøi caùch ñaây hôn hai möôi naêm.
Phaàn phaùt bieåu caûm töôûng vaø vaên ngheä soâi noåi tieáp theo vôùi söï ñoùng goùp cuûa caùc anh chò: Ñaøo Vuõ Anh Huøng, Nghò, Cam Ly, Moäng Ñieäp,T?-Bình,ch? T?-Huyen, ch? Nguyen-Huy-L?c, Ñinh Tieán Duõng, Kim Töôøng, Phöông Trieàu...
Ñoã Huøng vöøa ñaøn vöøa haùt baøi “Coù Tin Vui Giöõa Giôø Tuyeät Voïng” cuûa Traàm Töû Thieâng. Anh ñöôïc yeâu caàu ñeäm ñaøn lieân tuïc cho caùc anh chò ca haùt.
Cuoái chöông trình, Kim AÂu Haø Vaên Sôn keå laïi cuoäc hoäi ngoä gaàn moät thaùng giöõa anh vaø nöõ só Thuïy An (trong nhoùm Nhaân Vaên Giai Phaåm) taïi traïi tuø Ba Sao thuoäc huyeän Kim Baûng, Nam Haø, naêm 1973. Trong dòp naày anh ñaõ ñoïc moät baøi thô cuûa nöõ só Thuïy An noùi veà Ñaølaït.
Ñeâm hoïp maët keát thuùc vaøo luùc 12giôø30. Hai anh Ñaøo Vuõ Anh Huøng, Leâ Vaên Ninh vaø moät soá caùc anh muoán tieãn chuùng toâi baèng böõa ñieåm taâm saùng hoâm sau, nhöng chuùng toâi ñaønh töø choái, vì ñuùng 8 giôø saùng chuùng toâi phaûi leân ñöôøng ñi San Antonio ñeå thaêm nhaø vaên Höùa Hoaønh ñang laâm beänh ngaët ngheøo.
Xin taïm bieät Dallas-Fort Worth. Xin caùm ôn caùc anh chò trong gia ñình Tröng Vöông vaø Chu Vaên An. Ñaëc bieät caùm ôn anh chò Ñinh Tieán Duõng vaø caùc chaùu.
Khoâng bao giôø chuùng toâi queân ñöôïc nhöõng kyû nieäm ñeïp cuûa buoåi chieàu vaø ñeâm 25-5-03.

Texas, 26-5-03
PHÖÔNG TRIEÀU