BUØI VÓNH HÖNG:

CHÍ PHEØO... GAÙNH THÔ

CHÍ PHEØO... CHÍ TÌNH

          Ñieàu thöù nhöùt khi noùi veà Buøi Vónh Höng khoâng phaûi laø noùi raèng thô cuûa anh hay côõ naøo maø noùi taám loøng aên ôû cuûa anh chí tình côõ naøo? Lôøi ñaùp coù ngay: heát côõ! Buøi Vónh Höng ñaõ traûi loøng vôùi nhöõng ngöôøi chung quanh, khoâng cöù laø nhöõng ngöôøi ñoàng hoäi ñoàng thuyeàn.

          Coù leõ töï cho mình laø moät ngöôøi ñaøn oâng khoâng coù nhan saéc neân Buøi Vónh Höng thöôøng töï xöng mình laø Chí Pheøo.

          Qua bao laàn gaëp anh, toâi khoâng nghó hoãn danh Chí Pheøo mang moät yù nghóa töï ti hay quaù khieâm toán. Hoãn danh naày khoâng ñuùng vôùi anh. Buøi Vónh Höng ít noùi, thöôøng laëng leõ trong ñaùm ñoâng, nhöng khi caàn thì anh noùi khoâng ít vaø raát thoâng minh hoaït baùt. Buøi Vónh Höng hieàn laønh, noùi naêng töø toán nhöng anh coù neùt raát ñaøn oâng, aån taøng khí phaùch cuûa moät ngöôøi khoâng deã daøng bò khuaát phuïc.

          Toâi coøn nhôù naêm xöa trong moät böõa röôïu taïi Quaùn Baø Xaåm beân caïnh Toøa soaïn nhöït baùo Tia Saùng (Chuû nhieäm: Nguyeãn Trung Thaønh), ñöôøng Phaùt Dieäm Saøigoøn, nhaø vaên Thanh Nam coù ñeà caäp ñeán moät soá nam dieãn vieân coù khuoân maët raát ñeïp trai nhöng khi xuaát hieän treân saân khaáu hoaëc trong phim thì bò “trô” neân ít khi ñöôïc ñoùng vai chaùnh. Thanh Nam rung ñuøi noùi, “Taïi vì hoï thieáu neùt ñaøn oâng, khuoân maët khoâng coù caùi goïi laø goùc caïnh ñieän aûnh”.

          Taïm ñoàng yù vôùi Buøi Vónh Höng veà caùi hoãn danh Chí Pheøo maø anh töï xöng cho vui caâu chuyeän giöõa baïn beø, toâi chæ xin theâm Chí Pheøo... Chí Tình. Ngöôøi ta thöôøng noùi “baàu röôïu tuùi thô”, nhöng toâi vaãn nghó noùi veà Chí Pheøo Buøi Vónh Höng laø phaûi noùi veà “thuøng röôïu gaùnh thô”, bôûi nhöõng suoái röôïu ñoå traøn vaøo nhöõng laàn hoïp maët ñoàng moân, baèng höõu vaø suoái thô lai laùng hoàn anh.  

          Buøi Vónh Höng laø moät trong nhöõng haøo kieät cuûa Hoäi AÙi höõu cöïu hoïc sinh Chu Vaên An, Traàn Luïc & Nguyeãn Traõi. Toâi laø moät thaân höõu vaø ñaõ daønh raát nhieàu caûm tình ñoái vôùi Hoäi AÙi höõu naày.

          Phaûi noùi raèng ñaây laø moät Hoäi AÙi höõu theå hieän moät caùch tuyeät vôøi tình ñoàng moân, baèng höõu vaø caû tình ñoàng ñoäi gaén boù keo sôn.

          Moãi laàn coù ngöôøi trong Hoäi ôû xa veà chôi Nam Cali thì caû nhaø CVA, TL&NT taïi ñaây xoân xao möøng ñoùn nhö ñoùn moät ngöôøi anh em ruoät thòt xa vaéng laâu ngaøy.

          Khi coù ngöôøi trong Hoäi naèm xuoáng thì caû nhaø CVA, TL&NT buoàn raàu söôùt möôùt. Gioït leä cuûa nhöõng ngöôøi trai theá heä bao laàn nhoû xuoáng cho queâ höông Toå quoác, cho gia ñình vaãn chöa heà khoâ caïn ñoái vôùi nghóa ñoàng moân, tình baèng höõu.

          Thöa quyù vò, ôû ñoaïn treân hai laàn toâi duøng hai tieáng “caû nhaø” laø coù moät nguï yù. Toâi nghó neân goïi Hoäi AÙi höõu cöïu hoïc sinh Chu Vaên An, Traàn Luïc & Nguyeãn Traõi laø Gia Ñình hoaëc laø Nhaø CVATLNT, vì laâu nay thöïc söï hoï laø ngöôøi moät nhaø, moät gia ñình. Vaø toâi cuõng maïn pheùp boû luoân caùi daáu phaåy, daáu noái “&” keát hôïp ba tröôøng Trung hoïc noåi tieáng ngaøy xöa vì ba tröôøng naày ñaõ keát chaët vaøo nhau khoâng coù vaùch ngaên, khe hôû.

          ÔÛ Nam Cali, boán nhaân vaät cuûa Gia Ñình CVATLNT goàm Nguyeãn Ngoïc Chaán CNN, Ngoïc Hoaøi Phöông, Buøi Vónh Höng vaø Traàn Trung Ginh ñaõ hình thaønh moät caùi theá töù truï beàn vöõng töø nhieàu naêm nay. Traùi banh tình nghóa ñöôïc chuyeàn treân tay töù truï moät caùch ñeàu ñaën. Khoâng soùt moät chuùt naøo trong nhöõng coâng vieäc quan hoân töông teá. Ñaây laø ñieàu ñaùng khaâm phuïc.

          Ñöôïc ghi teân vaøo danh saùch Gia Ñình CVATLNT laø moät ñieàu vinh haïnh vaø thích thuù ñoái vôùi toâi. Toâi coù theå noùi doùc raèng mình laø cöïu hoïc sinh CVATLNT ñeå ñöôïc tieáng thôm laây, nhöng toâi nghó ñoù laø moät söï lôïi duïng, moät caùch “xaïo ke aên keù”. ÔÛ vò trí moät thaân höõu, toâi deã noùi moät caùch khaùch quan veà moät gia ñình maø toâi haèng quyù meán maø khoâng sôï bò mang tieáng mình ca ngôïi caû nhaø caû hoï mình!

          Trôû laïi vôùi Buøi Vónh Höng.

          Töø hôn möôøi naêm nay, Buøi Vónh Höng vaãn laøm thô ñeàu ñaën. Trong phaïm vi baøi naày, toâi khoâng coù yù bình thô Buøi Vónh Höng maø chæ muoán noùi veà Buøi Vónh Höng, moät ngöôøi laøm thô daønh troïn taám loøng cho queâ höông, gia ñình vaø baèng höõu. Thô anh haàu nhö khoâng coù nhöõng baøi noùi veà nhöõng moái tình laõng maïn theo kieåu caùch tieåu thô coâng töû. Neáu anh laøm coù thô tình thì ñoù laø moái tình thuûy chung nhö nhöùt. Ngöôøi yeâu duy nhöùt trôû thaønh hieàn phuï. Hoï ñaõ gaén boù vôùi nhau caû ñôøi, ñaõ sanh con ñeû chaùu daàu thuôû ban ñaàu hoï ñaõ khoâng coù thì giôø ñeå heïn hoø toø tí vaø cuõng khoâng coù ñieàu kieän laøm rình rang moät leã cöôùi:

          Ñaùm cöôùi vaøi ngaøy pheùp ngaén

          Hoï haøng taûn maùt boán phöông

          Baïn beø chæ coøn vaøi ñöùa

          Goùp vui keå chuyeän chieán tröôøng. (*)

          Boán caâu thô cuûa Buøi Vónh Höng ñuû gôïi leân hình aûnh cuûa nhöõng moái tình cuûa moät thôøi binh löûa. Theá heä Buøi Vónh Höng laø theá heä gaùnh chòu chung nhöõng thieät thoøi vaø maát maùt.  

°

 “ÑÖÔÏC MAÁT NAY COØN MOÄT TIEÁNG THÔ!”

          Do ngheà nghieäp giao tieáp, moät ngöôøi coù theå quen bieát nhieàu ngöôøi, nhöng chöa chaéc coù nhieàu baïn – tieáng baïn ñuùng nghóa. Trong caùc buoåi hoïp hoaëc tieäc tuøng, ngöôøi ta vaãn thöôøng nghe caâu, “Thöa caùc baïn...”. Tieáng “baïn” ñoù ñoâi khi chæ laø moät xöng hoâ lòch söï, khoâng chaéc laø noùi veà nghóa kim baèng. Nhöng, tieáng “baïn” trong thô Buøi Vónh Höng laø nhöõng baèng höõu thöïc söï:

          Thöông luõ baïn ta soáng chan hoøa

          Gia ñình ñaàm aám baïn gaàn xa

          Theâm daâu, theâm reå roài theâm chaùu

          OÂm... chaùu – Hoaøng hoân ñôõ nhôù nhaø. (*)

          Nhöõng ñoàng moân baèng höõu cuûa Buøi Vónh Höng giôø ñaây ñeàu coù tuoåi treân döôùi saùu möôi laêm, ñang nhích daàn tôùi tuoåi baûy möôi. Theá heä Buøi Vónh Höng ñaõ gaëp khoâng ít nhöõng ñoaïn lìa chia caét, keå töø naêm 1954 trôû ñi. Vaø, 1975 theâm moät laàn taûn laïc. Moät thôøi binh löûa. Moät thuôû toäi tuø. Moät thôøi gian daøi luaân laïc, chöa coù ngaøy chaám döùt. Nhöõng thanh nieân öu tuù ngaøy xöa giôø ñaõ thaønh caùc baäc laõo tröôïng. Tuoåi giaø vaø beänh taät khoâng laø noãi sôï haõi, nhöng laø moät aùm aûnh chaäp chôøn khieán nhöõng ñoàng moân naêm xöa laïi khaén khít nhau hôn. Moät Nguyeãn Kim Tieàn vöøa naèm xuoáng. Moät Leâ Cöï Phaùch môùi vaøo beänh vieän... Noãi xuùc ñoäng chôït thaønh söï xao ñoäng. Nhöõng haøo kieät cuûa moät thôøi vuøng vaãy, boân ba, quay laïi taâm tö, nghe loøng chuøng xuoáng, xoùt xa thöông baïn maø cuõng caûm khaùi thaân phaän mình – thaân phaän nhöõng ngöôøi töù xöù tha höông.

          Toâi möôøng töôïng hình aûnh moät buoåi chieàu naøo ñoù, ngoài moät mình, Buøi Vónh Höng ñaõ buoàn baõ daèn ly röôïu xuoáng baøn, ngaång maët nhìn leân baàu trôøi vöøa huùt boùng moät caùnh chim maø ñoâi maét boãng nhieân cay seø:

          Moät ngöôøi thaân vöøa maát

          Moät ngöôøi baïn qua ñôøi

          Moät ngöôøi xöa môùi gaëp

          Chuùt aân tình noåi troâi. (*)

          Trí nhôù troâi treân noãi buoàn, khoâng bieàn bieät tha phöông maø quay veà moät goùc trôøi queâ höông coù khi roõ ra moàn moät, coù khi mòt môø trong kyù öùc maø söï maát coøn ñaõ hôn moät laàn laøm xoùt theâm nhöõng gioït leä tình thaân. ÔÛ ñoù vaãn coøn khoâng ít nhöõng ñoàng moân, baèng höõu. Hoï soáng bình laëng, nhöng khoâng chaéc bình an.

          Ta moät goùc trôøi thaân vieãn xöù

          Ngöôøi nôi queâ Meï cuõng löu vong

          Hai ta khaùc bieät nhö Taàn, Haùn

          Vaãn goái ñaàu chung moät noãi buoàn. (*)

          Noãi buoàn ñoù khoâng noùi ra nhöng ai cuõng hieåu. Thô Buøi Vónh Höng ngaøy caøng ñi saâu vaøo tình baèng höõu, nghóa kim baèng caøng ñoïc caøng caûm ñoäng. Quaû thaät, nhieàu khi ta caûm thaáy ngoaøi gia ñình vaø baèng höõu, ta chaúng coøn ñöôïc gì. Nieàm vui baây giôø khoâng laø taän höôûng nhöõng tieän nghi, ñaày ñuû cuûa an cö laïc nghieäp maø laø ñöôïc nhìn thaáy song thaân hoaëc töù thaân phuï maãu maïnh khoûe, con chaùu neân ngöôøi, ñöôïc nhìn thaáy baïn beø coøn vöõng böôùc chaân treân quaõng ñôøi coøn laïi. Maëc daàu ñoâi luùc ta chôït nhìn laïi baûn thaân:

          Baøn vieát chô vô giaáy möïc hôø

          Chöõ moøn, nghóa caïn, yù vu vô

          Chieàu rôi raû rích ngoaøi hieân laïnh

          Ta boãng thöøa hôn nhöõng gioït möa. (*)

          Khoâng, Höng aï!... Coù theå noùi anh vôùi toâi cuøng trang löùa, cuøng tình caûnh. Nhöng khoâng neân töï coi mình “thöøa hôn nhöõng gioït möa”. Troïn ñôøi, ta chöa heà laøm neân chuyeän gì hieån haùch, nhöng ñaõ laøm ngöôøi khoâng coù ñieàu chi ñeå hoå theïn vaø aân haän. Ta ñaõ daâng hieán troïn tuoåi thanh xuaân cho queâ höông ñaát nöôùc. Khoâng laø nhöõng anh huøng, nhöng ta ñaõ khoâng thieáu boån phaän coâng daân.

          Ngaøy vui qua töïa laù rôi

          Ñau caây xoùt coäi cuõng roài ngaån ngô

          Thaùng ñi... sao vaãn coøn ngôø

          Boán muøa xoay chuyeån daáu môø tuoåi xa

          Möôøi naêm laëng leõ troâi qua

          Moät ñôøi thoâi cuõng phoâi pha daùng traàn

          Thôøi gian nhö tieáng thì thaàm

          Ru ta loái nhoû moä phaàn mai sau. (*)

          “Thôøi gian nhö tieáng thì thaàm,    Ru ta loái nhoû moä phaàn mai sau”. Coù nghe ñöôïc thôøi gian caát tieáng ru hay khoâng thì naám ñaát hoaëc huõ tro mai sau laø ñieàu chaéc chaén cho moãi chuùng ta. Nhöng cuoäc chôi tröôùc maét vaãn chöa döøng laïi. Theá heä anh em mình töøng cho raèng cuoäc soáng laø moät cuoäc chôi soøng phaúng, ngöôøi vaøo cuoäc phaûi coù tinh thaàn maõ thöôïng, phaûi bieát chôi ñeïp. Töï mình chôi moät mình vôùi mình cuõng vaãn phaûi chôi ñeïp. Ñôøi ñaõ daäp vuøi ta tôùi möùc tôi taû, nhöng khoâng bao giôø ñôøi coù theå töôùc maát söï khoaùng ñaït vaø loøng töï troïng trong ta.

          Thô anh buoàn quaù!... Chæ vì anh quaù naëng loøng: vôùi queâ höông, vôùi gia ñình, vôùi baèng höõu. Chí tình vôùi queâ höông, gia ñình vaø baèng höõu laâu nay vaãn laø öu ñieåm cuûa anh, nhöng cuõng ñöøng quaù khieâm toán maø coi mình “thöøa hôn nhöõng gioït möa”.

          Röôïu caïn, ñeâm taøn chöa noùi heát...

          Bao nhieâu chuyeän cuõ noùi cho vöøa

          Boán möôi naêm aáy ñôøi loang loã

          Ñöôïc maát nay coøn moät tieáng THÔ. (*)

          Veà ñieåm naày, toâi ñoàng yù vôùi anh.

          “Ñöôïc maát nay coøn moät tieáng THÔ”.

          Chæ xin theâm raèng: chính taám loøng trung haäu vaø söï chaân thaät khieán thô anh luùc naøo cuõng gaây neân söï xuùc ñoäng.

          Taïm keát, xin gôûi taëng Buøi Vónh Höng baøi thô sau ñaây:

        GOÙC QUAÙN

            Goùc quaùn ngoài meâ tình tónh vaät

          Nghìn im laëng noùi chaúng theâm lôøi

          Thô ai coøn neùt môø treân vaùch

          Ñôøi coù hình dung ra cuoäc chôi?

          Maët baøn gôïn boùng traêng muøa cuõ

          Thoaùng buïi ñöôøng xa phuùt nghæ ngôi

          Nhaùt göôm coøn veát haèn treân gioù

          Cuûa nhöõng laàn tao ngoä nhôù ñôøi!

          Laõo baø chuû quaùn xöa nhan saéc

          Töøng chuoác nghìn ñeâm cheùn röôïu môøi

          Khaùch thô ngoài vôùi trang haøo kieät

          Möøng gioù Xuaân sang maùt laïnh trôøi!

          Giôø moät mình ta nôi goùc cuõ

          Tieàn nhaân bieàn bieät, coá nhaân ôi!...

          Töù beà daâng moät muøi meo moác

          Traêng môø, sao laën boùng ñôn coâi!

          Laõo baø chuû quaùn che tay ngaùp

          Baø ngaùp hoaøi nhö chaúng chòu thoâi!

          Baø ôi, xin roùt cho laàn nöõa

          Nhö cheùn ngaøy xöa, khaùch ñöôïc môøi!

          (Thô Phöông Trieàu)

          Ñöôïc bieát Buøi Vónh Höng sinh naêm 1941, ñònh cö taïi Nam Cali naêm 1995, theo dieän HO. Laâu nay toâi vaãn nghó raèng giaù trò cuûa moät ngöôøi caàm buùt khoâng chæ ôû taùc phaåm maø coøn ôû nhaân caùch. Gaàn möôøi naêm quen bieát Buøi Vónh Höng, ñieàu toâi quyù troïng nhöùt ôû anh laø nhaân caùch.

Texas, thaùng 4 - 2006

PHÖÔNG TRIEÀU

_____

(*) Trích taäp NOÃI NHÔÙ COØN XANH – Thô BUØI VÓNH HÖNG – HOÀN VIEÄT xuaát baûn 2002