VUÕ TIEÁN LAÄP,

CAÙNH CHIM QUA VÖÏC

· Baøi cuûa PHÖÔNG TRIEÀU

          Thô ñi hay thô veà, maáy khi coù ngöôøi mong ngoùng? Thò töù ñaõ vaøng aùo muøa Thu, nhöng thò töù xanh doøng nhaïc. Vaø, ñaâu ñoù tieáng ve saàu leû loi rôùt xuoáng töø moät muøa Haï naøo xa taêm taép. Thaáp thoaùng nhöõng caùnh bay töôûng chöøng ñaõ nguùt:

ngöôùc phôi ñoâi maét naéng chaäp chuøng

voäi vaõ hieân xa nhöõng caùnh bay

baâng khuaâng thò töù xanh doøng nhaïc

laïc tieáng ve saàu thoaûng gioù thu (*)

          Ta coøn ñoù, thaån thôø baâng khuaâng xao xuyeán, hay caûm giaùc ñaõ laïnh leõo cuøn maèn ngao ngaùn? Coøn thô nöõa hay thoâi? Moät thôøi... thô ñaõ giuùp ta thaêng hoa suy nghó taàm thöôøng, giuùp ta vöôït thoaùt. Nhöng cöù thô tuùi buïi ruøm beng thì thô coùù coøn laø thô hay ñaõ laø voøi nöôùc, laø caùi quaït maùy... phun quaït tôùi taáp vaøo maët muõi thaân tình thaân höõu khieán baïn ta coù laàn laéc ñaàu lia lòa: “Khoâng!... Toâi khoâng phaûi laø thi só. Toâi laø toâi hoïc troø hoïc chöõ. Toâi laø toâi baäp beï ñaùnh vaàn...”.

Cuoäc ñaùnh vaàn raùp chöõ cho duø baèng côõ hay so le cuõng vaãn laâu laéc, nhoïc nhaèn. Nhöõng töø ngöõ gaëp hoaøi laëp ñi laëp laïi, töøng vaàn töøng chöõ töôûng chöøng ñaõ baõ ra trong mieäng, rôùt rôi treân giaáy, treân tay vaø nhoøe ñi theo doøng aán loaùt.

          “Daãu vaäy... vaø daàu gì...” thô cuõng moïc caùnh.

          Nhö chim.

          Vaø voäi vaõ caát caùnh.

          Qua vöïc.

          Khoâng maáy khi coù ñöôïc hoài aâm tôùi bôø. Nhöng baát chaáp thôøi gian vaø thôøi tieát, nhöõng cuoäc caát caùnh vaãn khoâng ngöøng. Vaø... laâu laém, coù laàn cuõng coù tin veà. Ñaïi baøng ñaõ ñaùp. Nhöng sao... loâng xuø, caùnh ruõ! Tieáng keâu khoâng coøn sinh löïc. Gioïng khaøn beå dóa, khoâng chuùt aâm vang.

          Vuõ Tieán Laäp ñöùng ngoaøi cuoäc chôi khaù laâu, nhöng thænh thoaûng cuõng ngoài xuoáng laåm baåm xeáp laïi ngoân töø. Coù khi caûm thaáy mình bô vô, xôù rôù... nhöng, cuõng coù khi caûm thaáy höùng thuù boài hoài. Laøm vaäy vaø thaáy vaäy, nhöng khi ñöôïc môøi vaøo cuoäc chôi thì khaêng khaêng cöï tuyeät.

Töôûng cöï tuyeät laø xong, ñaâu deø töø ngöõ vaãn coù caùi ma löïc quyeán ruõ, khoâng theå naøo cöôõng laïi ñöôïc.

ÖØ, thì chôi! ÖØ, cuõng muoán chôi chuùt cho vui, nhöng caát caùnh thì khoâng.

giaät mình se laïnh luøng rung caùnh

ñoài cuõ chöa veà ñaõ ngaïi ñi

gioù haùt xoaùy saâu bôø ñeâm roäng

nöûa maûnh traêng cöôøi thaát laïc nhau (*)

          Gaëp laïi chöõ nghóa nhö moät söï tìm veà. Coù hình dung ñöôïc ra ta hay hình dung ai ñoù thì maët muõi sao vaãn cöù voâ tình. Nuï cöôøi coù nôû ra, nhöng sao gioáng nhö khaùch môøi cuûa moät baøn tieäc ngoaïi giao. Coù nheï loøng ñöôïc bao nhieâu, qua nhöõng ñoaïn ñôøi cay ñaéng?

          Trôøi nhuoäm ñaãm daàn chaát ngoït. Khoâng, thaät tình chaát ngoït naøy ta khoâng thaám, thoâi thì xin nhöôøng laïi cho ngöôøi.

moät laàn naøy ta veà giöõa toùc phai

nhìn haønh lang daøi töïa nhöõng song chim ñaäu

vaø ñôøi soáng voâ tình nhöõng chieác xe qua

cuoái neûo con ñöôøng

boùng caây vöøa ngaõ ñoå

trôøi nhuoäm ñaãm daàn chaát ngoït (*)

          vaø baây giôø thì vaàng traêng boãng traøn lan maät ñaéng (*). Vuõ Tieán Laäp ñaõ noùi ñeán vaàng traêng naøo? Vaàng traêng cuûa Lyù Baïch, Nguyeãn Du hay vaàng traêng cuûa anh, cuûa chò, cuûa heïn theà tha thieát... thaät ra cuõng chæ laø moät vaàng traêng laïnh leõo. Hình nhö laâu roài thieân haï khoâng coøn nhôù tôùi vaàng traêng. Ngöôøi ta bò aùm aûnh bôûi nhöõng phi thuyeàn thaùm hieåm maët traêng vaø Haèng Nga thì nhö laø maët maøy quen ñaõ gaëp bao laàn trong phim boä.

Vuõ Tieán Laäp chôi cuoäc chôi moät mình, baát giaùc gaëp ñöôïc vaàng traêng trong coå tích. Vaàng traêng ñaõ töøng maát tích, phai môø... Maät ñaéng ñaõ traøn, Vuõ ñaõ bieát nhöng Vuõ vaãn thaáy bieät nguyeät vaøng men say (*).

vaø baây giôø thì vaàng traêng boãng traøn lan maät ñaéng

nhöõng ñieáu thuoác toû tình treân ñaàu moâi thoâi lieân tuïc

goõ cöûa loøng thaáy toâi ngoài nhö buït

nghe rung ñoäng coøn ñaèng sau

maây thaû troâi veà moät phía

bieät nguyeät vaøng men say (*)

          Ta cöù chôi moät mình vì ta khoâng chôi vôùi ai hoaëc khoâng coù ai ñeå ta chôi vôùi. Bôûi vì, ñaõ moät laàn

ngöôøi boû ta qua beân kia ñôøi

ta ñôïi ngöôøi toùc ruïng giöõa loøng ñeâm (*)

          Vaø, moät laàn ta ñöôïc nhìn thaáy “con chim naøo laïc caùnh, bay vuùt vaøo hö khoâng”. OÂi, ta ñau vì con chim laïc caùnh, con chim ñaõ bay vuùt. Bay ñi ñaâu khoâng bieát, nhöng vaøo hö khoâng thì chöa chaéc. Con chim roài moûi caùnh ñaäu laïi ñaâu ñoù, bieát ñaâu vaáp phaûi moät caønh meàm.

          Noãi buoàn veà moät caùnh chim chæ laø moät caùi côù, vì töï thaân ta ñaõ töøng laø moät caùnh chim. Khoâng laø caùnh chim giang hoà thì cuõng laø moät caùnh chim ly xöù, nhöng ta - Vuõ Tieán Laäp - khoâng leõ vì moät noãi nhôù maø laây laát hoaøi?

laây laát moät noãi nhôù

baät tieáng hôø baâng khuaâng

con chim naøo laïc caùnh

bay vuùt vaøo hö khoâng (*)

          Vaäy maø noãi nhôù vaãn coù theâm hoaøi. Haønh trang laây laát moät ñôøi ngöôøi.

          Ta ñaõ môû cöûa böôùc vaøo cuõng chæ ñeå ñi ra.

          Cuoäc soáng voâ thöôøng sao laïi coøn aån hieän nhöõng goác tích queân? Ta theâm maâu thuaãn noäi taïi hay chaúng qua laø maâu thuaãn khaùch quan loän soøng?

          Em laø noãi nhôù cuûa ta hay ta laø ta khoâng theå naøo nhôù noãi cuûa em?

Vaø, noãi queân? Chöa bieát ai laø noãi queân cuûa ai! Nhöng goác tích queân laø cuûa anh vaø cuûa em! Chuùng ta khoâng ñoàng ñieäu, nhöng ít ra chaéc cuõng coù chuùt ñoàng tình!

taït veà theâm noãi nhôù

traàm thuûy giöõa khoâng gian

loøng nhö keû ñi xa

nhìn töøng goác tích queân

giöõa voâ thöôøng söï soáng (*)

chieàu veà qua thaùng gieâng -  muøa xuaân ñeán voäi (*). Thaät ra thì muøa xuaân chöa töøng ñeán voäi. Chæ taïi ta voäi vaøng mua saém cho naëng tróu moät haønh trình. Nhöõng mai nhöõng ñaøo vaø boâng vaïn thoï. Tuoåi ñôøi choàng chaát neân ta cöù sôï tuoåi ñôøi. Gaëp thaùng gieâng thì maáy hoài chaúng qua thaùng chaïp. Thaät ra khoâng phaûi muøa xuaân ñeán voäi maø tuoåi ñôøi ñeán voäi ñoù thoâi.  

          Thi só. Baïn ta choái töø laøm thi só, nhöng thi só vaãn coù thaät. Thi só khoâng töï phong neáu laø thi só thaät. Thi só khoâng in danh thieáp töï xöng. Thi só coù thaät ôû ngoaøi ñôøi. Coù khi ñau khoå moät mình, khoâng reâu rao, khoâng bieän baïch.

hoaøng hoân

mong manh

goïi taâm hoàn thi só

hoïa chaân dung mình

treân ñaàu ngoïn coû non

treân côn möa phuøn

maét buïi (*)

          Cöù nhìn ra xa thì laïi baét gaëp caùnh chim. Cho duø laø haûi ñieåu. Thì cuõng laø moät caùnh chim. Bay qua nghìn truøng hay bay hoaøi khoâng coù choã ñaäu? Khoâng laø chim sao ta cöù laø moät caùnh chim?

gaùnh bô vô chaép ñôøi haûi ñieåu

nuoát ngheïn nghìn truøng hoang vaéng laëng

haûi ñieåu veà ñaâu trôøi ñaát xa

caùnh baèng bay bay maõi khoâng cuøng (*)

          Thaáy roõ raøng baïn ta maát nguû. Khoanh tay ñöùng ngoaøi cuoäc chôi, nhöng thaät tình coù luùc laïi xoân xao hôn ngöôøi trong cuoäc. Vì, baïn ta nhìn thaáy ñích thöïc töøng goùc caïnh cuoäc chôi. Nhöõng goùc daáu hoen ngaøy thaâm saâu maø ta baøng hoaøng nhaän ra khi cuùi nhaët noãi buoàn. Vaøo luùc giöõa khuya. Baïn ta maát nguû bao laâu roài? Vaø, ñaõ bao nhieâu laàn cuùi nhaët noãi buoàn giöõa khuya?

giöõa khuya

cuùi nhaët noãi buoàn

saét se

goùc daáu

hoen ngaøy thaâm saâu

choã voâ tình

vuøng kyù öùc

xoaûi caùnh tìm (*)

          Toâi ñaõ laàn doø theo böôùc chaân thi só. Thi só vi haønh giöõa ñeâm. Toâi cöù baên khoaên ngaïi nguøng cho tôùi khi baét gaëp ñöôïc nhöõng yù lôøi thaät ñeïp:

nöôùng thôm caûm giaùc nhôù

gioù cuõ möøng höông xöa

thoåi than taøn baét löûa

chín muøi da thòt ñeâm (*)

          Thì ra thi só maøy moø döïng laïi moät noãi vui. Thoåi than taøn baét löûa, chín muøi thòt da ñeâm (*). Toâi thaät tình ñaõ ngheïn ngaøo thaûng thoát. Thi só ñoát thôm töø ngöõ, xoâng hôi caûm giaùc. Vaø, thô ñöôïc thöôûng thöùc baèng muõi. Theâm hít haø cho rôm rôùm noãi vui!

          Thi só vaãn coøn nhìn thaáy caùnh chim. Ñang nghieâng caùnh tìm toå cuõ. Thaáy chöa, caùnh chim ñaõ khoâng bay vaøo hö khoâng maø ñi tìm toå cuõ. Nhöng sao... baõi bôø xô xaùc, vaø khoâng caû moät caønh meàm!

hoät buoàn ñaõ ruïng töø thu naøo

maø noãi nhôù moïc ñaày thaân

em ñi goùp gioù thu man daïi

toâi voøng tay coøn laïi

ngoùng chôø maõi mai sau

caùnh nghieâng tìm toå cuõ (*)

          Ngöôøi ñeán, ngöôøi ñi. Nhuoám löûa moài aùo baïc maøu da (*). OÂi, ñau quaù ñi thoâi, moät noãi phong traàn, moät côn ñaøy ñoïa!

khi toâi veà maét moâi coøn thöùc

nhuoám löûa moài aùo baïc maøu da

ñeâm thay maët caûm ôn ngöôøi ñeán

lôøi taï töø boái roái thaàm ñi (*)

          Saù gì moät lôøi caùm ôn! Daàu sao thì con chim cuõng ñaõ caát caùnh. Khoâng phaûi caùnh chim tìm veà maø caùnh chim bay qua vöïc.

          Toâi vaãn nghó raèng laàn naøy seõ coù hoài aâm. Chaéc vaäy. Chæ coù ñieàu mong moûi laø caùnh chim vaãn coøn sinh löïc. Khoâng theå naøo caùnh ruõ, loâng xuø.

          Xin gôûi taëng Vuõ hai caâu thô:

          Töï mình lay ñaù ngaên ñeâm

          Laán saân tónh mòch maø reâm giaác ngöôøi!...

                   (Thô Phöông Trieàu)

Texas, thaùng 7 – 2005

PHÖÔNG TRIEÀU

___

(*) thô VUÕ TIEÁN LAÄP