Moät ñôøi taän tuïy

Neáu tính töø khi khôûi nghieäp, ñaàu naêm 1956 taïi Saøigoøn ñeán nay, ñaàu naêm 2004 taïi Hoa Kyø, Vuõ Thuïy Hoaøng ñaõ coù 48 naêm tuoåi ngheà lieân tuïc trong ngaønh Truyeàn thoâng Baùo chí. Troøm treøm nöûa theá kyû mieät maøi vôùi ngheà nghieäp qua caùc laõnh vöïc Truyeàn thanh vaø Baùo chí, ngaøy nay Vuõ Thuïy Hoaøng coù theå haõnh dieän noùi raèng mình ñaõ soáng troïn ñôøi vôùi ngheà caàm buùt.

          Vò kyù giaû laõo thaønh naøy haàu nhö khoâng noùi veà mình trong suoát thôøi gian haønh ngheà. Neáu khoâng coù caùc quyeån Roàng Vaøng Vöôït Bieån (1982), Saøigoøn Tuyeát Traéng (2000), Queâ Höông Thöông Gheùt (2001), seõ raát ít ngöôøi bieát roõ thaân theá vaø söï nghieäp cuûa oâng.

          Vuõ Thuïy Hoaøng laø moät ngöôøi bình dò, möïc thöôùc, khoâng giao thieäp böøa baõi, nhöng oâng laø ngöôøi coù kieán vaên roäng raõi, am hieåu töôøng taän laõnh vöïc ngheà nghieäp. Ñaëc bieät söï hieåu bieát cuûa oâng veà haäu tröôøng chính trò Mieàn Nam töø 1954 ñeán thaùng 4-1975 raát phong phuù maø theo toâi nghó coøn caàn phaûi coù theâm vaøi ba quyeån saùch nöõa môùi noùi heát ñöôïc nhöõng ñieàu oâng coøn nhôù.

          Vuõ Thuïy Hoaøng laø moät kyù giaû chuyeân nghieäp, nhöng trong moät chöøng möïc naøo ñoù, oâng ñaõ dính líu vôùi chính trò, khoâng saâu laém nhöng cô hoäi ñuû ñeå cho oâng coù caùi nhìn chính xaùc veà caùc khía caïnh cuûa  cuoäc dieän ñaát nöôùc. OÂng töøng ñöùng trong Lieân danh Baïch Töôïng öùng cöû vaøo Thöôïng Vieän (Thuï uûy: Döôïc sö Traàn Vaên Laém, cöïu Ngoaïi tröôûng Vieät Nam Coäng Hoøa).

 

          Vuõ Thuïy Hoaøng coù thôøi gian raát daøi gaén boù vôùi nhöït baùo Chính Luaän (Chuû nhieäm: Baùc só Ñaëng Vaên Sung), vôùi chöùc vuï Tröôûng phoøng quoác ngoaïi vaø sau cuøng töø ñaàu naêm 1973 ñeán giöõa thaùng 4-1975 laø Toång Thö kyù Toøa soaïn nhöït baùo Daân Chuû (Chuû nhieäm: Baùc só Traàn Minh Tuøng), cô quan cuûa Ñaûng Daân Chuû. OÂng töøng laø phuï taù baùo chí coâng ty Standard Vacuum Oil Co. OÂng coù 33 naêm laøm vieäc cho tôø Washington Post. Nhieàu baøi vieát cuûa oâng treân Washington Post ñaõ ñöôïc baùo chí taïi Hoa Kyø vaø caùc nöôùc ñaêng laïi, trong soá hôn 350 tôø thuoäc heä thoáng Washington Post – Los Angeles Times.

          Trong quyeån Big Story cuûa Peter Braestrup, Vuõ Thuïy Hoaøng ñöôïc moâ taû laø moät phoùng vieân Vieät Nam “thoâng thaïo tin töùc nhöùt, chuyeân nghieäp nhöùt”.

 

          Trong cuoäc ñieän ñaøm chieàu ngaøy 11-1-2004, töø Springfield, Virginia, Vuõ Thuïy Hoaøng cho toâi bieát oâng seõ ra maét taùc phaåm thöù tö vaøo muøa xuaân 2004.

          Vuõ Thuïy Hoaøng laø moät taùc giaû thaønh coâng. Caû ba taùc phaåm cuûa oâng ñeàu baùn heát trong moät thôøi gian ngaén maø khoâng qua moät buoåi ra maét saùch naøo. Rieâng quyeån Saøigoøn Tuyeát Traéng trong voøng 3 thaùng, töø thaùng 4 ñeán thaùng 6-2000 ñaõ taùi baûn 2 laàn.

 

Moät ñôøi ña ñoan

          Saøigoøn laø nôi toâi choïn löïa ñeå sinh soáng. Toâi beùn reã ôû thaønh phoá naøy ñaõ ñöôïc 19 naêm, thaân ñaõ vöôn cao, caønh laù xum xueâ, troå hoa keát traùi. Thaønh phoá naøy laø nôi toâi tröôûng thaønh, hoïc haønh, xaây döïng ngheà nghieäp, taïo laäp maùi aám gia ñình, nuoâi döôõng con caùi.

          Toâi ñaõ soáng gaàn nöûa cuoäc ñôøi 40 tuoåi ôû ñaát Saøigoøn, ôû laâu hôn baát cöù moät nôi naøo treân phaàn ñaát Vieät Nam. Hôn caû queâ quaùn cuûa toâi. Hôn caû nhöõng naêm taûn cö trong thôøi kyø chieán tranh.

          Saøigoøn laø nôi toâi coù nhieàu baïn beø. Töø trung hoïc, ñaïi hoïc, ñeán sôû laøm.

                                                                                                                                                          (Saøigoøn Tuyeát Traéng, trang 21)   

 

Toâi gaëp Vuõ Thuïy Hoaøng laàn ñaàu tieân naêm 1964 khi toâi ñang laøm cho nhöït baùo Ngaøy Môùi (Chuû nhieäm: Hoaøng Phoá) vaø nhöït baùo Nghò Luaän (Chuû nhieäm: Vieät Sôn Nguyeãn Gia Luyeán).

Thôøi gian ñoù, moãi buoåi chieàu thöù Hai haøng tuaàn, Phoøng Baùo Chí Boä Quoác Phoøng (Tröôûng phoøng: Thieáu taù Ngoâ Ñöùc Khaéc) ñeàu toå chöùc moät buoåi thuyeát trình tin chieán söï cho baùo chí trong vaø ngoaøi nöôùc, vôùi söï hieän dieän cuûa Ñaïi taù Nguyeãn Ñöùc Thaéng, Giaùm ñoác Trung Taâm Haønh Quaân Boä Toång Tham Möu Quaân Löïc Vieät Nam Coäng Hoøa. Vuõ Thuïy Hoaøng ñeo lon Chuaån uùy, thöôøng ngoài caïnh caùc kyù giaû ngoaïi quoác ñeå thoâng dòch nhöõng ñieàu do Ñaïi taù Thaéng vaø Thieáu taù Khaéc phoå bieán.

          Toâi gaëp Vuõ Thuïy Hoaøng trong nhöõng buoåi thuyeát trình naøy, nhöng söï quen bieát chæ trong phaïm vi ngheà nghieäp. Sau naøy khi Vuõ Thuïy Hoaøng ñöôïc goïi taùi nguõ naêm 1968 thì oâng vaø toâi cuøng laø Só quan Baùo chí Boä Quoác Phoøng vaø veà sau cuøng laøm cho nhöït baùo Daân Chuû do Baùc só Traàn Minh Tuøng laøm Chuû nhieäm.

          Toøa soaïn Daân Chuû luùc ñoù goàm coù: Vuõ Thuïy Hoaøng, Toång Thö kyù Toøa soaïn; Traàn Ñöùc Thaéng (phu quaân nöõ ca só Ngoïc Minh), Tröôûng ban Tin töùc Quoác ngoaïi; Phan Thanh Taâm, Tröôûng ban Tin töùc Quoác noäi; Traàn Troïng Thöùc (phu quaân nöõ ngheä só Kim Cöông), Tröôûng ban Phoùng vieân. Phoùng vieân chính cuûa tôø baùo laø Traàn Quang.

          Toâi phuï traùch caùc trang trong cuûa tôø Daân Chuû. Vuõ Thuïy Hoaøng töø Boä Quoác Phoøng ñöôïc thuyeân chuyeån veà Phuû Toång Thoáng. Toâi vaãn ôû Boä Quoác Phoøng vaø laøm cho tôø Daân Chuû do lôøi môøi cuûa Vuõ Thuïy Hoaøng. Vieäc phuï traùch caùc trang trong tôø baùo khoâng baét buoäc toâi phaûi coù maët thöôøng tröïc taïi Toøa soaïn.

Vuõ Thuïy Hoaøng coù daùng ngöôøi nho nhaõ nhö moät thö sinh, nhöng nghò löïc vaø söùc laøm vieäc cuûa oâng thaät phi thöôøng. Trong thôøi gian 1968-71 oâng laøm vieäc ba nôi moät luùc: vöøa kieåm duyeät baùo chí vôùi tö caùch ñaïi dieän Boâ Quoác Phoøng beân caïnh Boä Thoâng Tin, vöøa dòch tin quoác ngoaïi cho baùo Chính Luaän, vöøa laøm cho baùo Washington Post.  Naêm 1974-75, luùc laøm cho baùo Daân Chuû, oâng coøn theo hoïc Ban Cao Hoïc Ngoaïi Giao cuûa Hoïc Vieän Quoác Gia Haønh Chaùnh.

Moät laàn toâi hoûi Vuõ Thuïy Hoaøng, “Vaäy thì... moãi ngaøy anh coøn ñöôïc maáy tieáng  ñoàng hoà ñeå nguû?”  Moät soá ñoàng nghieäp cho bieát Vuõ Thuïy Hoaøng laøm vieäc töø 12 ñeán 18 tieáng moät ngaøy. Vuõ Thuïy Hoaøng cöôøi baûo, “Thænh thoaûng môùi coù moät vaøi ngaøy theá thoâi, chöù laøm lieàn nhö vaäy ñaâu chòu noåi.”

 

          Toâi nhôù hai cuoäc di cö chính trong ñôøi toâi. Laàn thöù nhaát toâi rôøi Haø Noäi khi chieán tranh Vieät Phaùp buøng noå naêm 1946. Toâi luùc ñoù môùi 11 tuoåi, bô vô moät mình ñi trong ñeâm toái giöõa nhöõng tieáng suùng noå lieân hoài ôû khu keá caän. Laàn thöù hai toâi di cö töø Baéc vaøo Nam sau khi hieäp ñònh Geneøve chia Vieät Nam thaønh hai mieàn vôùi hai cheá ñoä ñoái ñòch nhau. Luùc ñi Nam, toâi ñaõ laø moät thanh nieân, leân ñöôøng coù phaàn naøo haùo höùc tröôùc moät cuoäc phieâu löu môùi. Caû hai laàn, duø coù nhöõng phaäp phoàng, sôï haõi trong choác laùt, nhöng toâi khoâng bò nhöõng lo aâu daèn vaët.

          Tình traïng naêm 1975 khaùc haún. Toâi khoâng coøn moät thaân moät mình ñeå coù theå deã daøng xoay sôû khi ñeán moät chaân trôøi môùi. Toâi ñaõ coù vôï vaø ba con.

(Saøigoøn Tuyeát Traéng, trang 25)

         

          Thaùng 4-1975, Vuõ Thuïy Hoaøng khoâng coù moät choïn löïa naøo khaùc ngoaøi vieäc ra ñi. OÂng thoå loä:

          Trong gia ñình toâi hai ngöôøi ngaùn Vieät Coäng hôn caû laø toâi vaø oâng boá vôï. Quaù khöù hoaït ñoäng cuûa chuùng toâi trong maáy chuïc naêm qua, moái lieân heä vôùi caùc chính quyeàn quoác gia vaø ngöôøi Myõ, cuøng thaùi ñoä baùc khöôùc chuû nghóa coäng saûn cho thaáy roõ chuùng toâi khoâng coù choã ñöùng naøo khi coäng quaân vaøo Saøigoøn.

          Chæ rieâng vuï toâi laøm vieäc taïi Phuû Toång Thoáng, ñaûm traùch boä bieân taäp cho tôø baùo cuûa ñaûng caàm quyeàn laø ñuû ñeå toâi bò baét ngay khi coäng quaân vaøo naém quyeàn. Theâm vaøo ñoù, toâi coøn laø ñaïi uùy trong quaân ñoäi, töøng kieåm duyeät baùo chí veà tin töùc quaân söï. Tröôùc ñaáy toâi laø bieân taäp vieân ñaøi phaùt thanh Saøigoøn, vaø nhöõng naêm gaàn ñaây coøn laøm vieäc cho caû baùo chí Myõ.

          Boá vôï toâi ñaõ töøng laøm vieäc vôùi Boä Toång Tö Leänh Vieät Minh, töøng coù dòp gaëp gôõ Hoà Chí Minh, Voõ Nguyeân Giaùp, cuøng quen bieát nhieàu tay choùp bu coäng saûn tröôùc khi ñaøo nguõ “dinh teâ” veà Haø Noäi. OÂng veà thaønh ñöôïc ít laâu, coù ngöôøi ôû chieán khu troán veà baùo cho bieát oâng bò keát aùn töû hình khieám dieän. Di cö vaøo Nam, oâng coù gaàn hai chuïc naêm laøm vieäc cho Phaùi Boä Vieän Trôï Myõ (USAID).

(Saøigoøn Tuyeát Traéng, caùc trang 78, 79)

 

Moät ñôøi maãu möïc

          Vuõ Thuïy Hoaøng sanh naêm 1935 taïi Döông Quang, caùch Haø Noäi 14 km, tröôùc thuoäc phuû Thuaän Thaønh, Baéc Ninh, nay thuoäc huyeän Gia Laâm, Haø Noäi. OÂng vaøo Nam moät mình, taát caû thaân nhaân ñeàu ôû beân kia vó tuyeán 17. Moät mình oâng xoay sôû moïi chuyeän, töø vieäc hoïc tôùi vieäc laøm. OÂng toát nghieäp tröôøng Luaät Saøigoøn naêm 1960, theo hoïc Cao Hoïc Ngoaïi Giao taïi tröôøng Quoác Gia Haønh Chaùnh 1974-1975, toát nghieäp College of Financial Planning taïi Denver, Colorado naêm 1990.

          Vuõ Thuïy Hoaøng khôûi nghieäp taïi Saøigoøn naêm 1956 khi laøm bieân taäp vieân ñaøi phaùt thanh Saøigoøn. Vaø, keå töø ñoù oâng ñaõ hoaït ñoäng lieân tuïc trong ngaønh truyeàn thoâng baùo chí, keå caû thôøi gian ôû trong quaân ñoäi.

          Vuõ Thuïy Hoaøng laø moät ngöôøi coù chí. OÂng khoâng ngöøng hoïc hoûi ñeå töï thaêng tieán. OÂng bieát quyù coâng danh söï nghieäp. OÂng laø moät kyù giaû taøi hoa vaø neáu coù cô hoäi, oâng seõ trôû thaønh moät chính trò gia uy tín. Tuy nhieân, theo toâi nghó, Vuõ Thuïy Hoaøng laø moät ngöôøi hieàn laønh, nghieâm tuùc, maãu möïc, laïi voán laø ngöôøi troïng nguyeân taéc. OÂng seõ ñaøng hoaøng thi thoá taøi naêng cuûa mình trong moät xaõ hoäi coù kieán truùc luaân lyù oån ñònh vaø ñaët treân moät neàn taûng phaùp trò vöõng chaéc. Laø nhaø baùo, oâng haønh söû ngheà nghieäp vôùi löông taâm vaø loøng yeâu ngheà voâ haïn. OÂng vieát laïi, töôøng thuaät nhöõng ñieàu do chính oâng chöùng kieán, chính oâng tai nghe maét thaáy vaø coá chöùng minh nhöõng ñieàu oâng vieát laø ñuùng söï thaät. Neáu coù tham khaûo theâm ñieàu gì ñeå daãn chöùng cho söï kieän maø oâng neâu ra thì oâng phaûi tin chaéc vaøo ñieàu ñoù thì oâng môùi vieát. Ñoïc suoát quyeån Saøigoøn Tuyeát Traéng, chuùng ta deã daøng nhaän ra ñöùc tính naøy cuûa taùc giaû.

          Thoâng thöôøng, nhaø baùo khi ñaêng taûi nhöõng tin töùc chöa hoaøn toaøn kieåm chöùng ñöôïc, thöôøng khôûi ñaàu baèng caâu “Theo nguoàn tin thoâng thaïo...” vaø cuoái cuøng baèng caâu “Chuùng toâi loan tin naøy vôùi söï deø daët thöôøng leä”. Phong caùch laøm vieäc caån troïng cuûa Vuõ Thuïy Hoaøng khieán toâi coù caûm töôûng raèng ñoái vôùi nhöõng ñieàu oâng coøn deø daët thì oâng seõ khoâng vieát. Toâi nghó, teân taùc giaû Vuõ Thuïy Hoaøng ñuû ñaûm baûo giaù trò cho taùc phaåm.

          Ñoái vôùi toâi, Vuõ Thuïy Hoaøng laø moät baäc ñaøn anh trong ngheà nghieäp, suoát 40 naêm quen bieát toâi vaãn daønh cho oâng söï quyù troïng, maëc daàu ñoâi khi toâi vaãn tieác raèng ñöùc tính nghieâm tuùc cuûa oâng nhieàu khi ñaõ giôùi haïn taøi hoa cuûa oâng. Toâi ñaõ khoâng coù dòp ñoïc nhöõng baøi phoùng buùt cuûa oâng. Vôùi tö caùch nhaø baùo, oâng laø ngöôøi ñaøng hoaøng uy tín. Böôùc vaøo laõnh vöïc chính trò, oâng muoán thaêng tieán baèng khaû naêng vaø nhöõng ñoùng goùp cuï theå hôn laø nhöõng döïa hôi coù tính caùch phe phaùi.  Vì vaäy oâng vaãn caëm cuïi ñi hoïc Cao Hoïc Ngoaïi Giao.

          Vuõ Thuïy Hoaøng laø baïn thaân cuûa oâng Nguyeãn Vaên Ngaân, Coá vaán cuûa ñöông kim Toång thoáng, vaäy maø haàu nhö oâng khoâng heà coù yù khai thaùc hay laïm duïng lôïi theá cuûa mình.

          Haønh ngheà kyù giaû, Vuõ Thuïy Hoaøng laøm troøn chöùc naêng thoâng tin nghò luaän moät caùch trung thöïc. Baøi vieát cuûa oâng nhieàu luùc maïnh theâm qua theå vaên chính luaän vaø nhöõng luaän giaûi ñaày söùc thuyeát phuïc. Ñieàu ñaùng ghi nhaän laø oâng coøn coù nhöõng nhaän ñònh vöøa dí doûm vöøa saâu saéc. Chaúng haïn khi oâng so saùnh hai ñöôøng loái baùo chí taïi Vieät Nam vaø taïi Hoa Kyø:

          Baùo chí Myõ ñöôïc coi laø ñònh cheá thöù tö trong neàn daân chuû Myõ, sau haønh phaùp, laäp phaùp vaø tö phaùp. Vôùi quyeàn töï do baùo chí vaø vôùi yù nieäm ngöôøi daân ñöôïc quyeàn bieát nhöõng hoaït ñoäng cuûa chính phuû, baùo chí Myõ ôû ñòa vò thuaän lôïi hôn ñeå thu thaäp tin töùc, vaø theo doõi nhöõng dieãn bieán xaûy ra cuûa tình hình. Caùc vieân chöùc Myõ cuõng ít deø daët hôn khi tieáp xuùc vôùi nhaø baùo vaø ít khi daùm coá yù ñaùnh laïc höôùng hoaëc doái traù traéng trôïn. Giôùi chöùc Myõ thöôøng cho bieát nhieàu tin töùc ñeå cung öùng nhu caàu cuûa nhaø baùo, maø vaãn coá giöõ kín nhöõng bí maät quoác gia vaø nhöõng gì maø hoï thaáy caàn giöõ kín. Ñöôøng loái naøy coù theå ví nhö kieåu aùo taém bikini cuûa phuï nöõ. Loaïi aùo ba maûnh naøy chæ che kín ba ñieåm quan yeáu, coøn cho thaáy voùc daùng vaø nhöõng phaàn khaùc treân thaân hình phuï nöõ. Ngöôïc laïi nhaø caàm quyeàn Vieät Nam laïi khoaùc leân ngöôøi con gaùi boä quaàn aùo kieåu nöõ tu, che kín töø ñaàu tôùi chaân, chæ hôû khuoân maët. Ngöôøi ngoaøi nhìn vaøo khoù bieát ñöôïc ngöôøi maëc aùo ñoù maäp hay oám, thaân hình bình thöôøng hay khuyeát taät, coù gheû lôû, muïn nhoït hay khoâng.

                                                                                                                                      (Saøigoøn Tuyeát Traéng, caùc trang 111, 112)

         

          Vuõ Thuïy Hoaøng qua 3 taùc phaåm

          Tính ñeán nay, Vuõ Thuïy Hoaøng ñaõ coù 3 taùc phaåm ñöôïc aán haønh taïi haûi ngoaïi vaø caû 3 taùc phaåm ñeàu thuoäc loaïi “best seller”.

          1. Roàng Vaøng Vöôït Bieån: xuaát baûn naêm 1982 (heát), daøy 240 trang. Quyeån saùch khoâng daøy laém, nhöng laïi laø moät coâng trình coù taàm côõ lôùn, tieâu toán heát 7 naêm laøm vieäc cuûa moät kyù giaû coù kinh nghieäm giaø daën. Moãi baøi vieát trong quyeån saùch laø keát quaû cuûa moät quaù trình laøm vieäc coâng phu. Vuõ Thuïy Hoaøng ñaõ boû raát nhieàu coâng söùc ñeå tìm kieám taøi lieäu vaø caùc döõ kieän. OÂng toû ra laõo luyeän trong kyõ thuaät phaân tích vaø toång hôïp. Ñoäc giaû coù theå tìm thaáy nhöõng phaùt giaùc, nhöõng chi tieát giaù trò trong caùc baøi vieát ñaõ ñöôïc taùc giaû Vuõ Thuïy Hoaøng trình baøy moät caùch maïch laïc, roõ raøng.

          Noäi dung quyeån Roàng Vaøng Vöôït Bieån noùi veà cuoäc vöôït thoaùt (baèng ñöôøng bieån vaø ñöôøng boä) tìm töï do cuûa nhieàu thaønh phaàn cuûa xaõ hoäi mieàn Nam vaø caû moät soá ngöôøi ôû mieàn Baéc.

          Veà teân saùch Roàng Vaøng Vöôït Bieån, Vuõ Thuïy Hoaøng giaûi thích raèng:

          Lòch söû Vieät Nam ghi daáu nhieàu cuoäc di cö. Theo söû truyeàn khi Laïc Long Quaân vaø baø AÂu Cô phaân ly, baø mang 50 con trai leân nuùi, coøn Laïc Long Quaân ñöa 50 con trai xuoáng bieån. Trong soá caùc con theo cha, ngöôøi con tröôûng laäp quoác ôû vuøng sau naøy laø chaâu thoå soâng Hoàng vaø laáy hieäu laø Huøng Vöông. Veà sau ngöôøi Vieät daàn daàn di daân xuoáng phía nam, xaâm chieám Chieâm Thaønh vaø Chaân Laïp. Tôùi theá kyû 20, coù theâm 2 cuoäc di cö lôùn. 800.000 ngöôøi töø Baéc vaøo Nam naêm 1954 sau khi ñaát nöôùc chia ñoâi. Töø naêm 1975 khi coäng saûn chieám troïn mieàn Nam, moät trieäu con roàng chaùu tieân ñaõ boû nöôùc ra ñi. Laàn naøy hoï khoâng phaûi chæ xuoáng vuøng bieån keá caän maø ñaõ vöôït ñaïi döông. Hoï laø Roàng Vaøng Vöôït Bieån.

(Roàng Vaøng Vöôït Bieån, trang 222)

 

          Theo taùc giaû Vuõ Thuïy Hoaøng, “Cuoäc vöôït bieån cuûa nöûa trieäu ngöôøi Vieät ñaùnh daáu moät bieán coá chöa töøng coù trong lòch söû Vieät Nam, gaây chaán ñoäng dö luaän theá giôùi, laøm rung chuyeån löông taâm nhaân loaïi, taïo baát oån ôû Ñoâng Nam AÙ, laøm beõ maët cheá ñoä coäng saûn, laøm cöùng hoïng nhöõng phaàn töû uûng hoä Haø Noäi, laøm khoâ caïn taøi nguyeân ñaát nöôùc, neâu cao yù chí baát khuaát daân toäc vaø laøm ngaïc nhieân caû ngöôøi Vieät di cö naêm 1975.” (Roàng Vaøng Vöôït Bieån, trang 23)

 

          Trong Roàng Vaøng Vöôït Bieån, Vuõ Thuïy Hoaøng khoâng chæ neâu nhöõng con soá, nhöõng chöùng lieäu maø coøn coù nhöõng nhaän ñònh saâu saéc vaø ñoäc ñaùo. Ta thöû ñoïc moät nhaän ñònh ñoäc ñaùo cuûa taùc giaû:

          Trong thôøi chieán, bieát bao ngöôøi ñaõ di chuyeån töø laøng maïc leân quaän lî vaø caùc thaønh phoá lôùn. Coù ngöôøi ñaõ di chuyeån naêm baûy laàn trong cuoäc ñôøi cuûa hoï. Coù ngöôøi töø Baéc vaøo Nam. Coù ngöôøi töø Quaûng Trò, Thöøa Thieân vaøo Saøigoøn. Rieâng taïi Nam Vieät Nam coù tôùi chín trieäu ngöôøi ñaõ di chuyeån nhö vaäy trong cuoäc chieán. Cuoäc soáng trong quaân nguõ cuõng laøm nhieàu ngöôøi Vieät Nam quen thuoäc vôùi neáp soáng di chuyeån khi ñoåi ñôn vò. Ngöôøi Vieät nhôø vaäy ít ngaàn ngaïi tröôùc vieäc rôøi ñi laäp nghieäp ôû nôi khaùc.

(Roàng Vaøng Vöôït Bieån, trang 71)

 

          2. Saøigoøn Tuyeát Traéng: xuaát baûn thaùng 4-2000; taùi baûn kyø 1, thaùng 5-2000; taùi baûn kyø 2, thaùng 6-200; daøy 360 trang. Taùc giaû Vuõ Thuïy Hoaøng keå laïi cuoäc vöôït thoaùt ñaày gian lao nguy hieåm cuûa chính taùc giaû cuøng gia ñình, cuûa nhöõng ngöôøi quen bieát, vaø moät soá nhaân vaät teân tuoåi. Boái caûnh laø Saøigoøn vaø thôøi ñieåm laø cuoái thaùng 4-1975. Tuy nhieân ñaây khoâng chæ laø moät hoài kyù, buùt kyù ñôn giaûn maø laø moät coâng trình ghi thuaät ñaùng keå vaø nhöõng nhaän ñònh khaù chính xaùc veà toaøn boä tình traïng cuûa Mieàn Nam qua nhöõng dieãn bieán coù tính caùch thôøi söï vaø lòch söû.

          Chuck Neil, nhaân vieân ñaøi phaùt thanh quaân ñoäi Myõ ôû ñöôøng Hoàng Thaäp Töï “ñaõ choïn baøi Toâi Mô Tôùi Giaùng Sinh Tuyeát Traéng, vaø lieàn sau baøi haùt laø caâu noùi Nhieät ñoä ôû Saøigoøn laø 105 vaø ñang taêng leân ñeå laøm tín hieäu di taûn. Neil ñaõ cho thaâu baêng saün baøi haùt vaø caâu noùi treân.

          Tröôùc khi Neil vaø caùc baïn rôøi sôû, Neil boû cuoän baêng vaøo maùy vaø laøm saün chöông trình ñeå maùy töï ñoäng cho chaïy tín hieäu ñoù nhieàu laàn. Nghe baûn haùt naøy, ngöôøi Myõ ôû Vieät Nam vaø moät soá ngöôøi Vieät bieát Saøigoøn laâm côn haáp hoái saép truùt hôi thôû cuoái cuøng, vaø cuoäc di taûn ñaõ baét ñaàu.”

                                                                                                                                                          (Saøigoøn Tuyeát Traéng, trang 258)

 

3. Queâ Höông Thöông Gheùt: xuaát baûn thaùng 4-2001, daøy 430.

Ngöôøi Vieät haûi ngoaïi trong nhieàu naêm ñaõ bò ray röùt giöõa moät beân laø ngöôøi thaân vaø queâ höông, moät beân laø cheá ñoä maø mình khoâng chaáp nhaän. Nhieàu ngöôøi khoâng thoaùt khoûi nhöõng tranh chaáp tình caûm thöông gheùt laãn loän trong loøng, vaø phaân vaân tröôùc moät Queâ Höông Thöông Gheùt. Duø thöông duø gheùt, con ñöôøng lieân laïc giöõa ngöôøi Vieät trong vaø ngoaøi nöôùc ñaõ môû roài, ñaõ löu thoâng taáp naäp, khoâng theå naøo chaën bít laïi ñöôïc.

Nhieàu ngöôøi ôû haûi ngoaïi qua laïi con ñöôøng ñoù ñeå veà thaêm nöôùc, thaêm thaân nhaân, nhöng khoâng nhieàu ngöôøi veà sinh soáng, duø mai kia cheá ñoä coù thay ñoåi. Cuoäc chieán Vieät Nam ñaõ nhoå reã haøng trieäu ngöôøi Vieät, ñaåy daân töø vuøng queâ ra thaønh thò. Chieán tranh ñaõ chaám döùt, ña soá vì quen vôùi hoaøn caûnh vaø neáp soáng vaãn ôû laïi thaønh phoá, khoâng trôû veà laøng maïc tröø nhöõng cuoäc thaêm vieáng ngaén nguûi. Nhieàu ngöôøi Vieät ñaõ beùn reã saâu ôû nöôùc ngoaøi cuõng ôû trong tình traïng töông töï.

(Queâ Höông Thöông Gheùt, caùc trang 407, 408)

 

Queâ Höông Thöông Gheùt vôùi chuû ñeà “Noãi Loøng Ngöôøi Vieät Haûi Ngoaïi”, nhöng trình baøy khaù ñaày ñuû tình traïng ngöôøi Vieät trong vaø ngoaøi nöôùc sau thaùng Tö Ñen 1975. Töø nhöõng cuoäc vöôït bieân ñeán vieäc gôûi quaø vaø tieàn tieáp teá cho thaân nhaân cuûa ngöôøi Vieät ôû Hoa Kyø.

 

Haø Noäi haún mæm cöôøi thích thuù khi nhìn doøng ngoaïi teä vaø haøng hoùa cuoàn cuoän chaûy veà Vieät Nam. Nhöng Haø Noäi nhieàu luùc ñaõ giaät mình, khi thaáy luoàng gioù töø haûi ngoaïi thoåi vaøo ñaõ lay ñoäng vaø laøm rung chuyeån cô caáu xaõ hoäi, kinh teá vaø chính trò trong nöôùc. Theá quaân bình chính trò giöõa hai mieàn nam baéc bò nghieâng leäch, böôùc tieán cuûa xaõ hoäi chuû nghóa bò chaäm laïi ôû phía nam vó tuyeán 17, thò tröôøng kinh teá coù luùc bò xaùo ñoäng, naïn hoái loä, tham nhuõng lan traøn, vaø nhöõng ñoøi hoûi caûi caùch ñöôïc boäc loä maïnh daïn hôn, laø nhöõng ñieàu laøm giôùi laõnh ñaïo Haø Noäi baên khoaên, suy nghó.

(Queâ Höông Thöông Gheùt, trang 50)

         

          Noäi dung Queâ Höông Thöông Gheùt cuõng ñeà caäp ñeán nhöõng söï vieäc, bieán coá quan troïng: cuoäc tuø ñaøy cuûa Giaùo sö Ñoaøn Vieát Hoaït, cuoäc hoïp baùo ly kyø taïi Haø Noäi cuûa oâng Voõ Ñaïi Toân, caùc haønh ñoäng cuûa phi coâng Lyù Toáng, Maët Traän Thoáng Nhaát Caùc Löïc Löôïng Yeâu Nöôùc Giaûi Phoùng Vieät Nam cuûa Leâ Quoác Tuùy, Mai Vaên Haïnh vaø Traàn Vaên Baù, Maët Traän Quoác Gia Thoáng Nhaát Giaûi Phoùng Vieät Nam cuûa cöïu Phoù Ñeà Ñoác Hoaøng Cô Minh v.v...

          Toâi ñaëc bieät thích thuù chöông “AÙm Töø”. Töø sau thaùng 4-75, ñoàng baøo Mieàn Nam boãng döng ñeàu trôû thaønh nhöõng ngöôøi gioûi vieát laùch! Vieát vaø laùch theá naøo ñeå traùnh ñöôïc söï kieåm soaùt gaét gao cuûa nhöõng keû caàm quyeàn. Nhöõng töø ngöõ bình thöôøng laïi raát ñaéc duïng khi trôû thaønh nhöõng aùm töø, maät ngöõ ñeå lieân laïc vôùi nhau giöõa nhöõng ngöôøi thaân töø trong nöôùc vôùi trong nöôùc, töø trong nhaø tuø vôùi ngoaøi traïi giam, töø trong nöôùc vôùi nöôùc ngoaøi.

          Moât ngöôøi em vieát thö cho ngöôøi chò ôû Myõ baùo tin ngöôøi anh “luùc naøy hoïc haønh chaêm chæ laém, nhöng hoïc taøi thi phaän. Hoïc chaêm maø thi maõi cuõng khoâng ñaäu.” Vì anh laø só quan caáp taù tröôùc kia, baø chò hieåu ngay anh vaãn coøn khoå cöïc trong traïi caûi taïo, chöa bieát ngaøy naøo môùi ñöôïc thaû veà.

          Moät laù thö khaùc baùo tin chuù N. ñaõ “ñoåi sang laøm sôû môùi gaàn choã vôùi anh Haø vaø anh Nam, neân ít coù dòp gaëp.” Tin naøy töôûng nhö thoâng baùo vuï ñoåi choã laøm thoâng thöôøng, nhöng ngöôøi trong gia ñình suy nghó moät chuùt laø hieåu ñöôïc yù ngöôøi vieát muoán thoâng baùo. Ngöôøi nhaø ñaõ duøng loái gheùp chöõ ñeå baùo tin ñaïi taù N. ñi hoïc taäp caûi taïo ñaõ bò chuyeån traïi ra Haø Nam ôû mieàn Baéc, neân ngöôøi nhaø khoâng coù cô hoäi ñi thaêm nuoâi deã daøng. Nhöõng loaïi thö naøy raát thoâng duïng vaøo thôøi gian maáy naêm sau ngaøy “giaûi phoùng”khi haøng traêm ngaøn cöïu quaân nhaân, coâng chöùc bò ñöa ñi caûi taïo ôû nhöõng nôi heûo laùnh.

          Moät laù thö khaùc coù lôøi leõ thaät ngoït ngaøo, teá nhò: “Töø ngaøy giaûi phoùng, nhôø ôn baùc vaø ñaûng, gia ñình chuùng em laøm aên khaám khaù, caû nhaø ñeàu vui veû. Chuùng em ñaõ mua ñöôïc moät caên nhaø môùi, to vaø ñeïp baèng nhaø baùc Caû.”Ngöôøi nhaän ñöôïc thö mæm cöôøi giaûi thích: “Baùc Caû laø ngöôøi trong hoï coù caên nhaø luïp xuïp ôû khu Haøng Xanh beân Gia Ñònh. Baùn caên nhaø to ñang ôû trong phoá ñeå mua caên nhaø toài taøn laø mình bieát beân nhaø ñang ra sao roài.”

(Queâ Höông Thöông Gheùt, caùc trang 57, 58)

 

         

          Trong moät phaàn treân toâi coù vieát raèng Vuõ Thuïy Hoaøng laø moät ngöôøi quaù ö caån thaän neân chaúng bao giôø phoùng buùt. Nhöng ñaây laø moät ñöùc tính voâ cuøng caàn thieát ñoái vôùi ngöôøi caàm buùt. Noù gìn giöõ ñöôïc uy tín cuûa taùc giaû vaø baûo ñaûm ñöôïc söï chính xaùc nhöõng ñieàu maø taùc giaû vieát xuoáng.

          Ba taùc phaåm Roàng Vaøng Vöôït Bieån, Saøigoøn Tuyeát Traéng, Queâ Höông Thöông Gheùt nhö ñaõ noùi laø nhöõng coâng trình hao toán nhieàu taâm trí vaø söùc löïc. Do vaäy caû ba quyeån saùch ñeàu mang taàm voùc ñoà soä cuûa taùc phaåm söu taàm vaø nghieân cöùu giaù trò. Ñeà caäp ñeán moät giai ñoaïn lòch söû nhieãu nhöông sau thaùng Tö Ñen 1975, chuùng ta coù theå tham khaûo ñöôïc raát nhieàu ñieàu trong 3 taùc phaåm noùi treân cuûa Vuõ Thuïy Hoaøng.

 

·

 

          Kyù giaû Vuõ Thuïy Hoaøng nay ñaõ veà höu sau nhöõng thaùng naêm laøm vieäc mieät maøi. Nhöng treân thöïc teá oâng chöa heà nghæ ngôi an höôûng tuoåi giaø. Con taèm vaãn coøn vöông tô. OÂng vaãn coøn tieáp tuïc vieát, bôûi vì trong oâng coøn quaù nhieàu chuyeän maø oâng am töôøng chöa ñöôïc oâng vieát ra heát.

          Toâi khoâng coù ñieàu gì ñeå goùp yù theâm vôùi ñaøn anh. Chæ xin chuùc ñaøn anh doài daøo söùc khoeû ñeå hoaøn thaønh söï nghieäp cuûa moät ngöôøi caàm buùt chaân chính vaø ñaày löông taâm ngheà nghieäp.

         

          Texas, thaùng 1-2004

          PHÖÔNG TRIEÀU