Chieàu Phöông Trieàu

· Baøi cuûa NGUYEÃN ÑAÏT THÒNH

          Chieàu Chuû Nhöït 10 thaùng Chín, treân 80 ngöôøi laøm thô, laøm vaên vaø yeâu vaên thô ñaõ ñeán Hoäi Quaùn Diamond, ñöôøng Wilcrest, Houston, ñeå gaëp nhaø thô lôùn Phöông Trieàu.

          Nhoùm thaân höõu goàm quyù anh, quyù chò Nguyeân Nhung, Lan Cao, Vuõ Tieán Laäp, Löu Thaùi Dzo, Thanh Haø, Leâ Ñaéc Löïc, Tuùy Haø, Leâ Phaùt Ñöôïc, Hoaøng Töôøng, Phaïm Quang Taân, Vónh Tuaán vaø Traàn Tuaán Tröôøng, toå chöùc buoåi hoïp maët giôùi thieäu thi phaåm “Gioït Söõa Ñaát” cuûa anh.

Phöông Trieàu, 65 tuoåi, baét ñaàu laøm thô ngaøy anh coøn laø moät hoïc sinh trung hoïc. Moät ngöôøi baïn thaân cuûa anh, nhaø baùo Laâm Töôøng Duõ vieát, “Ñoái vôùi Phöông Trieàu, thô laø hôi thôû, thô long lanh nhö nhöõng gioït leä khoå ñau ngöôøi lính maát nöôùc nuoát trôû vaøo, hay nhöõng giaác mô khoâng bao giôø hieän thöïc cuûa cuoäc ñôøi.”

Phöông Trieàu ñaõ nuoát trôû vaøo bao nhieâu ngaøn gioït leä long lanh khoå ñau ñoù trong nhöõng naêm daøi anh bò coäng saûn giam caàm trong nhieàu nhaø tuø khoå sai caûi taïo cuûa chuùng?

Nhöõng gioït leä ngheïn trong coå, bieán theå thaønh nhöõng vieân ngoïc trai voâ giaù, coù vaàn, coù ñieäu giuùp anh soáng vôùi dó vaõng, vaø vôùi naøng thô kieàu dieãm, quay löng laïi thöïc taïi nguïc tuø.

Töø choán nguïc tuø, anh löøng löõng trôû veà caên nhaø anh soáng vôùi song thaân töø thuûa thô aáu, trôû veà baát cöù luùc naøo anh muoán. Anh ñöùng laëng tröôùc saân.

Nhaø hoang ñaãm öôùt saân reâu

Con dôi thöùc giöõa boùng chieàu phoâi pha.

Roài böôùc qua ngöôõng cöûa, anh laéng nghe:

Tuû, baøn, moái moït hoan ca

Ngöôøi muoân naêm cuõ boû nhaø vong thaân.

Caûnh moïi ngöôøi, keå caû anh, boû caên nhaø cuõ taûn maùt, vong thaân, giao phoù cho moái moït haùt boä, khoâng theå laø caûnh vui, nhöng vaãn laø caûnh ñeïp, ít nhaát cuõng ñeïp hôn nhöõng daãy nhaø giam chaäp chuøng xaùm xòt, khoå ñau noái khoå ñau treân vuøng thöôïng du Baéc Vieät.

Coäng saûn giam anh, nhöng khoâng ngaên caám ñöôïc taâm hoàn anh bay boång qua nhöõng lôùp raøo quaûn thuùc ñeå trôû veà vôùi phaán höông cuûa nhöõng ñoám hoa vaøng ñeâm tröø tòch.

Ngöôøi thô baát khuaát, hieân ngang, ngaång cao maët trong kieáp tuø nguïc, nhöng laïi ruït reø, roùn reùn trôû veà trong caùi thieâng lieâng cuûa ngaøy teát queâ höông, thaän troïng röûa maët, truùt boû moïi traàm luaân beân ngöôõng cöûa giao thöøa.

Luøa chaân boùng laïnh vaøo thöông töôûng,

Vuoát saïch traàm luaân, röûa maët maøy.

Ñoám hoa vaøng voõ söông tröø tòch

Coøn phaán höông naøo goïi ñaém say.

Ngaøy bò ñòch sinh caàm Phöông Trieàu môùi hôn 30; beø baïn keå laïi laø anh ñeïp trai laém. Anh phaãn uaát vôùi baêng giaù Vieät Baéc, vôùi keû thuø baùm treân ñôøi anh nhö nhöõng taûng rong reâu baån thæu.

Töø ñoù muøa ñoâng caêng maét haïc,

Muøa reâu veà goïi tuyeát lan traøn.

Ñoâng theâm baêng giaù, ñôøi caâm nín,

Reâu baùm ñaày treân loái dôû dang.

Nhaø vaên Hoà Tröôøng An laø moät trong nhöõng ngöôøi yeâu thô Phöông Trieàu. Anh nhaän xeùt veà nhaø thô, “Phöông Trieàu chôi chöõ tuyeät vôøi, boùng gioù moät caùch hoa myõ. Tuy nhieân anh khoâng laøm daùng, khoâng thoa son, ñaùnh phaán cho thô, khoâng toâ luïc chuoác hoàng cho thô.

“Caùch chôi chöõ, caùch boùng gioù, chaúng nhöõng khoâng laøm maát söï chaân thaønh cuûa anh trong thô, maø coøn laøm noåi baät söï khinh baïc, taøi traøo loäng cuûa anh, toâ ñieåm thô anh moät saéc thaùi voâ cuøng ñoäc ñaùo.”

Phöông Trieàu deät thô baèng nhöõng sôïi tô gai moäc maïc cuûa vaên noùi bình daân, nhö 4 caâu ñaàu cuûa baøi luïc baùt “Chuùt Chi”:

Loäc ñôøi aên chöïc no hôi,

Ñeâm phôi buïng coùc, goïi “Trôøi thöông con”!

Thò phi thieân haï ra ñoøn

Truùng löng, sao laïi hao moøn trong xöông?

Chæ nhöõng ngöôøi baïn tuø chia vôùi anh caûnh no hôi, vaø goùp vôùi anh tieáng goïi “Trôøi thöông con”, môùi traû lôøi ñöôïc caâu anh hoûi, veà ngoùn ñoøn ñoäc cuûa coäng saûn “Truùng löng, sao laïi hao moøn trong xöông?”

Noäi thöông aùm aûnh Phöông Trieàu, ñoøn thuø, ñoøn haän cuûa coäng saûn gaây chaán ñoäng noäi taïng khieán anh mang “theïo töø xöông”.

Tay moûi theâm sao coøn gaõi ngöùa?

Thòt da raàn ñoû, theïo töø xöông

Ñôøi nhö chaép laïi töø muoân maûnh

Neân daïng hình ñen, daùng dò thöôøng!

Thaân xaùc chaép töø muoân maûnh, theïo töø trong xöông theïo ra, dò hình, da ñen, anh moâ taû taùc phaåm ñoäc aùc cuûa coäng saûn bieán theå con ngöôøi baèng nhöõng ñaày aûi traàm luaân.

Nhaø thô Huy Traâm tìm Phöông Trieàu qua goùc caïnh laõng maïn hôn; anh khoâng tìm ñeán vôùi vò ñaïi uùy tuø nhaân coäng saûn, maø tìm Phöông Trieàu trong khu vöôøn tình aùi, qua baøi thô “Chöa nguoâi” moâ taû moät moái tình tuyeät voïng:

Toâi laø con kieán nhoû

Caàn cuø oâm cuû khoai

Tình yeâu nhö chaát boät

Neân nghe khaùt nöôùc hoaøi

Em voâ cuøng haø tieän

Trong tình yeâu ban cho

Toâi moät ñôøi voâ voïng

Níu maûnh tình bô vô.

OÂi ñaøn baø con gaùi

Giaêng baãy ñôøi nheän tô

Nai daãu giaø cuõng daïi

Laïc böôùc vaøo moäng mô...

Töø theá kyû tröôùc, thaùng Ba 1995, nhaø pheâ bình Leâ Tam Ca vieát trong taïp chí Theá Kyû 21, “Phöông Trieàu khôûi ñaàu nghieäp caàm buùt naêm 17 tuoåi (1958) baèng nhöõng baøi thô. Nhöng oâng soáng vôùi ngoøi buùt baèng nhöõng baøi baùo.

“Ñaõ ñi lính, ñi tuø “caûi taïo” Phöông Trieàu tôùi Myõ caùch ñaây ít laâu, vaø laïi trôû veà vôùi thô. Thô oâng giaûn dò, trong saùng - pha chuùt dí doûm cuûa Tuù Xöông, Tuù Môõ. Moãi baøi thô laø moät caâu chuyeän nhoû, vaø thöôøng laø töï truyeän. Töï truyeän cuûa Phöông Trieàu xem ra cuõng laø truyeän cuûa moät theá heä: nhöõng ngöôøi ôû löùa tuoåi treân 50 hoâm nay, maáy ai khoâng traûi qua moät tuoåi thô mô moäng haõo huyeàn “ñam meâ theo beø baïn vaø töôûng töôïng mình bô vô.”

“Tieáp ñoù laø tuoåi thanh nieân, laøm sao traùnh khoûi caùi voøng “kim coâ” quaân dòch, ñeå phaûi tieâu heát quaõng thôøi gian sung maõn nhaát cuûa moät ñôøi ngöôøi vaøo chieán tranh, vaø theo soá phaän cuûa ngöôøi chieán baïi trong tuø nguïc.”

Tuø nguïc boùp cheát maàm soáng coøn voâ cuøng khaùt soáng trong loøng anh. Muøa Xuaân cuoäc ñôøi anh laïnh nhö muøa Ñoâng thöôïng du Baéc Vieät. Anh theøm Xuaân, khaùt naéng,

Xuaân buoàn ñi voäi ñaõ ñaønh,

Naéng sao cuõng voäi böôùc nhanh khoûi chieàu?

·

          TOÂI GAËP PHÖÔNG TRIEÀU buoåi chieàu Chuû Nhöït ngaäp naéng muøng 10 thaùng Chín 2006. Anh ñöùng daäy nghieâm chænh chaøo tay, theo ñuùng leã nghi quaân caùch, caùi chaøo tay cho toâi thaáy tình anh yeâu quaân nguõ saâu ñaäm ñeán möùc thaùch thöùc caû möôøi maáy naêm tuø nguïc, laãn thôøi gian 31 naêm, daøi hôn moät theá heä, keå töø ngaøy quaân ñoäi tan haøng.

          Anh ñöa cho toâi moät maûnh giaáy nhoû vieát vaén taét, “Toâi khoâng noùi ñöôïc vì thanh quaûn bò beänh.” Toâi ñaõ ñöôïc beø baïn cho bieát tình traïng “taét tieáng” cuûa anh töø tröôùc khi gaëp laïi anh.

          Chuùng toâi oâm ghì laáy nhau. Toâi cuõng taét tieáng vì xuùc ñoäng, ñau loøng, giaän naéng ñeán quaù muoän vôùi ngöôøi baïn theøm naéng cuûa toâi; naéng chæ ñeán vaøo muøa Ñoâng cuoäc ñôøi anh, trong luùc anh chôø naéng ñaõ bao nhieâu ngaøy, bao nhieâu naêm thaùng Xuaân ñôøi, töø tuoåi 30 roài 40.

          Chò Phöông Trieàu cho toâi bieát thöïc quaûn cuûa anh cuõng bò taøn phaù khieán anh khoâng nuoát thöïc phaåm cöùng ñöôïc vaø chæ uoáng söõa.

          Nhaø vaên nöõ Nguyeân Nhung, em cuûa phoùng vieân chieán tröôøng Mai Hoøa leân saân khaáu ngaâm moät baøi thô cuûa Phöông Trieàu. Gioïng coâ buoàn ray röùt, lôøi thô ñaày tính khaùt soáng.

          “Em yeâu thô Phöông Trieàu,” coâ baûo toâi.

          Phöông Trieàu cuùi maët xuoáng moät trang saùch, coù theå anh giaáu moät gioït leä ngoïc trai traøn ñaày thi phaåm Gioït Söõa Ñaát cuûa anh, traøn ñaày cuoäc soáng baát haïnh nhöng baát khuaát cuûa ngöôøi lính thi só.

          Toâi caûm thoâng ñöôïc vôùi thô anh vieát, vaø voâ cuøng kính troïng anh.   

9-2006

NGUYEÃN ÑAÏT THÒNH

·

Phöông Trieàu buùt möïc noái tình nhau...

Thô níu laïi muøa xuaân haáp hoái

Baïn beø khaâu vaù veát thöông ñau

Gioït Söõa Ñaát Nam hoøa maùu leä

Phöông Trieàu buùt möïc noái tình nhau.

(LAN CAO - Taëng Phöông Trieàu nhaân buoåi Hoäi Ngoä vaø Giôùi Thieäu Thi phaåm GIOÏT SÖÕA ÑAÁT ngaøy 10 thaùng 9 – 2006 taïi Houston, Texas)

... 23 giôø 59 phuùt. Chæ coøn moät phuùt ñeå laøm thô. Chæ coøn moät phuùt ñeå nghe thô. Vaø, chæ coøn moät phuùt ñeå yeâu thô. Nay chuùng ta ñöôïc ñoùn tieáp moät ngöôøi thô. Anh ñang maëc caùi aùo luïa huyeàn thoaïi cuûa thô. Ngöôøi thô ñoù ñaõ níu laïi trong thô ñeå taïo cho mình moät söùc soáng trong côn beänh nan y. Ngöôøi thô ñoù ñaõ mang bao nhieâu veát moå naëng neà trong cô theå. Ngöôøi thô ñoù ñaõ bò ung thö cuoáng hoïng cöôùp maát aâm thanh. Nhöng ngöôøi ñoù ñaõ laáy thô, laáy baïn, laáy vaên chöông, laáy tình caûm anh em vaên ngheä, gia ñình ñeå tieáp tuïc laøm thô.

... Vôùi tình baïn, tình anh em, tình ñoàng höông, chuùng toâi xin giôùi thieäu nhaø thô Phöông Trieàu. Vaø, thay maët Ban Toå chöùc xin chaøo möøng anh Phöông Trieàu, moät nhaø thô huyeàn thoaïi ñeán töø Austin, Texas.

... Chuùng toâi thaønh coâng hoâm nay laø nhôø söï giuùp ñôõ, baûo trôï cuûa Trung Taâm Vaên Buùt Nam Hoa Kyø, cuûa Hoäi quaùn Vaên ngheä Buïi Vaøng, cuûa nhöõng anh em trong Ban Toå chöùc nhieät tình vôùi Phöông Trieàu, cuûa caùc cô quan Truyeàn thoâng, Baùo chí, Truyeàn thanh, ngay caû ñaøi Truyeàn hình SBTN Houston cuõng ñaõ tôùi. Ñaëc bieät söï uûng hoä cuûa quí vò, cuûa anh chò em ngheä só ñang xoán xang ñeå trình dieãn trong chöông trình ra maét taäp thô Gioït Söõa Ñaát cuûa Phöông Trieàu. Xin caùm ôn nhöõng ngöôøi ñaõ giuùp ñôõ chuùng toâi, ñaõ giuùp ñôõ anh Phöông Trieàu.

... Moät nhaø thô Phöông Trieàu. Con ngöôøi aáy ñaõ laáy thô níu laïi muøa xuaân haáp hoái. Con ngöôøi aáy ñaõ laáy baïn beø khaâu vaù veát thöông ñau. Vaø con ngöôøi aáy ñaõ sinh ra hy voïng gioït söõa ñaát. Gioït Söõa Ñaát Nam hoøa maùu leä.

Chính anh: Phöông Trieàu... Phöông Trieàu... Phöông Trieàu... buùt möïc noái tình nhau!

(10 thaùng 9 – 2006)

LAN CAO

·

... Thô luoân mang tính chaát aån duï trong chöõ nghóa, vì theá neân nhöõng gaïch noái giöõa ngöôøi ñoïc vaø taùc giaû laø söï ñoàng taâm, ñoàng caûm. Hoâm nay toâi cuõng chæ muoán döïa treân Taâm Caûm cuûa ngöôøi ñoïc ñeå giôùi thieäu cuøng quyù vò cuõng nhö taát caû Thi Vaên Höõu veà Taäp thô GIOÏT SÖÕA ÑAÁT cuûa nhaø thô Phöông Trieàu.

Trong moãi chuùng ta, ai cuõng coù moät queâ höông chung laø nöôùc Vieät Nam, vaø moät queâ höông rieâng laø queâ quaùn, hay moät nôi choán naøo ñoù maø chuùng ta ñaõ soáng vaø taïo döïng nhöõng maàm moùng theo thôøi gian.

Nhaø thô Phöông Trieàu ñaõ lôùn leân vaø ñöôïc ñuøm boïc baèng phuø sa soâng ngoøi. Nhöõng chuyeán ñoø ñaõ ñöa töøng phaàn ñôøi cuûa anh ngöï treân doøng nöôùc Tieàn Giang, ñeå moät ngaøy anh nhaän ra mình ñaõ trôû thaønh moät laõng khaùch. Anh yeâu quyù nhöõng kyû nieäm. Anh naâng niu vaø caát giöõ noù nhö moät kho baûo, vaø khi kho baûo ñoù ñöôïc môû ra thì voûn veïn chæ laø moät Gioït Söõa Ñaát, Gioït Söõa ñaõ öùa ra nhöõng u tình, maät ngoït, nhöõng ñam meâ vaø roän ñaày khí phaùch cuûa ngoân ngöõ Nam Kyø.

Coù moät luùc naøo ñoù trong ñôøi soáng chaät heïp naøy, chuùng ta nhôù ñeán coá lyù, khoâng chöøng cuõng chaúng khaùc gì hôn nhö lôøi thô cuûa Phöông Trieàu sau ñaây:

Thöông gioït phuø sa nhö laø söõa ñaát

Ñeâm queâ ngheøo möa traéng laïnh Tieàn giang...

Em thaû toùc höông laøi thôm goái moäng

Buùp tay meàm vôùi goïi giaác mô tan...

Muøa oác gaïo anh coøn ñi xuùc teùp

Chieàu Taân Höng ngoõ böôùm rôïp hoa vaøng

Mai hoïp chôï Nha Maân xuoàng gheù sôùm

Em buoåi chieàu Raïch Raén ñôïi anh sang!

...

Ngoân ngöõ trong thô Phöông Trieàu thaät thaø vaø chaát phaùc nhö chính ñôøi soáng cuûa anh. Ngoân ngöõ ñoù traûi ñoâi caùnh, chaïy suoát nhöõng naêm daøi thaùng roäng. Thaät nhieàu luùc chuùng ta seõ bôõ ngôõ vì nhöõng töø ngöõ anh duøng trong thô, bôûi ít nhieàu, noù xa laï töø teân goïi cuûa nôi choán, hay coù nhöõng lôøi noùi thuoäc veà daân daõ ñaõ ñöôïc anh ñem vaøo thi ca moät caùch nhòp nhaøng, töï nhieân vaø ñaày lyù thuù. Ví duï nhö :

Maém ngöôøi chaám ñoït lang ta

Meøn ôi sao maën mieáng vaø haåm hiu

Cheùn côm gaïo naùt löng chieàu

Coøn ai so ñuõa gaép ñieàu hö voâ?

Coù nhöõng caâu noùi töôûng nhö laø bình daân, nhöng vôùi anh ñaõ trôû thaønh nhöõng aùng thô ñoäc ñaùo. Toâi xin ñoïc moät baøi thô 6 caâu cuûa anh ñeå chuùng ta cuøng thöôûng thöùc. Baøi thô coù nhan ñeà laø:

QUA

Baäu buoàn traùch qua khoâng qua

Chöøng qua baäu hoûi sao qua qua hoaøi?

Qua ñaønh qua laïi lai rai

Baäu buoàn laïi traùch: maáy ngaøy môùi qua!

Saùng chieàu qua laïi phaûi qua

Baäu hoûi boä raûnh sao qua laïi hoaøi?

Maëc cho vaïn vaät ñoåi thay theo thôøi gian, cho duø thaân phaän anh coù ñi ngöôïc chieàu vôùi cuoäc soáng, thì hôi thôû vaø hoàn thô cuûa anh vaãn voâ tö, nhö khi anh dieãn taû laïi söï ñoåi thay bôûi thôøi gian nhö sau:

Ngöôøi xöa raêng traéng toùc daøi

Ngöôøi nay cöôøi nuï coù hai raêng vaøng

Tuy anh duøa côït trong thô, nhöng haàu heát trong thô cuûa anh ñaày söï laõng maïn vaø u hoaøi naøo ñoù trong noãi loøng laõng khaùch . Chaúng haïn nhö:

Tieáng du töû haùt rung hoàn bieån laëng.

Ñôøi nhoû laïi goùc rieâng buoàn tay traéng.

Thaân theå ñoù daãu muoân laàn aùo xoáng

Cuõng laø ve ve moäng eùp saàu xöa...

Thô Phöông Trieàu buoàn, vui vaø hoàn nhieân nhö nhöõng gioït söông sôùm mai long lanh. Anh khoâng heà laøm daùng trong chöõ nghóa, hay coá tìm moät hôïp aâm, taát caû ñeàu laø söï töï nhieân vaø coù saün trong tim oùc, vaø töø caûm höùng cuûa anh.

Khi chuùng ta noùi ñeán moät ñòa danh, nhö noùi veà moät ngöôøi ñaõ soáng trong khoaûng thôøi gian vaø khoâng gian ñoù, thì nhaø thô Phöông Trieàu ñaõ bieåu hieän cuoäc soáng qua thô. Anh ñaõ chaát ñöôïc nhöõng kyû nieäm, nhöõng ñòa danh cuûa queâ höông anh leân chuyeán ñoø cuoái cuøng ñi vaøo thieân nieân kyû môùi.

(10 thaùng 9 – 2006)

VUÕ TIEÁN LAÄP

·

KIEÁP TAÈM

          (Thaân taëng anh Phöông Trieàu nhaân buoåi Ra Maét Thi Phaåm “Gioït Söõa Ñaát” cuûa anh vaøo ngaøy 10 - 9 - 2006 taïi Houston, TX.)

Nghieäp buùt, töø laâu xöùng baûng vaøng

Ngheà vaên, möôi baän, ñaõ leo thang

Anh laø moät kieáp taèm Thieân ñònh

Maøu keùn naèm trong teân goïi “Hoaøng” .

Mieät maøi gieo caáy vöôøn Vaên Hoïc

Nuoâi lôùn hoa thôm, traùi ngoït ñôøi

Chöõ nghóa thaùnh hieàn gom, chaét loïc

Xaây ñaøi thô laï, môùi tinh khoâi.

Nghieäp voõ, nöûa ñöôøng göôm suùng gaõy

Tuø ñaøy, nhuïc tuûi chaát coøng löng

Theâm côn baïo beänh haønh thaân xaùc

Sao maét ngöôøi tuø vaãn saùng tröng?

Giöõa bieån ngaøn Phöông, soùng thuûy Trieàu

Thuyeàn ñôøi anh coù Löïc Tình Yeâu

Ñaåy leân phía tröôùc...,

thuyeàn nhaân vaãn

Thanh thaûn, cöôøi vui, vöõng maùi cheøo.

Nguyeän caàu Ñaáng ngöï treân cao

Cho ñôøi anh ngaäp traêng sao an bình

Buùt coøn reo vôùi nhòp tim

Kieáp taèm coøn nhaû tô tình yeâu thöông.

28-8-2006

... Phöông Trieàu khôûi ñaàu nghieäp caàm buùt raát sôùm, luùc 17 tuoåi. Hai naêm 1957 - 1958 anh ñaõ saùng taùc thô. Naêm 1959 anh gia nhaäp laøng baùo, coäng taùc vôùi caùc nhöït vaø tuaàn baùo luùc baáy giôø nhö Bình Daân, Ngaøy Môùi, Nghò Luaän, Tia Saùng, Traéng Ñen v.v...

Theo nhaø vaên Hoà Tröôøng An, vaøo thôøi ñieåm 1970 anh Phöông Trieàu ñaõ khaù thaâm nieân trong laøng baùo, vaø khaù quen thuoäc trong laøng vaên, laøng thô goác mieàn Nam nhö Döông Tröõ La, Thieân Haø, Phan Yeán Linh, Sa Giang Traàn Tuaán Kieät...

...Coù leõ quyù vò vaø chuùng toâi, chuùng ta khoâng theå khoâng khaâm phuïc, ngöôõng moä yù chí maïnh meõ, söùc phaán ñaáu chòu ñöïng deûo dai cuûa anh. Tính tình anh töø xöa voán khieâm nhu hieàn hoøa vui veû, anh vaãn nguyeân veïn. Toâi khoâng hieåu taïi sao, do ñaâu anh vaãn tieáp tuïc vieát laùch, saùng taùc thô vaên, anh vaãn laïc quan, yeâu ñôøi, côûi môû, bình tónh buùt ñaøm vôùi thaân nhaân, baïn beø trong tình caûnh beänh hoaïn traàm troïng nhö theá.

Ñoïc kyõ nhöõng baøi thô anh noùi veà kieáp soáng ngheøo khoå, laïc loaøi cuûa nhieàu töøng lôùp cuûa kieáp ngöôøi, qua moät soá thi phaåm cuûa anh, nhaát laø taäp Xoùm Moä, toâi nghó raèng Phöông Trieàu ñaõ thöïc söï caûm xuùc vaø tha thieát yeâu thöông tha nhaân vaø döôùi moät hình thöùc naøo ñoù ñaõ chia xeû vôùi hoï noãi buoàn ñau chung cuûa queâ höông daân toäc.

Phaûi chaêng nhôø tinh thaàn vò tha vaø tình thöông cao roäng ñoù vaø nieàm tin vaøo coõi vónh haèng ñaõ vaø ñang naåy maàm lôùn daàn vaø len vaøo nguoàn thô cuûa anh. Phaûi chaêng nieàm tin ñoù ñaõ naâng anh leân, giöõ vöõng yù chí vaø söùc maïnh tinh thaàn cuûa anh tröôùc moïi nghieät ngaõ vaø thaùch ñoá cuûa hieän taïi.

Kính xin quyù vò cuøng toâi, chuùng ta chaân thaønh chia xeû cuøng anh Phöông Trieàu vaø gia ñình taát caû moïi khoù khaên trôû ngaïi gaây neân bôûi caên beänh cuûa anh. Xin ôn treân tieáp tuïc trao ban cho anh vaø gia ñình anh nhöõng ñieàu may laønh toát ñeïp nhaát.

(10 thaùng 9 – 2006)

LÖU THAÙI DZO

·

...Ñaïi dieän cho Vaên Buùt Vieät Nam Haûi Ngoaïi, chuùng toâi caûm ôn, caûm ôn raát nhieàu anh Phöông Trieàu.

Anh Phöông Trieàu ñaõ ñeå laïi cho ñôøi nhöõng doøng thô baát huû vaø chuùng toâi raát caûm ñoäng tröôùc söï can ñaûm vaø loái saùng taùc cuûa anh, maëc duø hieän giôø  tình traïng söùc khoûe cuûa anh - theo anh Vuõ Tieán Laäp - anh khoâng ñöôïc khoûe, nhöng yù chí cuûa anh vaãn coøn raát maïnh, vaãn saùng taùc ñöôïc nhöõng doøng thô maø toâi nghó laø raát tuyeät vôøi.

Vôùi söï caûm phuïc ñoù cho neân chuùng toâi ñaõ ngoài laïi vôùi nhau vaø vôùi söï ñoùng goùp cuûa baïn beø thaân höõu vaø chính caùc vò ngaøy hoâm nay ñaõ taïo neân buoåi haøn huyeân taâm söï vôùi anh Phöông Trieàu vaø giôùi thieäu nhöõng doøng thô cuûa anh Phöông Trieàu ñeán vôùi taát caû ñoäc giaû vaø khaùn giaû khaép nôi.

Moät laàn nöõa toâi xin ñöôïc caùm ôn anh Phöông Trieàu vaø gia ñình ñaõ ñoùng goùp trong kho taøng vaên hoïc nhöõng taùc phaåm, thi phaåm, sau naøy seõ coøn nhieàu taùc phaåm nöõa.

Hy voïng coù moät pheùp laï naøo ñoù ñeå anh Phöông Trieàu ngoài maõi vôùi chuùng ta ñeå saùng taùc nhöõng doøng thô môùi. Ñoù laø nhöõng lôøi taâm nguyeän ngaøy hoâm nay ñeán vôùi anh Phöông Trieàu cuøng gia ñình vaø cuøng vôùi taát caû thaân höõu ngaøy hoâm nay.

(10 thaùng 9 – 2006)

VÓNH TUAÁN

·

...Vieäc ñaàu tieân maø toâi muoán noùi laø toâi xin caûm ôn Ban Toå chöùc ñaõ cho toâi thöa chuyeän cuøng quyù vò vaø gia ñình anh Phöông Trieàu ñoâi caâu.

Toâi nghó raèng trong suoát thôøi gian vöøa qua, noùi veà thô Phöông Trieàu vaø noùi veà tieåu söû cuûa anh Phöông Trieàu thì quyù vò ñaõ noùi ñaày ñuû. Toâi xin maïn pheùp ñöôïc thöa vôùi anh chò Phöông Trieàu laø duø tình huoáng theá naøo Traø Nguyeãn naøy vaãn laø moät vaên höõu cuûa anh Phöông Trieàu.

Coù moät laàn toâi vaø anh Phöông Trieàu ngoài ñaøng sau nhaø, toâi coù hoûi anh trong luùc ôû tuø Coäng saûn, moå hoaønh caùch moâ nhö theá naøy, ruùt sôïi chæ bao caùt maø khaâu vaù cho anh, anh thaät laø can ñaûm. Anh traû lôøi, “Toâi khoâng phaûi laø ngöôøi can ñaûm maø ngöôøi can ñaûm laø oâng Baùc só ñaõ khaâu vaù vaø cöùu soáng toâi.”

Vaø caâu traû lôøi cuûa anh Phöông Trieàu ñaõ laøm chuùng toâi suy nghó maõi. Moät ngöôøi raát khieâm nhöôøng cuõng nhö khi naõy quyù vò ñaõ bieát raèng goïi nhaø thô Phöông Trieàu anh khoâng bao giôø nhaän.

Gioït Söõa Ñaát anh Phöông Trieàu ñaõ taëng toâi töø laâu. Ngaøy hoâm nay nhaân buoåi tao ngoä veà taùc phaåm Gioït Söõa Ñaát cuûa Phöông Trieàu ñeå chuùc cho anh Phöông Trieàu, neáu Gioït Söõa Ñaát coù nuoâi döôõng hình haøi cuûa anh trong quaù khöù, ñuû söùc chòu ñöïng nguïc tuø vôùi nhöõng vuøi daäp veà theå xaùc thì ngaøy hoâm nay ñaây cuõng chính Gioït Söõa Ñaát tinh thaàn buoåi tao ngoä Gioït Söõa Ñaát seõ mang laïi cho anh nieàm phaán khôûi, nieàm sinh khí môùi baèng caùch laø nhöõng baäc ñaøn anh trong laøng baùo chí Vieät Nam vaø söï hieän dieän cuûa nhöõng vaên thaân höõu ñaõ daønh cho anh Phöông Trieàu.

Toâi xin möôïn keát quaû ngaøy hoâm nay ñeå gôûi ñeán anh Phöông Trieàu lôøi chuùc thaønh thaät nhöùt vaø sau cuøng toâi xin caûm ôn Ban Toå chöùc ñaõ cho toâi moät thôøi ñieåm ñeïp tình ngöôøi qua buoåi tao ngoä ngaøy hoâm nay.

(10 thaùng 9 – 2006)

TRAØ NGUYEÃN

(Chuû nhieäm Taïp chí CAROLINA VIEÄT BAÙO)

·

HOØN SOÛI

          (Taëng Phöông Trieàu nhaân buoåi Hoäi Ngoä vaø Giôùi Thieäu Thi phaåm GIOÏT SÖÕA ÑAÁT ngaøy 10 thaùng 9 – 2006 taïi Houston, Texas)

Nhö hoøn soûi

Neùm xuoáng maët hoà

Gôïn soùng

Chuùt aâm ba coøn voïng maõi trong hoàn

Ñeán moät ngaøy

Khi tuoåi ñaõ hoaøng hoân

Chôït môùi hieåu

Coù nhieàu ñieàu raát quyù

Maøu ñoû thaém

Cuûa caønh hoa phöôïng vó

Lung linh

Dòu daøng

Soi boùng xuoáng doøng soâng

Chuùt naéng vaøng

Laáp laùnh treân ngoïn thoâng

Ñoám löûa chaùy

Laét lay treân ngoïn neán

Anh ñaõ ñeán

Roài ñi khoâng töø giaõ

Trôøi muøa ñoâng

Buoát giaù maûnh traêng taøn

Coù noãi buoàn

Chôït tôùi

Nheï nhö söông

Nhö hoøn soûi

Neùm xuoáng maët hoà

Laëng soùng

NGUYEÂN NHUNG

·

THEO DAÁU PHƯƠNG TRIEÀU

(A LA MANERA DE PHUONG TRIEU)

 tặng Phương Triều

Cho nhau giọt sữa đất khoâ,

Tìm nhau cöûa moäng khuya lơ dễ dầu.

Voâ tình luùc lắc cuống nhau,

Ai deø khoai mật, canh bầu thuûy chung!

Gặp người vuốt mặt như khoâng,

Ngoõ xưa, cöûa caùi, lọt troøng, cũng cay!

Cận kề, cười gượng, khều tay.

Goùc chiều ngắt veùo, giấc ngaøy nghæ chơi!

Soâng giaø raûi phấn tinh khoâi,

Nhoû em reù hẹn: "Gấp đoâi! - Chừng naøo?"

Vết bầm, "ngoùn cụt", tại đaâu?

Baø tieân giaû lỡ bộ quaøo chỗ... queân!

Mắt meøo, vua doùc gheù đeâm,

Chiều hương lộ gốc coû thơm... raâu bầm!

Leøo teøo lắc... rưới... hoång chừng,

Veùo tay, bấu toùc quaù chừng... hoâm sau!

Chưa chừa đối đế chuùt naøo,

Voøng troøn thiếu, đuû, coøn nhau cận kề.

Nieân học mới, gặp? Dễ gì?

Daëm daøi chaân soùng phaân bì chuøm reâu.

Nhịp khuya đơm đặt trớ treâu.

Tiếng loøng kịch trắng, ñaùy chiều buồn qua!

GIOÏT SÖÕA ÑAÁT XOÙM MOÄ

(Theo Daáu Phöông Trieàu 2)

Taëng PT

(vieát hoaøn toaøn baèng töïa ñeà nhöõng baøi thô

trong thi taäp Xoùm Moä, Gioït Söõa Ñaát vaø Traêm Baøi Thô Xuaân cuûa thi só Phöông Trieàu)

Xoùm moä ñeâm, “Ma”theøm möa boùng queá,

Goïi ngöôøi xöa no buïng ñaát buïi hoàng.

OÂng laõo cuït gioø ngaäm phieàn naán naù.

Naøng thô nhaên raêng haùt daïo roøng roøng.

          Ngöôøi tuø ghi danh gaëm moä bia hoûi:

          “Hoâm nay ñöôïc böõa, muïn ngöùa xanh da?”

          Baõi khuya coû ñen laên troøn caùt buïi,

          Daáu hoàn naém níu, tan taùc söông sa.

Goùc phoá khoâng teân ñaát caèn oå moäng.

Hoa möôøi giôø soáng ngaäm nöôùc nhö say.

Chong maét moät mình lom lom khoaûng troáng,

Ngöôøi veà truù aån, buoåi chieàu, goác caây.

          Coâ giaùo xoùm moä, hieân nhaø thöa vaéng,

          Goïi taéc keø boâng chöõ coâ, chöõ thaày.

          Ñaùy dóa baùnh beøo muøi reâu thuoác daùn,

          Muùa ñuõa chaïm noïc, toân sö chòu ñau!

OÂng giaø hieäp só hoài xuaân theøm naéng,

Gaäy pheùp laêm laêm ñi goïi maët trôøi.

Veùn maây ñoái aåm, ngoït, no traùi moäng.

Chieàu nghóa trang coøn manh muùn maët ngöôøi.

          Goùc quaùn oâng tieân ngoù sen cöû ñoäng,

          Giaø coác vui gì, maét eách voâ duyeân.

          Theøm tröùng xöông roàng, tuøy nghi con soùng,

          Veõ veät maây ñuøn, ngaäm naéng ra Gieâng!

Röôïu môøi ñaõ caïn, maët ngöôøi tan taùc.

Coøn chieàu haï noàng, veät nöùt long lanh.

Em beù xoùm moä he vaøng sôïi toùc,

Nöôùc maét ñen nhoøa, noãi nhôù soâng queân.

          Nhaø choøi traàn truïi, moä bia heo huùt,

          Xoùm nghóa trang, gioït söõa ñaát maën noàng.

          Baïc traéng cuoáng saàu, ngôõ ngaøng ñieäp khuùc,

          Nhaïc ñaát phoâi pha, xoùm moä taàn ngaàn!

MUØI QUYÙ BOÀNG

·

Anh Phöông Trieàu meán,

Anh laø baïn cuûa toâi. - Tröôùc ñaây, anh coøn nghe, coøn noùi chuyeän vôùi toâi. Baüng ñi moät thôøi gian, nay laïi gaëp anh taïi Houston naày thì anh khoâng coøn nghe, coøn noùi ñöôïc nöõa. Moät söï voâ thöôøng ñeán vôùi chuùng ta - noùi rieâng - ñeán vôùi theá gian - noùi chung. Coù nhieàu thi höõu meán anh, phuïc anh, trong ñoù coù toâi

Nhö moät söï gaëp gôõ raát hi höõu vaø ñaày thuù vò vôùi thi höõu vôùi nhau, toâi xin gôûi ñeán anh – nhö moät ly röôïu aám, moät taùch traø thôm, hoaëc moät boù hoa töôi thaém qua baøi thô Ñöôøng luaät, ngaén ngoïn nhö sau:

PHÖÔNG TRIEÀU VAØ GIOÏT SÖÕA ÑAÁT

Nhaø baùo - nhaø thô - thaät ñaùng yeâu

Huyønh Leâ - Sa Ñeùc - ñuùng Phöông Trieàu

Theá thôøi thay ñoåi cuøng khuynh höôùng

YÙ chí - kieân cöôøng - vaãn muïc tieâu

Theå cheá - aám no - caàn phaùt trieån

Töï do daân chuû phaûi theo chieàu

Xöù ngöôøi - tî naïn- duø laây laát

Ngoïn buùt anh coøn vöõng theá chieâu

VOÂ TÌNH

(Vieát taëng Phöông Trieàu, ngöôøi baïn thô ñaùng kính

nhaân ngaøy ra maét “GIOÏT SÖÕA ÑAÁT” taïi Houston, Texas ngaøy 10 thaùng 9 naêm 2006.)