Phỏng Vấn GS
Nguyễn Xuân Vinh
Về Giải Cơ
Học Phi Hành Không Gian
Dirk
Brouwer

Tiến sĩ Nguyễn
Xuân Vinh, nguyên Tư Lệnh Không Quân VNCH và là giáo sư mãn nhiệm Khoa Hàng
Không và Không Gian tại Đại Học Michigan, Hoa Kỳ, vừa được Hội Khoa Học Vũ Trụ
Hoa Kỳ (American Astronautical Society) loan tin ngày 4/10/2006 là người sẽ được
nhận giải Cơ Học Phi Hành Không Gian cho năm 2006. Từ Úc châu, phóng viên Phiến Đan đã liên
lạc với giáo sư Nguyễn Xuân Vinh, hiện cư ngụ ở California và thực hiện một cuộc phỏng vấn trong đó giáo sư Vinh đã
cho biết thêm nhiều chi tiết về giải Dirk Brouwer được coi như là giải quan trọng nhất cho ngành Cơ Học Phi Hành
Không Gian.
Phiến Đan: Tin giáo sư đuợc giải Dirk
Brouwer của American Astronautical Society đã
được nhiều báo loan tải và giáo sư cũng trả lời nhiều cuộc phỏng vấn của các đài
phát thanh trong đó có những đài quốc tế như SBS ở Melbourne, Úc châu, đài Á Châu Tự Do, ở Hoa Kỳ và mới đây là
đài BBC ở Anh Quốc, nhưng Phiến Đan chưa thấy Tập Thể Chiến Sĩ VNCH chính thức
loan tin vui này. Có phải chăng, trên cương vị là Chủ tịch Hội Đồng Đại Diện,
giáo sư nghĩ đây là một thành công cá nhân không liên hệ gì đến hoạt động của
giáo sư cho Tập Thể.
GS Vinh : Tôi nhớ có lần đã phát biểu là một ngày
mặc áo lính, suốt đời là một chiến binh. Cũng như tôi đã mắc vào nghiệp giáo và
nghiệp văn, suốt đời tôi mang nặng những nghiệp này vào thân. Cho từng giai đoạn
trong cuộc đời, tôi đã có những ưu tiên khác nhau, nhưng đã không thể nào tách
rời ra khỏi con người của tôi bất kỳ một phạm vi hoạt động chính danh nào của
mình. Những khoa học gia đã bỏ phiếu bầu để chọn người được trao giải Dirk
Brouwer năm nay, họ biết tôi là người gốc Việt và đã có nhiều năm trong quân
ngũ. Vì vậy đầu năm tới tôi sẽ dự một hội nghị chuyên đề về Cơ Học Phi Hành
Không Gian và sẽ nhận giải này như một giáo sư đại học, một khoa học gia nhưng
cũng là một cựu chiến sĩ của Quân Lực VNCH. Vì Hướng Dương đã có lần tiếp xúc với tôi về một cuộc
phỏng vấn về sự nghiệp của tôi nên vào dịp này tôi dành cho HD đưa ra ngoài một
cách chính thức tin tôi đuợc giải Dirk Brouwer của Hội Khoa Học Vũ Trụ Hoa
Kỳ.
Phiến Đan: Xin cám ơn GS, và để mở đầu xin GS cho
biết ý nghĩa của giải thưởng Dirk Brouwer, và thể thức chọn lựa ra sao.
?
GS Vinh: Về ý nghĩa của giải thưởng thì tôi xin
trích nguyên văn câu sau đây lấy trên Trang Nhà của American Astronautical
Society.
“The Dirk Brouwer Award was
established to honor significant technical contributions to space flight
mechanics and astrodynamics and to recognize Dirk Brouwer's outstanding role in
celestial mechanics and his widespread influence on workers in space flight and
astrodynamics”.
Giải
này được tặng hàng năm, cho một khoa học gia đã có những đóng góp đáng kể cho
môn cơ học phi hành không gian và cơ học
vũ trụ. Hội cũng dùng giải này để ghi nhớ công trình đóng góp vào
môn Cơ Học Thiên Thể của cố giáo sư Dirk Brouwer và ảnh hưởng xâu rộng của ông
cho những chuyên gia hoạt động trong ngành phi hành trong không gian và cơ học
vũ trụ. Tiến sĩ Dirk Brouwer sinh năm 1902 tại Hoà Lan là quê hương của ông
nhưng năm 1927, sau khi có học vị
Tiến sĩ ông đã tới Hoa Kỳ để
tu nghiệp và sau khi được đại học Yale tuyển mộ như là môt giảng sư ông đã ở lại đó và trở thành giáo
sư Chủ nhiệm Phân Khoa Thiên Văn
Học và những năm cuối đời ông cũng là Giám đốc Đài Thiên Văn của Đại Học Yale. Giáo sư Brouwer qua đời năm 1966 khi còn tại
chức, và những năm trước đó, từ khi vệ tinh nhân tạo được phóng lên không gian,
ông đã làm sống động lại môn cơ học thiên thể từ xưa chỉ dùng để tính sự chuyển
vận của các hành tinh và sao chổi, nay được dùng không những để tính qũy đạo của
những vệ tinh nhân tạo và các phi thuyền không gian, trong và ngoài bầu khí quyển, nhưng còn
được dùng với một môn học mới là lý thuyết điều khiển tối ưu (optimal control
theory) để tính những đường bay lên các hành tinh cho những vệ tinh thám sát
theo những chiều hướng thuận lợi nhất. Giáo sư Brouwer đã được lưu danh lại cho hậu thế khi người ta dùng tên
ông để đặt cho một tiểu hành tinh, và đặt tên cho một miệng hố trên mặt trăng
(cùng với một nhà toán học có trùng tên), nhưng điều làm cho tên ông được luôn
luôn nhắc nhở là khi Hội Khoa Học Vũ Trụ Hoa Kỳ (American Astronautical Society)
đặt ra Dirk Brouwer Award cho môn Cơ Học Phi Hành Không Gian (Space Flight
Mechanics) . Vì giáo sư Brouwer là một nhà thiên văn học nên Hội Thiên Văn Học
Hoa Kỳ (American Astronomical Society) cũng đã dùng tên ông để đặt cho một giải
của Hội. Giải này lại có tính cách tổng quát và người được chọn để nhận giải có
thể là người xuất sắc trong bất kỳ mọi hoạt động nào, tất nhiên là dưới nhãn
quan của những nhà thiên văn học.
Trở
lại giải Brouwer mà tôi được cho năm 2006, thì như đã quy định ở trên, người
được chọn phải có những đóng góp đáng kể cho môn Cơ Học Phi Hành Không Gian
nên Hội đã giao sự tuyển chọn
cho Space Flight Mechanics
Committee. Ủy ban này thường thì có vào khoảng 20 người và nhiệm vụ chính hàng
năm của họ là tổ chức những Hội nghị về cơ học vũ trụ. Ủy ban cũng nhận những đề
nghị về giải Brouwer và hồ sơ thường thì có một bản tiểu sử ngắn gọn không được
quá 2 trang, một bức thư đề nghị của một khoa học gia có uy tín kèm theo 3 thư hỗ trợ. Những hồ sơ nhận
được trước hạn kỳ sẽ được in ra và gửi cho các thành viên để bỏ phiếu kín. Sự
kiểm phiếu cũng được làm cẩn thận và có một hội đồng chứng nhận. Nếu không có ai
được đa số để được trao giải thì hai người được nhiều phiếu nhất sẽ được chọn
lựa lại một lần thứ hai. Người được giải đầu tiên là giáo sư Theodore Edelbaulm
của đại học MIT vào năm 1972. Cho đến nay đã có 33 lần phát giải, và tôi là
người thứ 34. Có 2 năm không ai được chọn lựa. Và có một năm ủy ban quyết định
chọn cả hai người được đồng phiếu, và một năm giải được truy tặng một khoa học
gia đã quá cố.
Phiến Đan: Theo sự giải thích của GS thì như vậy
giải này quả thực đặc biệt vì mỗi năm chỉ chọn ra một người và thành tích đóng
góp về môn Cơ Học Phi Hành Không Gian phải thật xuất sắc để được đa số phiếu của
các thành viên trong ủy ban tuyển lựa mà những người này đều là những chuyên gia
có nhiều kinh nghiệm trong ngành. Thưa giáo sư, những vị này có phải là những
người đã được giải Dirk Brouwer trước kia hay không? Và tại sao đến bây giờ khi đã về hưu GS mới được mời nhận giải
này?
GS Vinh: Tôi không là thành viên của Hội AAS, chỉ
riêng biệt về Khoa Học Không Gian mà thôi, nên tôi không biết là trong ủy
ban chọn lựa có những ai đã được
giaỉ Dirk Brouwer. Ở Hoa Kỳ còn một hội thứ hai nữa, bao quát hơn vì các hội
viên là những kỹ sư và khoa học gia làm việc trong cả hai ngành Hàng Không và
Không Gian là American Institute of Aeronautics and
Astronautics (AIAA), mà tôi là hội viên trong nhiều năm qua, thì ở trong Space Flight Mechanics
Committee cũa hội này, những thành viên, tuy là những người có khả năng, nhưng
lại thuộc vào thành phần tương đối còn trẻ rất hăng say trong những công việc
như tổ chức những buổi hội thảo về những vấn đề kỹ thuật có tính cách thời sự,
và những Hội nghị thường niên về phạm vi Cơ Học Phi Hành. Cách đây nhiều năm,
tôi được giải Mechanics and Control of Flight của
AIAA, thì năm ấy tôi có nhận xét là
những người trong Ủy Ban Cơ Học Phi Hành, là những người cũng là thành viên
trong ủy ban chọn lựa, thì chưa ai có được giải này. Nói một cách khác, khả năng
về tổ chức và sự thông thái chuyên ngành là hai vấn đề khác nhau, và nếu trong
những hội khoa học và kỹ thuật này mà đưa những vị niên trưởng, thành tích và
huy chương đầy người mà ra làm những công việc tổ chức hay vận động tinh thần
dấn thân làm việc chung công ích của các thành viên thì chưa chắc họ đã thành công.
Còn câu hỏi của Phiến Đan là sao
đến bây giờ tôi mới được trao tặng giải này thì mình phải nhận chân rằng những
người được chọn lựa trước đây đều là những người rất xứng đáng, nếu không phải
là đại giáo sư tại những trường đại
học có uy tín thì cũng là những người có thành tích khảo cứu lẫy lừng, hay đã
từng quản lý những chương trình thám hiểm vũ trụ rất thành công, đưa thêm nhiều
hiểu biết cho nhân loại. Hàng năm số những ứng viên được đề bạt cho giải Dirk
Brouwer thì đông và toàn là những người sáng giá, mà chỉ có một người được chọn
lựa, thì phải đợi lâu mới đến lượt mình. Dù sao tôi cũng thấy vui là đã có người
Việt
Phiến Đan: Cổ nhân ta đã có câu: “Vạn sự khởi đầu nan” nghĩa là muôn việc
đều chỉ khó khăn lúc đầu. Giáo sư vừa nói đến giải Cơ Học và Điều Khiển Phi
Hành, Phiến Đan nghe nói là GS nhận được năm 1994, tức là cách đây 12 năm. Giáo
sư có thể nói thêm về giải này và so sánh hai giải khác nhau ra sao
không?
GS Vinh: Tuy hai giải này đều được đặt ra để vinh danh những người có đóng góp quan trọng cho ngành cơ học phi hành, nhưng tiêu chuẩn để chọn lựa và số ứng viên cho mỗi giải đều có khác nhau. Riêng cho giải của AIAA, thì Hội này có thể coi như là hội chính của những chuyên gia hoạt động trong ngành Hàng Không và Không Gian không những ở Hoa Kỳ mà còn có một số hội viên chọn lựa ở nhiều nước khác nữa, thì điều kiện tiên quyết là Mechanics and Control of Flight Award được lập nên để trao tặng cho những ai có công trình xuất chúng vừa tạo được về phương diện Cơ Khí Hướng Dẫn hay Kiểm Soát phi hành trong không gian hoặc trong bầu khí quyển (Presented for an outstanding RECENT Technical or Scientific contribution by an individual in the mechanics, guidance, or control of flight in space OR the atmosphere). Khoa học gia được đề nghị và muốn có hy vọng đươc chọn lựa cho năm ấy phải có những đóng góp quan trọng đương thời, nghĩa là trong vòng vài năm trở lại, và lý thuyết đề ra có thể được áp dụng cho vật thể di chuyển ở ngoài không gian, hay là trong bầu khí quyển . Vì vậy một chuyên gia nghiên cứu về môn khí động lực học cho những phi cơ quán thanh, công trình của ông có thể được mang ra so sánh với phương pháp tối ưu để thay đổi qũy đạo không gian của một nhà toán học. Như thế, hàng năm số ứng viên có thể là nhiều. Ngược lại người được đề nghị có thể là một người trẻ, một ngôi sao sáng đang lên vừa có một công trình nghiên cứu xuất chúng đương thời và không cần phải đưa ra so sánh với công trình nghiên cứu tích lũy từ nhiều năm qua bởi một vị trưởng thượng đã thành danh từ lâu. Vì thế nên hàng năm khó lòng có thể tiên đoán ai sẽ là người được nhận giải năm ấy. Năm tôi được giải Cơ Học và Điều Khiển Phi Hành của AIAA vào đầu tháng 8 năm 1994 ở Scottsdale, AR, trong một buổi tiệc có vào khoảng gần một ngàn người tham dự, tôi được ông Chủ Tịch AIAA trao tặng một bằng tuyên dương và một huy chương vàng choàng vào cổ. Một mặt huy chương có chạm hình chiếc phi cơ của hai anh em ông Wright và vết chân để trên mặt trăng của phi hành gia Neil Armstrong, tất cả tượng trưng cho sự tiến bộ về Hàng Không và Không Gian trong Thế Kỷ 20 của Hoa Kỳ. Mặt bên kia của tấm huy chương có khắc tên tôi với dòng chữ tuyên dương là “For outstanding contributions to the mathematical theory of optimal control, applied to the flight mechanics of aerospace vehicles in the atmosphere AND in space”. Hàng chữ này đã ghi nhận rằng sự đóng góp vào lý thuyết toán học điều khiển tối ưu cũa tôi có thể áp dụng cho phi thuyền trong khi bay ở ngoài không gian hay khi đã vào trong bầu khí quyển.
Phiến Đan: Theo như lời giải thích của GS thì hai giải cơ
học phi hành này đều có giá trị tương đương. Như vậy, theo sự hiểu biết của GS
thì có ai được cả hai giải thưởng
này chưa?
Trong đời sống thường có những duyên may để tạo nên
thành công. Như giáo sư, sự việc ông là một người Việt Nam, tới một nước thật
tân tiến như Hoa Kỳ, trong một môi truờng đầy cạnh tranh, cả hai cường quốc Nga và Mỹ đua nhau để chiếm
ưu thế kiểm soát không gian, những
nhân tài của hai nước đều không kém tích cực hoạt động, vậy mà giáo sư đã lần
lượt được cả hai giải thưởng lớn về khoa học không gian, thật là một kỳ tích
hiếm hoi. Vậy theo ông duyên may nào đã tạo nên thành tựu
cho khoa học gia Nguyễn Xuân Vinh.
GS Vinh: Tôi xin nói luôn là có một số khoa học
gia, có thể không quá 10 người đã được cả hai giải Cơ Học Phi Hành của hai Hội.
Những người này thường thì sau khi có học vị tiến sỉ đã đi vào nghiên cứu trong
kỹ nghệ hay làm cho chính phủ ở cơ quan NASA hay Không quân USAF và trong giai đoạn này đã được giải của
AIAA. Về sau, khi đã có một thành tích được chú ý họ thường được những truờng
đại học lớn mời làm giáo sư và
những công nghiệp để lại hậu thế thuờng được thực hiện trong khoảng đời này và
nếu những điều phát minh quả thực là xuất sắc và có giá trị lâu dài thì sớm hay
muộn qúy vị cũng sẽ đươc giải Dirk
Brouwer.
Cái duyên may của tôi là được học hỏi, làm việc và phát triển trong một chế độ dân chủ mà bất kỳ ai, có một chút khả năng hay có một ý kiến hay lạ, cũng có cơ hội đưa ra thực nghiệm và triển khai. Một số ấn trình tôi viết đã được sự trợ giúp của USAF hay NASA và do những cơ quan này in ra và phổ biến rộng rãi. Cũng vì vậy mà những gì tôi tìm ra đã được nhiều khoa học gia có tầm vóc trên thế giới chú ý đến và đưa vào những sách chuyên đề hay tài liệu khảo cứu của họ. Tôi nghĩ thật không có gì làm mình vui thích hơn khi thấy một bài viết từ Brazil nhắc nhở đến kết quả của mình, hay những công thức đã tìm thấy được in lại trong những sách giáo khoa viết bằng Nga ngữ.
Phiến Đan: Theo thư của tiến sĩ Craig thì GS sẽ
được trao giải vào cuối tháng Giêng năm
2007 tại một Hội Nghị ở
GS Vinh: Những chuyên gia về môn Cơ Học Phi Hành
Không Gian của hai hội AAS và AIAA sẽ họp chung nhau trong tuần lễ từ 28/1 cho
đến
Phiến Đan: Câu hỏi này của PD khá tế nhị, nhưng chắc nhiều người
muốn biết và mong giáo sư chia sẻ. Giải thưởng thường thì có hiện vật hay hiện
kim. Vậy giải thưởng này có được định giá trên hiện vật hay hiện kim ra sao
ạ?
GS Vinh: Chắc Phiến Đan nghĩ đến giải Nobel trị
giá thời nay mỗi giải trên 1 triệu Mỹ kim. Ông Alfred Nobel vì đã bỏ ra một số
tiền lớn nên giờ mới có tên lưu lại hậu thế. Nhưng ông Dirk Brouwer được các bạn
đồng nghiệp vinh danh vì công nghiệp đóng góp vào ngành khoa học không gian.
Chúng tôi là những người nhận được giải mang tên ông, tuy chỉ là một mảnh bằng
có lời khen tặng ghi nhận công nghiệp của mình nhưng thật rất vui mừng và hãnh
diện. Sự thực như những người phục vụ cho ngành điện ảnh khi nhận được giải
Oscar, hay những nhà văn nhà báo khi được giải Pulitzer, nguồn hiện kim thế nào
cũng tới sau khi nhận giải vì trường đại học hay những cơ quan nghiên cứu mình
phục vụ, thế nào họ cũng điều chỉnh lại lương bổng cho tương xứng.
Phiến Đan: Giáo sư đã từng giảng dậy cho nhiều thế
hệ chuyên gia về hàng không và không gian ở Hoa Kỳ và nhiều nước khác. Vậy có
sinh viên người Việt nào được trực tiếp học với GS hay không, và nếu có thì
trong tương lai họ có thể trở thành một khoa học gia hàng đầu như GS hay không?
GS Vinh: Tuy ở đại học
Phiến Đan: Giáo sư đã có ý định sẽ thuyết trình về
đề tài gì trong buổi nhận giải ở Liên Hội Nghị AAS/AIAA về Cơ Học Phi Hành Không
Gian trong đầu năm tới hay chưa. Giáo sư có thể cho người đồng hương ở các nơi
biết về bài nói chuyện của giáo sư được không?
GS Vinh: Bài nói chuyện của tôi dài chừng nửa giờ và đề tài sẽ được in trong chương trình của Hội Nghị là: “Unified Theory for Optimal Thrust and Aerodynamic Control In Hypersonic Flight”. Trong bài này tôi sẽ nói về lý thuyết tổng quát để thực hiện một sự điều khiển tối ưu những phi thuyền không gian bay trên thượng từng không khí, giáp với miền chân không.
Phiến Đan : Trước kia thì Phiến Đan cũng như bao
nhiêu người Việt
GS Vinh: Cám ơn Phiến Đan. Có thể nói là nhờ
những câu hỏi khéo léo gợi ý của Phiến Đan mà tôi đã có dịp trình bầy những gì
mà chỉ những chuyên gia ở trong cuộc mới hiểu nổi. Những giáo sư ở đại học thường thì xuất
thân là những người đã có kinh nghiệm làm việc trong kỹ nghệ hay trong những cơ
quan của chính phủ như NASA hay USAF. Những sinh viên tiến sĩ do tôi đào tạo mà
sau này trở thành giáo sư đại học có uy tín họ đều đi theo đường này. Nhưng có một số họ tiếp tục làm việc cho chính
phủ khi được giao những công trình quan trọng. Nói một cách giản dị thì công
việc khảo cứu ở đại học có tính cách lý thuyết căn bản lâu dài, còn làm cho kỹ
nghệ thì chú trọng về áp dụng cho một chương trình ngắn hạn. Như tôi thì lúc ra
trường tôi được mời dậy học ngay và những kinh nghiệm kỹ nghệ tôi có được là nhờ
những đề án khảo cứu tôi thực hiện cho USAF và NASA qua những ngân khoản trợ
cấp. Tôi cũng dành một kỳ hè tới làm việc với USAF ở Wright Patterson AFB ở Dayton, Ohio và
một kỳ hè tới làm cho NASA ở Jet
Propulsion Laboratories ở Pasadena, CA. Những kết quả tôi làm trong những
kỳ thăm viếng này đều được USAF hay NASA in ra thành những technical reports và
bán ra cho đại chúng.
Phiến Đan: Khi xưa các cụ thường nói: “Không Thày đố mày làm nên”. Vậy với
giáo sư, nếu được nghĩ đến ân sư của mình, thì người ấy là ai? Giáo sư đả tiếp
thu được điều gì từ ân sư của ông để làm cẩm nang cho con đường tầm học của
mình.
GS Vinh: Vì tình trạng chiến tranh ở Việt
Phiến Đan: Giáo sư là người đã thành công
về mọi mặt, mang lại niềm tự hào cho Cộng Đồng Người Việt Quốc Gia Hải Ngoại.
Vậy ông có muốn để lại lời khuyên nào cho thế hệ trẻ Viêt
GS Vinh: Tôi có viết một bài tùy bút đề
là “Tiếng Sáo Thanh Bình” trong đó có mấy dòng hướng về
các ban trẻ. Tôi xin nhắc lại dưới đây.
“Tập tùy bút tâm tư này tôi viết tặng các bạn trẻ, lòng những mong rằng
thế hệ của tôi chỉ là lớp người đi trước đặt những viên đá sơ sài lót đường, sau
này các bạn sẽ đạt được những thành công rực rỡ xây thành một đại lộ thênh thang
cho toàn thể những người quốc gia cùng tiến bước, cho non sông được nở mặt với
đời. Tôi chỉ mong mỏi ở các bạn được giải thưởng Nobel về khoa học, hay một giải
văn chương quốc tế, hay giải Oscar về điện ảnh, khi nhận giải, bạn nên nói cho
thế giới biết rằng mình là con cháu dòng dõi Lạc Hồng, cho mọi người Việt Nam
đều cùng đuợc chia sẻ niềm hãnh diện. Khi nhận tấm bảng danh dự hay nắm trong
tay bức tuợng vàng, giờ phút đó là giờ phút vẻ vang đáng ghi nhớ trong đời bạn.
Lời nói của bạn sẽ đi vào lịch sử. Mới đây, trong một buổi họp báo kỷ niệm hai
mươi năm loài người đặt chân lên mặt trăng có người hỏi phi hành gia Neil
Armstrong tại sao câu nói đầu tiên của ông trên Cung Quảng lại là:"Một bước chân nhỏ bé cho người, là một bước
nhẩy vọt của nhân loại". Chuyến bay lên trăng của ông, là một sứ giả của địa
cầu nên ông đã nói như vậy. Các bạn trẻ Việt
Xin
thay mặt đọc giả, chân thành cám ơn
Giáo Sư NXV, kính chúc ông nhiều
Sức Khoẻ và tiếp tục Thành Công.
Phiến Đan
: