Nhaân muøa Vu Lan, boån Phaän Laøm  Con
Phaûi  Bieát  Kính  Hieáu  Meï  laãn  Cha

Gs. Nguyeãn-Phuù-Thöù



 
 

Nhö ñaõ bieát, neáu khoâng coù cha meï sanh thaønh döôõng duïc, thì khoâng coù chuùng ta ôû treân quaû ñaát naày. Quaû thaät vaäy : 

Coâng Cha nhö nuùi Thaùi Sôn,
Nghóa Meï nhö nöôùc trong nguoàn  chaûy ra,
Moät loøng thôø Meï kính Cha,
Cho troøn chöõ Hieáu môùi laø ñaïo con...

Xuyeân qua nhöõng caâu cao dao ôõ treân, tuy ñôn sô ngaén goïn, nhöng noù voâ cuøng traân quyù, bôûi boån phaän laøm con phaûi bieát hieáu kính vôùí cha meï ñaõ ñöôïc thaám nhuaàn töø xa xöa cuûa toå tieân oâng baø ñeå laïi cho ngaøy hoâm nay. Hôn nöõa, neáu xeùt veà Döông AÂm töùc Trôøi Ñaát, thì ngöôøi Cha töùc Döông vaø ngöôøi Meï töùc AÂm, chaúng khaùc naøo ban ngaøy vaø ban ñeâm hay noùi khaùc ñi, neáu khoâng coù Thieân Ñòa töùc Trôøi Ñaát, thì khoâng theå taïo neân chuùng sanh töùc con ngöôøi ñöôïc, cho neân neáu khoâng coù "Cha sanh, Meï döôõng" thì khoâng theå coù chuùng ta. Bôûi vì : 

Coù Cha, coù Meï thì hôn,
Khoâng Cha, khoâng Meï nhö ñôøn ñöùt daây. (*)
(*) ÔÛ ñaây nguï yù noùi laø khi chuùng ta sanh ra roài, maø maát cha laãn meï thì khoán khoå voâ cuøng. Ngöôøi cha tuy khoâng mang naëng ñeû ñau nhö ngöôøi meï, keå töø caán thai cho ñeán nôû nhuïy khai hoa (sanh nôû), meï phaûi mang naëng caùi baøo thai suoát treân chín thaùng naëng nhoïc, roài bò haønh thai, aên uoáng voâ cuøng khoù khaên, laøm cho söùc khoeû cuûa meï caøng ngaøy tieàu tuïy, ñeå roài ñuùng ngaøy sanh nôû phaûi ñeû ñau. Neáu vieäc sanh ñeû suoâng seû, bình thöôøng laø toát ñeïp, thì xem nhö "Meï troøn Con vuoâng" (thaønh ngöõ). Neáu nhö sanh ñeû khoù khaên, ñoâi khi cuõng nguy hieåm ñeán taùnh maïng cuûa meï, thì khoâng khaùc gì ngöôøi meï ñi bieån moät mình, bôûi ñuùng vôùi caâu : 
Ñaøn oâng ñi bieån coù ñoâi
Ñaøn baø ñi bieån moà coâi moät mình (tuïc ngöõ).
Sau khi sanh nôû xong, ngöôøi meï cuõng phaûi caän keà ñeå lo cho con lieân tuïc trong ba naêm nhuõ boä, roài cuøng cha lo töø taám taû, töø manh quaàn taám aùo, töø giaác nguû cho ñeán khi ñau oám. Traùi laïi, neáu khoâng coù cha taïo thaønh cuõng nhö lao taâm, lao löïc, nhoïc trí lo laéng cho con töø tinh thaàn ñeán vaät chaát ñeå coù söï soáng vaø coøn tieáp tay vôùi meï daïy doã con töø taám beù cho ñeán khi khoân lôùn, thì khoâng coù con ngaøy hoâm nay. Coâng ôn cuûa cha meï ñoái vôùi caùc con thaät to lôùn nhö trôøi cao, bieån roäng, naøo laø môùm côm cho aên töøng böûa, naøo laø saên soùc cho con töøng giaác nguû canh khuya, nhaát laø söï lo laéng luùc moïc raêng, aám ñaàu phaûi chaïy lo töøng lieàu thuoác hay gioït söõa...Ñeå roài, khi con khoân lôùn, vieäc lo toan ñoù laïi caøng choàng chaát nhieàu hôn nöõa vaø mong sao con sau naøy seõ neân danh neân phaän, höõu duïng vôùi hoï haøng, laøng nöôùc. Ngoaøi ra, trong thôøi kyø meï mang thai daï chöûa, cha luùc naøo cuõng caän keà meï, ñeå saên soùc, giuùp ñôõ meï töø mieáng aên, bôûi vì meï heát theøm moùn naøy ñeán moùn noï, nhaát laø nhöõng traùi caây coù vò chua hoaëc vò ngoït hay moät noài cheø thaät ngon ngoït cuõng neân, thay vì aên côm bình thöôøng nhö moïi ngaøy. Khi con loït loøng meï, cha cuõng phaûi ñôõ ñaàn meï ñeå pha töøng bình söõa, giaët giuõ khi meï coøn non yeáu sau khi sanh nôû. Khi con ñöôïc ñaày thaùng, cha cuõng ñöùng ra lo lieäu leã vaät nhang ñeøn ñeå cuùng ñaày thaùng cho con, cha khaán vaùi caàu xin muï baø vaø caùc vò thaàn linh phuø hoä cho con mau aên choùng lôùn, coø leõ ñoù laø laàn ñaàu tieân troïng ñaïi trong ñôøi khi cha meï coù ñöùa con ñaàu loøng. Khi con ñöôïc hai ba thaùng, naèm ngöõa höô tay höô chaân, môû maét nhìn ngô ngaùc, xoay ñaàu sang phaûi, sang traùi, roài nôû nuï cöôøi  voâ tö hoàn nhieân, nhöng laøm cho caû nhaø vui möøng, quaû thaät nuï cöôøi cuûa con laøm cho nhöõng nuï cöôøi raïng rôõ cuûa caùc khuoân maët ngöôøi thaân thöông trong gia ñình vaø xoùa môø nhöõng neáp nhaên treân traùn cuûa oâng baø, bôûi vì con ñaõ bieát nôû nuï cöôøi ñaàu ñôøi, ñeå roài thôøi gian cöù troâi qua, con laàn löôït bieát laät, bieát boø, bieát ngoài, bieát vòn tay cha meï ñöùng leân ñöôïc, roài böôùc nhöõng böôùc ruït reø. Tieáng reo vui, tieáng khuyeán khích ngöôøi thaân trong gia ñình vang leân roän raøng ñaàm aám, trong ñoù coù laãn tieáng cuûa cha meï. Hôn nöõa, ngöôøi cha cuõng thöôøng ñöôïc phaân coâng ñuùt cho con nhöõng mieáng aên ñaàu tieân... OÂi! laøm sao keå cho heát nhöõng coâng lao cuûa cha daønh cho con. Moãi gia ñình, moãi caëp vôï choàng treû môùi vöøa ñöôïc laøm cha meï, sanh ñöôïc ñöùa con ñaàu loøng, thì luùc naøo cha meï cuõng daønh heát tình thöông cho con, nhöùt laø cha saün saøng laøm troø heà ñeå cho con vui hoaëc laøm thaân traâu ngöïa ñeå cho con côõi, mieãn sao con vui laø ñöôïc... Ñoù chính laø tình thöông cuûa ngöôøi cha daønh cho con thaät voâ bôø beán vaäy. Khi con ñeán tuoåi ñi hoïc vôõ loøng, cha meï lo laéng ñöa ñoùn cho con ñeán tröôøng, thaät ñuùng vôùi caâu : "Cha ñöa, Meï ñoùn" (thaønh ngöõ). vaø haèng ñeâm cha laïi daïy doã töøng chöõ ñeå con hoïc ñeå neân ngöôøi sau naøy. Do vaäy, coâng cha ñoái vôùi con cuõng voâ cuøng to lôùn nhö meï vaäy, naøo laø lo aên maëc, cho con aên hoïc, daïy doã cho con... bôûi vì, chæ coù cha con môùi sôï ñoøn, maø chòu nghe lôøi daïy baûo hôn meï, bôûi tuïc ngöõ :  
Meï ñaùnh moät traêm (*) 
Khoâng baèng cha haêm moät tieáng
(*) moät traêm laø ñeå chæ 100 roi.
Coâng Cha nhö theá ñoù, coøn coâng Meï nhö theá naøo?
Nhö chuùng ta ñeàu bieát, sau khi con ñaõ chaøo ñôøi, meï luùc naøo cöõng ôû caän keà con hôn cha, ñeå cho con buù vôùi baàu söõa meï moãi khi con khaùt söõa, (Con khoâng khoùc, meï khoâng cho con buù), trong suoát ba naêm nhuõ boä, moãi laàn con moïc raêng, ngöùa nöôùu con thöôøng caén vuù meï, nhöng ngöôøi meï vaãn cam chòu ñau vaø laïi möøng thaàm nöõa, bôûi vì, bieát con ñaõ moïc raêng söõa, cho neân ngöôøi meï môùi maéng yeâu raèng : "Con ñaõ moïc raêng, noùi naêng gì nöõa" (tuïc ngöõ). Khi con ñöôïc vaøi thaùng, meï baét ñaàu naáu chaùo hay nhai côm cho nhuyeãn vôùi caù hay thòt, vôùi nöôùc mieáng cuûa meï laøm cho deã tieâu, roài môùm côm vaøo mieäng cho con aên. Ñoù laø phöông phaùp ngaøy xöa, phöông phaùp naøy raát tieän vaø coù caû tình thöông cuûa meï daønh cho ñöùa con nöõa, maëc duø thaáy khoâng haïp veä sanh nhö ngaøy nay... Do nhöõng coâng lao cuûa meï nhö treân, ñaõ ñöôïc trong daân gian truyeàn khaåu qua ca dao, tuïc ngöõ nhö sau :  
Con meï coù thöông meï thay,
Chín thaùng möôøi ngaøy mang naëng ñeû ñau.
Cha meï sanh thaønh taïo hoùa,
Nhai côm, löïa caù, nhai caù löïa xöông.
Cha meï nuoâi con baèng trôøi baèng bieån  (ca dao)

hay  laø :

Cha meï ngoaûnh ñi, thì con daïi,
Cha meï ngoaûnh laïi, thì con khoân. (tuïc ngöõ)

Vaø ngöôøi meï cuõng hy sanh, daønh nôi khoâ raùo cho con naèm nguû, moãi khi con ñaùi daàm... cho ñeán khi con leân ba tuoåi, thì cha meï môùi ñôõ khoå. Khi con khoân lôùn, cha meï coøn lo döïng vôï gaû choàng, nhieàu khi coøn phaûi cöïc khoå vôùi ñaøn chaùu nhoû cho ñeán ngaøy theo oâng baø, cho neân boån phaän laøm con phaûi bieát kính hieáu cha meï, ñuùng nhö caâu ca dao döôùi ñaây :  

Coâng cha ba naêm tình thaâm lai laùng,
Nghóa meï ñaäm ñaø chín thaùng cöu mang,
Beân öôùt meï naèm, beân raùo con laên,
Bieát laáy chi ñeàn ñaùp khoù khaên,
Hai ñöùa mình leân non laáy ñaù xaây laêng phuïng thôø.

Coâng ôn cha meï saâu daøy nhö theá ñoù, noùi laøm sao heát ñöôïc, chæ khi naøo : 

Leân non môùi bieát non cao,
Nuoâi con môùi bieát coâng lao maãu töø (ca dao).
Nhöng xeùt cho kyõ, coâng lao cuûa cha meï ñeàu ngang nhau, cho neân nhaân muøa Vu Lan, thieát nghó boån phaän laøm con, khoâng nhöõng kính hieáu daønh cho ngöôøi meï baèng hoa hoàng hay hoa traéng, maø phaûi laãn ngöôøi cha nöõa. Bôûi vì :
 Con coù meï nhö maêng aáp beï (thaønh ngöõ) 
hay 
Con coù cha nhö nhaø coù noùc (tuïc ngöõ) 
hoaëc laø : 
Coøn cha goùt ñoû nhö son,
Ñeán khi cha cheát, goùt con ñen sì. 
hay 
Coøn  cha nhieàu keû yeâu vì,
Moät mai cha cheát, ai thì yeâu con (ca dao).
Hôn nöõa, 
Con coù cha em ñeû,
Khoâng ai ôû loã neû maø leân (tuïc ngöõ) ...v.v

Ngaøy nay, coù nhieàu chuøa toå chöùc leã Vu Lan khoâng nhöõng chæ daønh cho meï maø laãn cha nhö : caøi boâng hoàng cho nhöõng ngöôøi naøo coøn meï hay caøi boâng traéng cho nhöõng ngöôøi ñaõ maát meï, coøn ñoái vôùi cha thì caøi nô maøu xanh cho nhöõng ngöôøi naøo coøn cha hay caøi nô traéng cho nhöõng ngöôøi ñaõ maát cha. Ñaây laø moät haønh ñoäng voâ cuøng coâng baèng, bôûi vì haèng naêm ñeán muøa Vua Lan, cha laãn meï ñeàu ñöôïc caùc con kính hieáu. Vieäc kính troïng vaø baùo hieáu daønh cho song thaân, thieát nghó khoâng chæ veà vaät chaát laø ñuû, maø coøn tinh thaàn nöõa. Bôûi vì, neáu nhöõng ngöôøi con laâm vaøo tình traïng ngheøo khoù, khoâng ñuû sinh soáng haèng ngaøy, thì laáy ñaâu mua quaø caùp ñeå kính daâng cho cha meï nhöõng moùn aên ngon vaät laï, maø chæ coù nhöõng böûa côm ñaïm baïc vaø lo laéng söùc khoûe cha meï khi tuoåi veà chieàu hoaëc laøm cho cha meï vui, bôûi nhöõng lôøi hoûi thaêm hay nhöõng haønh ñoäng khoâng laøm cho cha meï buoàn loøng, cuõng laø vieäc kính hieáu vaäy. Traùi laïi, nhöõng ngöôøi con giaøu coù thì vieäc phuïng döôõng cha meï giaø veà vaät chaát thì khoâng khoù khaên cho maáy, nhöng laïi cho raèng : nay con ñaõ lôùn khoân, giaøu coù, khoûe maïnh hôn cha meï, xem cha meï khoâng ra gì, coù  nhöõng haønh ñoäng, lôøi noùi voâ leã laøm cho cha meï buoàn phieàn, thì vieäc kính hieáu cuûa nhöõng ngöôøi con ñoù seõ khoâng ñöôïc troïn veïn, ñoâi khi ñöa ñeán baát kính hieáu laø khaùc, bôûi vì, chuùng ta duø coù giaøu coù, coù lôùn xaùc thì chuùng ta cuõng laø con cuûa cha meï, thì boån phaän laøm con vaãn laø kính hieáu cha meï suoát ñôøi khoâng bao giôø thay ñoåi, coù nhö vaäy vieäc phuïng döôõng cha meï môùi ñöôïc kính hieáu troïn veïn. Vieäc kính hieáu ñoái vôùi cha meï, khoâng nhöõng thôø cha kính meï ngang nhau, bôûi vì cha meï laø ngöôøi sanh thaønh döôõng duïc, moãi ngöôøi ñeàu coù coâng vaø traùch nhieäm ñeå lo laéng, quaû ñuùng vôí caâu : Meï daïy thì con kheùo, Cha daïy thì con khoân (tuïc ngöõ). Ñoái vôùi meï, chuùng ta phaûi coù boån phaän xem ngöôøi meï nhö : Meï giaø nhö chuoái ba höông, nhö xoâi neáp maät, nhö ñöôøng mía lau. Meï giaø nhö chuoái chín caây, gioù ñöa traùi ruïng con raøy moà coâi. Meï giaø ôû tuùp leàu tranh. Sôùm thaêm toái vieáng môùi ñaønh daï con (cao dao). Neáu moät khi chuùng ta bò loãi vôùi ngöôøi meï, thì chæ than nhö sau : Me ôi! Ñöøng ñaùnh con hoaøi, ñeå con baét oác, haùi rau meï nhôø.  Meï ôi! ñöøng ñaùnh con hoaøi, ñeå con baét caù, haùi xoaøi meï aên (ca dao). Ñeå roài, khi nhöõng ngöôøi con gaùi cuûa meï ñeán tuoåi  laäp gia ñình, nhöng vì thöông cha meï giaø, caùc em coøn thô daïi neân raát muoán ôû gaàn, neân thoát ra nhöõng lôøi nhö sau : Meï ôi! Ñöøng gaû con xa, chim keâu vöôïn huù bieát nhaø meï ñaâu. Chim ña ña ñaäu nhaùnh ña ña, Choàng gaàn khoâng laáy, laáy choàng xa.Moät mai cha yeáu meï giaø, Cheùn côm ai xôùi, kyû traø ai daâng (ca dao). 
Thôøi xa xöa, cha meï thöôøng coù troïn quyeàn ñònh ñoaït moïi vieäc lôùn nhoû cho con caùi, keå caû vieäc döïng vôï gaû choàng. Heå cha meï choïn ñaâu thì con caùi phaûi nghe theo, vì coù caâu : Cha meï ñaët ñaâu, con ngoài ñoù (tuïc ngöõ). Cho neân, coù nhöõng anh chaøng thaát voïng vì khoâng ñöôïc cha meï cuûa naøng chaáp nhaän, ñaõ than thôû nhö sau : Cha meï bieåu öng, em ñöøng noùi phaûi, Em nôõ loøng naøo baïc ñaõi boû anh (ca dao). Theá nhöng, naøng laïi moät möïc töø choái vieäc boû nhaø theo trai, neân môùi thoát ra caâu : Cha sanh meï ñeû, khoâng leõ theo anh, Xaáu cha, xaáu meï ñoâi mình toát chi... Cha meï toâi giaø nhö ñeøn chaùy nhaáp nhem, Boån phaän toâi gaùi, maáy em coøn khôø...(ca dao) .Nhöõng lôøi cuûa ngöôøi con gaùi thoát leân ôû treân ñoái vôùi ngöôøi yeâu quaû thaät ñaùng khen vì ñaõ laøm troøn boån phaän con caùi cuõng nhö giöõ gì ñöôïc danh giaù cho gia ñình ñoái vôùi cha meï, ñoù cuõng laø caùch baùo ñeàn kính hieáu cha meï vaäy. 
 Vieäc kính hieáu ñoái vôùi cha meï töø xöa ñeán nay raát nhieàu, rieâng ñoái vôùi Ñöùc Khoång Töû chuù troïng daïy con ngöôøi, tröôùc nhöùt phaûi ñaït ñöôïc chöõ Nhaân nghóa laø con ngöôøi phaûi coù loøng thaønh thaät, nhaân haäu ñoái vôùi nhöõng ngöôøi thaân caän chung quanh mình, ví nhö cha meï, anh chò em, roài keá ñeán hoï haøng thaân toäc, baïn beø, sau cuøng laø trong thieân haï. Neáu ñoái vôùi cha meï maø chuùng ta khoâng bieát kính hieáu, ñoái vôùi vôùi anh chò em khoâng thuaän hoøa thì khoâng theå noùi ñoù laø ngöôøi coù loøng nhaân vaø thaønh thaät ñöôïc. Ñoái vôùi cha meï, chuùng ta phaûi thöông vaø kính, bôûi vì : thöông maø khoâng kính, thì khoâng theå goïi laø hieáu ñaïo ñöôïc. Saùch Luaän Ngöõ, Vi Chính II, keå laïi caâu chuyeän nhö sau : Moät hoâm ngöôøi hoïc troø Töû Du hoûi Khoång Töû veà chöõ Hieáu. Khoång Töû ñaùp : Coù ngöôøi noùi Hieáu laø nuoâi döôõng cha meï, nhöng neáu nuoâi maø khoâng Kính, thì coù khaùc gì nuoâi suùc vaät, laáy gì  ñeå phaân bieät. Nhö vaäy, nuoâi döôõng cha meï phaûi cung kính, daàu aên côm haåm, uoáng nöôùc laõ, nhöng cha meï vaãn vui loøng. Luùc cha meï coøn sanh tieàn, con neân soáng gaàn guõi cha meï ñeå saên soùc lo aên uoáng cuõng nhö thuoác thang moãi khi cha meï ñau oám, cho neân ngöôøi con khoâng ñöôïc ñi xa, bôûi caâu : "Phuï maãu toàn, töû baát khaû vieãn du" (Cha meï coøn, con khoâng ñöôïc ñi xa). Ngoaøi ra, trong thaønh ngöõ cuõng coù caâu : "Con ñaâu, cha meï ñoù". Tröôøng hôïp con baét buoäc phaûi ñi xa, thì neân cho cha meï bieát thôøi gian, nôi choán roõ raøng ñeå cha meï an taâm, khoûi troâng lo, bôûi caâu : "Phuï maãu taïi, baát vieãn du, du taát höõu phöông" (Luaän Ngöõ, Lyù Nhaân IV). Vieäc hieáu ñaïo töùc phaûi coù Leã Nghóa. Leã laø theo caùi Lyù phaõi. Nghóa la theo caùi Ñöùc phaûi. Noùi roõ hôn, vieäc kính hieáu cha meï khoâng coù nghóa laø luùc naøo cha meï laøm ñieàu sai traùi, ngöôøi con cuõng phaûi nghe theo. Nhöng boån phaän con phaûi bieát ngaên caûn cha meï laøm vieäc sai traùi, xaáu xa, neáu cha meï cöù khö khö tieáp tuïc laøm sai traùi khoâng nghe theo, thì boån phaän con phaûi löïa lôøi nhaõ nhaën, töø toán oân hoøa, roài töø töø  phaân taùch leõ phaûi traùi, baåm thöa nhieàu laàn, ñeå ngoû haàu cha meï bieát kòp maø traùnh. Do vaäy, neáu cha meï bieåu laøm ñieàu sai traùi, xaáu xa maø con cöù nhaém maét laøm theo yù cha meï, thì con cuõng phaïm toäi baát hieáu nhö thöôøng : "Phuï höõu traùnh töû töùc thaân baát haûm ö baát nghóa, ñöông baát  nghóa taéc traùch chi. Tuøng phuï leänh an ñaéc vi hieáu". Vì theá, ngöôøi con luoân luoân phaûi bieát giöõ gìn danh giaù, tieát nghóa cho cha meï, baèng caùch nghe lôøi daïy baûo nhöõng ñieàu hay leõ phaûi cuûa cha meï vaø caûn ngaên cha meï laøm nhöõng ñieàu sai traùi, xaáu xa, nhö vaäy ngöôøi con môùi ñöôïc xem laø giöõ troøn hieáu ñaïo. Ngoaøi ra, ngöôøi con coù hieáu coøn phaûi tieáp noái chí khí, haønh ñoäng, vieäc laøm toát cuûa cha meï ñaõ laøm, chöù ñöøng nhaém maét laøm caøn, khoâng chòu suy nghó taän töôøng : "Phuø hieáu giaû thieän keá nhaân chi chí, thieän thuaät nhaân chi söï giaû gia" (Trung Dung). Khi cha meï maõn phaàn, Ñöùc Khoâng Töû cuõng daën doø ngöôøi con neân chuù troïng ñeán vieäc thôø cuùng cha meï, toå tieân. Hôn nöõa, ngöôøi con coù hieáu laø ngöôøi coøn phaûi keát kính troïng nhöõng ngöôøi maø cha meï toân troïng vaø yeâu thöông nhöõng ngöôøi maø cha meï meán thöông nöõa. Do vaäy, ngöôøi con tröôùc sau phaûi moät loøng toân kính, thöông töôûng cha meï khi coøn sanh tieàn hay ñaõ maát : "Kính kyø sôû toàn, aùi kyø sôû thaân, söï töû nhö sanh, söï vong nhö söï toàn (Trung Dung).. Moät ngöôøi con coù hieáu, coøn phaûi bieát ñeán tuoåi thoï cuûa cha meï ñeå haân hoan vui möøng khi thaáy haèng naêm cha meï taêng theâm moät tuoåi thoï, ñöôïc soáng laâu vôùi con chaùu vaø lo aâu khi thaáy söùc khoûe cha meï caøng ngaøy caøng giaø yeáu. Ñeán khi cha meï quaù vaõng, ngöôøi con kính hieáu cha meï cuõng neân nhôù ngaøy gioå kî ñeå cuùng kieán cho cha meï thaät cho ñaùo. Treân ñaây, laø nhöõng ñôn cöû, trích daãn veà quan nieäm chöõ hieáu ñoái vôùi cha meï do Ñöùc Khoång Phu Töû ñeà ra. 
Ñöôïc bieát, Ñöùc Khoång Phu Töû sanh vaøo muøa Ñoâng thaùng 10 naêm Canh Tuaát, naêm thöù 21 ñôøi vua Linh Vöông nhaø Chu töùc naêm 551 tröôùc Taây Lòch, con cuûa oâng Thuùc Löông Ngoät vaø baø Nhan Thò, OÂng maát vaøo naêm 497, thoï ñöôïc 72 tuoåi, moä choân taïi Khoång Laâm, caùch huyeän Khuùc Phuï, thuoäc tænh Sôn Ñoâng 2 daäm . Ñöùc Khoång Phu Töû  quaû laø moät nhaø nhaân baûn, moät baäc thaày vó ñaïi cuûa lòch söû Trung Hoa. Trong caùc taùc phaåm cuûa oâng vaø caùc moân ñeä nhö : Nhan Hoài, Taêng Töû, Töû Loä, Maïnh Töû... goàm coù : Nguõ Kinh laø Kinh Thi, Kinh Thô, Kinh Dòch, Kinh Leã, Kinh Xuaân Thu vaø Töù Thö laø Ñaïi Hoïc, Trung Dung, Luaän Ngöõ, Maïnh Töû... Ñöùc Khoång Phu Töû cuõng laø nhaø tö töôûng Trung Hoa ñaàu tieân ñeà caäp ñeán caùc quan heä caên baûn khoâng nhöõng cuûa neàn Khoång Hoïc maø caû neàn Trieát Hoïc Trung Hoa veà Tu Thaân (Se Perfectionner) - Teà Gia (Diriger la famille) - Trò Quoác (Gouverner un pays) - Bình Thieân Haï (Pacifier le monde) trong ñoù coù Tam Cang laø Quaân Thaàn, Phuï Töû, Phu Phuï vaø Nguõ Thöôøng  laø Nhaân, Nghóa, Leã, Trí, Tín ñoái vôùi nam nhi, coøn nöõ nhi thì phaûi laøm troøn boån phaän Tam Toøng laø "Taïi gia tuøng phu, xuaát giaù tuøng phu, phu töû tuøng töû" töùc khi ngöôøi con gaùi ôû nhaø cha meï phaûi nghe lôøi cha, khi laáy choàng thì phaûi theo choàng,  khi choàng cheát thì phaøi theo con. Ngoaøi ra, coøn phaûi gìn giöõ töù ñöùc laø Coâng, Dung, Ngoân, Haïnh. 
Göông kính hieáu cha meï raát nhieàu trong saùch vôû nhö : Nhò Thaäp Töù Hieáu, Kim Vaân Kieàu, Luïc Vaân Tieân...Ñaëc bieät, trong Töù Thö (Luaän ngöõ, Maïnh Töû) cuõng coù noùi veà vua Thuaán laø ngöôøi con chí hieáu, ñaùng cho chuùng ta suy ngaãm. Vaïn Chöông, ñeä töû cuûa Maïnh Töû, coù hoûi Maïnh Töû: Khoâng hieåu taïi sao khi oâng Thuaán coøn caøy ruoäng taïi nuùi Lòch , thöôøng ngoù leân trôøi maø keâu gaøo khoùc loùc nhö vaäy?  Maïnh Töû ñaùp : OÂng Thuaán coù loøng thaùn oaùn vaø luyeán moä. Phaøm laøm con, ñöôïc cha meï coù thöông thì con vui möøng vaø chaúng heà queân ôn cha meï. Nhöng cha meï coù gheùt thì ngöôøi con laøm luïng cöïc nhoïc cha meï vaø chaúng heà than oaùn. Vaäy, taïi sao oâng Thuaán thaùn oaùn cha meï? OÂng Coâng Minh Cao (moân ñeä cuûa Taêng Töû) cho raèng : taám loøng cuûa ngöôøi con hieáu thaûo chöa döùt saàu khoå neáu chaúng ñöôïc tình thöông cuûa cha me, cho neân oâng Thuaán môùi than! Ta ñem heát söùc mình ra caøy ruoäng, ñoù chaúng qua laø laøm troøn boån phaän laøm con maø thoâi, coøn cha meï chaúng thöông ta, ta coù loãi ôû choã naøo? Trong khi oâng Thuaán laøm luïng vaát vaû ôû giöõa ñoàng ruoäng, nôi nuùi Lòch, thì vua Nghieâu sai con mình 9 trai 2 gaùi  vaø baù quan phuïng söï oâng Thuaán, roài laïi caáp cho ñuû thöù nhö boø tröøu, kho laãm. Keá ñeán, caùc nhaø trí thöùc trong thieân haï laïi keùo nhau theo oâng Thuaán raát ñoâng, theá roài ban ñaàu vua Nghieâu laäp oâng Thuaán leân cai trò vôùi vua Nghieâu, ñeå veà sau nhöôøng ngoâi laïi cho oâng. OÂng Thuaán daàu ñöôïc caàm quyeàn nhieáp chaùnh vaø laøm vua, nhöng vì chaúng ñöôïc hoøa thuaän vôùi cha meï, oâng Thuaán töï coi mình nhö keû khoán khoå chaúng bieát nöông töïa vaøo ai. OÂng Thuaán ñöôïc caùc nhaø trí thöùc trong thieân haï hoan nghinh vaø quí phuïc, ñoù laø yù muoán cuûa moïi ngöôøi, theá maø oâng Thuaán chaúng ñuû giaûi moái öu saàu cuûa oâng. Hôn nöõa, oâng Thuaán laïi coøn ñöôïc ngöôøi ñeïp haàu haï beân oâng, ñoù laø sôû duïc cuûa moïi ngöôøi, söï giaøu coù baäc nhöùt laø laøm thieân töû goàm caû thieân haï maø chaúng ñuû giaûi moái öu saàu cuûa oâng. Duy chæ coù söï hoaø thuaän vôùi cha meï môùí coù theå giaûi ñöôïc moái öu saàu naøy. Böïc ñaïi hieáu troïn ñôøi luùc naøo cuõng luyeán moä cha meï nhö luùc coøn aáu thô, chæ thaáy göông ôû vua ñaïi Thuaán maø thoâi. 
Moät hoâm veà thaêm nhaø, cha meï sai söûa laãm luùa, khi oâng ôû treân noùc nhaø bò ruùt caây thang, roài cha laø oâng Coå Taåu lieàn ñoát laãm luùa, oâng Thuaán nhôø caëp naùch hai caùi saøng tre maø bay xuoáng ñöôïc bình an. Moät laàn khaùc, cha meï laïi sai oâng ñaøo gieáng, khi oâng ñaøo tôùi ñaùy gieáng, thì oâng cuõng bò oâng Coå Taåu cuøng vôùi oâng Töôïng laø em cuøng cha khaùc meï lieàn laáp ñaát laïi. Nhöng oâng Thuaán ñaõ ñaøo saün moät ñöôøng ngaùch ñeå phoøng thuû, cho neân oâng theo ñöôøng ngaùch ñeå leân khoûi gieáng. Töôûng raèng, oâng Thuaán ñaõ cheát, oâng Töôïng beøn hoâ leân : "Möu laáp gieáng ñeå choân soáng vò ñoâ quaân (oâng Thuaán ñöôïc thay quyeàn vua taïi ñoâ thaønh) hoaøn toaøn do nôi coâng cuûa ta. Töø ñaáy boø vaø tröøu cuûa anh Thuaán, ta seõ giao cho cha meï ta, kho laãm cuûa anh seõ thuoäc veà ta, ñoà binh khí nhö can vaø qua veà phaàn ta, ñôøn caàm, caây cung coù chaïm cuõng veà ta, hai baø chò daâu seõ doïn giöôøng cho ta... Roài oâng Töôïng beøn ñi vaøo cung vua, thì thaáy oâng Thuaán ñang ngoài treân giöôøng maø khaûi ñôøn caàm, khi ñoù vua Thuaán noùi : naøy baù quan vaø thöù daân cuûa anh, anh seõ giao cho em cai trò giuùp anh, khi ñoù oâng Töôïng môùi xaáu hoå theïn ñoû caû maët. 
Ngoaøi ra, choã chí hieáu cuûa ngöôøi con nhö oâng Thuaán khoâng chæ lôùn baèng laøm cho cha meï ñöôïc toân troïng, maø coøn cha meï ñöôïc höôûng nhieàu hoa lôïi, bôûi vì oâng Thuaán ñöôïc laøm vua, ñöông nhieân oâng Coå Taåu laø cha cuûa thieân töû töùc laø oâng Thuaán ñaõ laøm cho cha meï ñöôïc toân troïng, cao quyù vaäy vaø ñem hoa lôïi trong thieân haï ñeå phuïng döôõng cha meï. Ñoù chính laø oâng Thuaán ñaõ daøy coâng baùo ñaùp ôn sanh döôõng cuûa cha meï.
Trong Kinh Thi, Thieân Ñaïi Nhaõ coù cheùp : "Laøm con luùc naøo cuõng neân nghó ñeán hieáu ñaïo ñoái vôùi cha meï", nhôø vaäy laøm gieàng moái cho haäu theá, töùc con chaùu noi göông theo. Ngoaøi ra, trong Kinh Thô coøn ghi : "Vua Thuaán thôø cha laø oâng Coå Taåu raát kính, moãi khi ñeán vieáng thaêm cha thì ruït reø, neã sôï. Vì theá, oâng Coå Taåu môùi laàn hoài ñöôïc caûm hoùa ñeå trôû neân hoøa thuaän vôùi oâng Thuaán laø con ruoät cuûa mình". Ñoái vôùi vua Thuaán, quan nieäm ôû treân ñôøi laø cha meï tröôùc nhöùt, baát cöù vieäc gì cuõng phaûi laøm cho cha meï vui loøng, ñeå cha meï thuaän hoaø, thöông yeâu vôùi con. Neáu ngöôøi con laøm cho cha meï buoàn phieàn, thì daãu ngöôøi con ñoù laøm vua vaø ñöôïc moïi ngöôøi trong thieân haï kính neå, ngöôõng moä vaø heát loøng suûng aùi, vua Thuaán khoâng xem quan troïng baèng cha meï. Haønh ñoäng thôø kính cha meï cuûa vua Thuaán, chæ coù vua Thuaán laøm ñöôïc maø thoâi. Bôûi theá cho neân ngöôøi ñôøi khen vua Thuaán laø baäc ñaïi hieáu trong thieân haï vaäy... (Maïnh Töû).
Rieâng veà baùo hieáu theo Phaät Giaùo, Ñöùc Phaät thöôøng ñeà caëp ñeán chöõ hieáu nhieàu nhöùt trong caùc kinh nhö : Vu Lan, Leã Luïc Phuïng, Phaân Bieät, Taêng Chi, Baûo Taïng... Ñöùc Phaät daïy cho chuùng sanh raát roõ raøng veà coâng ôn sanh thaønh döôõng duïc saâu daày, to lôùn cuûa cha meï, ngöôøi con phaûi coù boån phaän phuïng döôõng veà vaät chaát laãn tinh thaàn, baèng chöùng laø trong kinh Leã Luïc Phuïng, ñaõ chæ daïy ngöôøi con phaûi coù boån phaän vôí cha meï ñöôïc toùm löôïc nhö sau : Vaâng lôøi vaø giuùp ñôõ cha meï, chaêm  hoïc, sieâng laøm, giöõ gìn gia phong vaø danh döï gia ñình, baûo veä taøi saûn, khích leä cha meï laøm vieäc thieän, tu theo ñaïo giaûi thoaùt ñeå khoûi khoå veà sau, luùc cha meï giaø phaûi phuïng döôõng, ñeán khi cha meï maát, ñaùm tang neân theo phong tuïc vaø hoaøn caûnh... Ngoaøi ra, trong kinh Nhaãn Nhuïc, Ñöùc Phaät daïy raèng : "Taát caû caùc ñieàu thieän, khoâng coù gì cao hôn laø coù hieáu, taát caû caùc ñieàu aùc teä nhöùt laø baát hieáu".Bôûi vì, coâng ôn cha meï quaù cao daøy, to lôùn ñeán noãi nhö theá, neáu coù ngöôøi con vai maët coâng cha, vai traùi coõng meï ñeå ñi khaép caû ñaïi ñòa sôn haø, roài ñaám bôùp haàu haï suoát ñôøi, ñoâi luùc cha meï coøn ñaïi tieåu treân vai maø khoâng chuùt than phieàn cuõng chöa ñuû ñeå ñeàn ñaùp coâng ôn cha meï (Kinh Taêng Chi). Kinh naøy vieát tieáp, ngöôøi con ñeàn ñaùp coâng ôn cha meï chæ baèng caùch cung phuïng ñuû thöù vaät chaát hay tieàn baïc cuõng chöa ñuû ñeå baùo ñeàn ôn sanh thaønh döôõng duïc.Ngoaøi ra, ngöôøi con cuõng neân khuyeân cha meï tu haïnh boá thí, neáu ñöôïc cha meï ñoàng yù chaáp thuaän, thì ngöôøi con xem nhö troïn veïn vieäc hieáu ñaïo ñoái vôùi cha meï.
Trong kinh Vu Lan moâ taû quaû nghieäp cuûa meï ngaøi Muïc Kieàn Lieân bi ñoaï daøy vaøo ngaï quyû, vì luùc sanh tieàn baø quaù boûn xeûn, tham lam. Maëc duø ngaøi Muïc Kieàn Lieân ñaõ chöùng ñöôïc thaàn thoâng, thaáy suoát ba coõi, nhöng ngaøi cuõng khoâng theå töï mình cöùu meï ra khoûi choán aâm cung, maø phaûi nhôø söùc chuù nguyeän cuûa chö taêng thaäp phöông, nhaân ngaøy leã Vu Lan töï töù. Noi göông ngaøi Muïc Kieàn Lieân, ngöôøi  phaät töû daàu baän roän traêm beà, nhöng ñeán ngaøy leã Vu Lan baùo hieáu cuõng veà chuøa ñeå tuïng kinh, baùi saùm  ñeå caàu cho nhöõng ngöôøi thaân, nhöùt laø nhöõng ngöôøi ñaõ coù cha meï quaù vaõng ñöôïc sôùm sieâu thoaùt tònh ñoä. Tröôøng hôïp, neáu chuùng ta coù cô hoäi kính hieáu maø khoâng thöïc hieän ñöôïc hoaëc khoâng xem vieäc kính hieáu laø quan troïng haøng ñaàu hay ñoâi khi coøn ñoái xöû vôùi cha meï moät caùch teä baïc, vì nghó raèng boån phaän cuûa cha meï laø phaûi lo cho chuùng ta suoát ñôøi. Neáu cha meï vì ngheøo khoù maø khinh khi hoaëc ñoâi khi buoâng lôøi traùch phieàn cha meï khoâng cho tieàn cuûa ñeå chuùng ta coù ñöôïc soáng sung söôùng suoát ñôøi... Chuùng ta ñöøng queân raèng : "Khoâng coù cha meï sanh thaønh thaønh döôõng duïc thì khoâng coù chuùng ta treân coõi ñôøi naøy" ñeå roài khoâng lo kính hieáu cha meï, ñoâi khi chuùng ta giaøu coù laïi haønh ñoäng baát kính hieáu ñoái vôùi cha meï luùc tuoåi giaø, vì taäp taùnh : "Con ñoùng khoá, boá côõi truoàng" (thaønh ngöõ) thì toäi nghieäp cho cha meï voâ cuøng. Bôûi vaäy, moät khi chuùng ta ñaõ trôû thaønh baäc laøm cha meï, môùi hieåu ñöôïc coâng ôn cha meï, ñuùng vôùi caâu : Döôõng töû phöông tri phuï maãu aân (Ñöùc Khoång Töû) töùc nuoâi con môùi bieát ñöôïc coâng ôn cuûa cha meï. 
Vaø moät khi chuùng ta maát dòp kính hieáu vôùi cha meï, thì seõ phaûi hoái haän nhö thaày Töû Loä, bôûi vì khi thaày Töû Loä ñaõ thaønh coâng trong söï nghieäp, muoán nuoâi döôõng thì cha meï khoâng coøn nöõa, cho neân khi cha meï coøn soáng, chuùng ta phaûi taän löïc phuïng döôõng cha meï, thì môùi coù yù nghóa ñaùng quyù vaø khi cha meï theo oâng baø, phaûi  coù boån phaän lo moà maû, cuùng kieán ñeå vong linh cha meï ñöôïc sôùm vaõng sanh veà caûnh giôùi an laønh. Ñoù laø boån phaän cuûa ngöôøi con ñoái vôùi cha meï phaûi bieát kính hieáu thaät ñuùng nghóa vaäy.

Kyû nieäm muøa Vu Lan Baùo Hieáu 
Naêm Quyù Muøi 2003 Phaùp Quoác
Nguyeãn-Phuù-Thöù