TRÖÔØNG BOÄ BINH LONG-THAØNH


 (Baøi vieát cho VTX- Saøigoøn '74)
Ngoïc-Tuøng



1. ___________

- Chuù ñem 'ñoà ngheà' thuyeát trình sang phoøng hoäi cho toâi tröôùc, roài veà tröïc taïi vaên phoøng.
Duõng quay qua noùi vôùi ngöôøi lính coøn ñang ñöùng chôø nhaän leänh taïi cöûa ra vaøo.
Haï só Ngöôn kheõ "daï" roài böôùc trôû ra haøng lang.
Duõng nhìn lô ñaõng qua khu phoøng hoäi phía beân kia saân coû, naéng chaùy. Moïi ngöôøi trong quaân phuïc ñoà traän ñang loá nhoá ñöùng tuùm laïi thaønh töøng nhoùm taùn gaãu vôùi nhau. Nhöõng quaân nhaân naøy thuoäc moïi binh chuûng cuûa quaân löïc VNCH, töø khaép caùc vuøng chieán thuaät ñaõ veà ñaây töø maáy ngaøy tröôùc. Hoï ñaõ ñöôïc ghi teân tham döï khoùa hoïc cuûa lôùp Boä Binh Trung Caáp. Khoùa huaán luyeän naøy coøn ñöôïc goïi vaén taét laø lôùp Ñaïi-Ñoäi Tröôûng. Haàu heát nhöõng só quan ñaõ coù maët ñang mang caáp baäc Trung-UÙy, chæ moät thieåu soá mang lon Ñaïi-UÙy. Do ñoù sau khi toát nghieäp, só-quan caáp baäc Trung-UÙy seõ ñöôïc coi ñuû khaû naêng ñaûm traùch chöùc vuï Ñaïi-Ñoäi Tröôûng. Ñoàng thôøi vôùi caùi baèng naøy moãi ngöôøi coù theâm 30 ñieåm ñeå döï tranh caáp baäc Ñaïi-uùy. Ngöôïc laïi nhöõng vò ñang laø 'quan' Ñaïi-UÙy, phaûi hoïc qua lôùp naøy ñeå ñöôïc hôïp thöùc hoùa cho caáp baäc ñang ñeo; noùi moät caùch noâm na laø phaûi hoïc ñeå traû caùi moùn nôï ñaõ thieáu cho 'ba mai' ñang ngöï trò treân coå aùo cuûa quí vò.
 
Nhö moïi ngöôøi ñeàu bieát, song song vôùi tröôøng Só-Quan hieän-dòch Ñaø-Laït, tröôøng Voõ Bò Thuû-Ñöùc coù nhieäm vuï ñaøo taïo caùc Só-Quan tröø bò, nhaèm cung öùng cho nhu caàu cuûa chieán-tröôøng. Töø sau cuoäc toång coâng-kích Teát Maäu-Thaân (1968) cuûa Coäng Saûn Baéc-vieät, chieán tranh xaåy ra ñöôïc coi nhö ñaõ leo thang. Theo leänh toång  ñoäng-vieân caùc thanh-nieân ñaõ ñöôïc goïi nhaäp nguõ lieân tieáp theo nhieàu khoùa hoïc ngay töùc khaéc vaøo giöõa naêm 1968, goàm caùc khoùa nhö caùc khoùa 1,2, hay khoùa 3 hoaëc khoùa 4 /68 v...v...; cuõng töông töï cho naêm 69 hay naêm 70... Chöông-trình huaán luyeän ñöôïc chia thaønh hai giai ñoaïn vaø taïm thôøi taïi hai ñòa ñieåm khaùc nhau vì Tröôøng Thuû-Ñöùc khoâng ñuû roäng ñeå coù theå tieáp nhaän taát caû caùc khoùa-sinh cuøng moät luùc.
 Giai ñoaïn I, thanh-nieân sau khi nhaäp nguõ seõ ñöôïc qua moät thôøi gian huaán luyeän baét ñaàu baèng 12 tuaàn leã ñeå hoïc laøm "lính", taïi trung-taâm huaán-luyeän Quang-Trung. Thôøi kyø  naøy, caùc taân khoùa-sinh ñaõ coù raát nhieàu nhöõng kyû nieäm ñem theo töø Trung Taâm 3 Nhaäp nguõ sang taän traïi Voõ-Taùnh; vôùi nhöõng böõa côm taäp theå thöôøng laø  côm 'caù moái' ôû 'nhaø baøn' keøm theo nhöõng caâu chuyeän tieáu-laâm xaåy ra ôû voøng quanh khu 'chôï nhoû' do huaán-luyeän-vieân saùng taùc keå laïi trong giôø hoïc veà ñòa-hình.
Sang giai-ñoaïn hai, caùc taân khoùa-sinh ñaäu ôû thöù haïng cao seõ ñöôïc vinh döï chuyeån veà tröôøng Thuû-Ñöùc vaø ñöôïc tieáp tuïc huaán-luyeän theâm ñeå ra laøm "quan". Coøn laïi nhöõng ngöôøi ñaäu vôùi soá ñieåm döôùi thöù haïng moät ngaøn chaúng haïn nhö Khoùa 2/ 68, toång coäng hôn 2 ngaøn taân khoùa-sinh, cuøng moät luùc ñöôïc chuyeån qua hoïc trong giai ñoaïn hai. Vì tröôøng Thuû-Ñöùc chæ coù ñuû choã cho moät ngaøn sinh-vieân, neân nhöõng taân khoùa-sinh ñaäu thöù ngaøn leû moät trôû ñi ñaõ ñöôïc ñöa thaúng töø Trung Taâm huaán-Luyeän Quang-Trung ra tröôøng Haï Só-Quan Ñoàng-Ñeá, ñeå tieáp tuïc hoïc nhôø cho ñeán khi toát nghieäp. Nhöõng khoùa -sinh ñoù bò coâ laäp ngay trong ñeâm söôùng danh, vaø phaûi ôû laïi trong traïi ñeå di-chuyeån ra Nha-Trang baèng xe löûa vaøo ngaøy keá tieáp. Coøn nhöõng ngöôøi ñaäu thöù haïng treân moät ngaøn, saùng hoâm sau ñöôïc nhaän laõnh giaáy nghæ pheùp ñaëc bieät veà nhaø, tröôùc khi trình dieän laïi ñeå ñöôïc di chuyeån baèng xe GMC sang Thuû-Ñöùc. 
Dö luaän Saigoøn, nhaát laø trong giôùi nhöõng thaân nhaân vaø phuï huynh coù con em ñang phaûi ñi thi haønh nghóa vuï quaân-söï; ñaõ nhoán nhaùo vì nhöõng lôøi ñoàn ñaõi raèng caùc khoùa-sinh naøy seõ phaûi ra tröôøng vôùi 'caùnh gaø chieân bô' (duøng ñeå moâ taû hình giaùng chöõ "V" gaén ngöôïc cuûa caùi lon Trung-Só). Taïi quaân tröôøng Haï só-quan ôû Nha-Trang, taát nhieân chöông trình huaán-luyeän cuõng phaûi vaát vaû hôn nhieàu, vì luùc naøo vai troø ngöôøi só-quan cuõng phaûi ñöôïc neâu ra ñeå laøm göông. Cho neân taïi nôi ñaây, trong suoát giai ñoaïn hai, sinh-vieân só-quan tröø bò luoân luoân 'phaûi ñi boä nhieàu hôn', 'hoïc' nhieàu hôn'; ñoåi laïi 'nguû ít hôn', aên 'nhanh hôn' vaø huaán luyeän 'cuõng vaát vaû hôn' so vôùi nhöõng khoùa-sinh Haï Só-Quan.
Sau khi toát nghieäp giai ñoaïn hai, moãi sinh-vieân só-quan ñöôïc gaén lon Chuaån-UÙy môùi toanh ñeå thay theá cho huy hieäu 'con caù' (alpha) treân coå aùo. Vai troø ñaàu tieân khi ra ñôn-vò thöôøng laø vôùi chöùc vuï Trung-Ñoäi Tröôûng cuûa moät Ñaïi-Ñoäi (Boä Binh hay moät ñôn vò ñaëc-öôùc Ñòa-Phöông Quaân). Ñaây laø moät ñôn vò caên baûn vaø khieâm nhöôøng, ñöôïc ñaët döôùi quyeàn chæ huy cuûa moät só-quan vöøa môùi toát nghieäp. Thöôøng moãi Trung-Ñoäi goàm coù vaøi möôi ngöôøi lính, khoâng keå ñeán quaân soá baát khieån duïng luoân luoân xaåy ra vì lyù do taêng phaùi, hay bieät phaùi.
Möôøi taùm thaùng sau ñöôïc töï ñoäng gaén lon Thieáu-UÙy. Hai naêm sau keá ñoù, neáu khoâng tôùi soá phaûi ra naèm buoàn taïi nghóa-trang quaân-ñoäi Bieân-Hoøa, thì seõ ñöôïc nôû theâm moät 'boâng mai' nöõa thaønh Trung-UÙy. Khoâng thaáy coù ñieàu leä aán ñònh laø bao laâu ñeå Trung-UÙy seõ ñöôïc thaêng caáp baäp Ñaïi-UÙy. Keå töø ñaây, muoán leân lon thì phaûi coù ñuû ñieåm ñeå ñöôïc döï tranh thaêng caáp. Tröôøng hôïp naøy khoâng keå nhöõng só-quan coù coâng lao ñöôïc ñaëc caùch thaêng caáp taïi maët traän. Do ñoù caùi 'baèng' Ñaïi-Ñoäi Tröôûng ñöôïc laõnh sau khoùa hoïc Boä Binh Trung-Caáp  cuõng ñaõ trôû neân quan troïng trong böôùc ñöôøng coâng danh; nhaát laø ôû vaøo thôøi kyø haäu chieán.
Tröôøng Thuû-Ñöùc cuõng toå chöùc caû khoùa Boä-Binh Cao Caáp cho nhöõng só-quan muoán ñöôïc thaêng caáp Thieáu-Taù, treân lyù thuyeát coi nhö ñuû khaû naêng ñaûm nhaän chöùc vuï Tieåu-Ñoaøn Tröôûng. Leân cao hôn nöõa thì coù Tröôøng Chæ-Huy Tham Möu ôû ÑaøLaït. Coøn Tröôøng Cao-Ñaúng Quoác-Phoøng, cuoái ñöôøng Thoáng-Nhaát gaàn Sôû Thuù Saigoøn, daønh rieâng cho caáp Töôùng laõnh.

Sau nhöõng coá gaéng toái ña veà maët quaân söï, möu toan xaâm chieám mieàn Nam, ñaëc bieät laø Vuøng 3 goàm caû Thuû-Ñoâ Saigoøn, vaøo muøa Heø naêm 72. Moät 'muøa Heø ñoû löûa' ñöôïc meänh danh ñeå moâ taû cho söï khoác lieät cuûa chieán tröôøng trong thôøi gian baáy giôø; Coäng quaân moät laàn nöõa ñaõ ruùt lui veà nhöõng maät khu, cuõng vaãn coøn aån nuùp trong laõnh thoå VNCH, ñeå "boài döôõng" cho nhöõng toån thaát cuûa moãi ñôn vò ñòch. Vuøng ñaát thuoäc laõnh thoå Quaân-Khu III, nhö moät con beänh ñang ñöôïc phuïc hoài sinh-löïc. Noùi chung, tình hình haàu nhö ñang töø töø trôû laïi bình thöôøng. Neáu coøn nghi ngôø hôn nöõa thì coi söï "bình thöôøng" naøy nhö ñang söûa soaïn cho moät caùi gì baát oån, "baát bình thöôøng" saép xaåy ñeán. Dö luaän vaãn coøn lo sôï ñeán nhöõng bieán coá môùi seõ xaåy ra. Thöù nhaát laø treân bình dieän chính-trò do söï thöông thaûo vaø quyeát ñònh taïi baøn hoäi-nghò, nhö ñaõ ñöôïc tieáp dieãn töø maáy naêm nay. Thöù hai veà quaân-söï, seõ laïi coù nhöõng traän giao tranh ñaãm maùu khaùc tieáp tuïc taùi dieãn?
Söï thaät, phaàn nhaän ñònh thöù hai khoù coù theå taùi dieãn ñöôïc. Theo caùc quan-saùt vieân Taây phöông, khía caïnh chính-trò hieän ñang trôû thaønh moät yeáu toá then choát ñang ñöôïc taän duïng ñeå giaûi quyeát nhöõng raéc roái cho theá-giôùi noùi chung vaø vuøng Ñoâng nam AÙ noùi rieâng; phaàn chuû yeáu laø Kampuchia vaø Vieät-Nam. Baây giôø khoâng coøn laø luùc ñeå ñòch quaân ñöôïc dòp khuaáy ñoäng trong theá coâng, nhö chuùng ñaõ töøng döïng leân nhöõng "ñieåm" vaø "dieän" treân khaép maët traän tröôùc ñaây.
Caùi goïi laø 'chieán thaéng Ñieän-Bieân' boán möôi taùm naêm tröôùc ñaây thaät ra chæ laø do söï 'thoåi phoàng, ñaùnh boùng' cuûa phía Coäng-Saûn. Vieät-Minh thaéng ñöôïc traän Ñieän-Bieân Phuû laïi cuõng chính nhôø vaøo moät yeáu toá, maø Hoa-Kyø ñeán phuùt choùt, khoâng ñeám xæa ñeán moät yù ñònh ñaõ ñöôïc ñem baøn thaûo laø "yeåm trôï khoâng vaän cho Phaùp, ñeå baûo veä phoøng tuyeán Ñieän-Bieân-Phuû". ( Nhôø ñoù maø mieàn Baéc môùi coù ñöôïc baøi haùt, ca tuïng 'Chieán thaéng Ñieän Bieân':  "..boä ñoäi ta tieán quaân trôû veà giöõa muøa hoa nôû mieàn Taây Baéc töng böøng vui..." cuûa Vieät-Minh, ñöôïc tung ra sau ngaøy muøng 7, thaùng  5, 1954). 
Kòp ñeán hôn hai thaäp kyø keá tieáp, moät laàn nöõa CS Baéc Vieät laïi lôïi duïng vaøo aùp löïc cuûa noäi tình chính-trò (Domestic pressures) xaåy ra taïi Hoa-Kyø. Nguyeân nhaân laø nhöõng cuoäc bieåu-tình phaûn chieán (!) maø haäu quaû ñem ñeán laø nhieàu sinh-vieân bò baét, bò thöông vaø thieät maïng; ñeå phaûn ñoái chính-phuû muoán môû roäng chieán-tranh taïi Ñoâng Döông. Cuoäc bieåu tình ñieån hình nhaát, haäu quaû ñöa ñeán moät soá sinh-vieân bò thieät maïng trong cuoäc ñuïng ñoä vôùi löïc luôïng an-ninh; ñaõ xaåy ra taïi ñaïi-hoïc ñöôøng Kent State University thuoäc Tieåu Bang Ohio (ngaøy 4 thaùng 5, 1970). Baéc Vieät Lôïi duïng cô hoäi ñoù, cuøng vôùi ñieàu khoaûn lieân heä ñeán vieäc trao traû tuø binh, vaø haøi coát cuûa töû só, ñeå ñoøi hoûi söï nhöôïng boä cuûa Hoa-Kyø. Keát quaû ñaõ xaåy ra, nhö caû theá-giôùi ñöôïc chöùng kieán, daân Myõ ñaõ mang tieáng "boäi öôùc" vôùi ñoàng-minh trong vieäc kyù keát baûn Hieäp-Öôùc Hoøa Ñaøm Ba-Leâ naêm 1973.
 
Coøn veà phaàn caù nhaân Xeáp, sau hôn ba naêm lieân tieáp caêng thaúng tinh thaàn vôùi traän lieät, keá hoaïch phoái trí dieän ñòa cho toaøn vuøng laõnh thoå thuoäc Quaân Khu 3, bao goàm caû thuû-ñoâ Saøigoøn. Cuoái naêm 73, thôøi kyø hoaø-bình (!), Xeáp cuõng ñaõ nhaän ñöôïc leänh thuyeân chuyeån veà Tröôøng Boä-Binh Thuû-Ñöùc. OÂng khieâm nhöôïng laøm chæ-huy tröôûng moät quaân tröôøng vôùi toång soá lính khoâng quaù hai Trung-Ñoaøn boä binh. Ñoù laø quaân-soá öôùc chöøng toái ña, haàu heát laø sinh-vieân só-quan, moät thöù "lính söõa". Con soá naøy ñaõ ñöôïc keå goàm caû lính cô-höõu vaø quaân nhaân caùc quaân tröôøng huaán-luyeän cuûa ñôn vò baïn nhö tröôøng Toång Quaûn-Trò, Quaân Baùo, Quaân Nhaïc, tröôøng Theå-Duïc vaø Theå Thao v...v...
Thôøi-gian ñaàu Duõng ñoïc ñöôïc daáu hieäu baát maõn phaûng phaát treân khuoân maët xeáp. Nhöng ngöôïc laïi oâng bôùt noùng tính hôn tröôùc. Ngoaøi coâng-vuï, oâng daønh thì giôø cho gia-ñình vaø cho rieâng mình. Xeáp thöôøng hay ñi thaêm vieáng maáy vöôøn caây trong vuøng Thuû-Ñöùc, ñeå ñöôïc thöôûng ngoaïn ñuû moïi loaïi caây kieång hieám coù maø oâng öa thích.
Nhöng chæ ñöôïc vaøi thaùng ngaén nguûi, ñöôïc leänh cuûa Boä Toång-Tham-Möu QLVNCH, Toång-Cuïc Quaân Huaán, Xeáp laïi baän roän phaùc hoïa keá-hoaïch di chuyeån tröôøng Thuû-Ñöùc ra Long-Thaønh. Vieäc di chuyeån moät tröôøng sôû vôùi kích thöôùc nhö tröôøng Huaán Luyeän Só-Quan caên baûn Boä Binh thuoäc Quaân Löïc VNCH, laø caû moät chöông trình phaûi ñaïi qui moâ. Cho neân phaûi maát moät khoaûng thôøi-gian hôn nöûa naêm môùi hoaøn taát, ñeå sinh-vieân só-quan thoát lôøi töø giaõ ngoïn ñoài Taêng Nhôn Phuù thaân quen. Tuy nhieân toaøn boä khu gia-ñình quaân nhaân cô höõu vaãn coøn ôû laïi Quaän Thuû-Ñöùc. Böôùc ñaàu cuûa thôøi kyø haäu chieán (!), nhieân lieäu laø moät trong nhöõng yeáu toá phaûi haïn cheá, nhöng nhaø tröôøng vaãn coá gaéng cung caáp hai chieác xe GMC ñeå chuyeân chôû 'saùng sôùm ñi vaø veà chieàu toái veà' cho nhöõng ngöôøi khoâng coù phöông tieän di chuyeån caù nhaân töø khu gia-binh Thuû-Ñöùc leân tröôøng Long-Thaønh.
Vaøo thôøi ñieåm ñoù vieäc rôøi ñoåi cô sôû tröôøng leân quaän Long-Thaønh ñaõ gaây neân dö luaän xoân xao, vôùi raát nhieàu ñieàu ñoàn baát lôïi, nhaát laø veà phía caùc phuï huynh, thaân nhaân coù con em bò ñoäng-vieân luùc baáy giôø. Nguyeân nhaân chính laø vì khu tröôøng môùi naèm treân vuøng ñaát tröôùc kia laø traïi quaân cuûa Löïc-Löôïng Maõng Xaø thuoäc quaân-ñoäi Hoaøng-Gia Thaùi-Lan. Ñoái phöông ñaõ lôïi duïng tình theá tung ra caùi tin ñoàn laø: nôi ñaây ñoäi quaân Thaùi Lan ñaõ töøng nuoâi raát nhieàu "maõng xaø" ñeå moät phaàn thay theá lính canh gaùc khu doanh traïi. Cho neân coù raát nhieàu loaïi raén cöïc ñoäc coøn ñöôïc ñeå laïi; seõ ñe doïa tính maïng caùc con em Só-Quan khoùa sinh, neáu tröôøng sôû ñöôïc doïn leân ñòa ñieåm naøy.  
Cuõng döïa theo vaøo töøng ñieàu khoaûn cuûa Hieäp-Öôùc Hoøa Ñaøm BaLeâ naêm 73, song song vôùi vieäc ruùt quaân veà nöôùc cuûa quaân-Ñoäi Hoa-Kyø; theo ñoù, ngaøy 29 thaùng 5 naêm 1973, ñöôïc xem nhö laø ngöôøi lính Myõ cuoái cuøng rôøi khoûi VieätNam. Do ñoù caùc löïc-löôïng Ñoàng-Minh tham chieán taïi VieätNam cuõng phaûi nghieâm chænh thi haønh ruùt quaân töông töï. Ñòa ñieåm môùi cuûa tröôøng naèm ôû phía Baéc, saùt caïnh Quoác Loä 15, tröôùc khi qua caàu Nöôùc Trong ñeán quaän Long-Thaønh ñeå ra Vuõng-taàu. Phía Ñoâng laø tröôøng Thieát-Giaùp vaø coâ-nhi-vieän Long-Thaønh. Xa chuùt nöõa laø trung taâm huaán luyeän Loâi Hoå cuûa Löïc-Löôïng Ñaëc Bieät. Ñöôøng ñi vaøo tröôøng Boä-binh laøm thaønh moät ngaõ ba vôùi Q.L. 15. Xe Lambretta ba baùnh hoaëc xe Honda oâm laø phöông tieän di chuyeån coâng coäng nhanh nhaát chæ maát khoaûng naêm phuùt ñeå ñeán coång tröôøng. Moät ñieåm ñaëc bieät laø teân tröôøng Só-Quan (Boä-Binh) Thuû-Ñöùc vaãn tieáp tuïc ñöôïc nhaéc nhôû ñeán, maõi caû naêm sau môùi ñöôïc moïi ngöôøi quen mieäng goïi teân tröôøng thaønh Só-Quan Boä Binh Long-Thaønh.
Noùi chung, vieäc caáu truùc cô sôû cuûa tröôøng khoâng gaëp phaûi nhöõng trôû ngaïi ñaùng keå, vì leõ voâ soá nhöõng vaät lieäu xaây caát ñaõ ñöôïc leänh thaùo gôõ töø caùc caên cöù quaân-söï cuûa ñoàng-minh ñeå laïi sau Hieäp-Ñònh Ba Leâ. Nhöõng söôøn nhaø baèng saét, ñöôïc bao quanh goàm caû töôøng vaø maùi nhaø baèng moät loaïi 'toân laïnh', ñaõ ñöôïc ñôn vò Lieân-Ñoaøn 3 Coâng-Binh Kieán Taïo xaây döïng thaønh hoäi-tröôøng, phoøng hoïc vaø cö xaù só-quan moät caùch nhanh choùng. Ngoaøi ra Cô-quan Tieáp-Vaän 3 Long-Bình cuûa Quaân-Löïc VNCH, laø trung taâm döï tröõ coù nhieäm vuï cung caáp nhu lieäu cho tröôøng sôû môùi taïi Long-Thaønh. Tuy theá cuõng coù nhöõng phaàn boä khaùc, toán nhieàu coâng lao hôn nhö vieäc phoùng vaø laøm ñöôøng xaù, troàng caây (loaïi caây coù söùc moïc nhanh ñeå sôùm taïo thaønh boùng maùt trong toaøn khu vöïc doanh traïi). Coâng taùc uûi ñaát ñeå laøm thaønh saân baén vaø caùc baõi taäp ñöôïc khai quang leân taän vuøng phía Baéc cuûa tröôøng, gaàn tôùi taän con soâng Buoâng giaùp danh Bieân-Hoøa.

2.__________________

"... Moät laàn nöõa chuùng toâi xin thay maët Khoa Tham-Möu, thuoäc khoái Quaân-Huaán cuûa tröôøng Boä-Binh, chaøo möøng toaøn theå quí-vò; nhöõng só-quan öu tuù thuoäc caùc binh chuûng cuûa Quaân-Löïc VNCH ñang coù maët taïi hoäi-tröôøng hoâm nay...Chuùc quí-vò thaønh-coâng trong suoát khoùa hoïc, khoùa Boä-Binh trung Caáp seõ ñöôïc khôûi ñaàu töø ngaøy mai..."
Sau phaàn trình baày ngaén vaø goïn, ñeå giôùi thieäu Phaân Khoa cuûa mình, Duõng vui veû böôùc ra khoûi baàu khoâng khí ngoäp thôû cuûa hoäi-tröôøng, vì con soá hieän dieän toái ña hôn hai traêm só-quan khoùa sinh trong buoåi leã khai-maïc cho lôùp Ñaïi-Ñoäi Tröôûng...".
Duõng raûo böôùc veà nôi laøm vieäc. Môùi hôn ba giôø, khoaûng xeá tröa. Trôøi naéng gaét. nhöõng haøng caây beân ñöôøng vöøa môùi ñuôïc troàng hôn moät naêm chöa ñuû cao ñeå che boùng maùt, khieán moà hoâi ñoå ra nheã nhaïi treân thaân theå moïi ngöôøi phaûi di chuyeån trong quaân tröôøng vaøo giôø naøy. Khoâng khí nhö ñaëc xeät laïi, nhö muoán baùo hieäu moät côn möa saép söûa keùo ñeán.
Ngöôøi Haï-Só tröïc vaên phoøng ngöøng Duõng laïi tröôùc cöûa giaãy nhaø cuûa Khoa Tham-möu, vaø noùi:
- Ñaïi-UÙy ôi, coù caäu khoùa-sinh böõa noï laïi kieám Ñaïi-UÙy, hieän ñang ngoài ñôïi taïi vaên-Phoøng. Coøn baây giôø em sang phoøng hoäi ñeå gom caùc hoïc cuï thuyeát trình ñem veà.
- Coù ai kieám toâi nöõa khoâng? Duõng hoûi tieáp.
- Daï khoâng, aø queân treân vaên-phoøng Chæ-Huy Tröôûng coù nhaén, khi naøo Ñaïi-UÙy veà thì  ñieän-thoaïi leân treån.
- ÔØ thoâi ñöôïc, chuù ñi leï leân.
Duõng mieäng vöøa noùi vöøa böôùc veà phía Vaên-phoøng.
Caùnh cöûa phoøng môùi môû ra, Duõng ñaõ thaáy moät sinh-vieân ñöùng leân chaøo, nhö thöôøng leä mieäng hoâ teân vaø soá-quaân ñeå trình dieän. Nhaän ra Nghieâm, Laõ-Quyù-nghieâm, Duõng vui veû dô tay ra baét, vaø cuõng khoâng queân nhaéc nhôû:
- Thoâi khoûi ñi oâng ôi. naëng phaàn trình dieãn quaù, coù ai laï ñaâu.
Ngöôøi taân khoùa sinh, teân Nghieâm, trong boä quaân phuïc roäng thuøng thình, theo loái 'phaùt sao maëc vaäy', chæ môùi coù moãi baûng teân mang treân ngöïc aùo. Nghieâm heát nhìn Duõng roài laïi lieác nhìn moät só-quan ngoài gaàn ñoù. Nhö hieåu yù, Duõng quay qua noùi vôùi vò só-quan naøy:
- Sao, chieàu nay anh Laäp coù giôø giaäy aø?
Vieân Trung-UÙy, ñang maûi chaêm chuù saép xeáp ñoáng giaáy tôø vöøa môùi ñöôïc in roâ-neâ-oâ xong, ngaång leân nhìn Duõng, töôi cöôøi traû lôøi:
- Toâi coù hai giôø giaäy tieáp-lieäu chieàu nay, maát coâng quaù. Môùi vöøa töø Saøigoøn leân ñaáy chöù.
Nghe noùi laø coù khoùa Ñaïi-Ñoäi Tröôûng baét ñaàu hoïc ngaøy mai, coù phaûi khoâng Ñaïi-UÙy?
Duõng gaät ñaàu xaùc nhaän:
- Phaûi. Toâi môùi vöøa ôû hoäi-tröôøng trôû veà.
Traû lôøi ngöôøi baïn ñoàng nghieäp xong, anh keùo gheá ngoài caïnh Nghieâm, tieáp tuïc caâu chuyeän:
- Theá naøo, böõa hoâm veà pheùp coù vui khoâng oâng?
- Toâi môùi nhaäp traïi hoài chieàu qua. Caû ngaøy Chuû-Nhaät hoâm qua ñeán ñöôøng Kyø-Ñoàng ñaùnh maø-chöôïc vôùi boïn Ph.-Haäu. OÂng bieát caên nhaø ôû ñöôøng Kyø-Ñoàng chöù gì?
- Khoâng. Toâi chæ nghe noùi, nhöng chöa heà coù dòp gheù chôi. Duõng ñaùp.
- Saün coù giôø nghæ ôû phoøng hoïc gaàn ñaây, toâi laïi caùm ôn oâng ñaõ xin cho toâi veà pheùp. Naøy coù chai röôïu cuûa Haäu göûi cho oâng. Anh aáy coù nhaén, khi naøo veà Saøigoøn oâng nhôù gheù Vieät-Taán-Xaõ thaêm anh aáy. Ph. Haäu ñang laøm Giaùm-Ñoác VTX ñaáy, oâng bieát chöù gì?
- Toâi bieát roài. Anh kheõ gaät ñaàu.
- Coù veû P.Haäu caàn gaëp oâng laém. Neáu veà ñöôïc caøng sôùm caøng toát.
Duõng caàm laáy chai röôïu maïnh loaïi 'Reùmi Martin' ñöïng trònh troïng trong hoäp goã coù in nhaõn hieäu, nôû nuï cöôøi nhaõ nhaën noùi vôùi baïn:
- Toâi neân ñem chai röôïu naøy ñeán taëng vò Só-Quan Ñaïi-Ñoäi tröôûng cuûa oâng thì hôn. Mai moát coù chuyeän gì thì cuõng deã aên noùi. Ñeán ñaây Duõng ñöùng leân caàm laáy caùi muõ, ñoaïn noùi tieáp.
Mình laïi caâu-laïc boä uoáng nöôùc roài noùi chuyeän theâm.
Ngöôøi khoùa-sinh cuõng voäi ñöùng leân theo, noùi:
- Thoâi, hay ñeå luùc khaùc. Toâi phaûi trôû laïi lôùp hoïc ôû ñaèng sau daãy nhaø naøy. Nhôù laø coá thu xeáp veà SaøiGoøn.
Noùi xong Nghieâm ñoäi muõ, khoâng queân ñöùng chaøo hai ngöôøi só-quan ñang coù maët ôû trong phoøng roài böôùc ra cöûa thaûn nhieân chaïy..moät hai, moät hai..treân con ñöôøng traûi nhöïa döôùi côn naéng choùi chang.
Theá ñaáy. Ñoù laø phöông caùch huaán luyeän ôû quaân-tröôøng. Taân khoùa-sinh, phaûi traûi qua giai ñoaïn goïi laø 'huaán nhuïc' trong boán tuaàn leã ñaàu. Hoï chæ coù 'chaïy' chöù chöa coù pheùp 'ñi'. Nguû daäy laø ñaõ 'chaïy' roài, môùi aên côm xong coøn no caønh hoâng cuõng phaûi 'chaïy'. Trong lính laø khoâng coù chuyeän aên no thì kieâng chaïy, neáu khoâng seõ bò ñau xoùc; xoùc hoâng hay xoùc buïng, nhö caùc cuï thöôøng noùi. Chaïy moät mình coøn töông toái ñôõ, neáu coù töø hai taân khoùa-sinh trôû leân thì phöùc taïp theâm. Luùc ñoù phaûi chaïy cho ñeàu böôùc; treân ba ngöôøi thì moät phaûi chaïy ôû ngoaøi haøng ñeå ñeám nhòp. Moät hai, moät hai, moät hai ba boán, moät hai ba boán! Chaïy khoâng ñeàu, xui gaëp sinh-vieân khoùa ñaøn anh thì bò giöõ ñöùng laïi baét nhaän laõnh ñuû moïi thöù hình phaït. Vì theá neân môùi goïi laø 'tuaàn leã huaán nhuïc' trong quaân-tröôøng.
Duõng nhìn theo boùng daùng cuûa Nghieâm 'voi' chaïy 'baäp buøng' trong ñaùm ngöôøi loá nhoá maëc ñoà traän, baát giaùc tuûm tæm cöôøi. Haén cao töø hoài coøn ôû trung-hoïc neân Nghieâm khoâng bao giôø bò laãn trong ñaùm ñoâng. Thaân hình cao ngheàu ngheäu cuûa haén ñaõ ñöôïc baïn beø goïi laø Nghieâm 'voi'. Vaøo côõ hai tuaàn tröôùc, luùc Duõng ñang ñöùng noùi chuyeän vôùi vaøi só-quan ôû tröôùc cöûa phoøng hoïp, anh ñaõ nhìn thaáy Nghieâm. Thoaït ñaàu khoù coù theå nhaän ra haén ngay, vì Nghieâm khoâng gioáng nhö hoài coøn laø hoïc-sinh cuûa tröôøng trung-hoïc Chu-Vaên-An Saøigoøn; haén coù veû ñang phaùt phì trong caùi tuoåi vaøo khoaûng treân ba möôi laêm hieän giôø. Duõng phaûi töï kieåm ñieåm laïi laàn thöù hai xem mình coù nhaän nhaàm ngöôøi hay khoâng, roài môùi daùm chaën haén laïi:   
- EÂ Nghieâm. OÂng Nghieâm ñaáy coù phaûi khoâng?
Haén döøng böôùc, ngôõ ngaøng nhìn Duõng. Ñöùng tröôùc maët moät só-quan mang baûng teân maàu ñoû chöõ traéng thuoäc khoái Huaán-Luyeän (coøn baûng teân neàn ñen chöõ traéng laø só-quan caùn boä hay laø caùc quaân nhaân cô-höõu) Nghieâm chöa nhaän ñöôïc Duõng laø ai? Laø ngöôøi quen, laø baïn cuõ hoaëc moät só-quan naøo ñoù chaën khoùa-sinh laïi ñeå haïch hoûi?
Duõng leân tieáng tieáp theo:
- Ñi ñaâu laïi laïc vaøo ñaây giôø naøy ñaáy oâng? Toâi laø Duõng hoïc sinh CVA ñaây.
Haén cuõng chôït nhö ñoaùn ñöôïc vò só-quan ñang ñöùng tröôùc maët coù theå laø moät trong nhöõng ngöôøi baïn hoïc cuõ, neân bình tónh giô tay chaøo vaø vui veû ñaùp:
- Toâi vöøa môùi bò goïi vaøo khoùa I /74.
- Trôøi ôi, sau naêm 73 oâng coù bieát laø hoøa-bình roài khoâng! Haäu chieán roài maø cuõng vaãn bò nhaäp nguõ. Duõng noùi ñuøa, gioïng chaâm bieám 
- Toâi cuõng töôûng thoaùt roài chöù, ai ngôø...-Nghieâm, trong nuï cöôøi meùo moù, vöøa traû lôøi.
Duõng hoûi tieáp tuïc:
- Baây giôø oâng coù baän gì khoâng? hay laø mình ñeán caâu-laïc-boä uoáng nöôùc ñeå noùi chuyeän tieáp.
Sau moät thoaùng ngaàn ngöø, haén ñaùp:
- Cuõng ñöôïc. Toâi coù hôn moät giôø ñeå nghæ tröôùc khi söûa soaïn ra naèm tuyeán.

Duõng bieát chaéc chaén Nghieâm lôùn hôn anh boán naêm tuoåi vaø taát nhieân phaûi hoïc hôn maáy lôùp. Hoài coøn ôû tröôøng trung-hoïc CVA, chæ coù moät caëp anh em coù hoï vaø chöõ ñeäm laø Laõ-Quí. Em Nghieâm coù teân laø Trang, gia-ñình thaät kheùo löïa teân ñeå ñaët. Laõ-Quí-Trang, khoâng gioáng oâng anh, Trang quyeát ñònh ñi só-quan ÑaøLaït ngay sau khi ñaäu toaøn phaàn Tuù Taøi. Vôùi daùng ngöôøi cao lôùn, ñeïp trai, Trang ñaõ ñöôïc uûy thaùc caàm kieám ñi ñaàu haøng quaân trong nhöõng buoåi taäp cô baûn thao-dieãn cuûa khoùa hoïc. Hình aûnh haén hieân ngang trong quaân phuïc ñaïi leã, ñuùng laø caùi hình aûnh haøo huøng cuûa nhöõng chaøng trai thôøi chieán. Sau ñoù khi maõn khoùa ra tröôøng, Trang ñaõ löïa choïn binh chuûng Nhaåy Duø cho thoûa chí tang boàng, ñeå ñöôïc ñaët goùt giaày traän treân khaép vuøng queâ-höông ñaát nöôùc.
Traùi laïi, ngöôøi anh cuûa Trang baây giôø môùi bò goïi ñoäng vieân. Nghieâm ñang luùc ôû vaøo löùa tuoåi giöõa ba möôi, khoâng coøn ñöôïc coi laø loaïi lính "söõa", lính "ba-bi-laéc" nöõa. Haén ñöôïc xeáp vaøo loaïi lính "giaø", lính "lôõ thôøi". Khoâng coøn gioáng nhö loaïi döøa xieâm non, coù cuøi vaùng chaùo aên ngon vaø nöôùc ngoït maùt; maø haén baây giôø thuoäc vaøo loaïi döøa giaø, döøa khoâ, cuøi döøa ñaõ cöùng nhö goã vaõ nöôùc ñaõ gaàn caïn.
Duõng khoâng heà thaéc maéc khi nhìn thaáy Nghieâm vaãn dieän ñoâi giaày vaûi nhaõn hieäu BaTa ôû ngoaøi ñôøi vôùi boä quaàn aùo lính ñöôïc phaùt trong quaân tröôøng. Haén nhö nhaän ra ñieàu ñoù neân noùi nhö muoán bieän baïch vôùi Duõng:
- Chaân toâi phaûi ñi giaày soá möôøi ba röôõi (töông ñöông soá giaày boán möôi maáy trong nhöõng cöûa tieäm ôû Saøigoøn). Kho Quaân Nhu chöa coù neân ñöôïc cho duøng taïm caùi cuûa nôï naøy.
Coøn nhôù laø khoùa 2/68 cuûa Duõng cuõng vaäy. Trong ñaïi-ñoäi coù khoùa sinh teân Thaønh ñaõ may maén ñöôïc ban tieáp-lieäu xin cuûa Phoøng 4, coá-vaán Myõ, ñoâi giaày soá möôøi ba. Cho neân teân Thaønh ñaõ dieän ñoâi "boát-ñôø-soâ" baèng da thieät, boùng loaùng trong suoát khoùa huaán luyeän; Ngöôïc laïi luùc ñoù baïn ñoàng khoùa phaûi mang giaày vaûi ñen "meát" in china. Theâm moät ñieàu nöõa, böôùc chaân haén ñi khoâng bao giôø aên ñuùng vôùi nhòp. Maáy böôùc ñaàu, môùi ñoù coøn nhaác theo nhòp ñeám baèng mieäng, hay tieáng troáng keøn; thì laäp töùc nhöõng böôùc chaân sau ñoù ñaõ laïi böôùc traät laát, chaân ñi ñaèng chaân nhòp ñi ñaèng nhòp. Thaønh döôøng nhö khoâng phaûi ñöôïc sinh ra ñeå laøm lính. Thaân hình cao lôùn vaø veû maët chaát phaùc cuûa haén chæ coù theå ñoùng choïn vai troø moät anh taù ñieàn cuûa ngheà noâng höõu duïng. Keát quaû laø sau maáy laàn haén bò thoï phaït daõ chieán maø vaãn khoâng thaáy coù söï caûi thieän, Só-Quan caùn boä laøm ngô khoâng theøm ñeám xæa ñeán nöõa. Ruùt cuïc teân Thaønh ñöôïc boû ñi moät mình ngoaøi haøng quaân maø cuõng khoûi phaûi ñi dieãn haønh. Theá laø tha hoà haén böôùc, ñeå toû roõ cho moïi ngöôøi thaáy raèng ñoái vôùi teân Thaønh döôøng nhö suoát ñôøi böôùc chaân haén vaø tieáng quaân ca seõ khoâng bao giôø coù ñöôïc söï coäng höôûng.   

3.___________________                                                                    

Duõng chöa kòp dô tay chaøo kính ñeå trình dieän Xeáp taïi vaên-phoøng Chæ-Huy Tröôûng, OÂng ñaõ noùi ngay, gioïng gay gaét:
- Sao ñi ñaâu maø khoâng thaáy maët ñaáy cha noäi?
Anh traû lôøi doõng daïc, sau khi ñöùng nghieâm dô tay chaøo xong:
- Daï thöa xeáp toâi vaãn ôû Khoa Tham-Möu.
- Töôûng maáy cha veà saøigoøn roài chöù !. Xeáp noùi caùi gioïng maùt meû cuûa daân "baéc kyø' maø Xeáp raát thích baét chöôùc.
- Daï ñaâu coù- Duõng ñaùp- Thieáu-Taù tröôûng Khoa vaéng maët neân toâi khoâng theå boû ñöôïc vaên-phoøng.
- OÂng Thieáu-Taù Söï oång ñi ñaâu?
- Daï thöa Xeáp toâi khoâng ñöôïc bieát. Anh bình tónh traû lôøi.
OÂng xuoáng gioïng, neùt maët nghieâm nghò:
- Ñeå toâi noùi vôùi oâng Tham-Möu tröôûng. Toâi chæ taïm thôøi cho anh sang beân ñoù laøm phuï giaûng, chöù khoâng phaûi ôû tröïc vaên-phoøng cho oång boû ñi.
- Daï, toâi bieát. Duõng ñaùp.
OÂng tieán laïi gaàn anh, thaùi ñoä cuûa oâng trôû laïi bình thöôøng:
- Toâi muoán mai anh veà Toång Tham-Möu, Ñaïi-Töôùng coù vaên-thö caàm tay göûi cho toâi. Tröa mai Thieáu-taù Taâm seõ ñöa taän tay anh ñeå mang veà.
- Daï toâi nghe roõ. Thöa Xeáp coù coøn ñieàu gì nöõa khoâng?
- Thoâi ñöôïc. Coù vaäy thoâi.
OÂng noùi xong, trôû laïi baøn laøm vieäc vaø keùo gheá ngoài xuoáng.
Nhö thoùi quen töø laâu, Duõng quanh quaån ñöùng beân Xeáp saép laïi ñaùm hoà-sô oâng vöøa duyeät kyù xong; oâm moät ñoáng ñem ra ngoaøi cho Thieáu-Taù Chaùnh Vaên-Phoøng vaø ban vaên-thö laøm vieäc. 
                                                                  ***

Sau khi rôøi cô-quan Vieät Taán-Xaõ, Haï-Só Phaän laùi xe jeep trôû ra ñöôøng Hoàng Thaäp-Töï, ñi veà höôùng Coâng-Lyù vaø Ngoâ-Ñình-Khoâi ñeå ñöa Duõng ñeán Boä Toång Tham-Möu nhö theo lòch trình. Trong khi ñaàu oùc Duõng vaãn coøn nhôù laïi buoåi gaëp gôõ vöøa môùi roài vôùi Ph. Haäu.
Khoaûng gaàn moät tieáng ñoàng hoà tröôùc ñoù, Trung-Taù Giaùm-Ñoác ñaõ aân caàn tieáp chuyeän Duõng taïi vaên-phoøng rieâng cuûa oâng trong moät caên bieät-thöï roäng raõi raát thích hôïp ñeå nguïy trang cho moät cô-quan thoâng taán tröïc thuoäc Phuû Toång-UÛy Daân Vaän. Caâu chuyeän trôû neân vui veû töï nhieân khi nhaân vieân höôùng daãn lui ra khuaát sau caùnh cöûa vaên-phoøng Giaùm-Ñoác.
Ph. Haäu noùi:
- Deã ñaõ laâu laém môùi ñöôïc gaëp laïi Duõng.
- Anh nhôù khoâng sai, töø hoài anh ñeán döï leã phaùt tang cho môï toâi ôû chuøa Vónh-Nghieâm.
- ÖØ phaûi roài, deã cuõng ñaõ gaàn nöûa naêm. Ph.-Haäu vui veû noùi tieáp, gioïng thaân maät- Sao vôï caäu vaø con caùi hoài naøy theá naøo?
- Caùm ôn anh, tuïi naøy cuõng vaãn bình thöôøng.
- Caäu yeáu quaù! Saùch caëp cho Töôùng Vuøng, toâi thaáy coù thaèng naøo 'ngheøo' nhö caäu bao giôø ñaâu! Phaûi laøm caùch naøo ñeå cho vôï con ñôõ khoå chöù! ÔØ, böõa tröôùc toâi gaëp Nghieâm, Laõ-Quí- Nghieâm aáy maø. Teân naøy noùi Duõng xin cho veà pheùp ñaëc-bieät; haén noùi vôùi toâi laø hoài naøy caäu raûnh roãi laém coù phaûi khoâng?
Duõng gaät ñaàu xaùc nhaän:
- Vaâng, ñuùng vaäy. Anh thöû nghó coi ñang töø Quaân Ñoaøn maø veà Quaân Tröôøng, ñaâu coøn vieäc gì ñeå laøm. Nhaát laø luùc naøy laïi ñaõ ôû vaøo thôøi kyø haäu chieán!
Ph. Haäu caàm ly nöôùc cam töôi môøi Duõng uoáng, ñoaïn noùi tieáp:
- Nhö theá thì laïi caøng hay. Töø khi ñöôïc ñaûm nhaän cô quan Vieät Taán-Xaõ ñeán giôø toâi thaáy thieáu muïc 'Nhaät Kyù Haønh-Quaân' nhöng chöa kieám ñöôïc ra ngöôøi phuï traùch. Hay laø caäu nhaän lôøi giuùp toâi. Noäi quyeån soå tay cuûa Duõng ghi cheùp nhöõng dieãn tieán quaân-söï ôû Vuøng 3 töø noäi ñòa, roài chieán dòch Toaøn Thaéng, Taây tieán, qua bieân giôùi Cam-Boát ñeå ñaùnh vaøo Cuïc "R", ñeán caùi 'muøa Heø ñoû löûa' naêm 72; Caäu vieát bao giôø cho heát!
Tuy lôøi ñeà nghò cuûa Trung-Taù Ph. Haäu nghe coù veû suoâi tai, nhöng Duõng cuõng khoâng daáu ñöôïc veû do döï:
- Thaät söï thì toâi cuõng chöa naém vöõng ñöôïc noäi-dung caùi tieåu muïc 'Nhaät Kyù' naøy, trong baûn tin cuûa VTX. Nhöng chaéc anh cuõng thaáy ñoù, moät khi ñaõ ñöôïc ñoïc hai caây vieát quaân-ñoäi nhö Phan-Nhaät-Nam vaø Ngoâ-Theá-Vinh roài, thì döôøng nhö khoâng coøn ai muoán caàm buùt vieát chung vôùi hoï veà caùi ñeà taøi naøy nöõa. Do ñoù vaøo tröôøng hôïp cuûa toâi chaéc cuõng khoâng coù ngoaïi leä.
Ph. Haäu toû veû phaûn ñoái:
- Khoâng, toâi laïi khoâng nghó nhö Duõng. Coù leõ caäu vì khieâm nhöôïng neân môùi coù quan nieäm ñoù. Vieát cho VTX, chaéc caäu cuõng ñaõ hieåu, seõ khoâng theå coù nhieàu caùi phaàn hö caáu nhö trong baøi vieát treân baùo chí hay tieåu thuyeát. Neáu muoán quan troïng hoùa theâm chuùt nöõa, thì ñaây chính laø moät trong nhöõng giöõ kieän thuoäc veà quaân-söû. Nhö caäu bieát, nhaät kyù tuy ñöôïc coi laø nhöõng ghi cheùp baét nguoàn töø caùi 'toâi', nhöng noäi dung ôû ñaây phaûi laø nhöõng gì ñaõ ñöôïc xaåy ra, tính caùch nhö moät loaïi 'fact' hay 'fiction'. Hôn nöõa vôùi nhöõng taøi lieäu saün coù coäng theâm loái haønh vaên nheï nhaøng töï nhieân cuûa Duõng, toâi nghó caäu coù theå laøm thaät troøn caùi coâng vieäc naøy. Toâi daùm ñoaùn chaéc ñoïc giaû seõ khoâng chaùn khi ñöôïc ñoïc moät baøi vieát veà quaân-söï, bôùt khoâ khan nhöng vaãn khoâng heà thieáu vaéng muøi suùng ñaïn... Sao, nhö theá ñaõ ñuû ñeå caäu nhaän lôøi chöa? 
Sau caâu noùi, Trung-Taù Ph. Haäu nôû nuï cöôøi thoaûi maùi, laøm nhö oâng vöøa coù dòp 'leân lôùp' moät teân trong ñaùm ñaøn em vaên-ngheä.
Baây giôø Duõng môùi thaáy yeân taâm, nhaân ñoù cuõng vui veû traû lôøi: 
- Vaâng, neáu theá thì coi nhö ñaøn em ñaõ nhaän lôøi. Nhöng xin cho bieát theâm vaán ñeà noäp baøi vôû laøm sao?
- ÔØ, thì caùi ñoù cuõng deã maø. Cöù coi nhö khoâng coù ñieàu kieän gì. Caäu vieát ñöôïc baøi naøo göæ veà thì ñaêng baøi ñoù. Tuøy nghi vaøo thôøi giôø raûnh cuûa caäu vôùi Xeáp. 
Tôùi ñaây oâng ngöng noùi, vôùi tay nhaán nuùt chuoâng ñieän treân baøn giaáy, ñeå chæ thò cho nhaân vieân tröïc ñieän thoaïi:
- Chuù môøi oâng Toång Thö-Kyù vaøo gaëp toâi.
Khoaûng moät phuùt ngaén nguûi sau ñoù, ngöôøi phuï taù xuaát hieän, traïc ba möôi,  trong y-phuïc quaàn maàu xaäm vôùi sô-mi traéng thaét caø-vaït.
- Nhôø oâng Toång Thö-Kyù - Ph. Haäu noùi, laáy duøm toâi trong quó ra möôøi ngaøn, boû trong bì thö. Toâi caàn ngay baây giôø.  
Sau khi nhaän chieác bì thö baèng giaáy traéng töø tay nhaân vieân phuï-taù, Ph. Haäu trao tay cho Duõng vaø caát cao gioïng, noùi:
- Ñaïi-UÙy Duõng ñaõ nhaän phuï traùch cho muïc 'Nhaät Kyù Haønh Quaân'. VTX xin ñöa moät khoaûn tieàn tröôùc trong soá tieàn nhuaän buùt- Ñoaïn oâng quay qua caên daën vò phuï taù - Ñaïi-UÙy Duõng moãi laàn vieát xong seõ göûi baøi veà thaúng cho oâng Toång Thö-Kyù. Rieâng tröôøng-hôïp naøy khoâng keå vaøo kyø haïn, heã cöù khi naøo nhaän ñöôïc baøi thì yeâu caàu oâng cho leân baûn tin. Coøn neáu coù ñieàu gì theâm toâi seõ gaëp ñeå thaûo luaän sau. Thoâi caùm ôn oâng Toång Thö-Kyù.
Ñôïi ngöôøi phuï taù lui ra, Ph. Haäu tieáp tuïc haï gioïng noùi rieâng vôùi Duõng:
- Ñaây laø moät chuùt tieàn ñöa tröôùc, ñuû ñeå caäu ñeå aên saùng. Laàn khaùc anh em mình gaëp nhau seõ tính sau.
Duõng töø giaõ Trung-Taù Ph. Haäu, Giaùm-Ñoác Vieät Taán-Xaõ -cuõng laø taùc-giaû Nhaát-Tuaán cuûa taäp thô ñaàu tay coù ñeà töïa laø 'Chuyeän Chuùng Mình'-  Sau caùi xieát tay raát thaân tình taïi baäc tam caáp, tröôùc cöûa cô-quan Vieät Taán-Xaõ, toïa laïc treân ñöôøng Hoàng Thaäp-Töï Saøigoøn. Anh böôùc leân xe jeep tröïc chæ höôùng Toång Tham-Möu ñeå thöïc hieän coâng taùc keá tieáp cho Xeáp.

Trung-Taù Ph. Haäu vaø Duõng, ngoaøi söï quen bieát trong qua caùi duyeân vaên-ngheä, coøn coù  lieân heä sô giao veà gia-ñình; Neân ñaõ bieát roõ nhöõng gì anh laøm trong thôøi gian qua. Suoát thôøi gian ngaén nguûi cuûa baåy naêm trong cuoäc ñôøi binh nghieäp, Duõng luoân caép theo hai quyeån soå, khoå saùch caàm tay bìa cöùng khoâng. Moät quyeån soå ñöôïc duøng nhö moät loaïi 'ñieän thoaïi nieân giaùm', trong ñoù ñöôïc ghi ñaày ñuû soá ñieän-thoaïi, töø soá toång-ñaøi ñeán soá ñieän-thoaïi caù nhaân, maät cuõng nhö toái maät cuûa nhöõng giôùi chöùc trong Phuû, Boä vaø caùc cô-quan thuoäc heä-thoáng daân söï vaø quaân söï trong chính-phuû. Cuõng nhö soá ñieän-thoaïi cuûa cô-quan MACV Coá Vaán quaân-söï Hoa-Kyø taïi Vieätnam. Coù nhöõng soá anh ñaõ thuoäc naèm loøng ñeå ñöa ngay cho Xeáp xöû duïng moãi khi ñöôïc hoûi ñeán. 
Quyeån soå thöù hai goàm nhöõng söï vieäc dieãn tieán trong ngaøy, do thoùi quen Duõng thöôøng ghi cheùp, nhö loaïi nhaät-kyù, vaøo moãi toái trong nhöõng ngaøy leân ca tröïc ( ôû Boä Tö-Leänh BKTÑ Saøigoøn hay sau naøy, baét ñaàu töø cuoái naêm 70, treân BTL Quaân-Ñoaøn III, Bieân-Hoøa).
Duõng ñoàng yù vôùi Ph. Haäu laø nhöõng tö lieäu thu thaäp ñöôïc seõ giuùp anh raát nhieàu trong thôøi-gian phuï traùch muïc 'Nhaät Kyù Haønh Quaân' treân baûn tin VTX. Nhöng phaûi vieát theá naøo ñeå baøi ñöøng bò ñem ra tröôùc moät nhoùm ngöôøi trong hoäi-ñoàng kieåm-duyeät ñeå phaân chaát, moå seû. Phaûi öôùc löôïng xem caùi 'toâi' trong ñoù seõ ñöôïc theå hieän tôùi caùi 'cöôøng ñoä' naøo vaø 'möùc' naøo. Cuõng nhö nhöõng nhoùm ngaøy giôø vaø dieãn tieán trong nhöõng hoaït ñoäng quaân-söï phaûi trình baày sao cho bôùt caùi veû 'vaên thö', 'coâng leänh'. 
Tröôùc heát Duõng phaûi laáy kinh nghieäm caùi vuï aùn baùo-chí 'Maët traän ôû Saøigoøn' cuûa nhaø vaên BS. Ngoâ-Theá-Vinh, xaåy ra vaøo ñaàu naêm 72 môùi ñaây, ñeå laøm göông cho nhöõng baøi anh ñang söûa soaïn vieát cho Vieät Taán-Xaõ. Coù caùi khoù khaên cuûa noù, khi caàm buùt vieát veà ñeà taøi quaân-söï, veà chieán-tranh. Bôûi leõ tieáng noùi cuûa suùng ñaïn bao giôø cuõng ñöôïc baày toû roõ reät treân hai khía caïnh: hoaëc thaéng, hoaëc thua. Trong töø-ñieån veà chieán-tranh, döôøng nhö khoâng coù chöõ 'hoøa', vì bao giôø noù cuõng ñöôïc chaám döùt baèng nhöõng thieät haïi cuûa caû ñoâi beân. Cuoäc chaïm suùng naøo chaám döùt thì cuõng chæ ñeå laïi maùu, nöôùc maét vaø nhöõng xaùc ngöôøi; coäng theâm nhöõng noãi thöông tieác, khoå ñau trong loøng ngöôøi coøn soáng ôû laïi.
Sau nhöõng suy tö ñaén ño, Duõng ruùt cuïc ñaõ khôûi söï vôùi baøi vieát ñaàu tieân cho Vieät Taán-Xaõ veà 'Söï hình thaønh' cuûa tröôøng Só-Quan Tröø Bò, Boä-Binh Long-Thaønh ñöôïc khôûi coâng ngay trong thôøi haäu- chieán!

Ñoaïn ghi cheùp theâm tröôùc ngaøy 30-4-1975
- Ngaøy 7-1-1975: Quaân CS Baéc Vieät, sau nhöõng ñôït taán coâng khoá lieät keùo daøi hôn ba tuaàn leã, ñaõ chieám troïn Tænh Phöôùc-Long; moät tænh lî caùch Thuû-Ñoâ Saøigoøn hôn moät traêm caây soá veà höôùng Baéc. Tröôùc söï kieän naøy, Hoa-Kyø tuy coù leân tieáng buoäc toäi phe Baéc Vieät ñaõ vi phaïm traàm troïng Hieäp-Öôùc Hoøa Ñaøm BaLeâ 1973(!) nhöng laïi khoâng heà coù moät phaûn öùng naøo sau ñoù.
Söï vieäc taán coâng vaø chieám troïn moät tænh thuoäc mieàn Nam cuûa VNCH, thöïc ra chæ laø moät thöû nghieäm cuûa phe CS Baéc-Vieät sau Hieäp-Ñònh ngöøng baén. Sau khi bieát chaéc raèng Hoa-Kyø hoaøn toaøn boû rôi Ñoàng-Minh, phe Baéc-Vieät seõ tieáp tuïc tieán xa hôn trong caùi möu toan xaâm chieám mieàn Nam Töï-Do cuûa chuùng.
- Thaùng 2 naêm 75: Töôùng Laâm-Quang-Thô ñöôïc leänh ñieàu ñoäng, di chuyeån toaøn boä Tröôøng Voõ Bò Quoác-Gia ÑaøLaït veà tröôøng Boä-Binh Long-Thaønh. ( Tröôøng Chæ-Huy Tham-Möu ÑaøLaït cuõng ñöôïc 'di taûn' veà Long-Thaønh cuøng thôøi gian naøy)
Coù 3 Khoùa coøn ñang trong thôøi-kyø huaán luyeän goàm: Khoùa 29, 30 vaø Khoùa 31 SVSQ ÑaøLaït.
- Ñaàu thaùng 4 naêm 75: Khoùa 29 SVSQ ÑaøLaït ñöôïc maõn khoùa (non) ñeå ra tröôøng ngay trong caûnh ñaát nöôùc ñang trong côn daàu soâi löûa boûng.
- Trung tuaàn thaùng 4 naêm 75, Hai bieán coá xaåy ra:
  1/ SVSQ ÑaøLaït (Khoùa 30 vaø Khoùa 31) Traán giöõ tröôøng Long-Thaønh. 
Caùc Ñaïi-Ñoäi Khoùa Sinh ñöôïc toå chöùc thaønh nhöõng Ñaïi-Ñoäi Taùc Chieán; Coù nhieäm vuï ôû laïi baûo veä tröôøng Boä Binh Long-Thaønh vaø ngaên chaën böôùc tieán cuûa Baéc quaân.
  2/ Tröôøng Boä Binh Long-Thaønh di chuyeån toaøn boä cô sôû veà laïi tröôøng sôû cuõ taïi Thuû-Ñöùc.
Caùc Ñaïi-Ñoäi Khoùa Sinh cuõng ñöôïc toå chöùc thaønh Ñaïi-Ñoäi Taùc Chieán; Coù nhieäm vuï baûo veä 
vuøng Thuû-Ñöùc vaø Quaân Tröôøng, ngaên chaën böôùc tieán cuûa Baéc quaân veà phía Thuû-Ñoâ SaøiGoøn.
  
Heát_____
nguyeãn ngoïctuøng
(vieát laïi- thaùng taùm, leû hai)