Döï
ñònh moät chuyeán ñi
Nguyeãn Ngoïc
Tuøng
1._____
Chò Nh. lo saép
xeáp coâng vieäc tröôùc ñoù
vaøi tuaàn leã ñeå coù dòp
thaûnh thôi ñaùp chuyeán bay töø
Hoa-Thònh-Ñoán xuoáng Cali gaëp laïi
ngöôøi baïn cuõ. Caû hai, qua ñieän
thoaïi, cuøng ñoàng yù heïn gaëp
nhau taïi vuøng naéng aám nhaân dòp
Thuùy suoâi Nam ñeå tham döï buoåi
Hoïp Maët Tröng-Vöông (Nieân-khoùa
57-63) taïi Quaän Cam. Chò Nh. cuõng tieän
theå coù vaøi vieäc caàn phaûi lieân
laïc tröïc tieáp veà aán loaùt
ôû döôùi vuøng naøy. Veà
phaàn toâi cuõng nhaân cô hoäi xuoáng
thaêm moät soá ngöôøi thaân trong
gia-ñình hieän ñang cö nguï raûi
raùc ôû cuøng ñòa-phöông.
Cho neân laàn naøy cuõng chæ coù
moät vieäc laø ñoùng vai "keû thaùp
tuøng traàm laëng" beân caïnh ngöôøi
phoái ngaãu trong chuyeán ñi; nhöng toâi
cuõng vaãn khoâng traùnh khoûi moät
chuùt naùo nöùc, boàn choàn coá
höõu thöôøng xaåy ra tröôùc
moïi cuoäc haønh trình.
Trong suoát thôøi
gian ñoù ñaõ coù bieát bao chuyeän
vui ñöôïc trao ñoåi qua ñöôøng
giaây ñieän-thoaïi vieãn lieân. Toâi
töï döng cuõng ñöôïc höôûng
caùi 'vui laây' qua tieáng noùi cöôøi
cuûa Thuùy trong noãi vui möøng, ñaày
aép thoûa thueâ. Naøng cöù theá
laàn löôït goïi töøng ngöôøi
baïn cuõ trong danh saùch, goàm coù caû
ñòa-chæ vaø soá ñieän-thoaïi,
vöøa môùi ñöôïc ngöôøi
phaùt thö mang ñeán. Nhöõng maåu
chuyeän hoïc-troø töø ngaøy xöûa
ngaøy xöa nay ñöôïc taùi laäp
laïi; " maøy tao chi tôù " loaïn xaø
ngaàu: maøy coù nhaän ñöôïc
ra tao treân danh-saùch khoâng? Con noï, con kia
maøy gaëp ôû Cali, baây giôø
theá naøo roài? Coù chuùng noù
trong danh-saùch naøy khoâng? Tuïi maøy
maäp oám theá naøo, coù nhaän ñöôïc
ra nhau ngay khoâng? Ñaõ leân chöùc
baø noäi, baø ngoaïi gì chöa?...OÂi
thoâi, ñuû heát moïi chuyeän ñöôïc
dòp tuoân ra nhö caùi maùy phaùt
thanh coâng coäng. Cöù theá giöõa
'vaán' vaø 'ñaùp' tieáp tuïc treân
ñieän-thoaïi khoâng keå giôø
giaác. Chaúng theá maø ñaùm con
chaùu cuûa caùc naøng T.V. ñaõ
phaûi la oaùng leân ñeå phaûn ñoái:
- " Why?...Taïi sao meï
vaãn caám tuïi con laø 'khoâng ñöôïc
xöng maøy tao' vôùi nhau. Theá maø,
How come..baây giôø meï cöù duøng
noù tuøm lum taø la..roõ raøng laø
meï ñaõ laïm duïng, overused noùi..."
Thuùy trong thôøi
gian naøy raát laø vui. Tính naøng döôøng
nhö deã thoâng caûm hôn, töôi
taén hôn, vì luùc naøo cuõng ñöôïc
'no' cöôøi; maëc duø trong ñaùm
baïn höõu T.V. cuøng ñoàng khoùa,
ngöôøi naøo duø coù treû nhaát
thì nay cuõng ñaõ gaàn chaün saùu
boù. Nhöng cuõng nhôø vaøo caùi
vui naøy maø trong nhaø taïm bôùt
ñi caû caùi chuyeän "côm khoâng laønh,
canh khoâng ngoït". Söï baát ñoàng
yù kieán, khoâng hieåu taïi sao chæ
môùi baét ñaàu coù, keå
töø ngaøy phaûi boû nöôùc
ra ñi vaø phaûi cö nguï ôû xöù
ngöôøi.
Ngay trong buoåi saùng
keá tieáp cuûa ngaøy ñaàu tieân
ñaët chaân xuoáng Quaän Cam, hai ngöôøi
baïn cuõ heïn gaëp taïi khu Chôï
Nhoû Saøigoøn. Khoâng sao keå xieát
ñöôïc noãi vui möøng. Caû
hai oâm chaàm laáy nhau, nöôùc maét
cöù tuoân rôi trong sung söôùng
vaø möøng tuûi. Khoù maø coù
theå traùnh khoûi caùi giaây phuùt
caûm ñoäng naøy trong laàn haïnh ngoä
chæ ñöôïc xaåy ra sau hôn boán
möôi laêm naêm xa caùch.
Toâi nhaän ra ñöôïc
chò Nh. ngay nhôø Thuùy vaãn thöôøng
giôû hình aûnh caùc baïn hoïc
cuõ trong quyeån album cho coi. Vaãn ñoâi
maét ñen, to troøn nhö hai hoät nhaõn
( nhö loaïi nhaõn Höng-Yeân, ôû
ngoaøi Baéc ) treân göông maët quen
thuoäc cuûa coâ hoïc-troø Leâ-Thò-Nh.,
tröôøng Tieåu-Hoïc Ñoã-Höõu-Phöông
ôû Chôï-Lôùn, thuoäc Q. 5 thaønh-phoá
Saøgoøn ngaøy xöa; baây giôø
Thuùy vaø toâi ñöôïc dòp
ñöùng cuøng vôùi chò ôû
nôi ñaây, trong khung caûnh xöù laï
queâ ngöôøi. Theá laø boãng
döng vaøo moät buoåi mai, 'moät buoåi
mai hoâm aáy', baát keå ñoù laø
nôi coâng coäng trong khu thöông-xaù
Phöôùc Loäc Thoï thuoäc vuøng Thuû-Ñoâ
cuûa Ngöôøi Vieät tò naïn taïi
mieàn Nam cuûa Tieåu-Bang California, ñoâi
baïn chæ quan taâm ñeán söï xuaát
hieän cuûa nhau. Hoï tha hoà voàn vaõ,
oàn aøo trong caâu chuyeän haøn huyeân.
Caû hai cuøng moät luùc muoán noùi,
cuøng moät luùc muoán nghe; baát keå
keû naøo tröôùc ngöôøi
naøo sau. Cöù nhö theá, hoï cuõng
vaãn caûm thaáy ñöôïc söï
thoaûi maùi nhö ñaõ troâng ñôïi
töø laâu caùi giaây phuùt gaëp
gôõ ñaàm aám, ñaày aép
tình thaân.
Rieâng toâi, ñeå
ñoùng troïn vai troø cuûa ngöôøi
phoái ngaãu, toâi chaøo chò vaø
vaén taét trao ñoåi lôøi thaêm
hoûi cho phaûi pheùp. Sau ñoù toâi
ngoû yù caùo lui ñeå ñöôïc
dòp chuùi muõi vaøo maáy tieäm
saùch baùo vaø dóa nhaïc ôû
quanh ñaáy; coát yù ñeå Thuùy
vaø chò ñöôïc töï nhieân
gaëp gôõ, haøn huyeân vôùi
nhau.
Keå töø muøa
Heø naêm ñoù, Thuùy ñöôïc
dòp gaëp laïi moät ngöôøi baïn
ñaõ hôn maáy chuïc naêm xa caùch.
Chuùng toâi cuøng höùa neáu coù
dòp nghæ thì theá naøo cuõng thu
xeáp sang khu Ñoâng Baéc Hoa-Kyø thaêm
chò Nh. vaø gia-ñình. Trong dòp gaëp
laïi nhau laán naøy, chò cuõng khoâng
queân moâ taû sô qua veà nhöõng
thaéng caûnh cuûa vuøng thuû-ñoâ
Hoa-Thònh-Ñoán, laø nôi chò ñang
cö nguï. Chò coøn nhaéc theâm tröôùc
luùc chia tay vôùi Thuùy taïi Cali:
- 'Hy voïng ñöôïc
coù dòp ñoùn tieáp quí vò
ñaáy nheù. Beân toâi khoâng nhöõng
coù nhieàu phong caûnh ñeïp maø
chaéc chaén anh Huaán coøn coù cô
hoäi gaëp laïi nhöõng ngöôøi
baïn CVA nöõa. Theá naøo Thuùy vaø
anh cuõng phaûi sang toâi moät chuyeán cho
vui. ÔØ.. coù nhöõng ai haû?.. heã
cöù sang ñeán nôi laø chaéc
chaén anh seõ nhaän ra..".
( Thaønh phaàn
cöïu hoïc-sinh CVA hieän nay ôû raûi
raùc khaép naêm Chaâu keå cuõng
khaù nhieàu. Sau naøy toâi môùi
bieát theâm laø beân mieàn Ñoâng
Baéc Hoa-Kyø coù Ñoã-Dieãn-Nh.,
Vuõ-An-Th., Nguyeã-Ñöùc-N., Nguyeãn-Quoác-Kh...
vaø chaéc chaén khi ñeán nôi seõ
coøn nhaän ra ñöôïc nhieàu ngöôøi
khaùc nöõa).
Lôøi höùa
cuûa chuùng toâi vôùi chò Nh. coøn
ñaáy maø thôøi-gian thì ñaõ
troâi ñi quaù nhanh. Rieâng mình toâi
thì vaãn chöa coù dòp thöïc
hieän ñöôïc moät chuyeán ñi
naøo cho thoûa tình mong öôùc. Döôøng
nhö ñoïc ñöôïc noãi öu
tö ñoù trong toâi ( vì coâng vieäc
thuoäc ngaønh kieán-truùc cuûa toâi
thöôøng baän roän vaøo muøa Heø),
Thuùy ñaõ töï ñoäng sang thaêm
ngöôøi baïn moät mình. Ñoù
laø dòp naøng ñaïi dieän qua Maryland
döï ñaùm cöôùi cuûa ñöùa
con trai oâng anh lôùn phía gia-ñình
toâi; hieän ñang cö ngöï taïi khu
Silver Spring. Quaõng ñöôøng töø
ñaáy sang choã chò Nh. ôû, Germantown
nhö toâi ñaõ ñöôïc bieát,
coù leõ cuõng khoâng phaûi laø
quaù xa cho moät laàn hoäi ngoä thöù
hai.
Luùc trôû
veà, Thuùy ñaõ goùi gheùm bieát
bao chuyeän vui beân phía thuû-ñoâ
Hoa-Kyø ñeå keå cho nhöõng ngöôøi
ôû nhaø nghe. Gioïng naøng noùi vôùi
chan chöùa noãi tieác reû, maø roát
cuoäc chaéc chaén toâi phaûi laø
keû bò aùm chæ vì ñaõ boû
lôõ chuyeán ñi naøy.
-"Khoâng bieát
bao nhieâu nôi, bao nhieâu caûnh ñeïp
ñeå maø tham quan maø ngaém. Du khaùch
chæ sôï khoâng ñuû thôøi
giôø, ñuû söùc vaø ñuû
höùng..."
Hôn nöõa toâi
coøn ñöôïc bieát theâm hai maåu
tin vui laø do söï baûo trôï cuûa
chò Nh. vaø thaân nhaân, ngöôøi
anh laø nhaø thô Vöông-Ñöùc-Leä
vaø moät ngöôøi chò môùi
vöøa töø VieätNam sang Myõ ñeå
ñoaøn tuï vôùi gia-ñình.
Thöù ñeán laø vieäc chò vaø
moät nhoùm vaên höõu ñòa-phöông
söûa soaïn giaáy khai-sinh cho moät ñöùa
con tinh thaàn saép chaøo ñôøi,
mang teân Nguyeät-San Kyû Nguyeân Môùi
( Soá ra maét thaùng 10 naêm 2000). Chaéc
chaén trong töông-lai toâi cuõng nghó
laø seõ coù dòp göûi baøi
ñeå ñoùng goùp.
2.______
Ngay luùc naøy,
neáu coù ngöôøi hoûi raèng
heã coù dòp du lòch, thì toâi
seõ choïn ñi nôi naøo tröôùc?
Chaéc chaén toâi cuõng seõ khoâng
ngaàn ngaïi tieát loä laø vaãn muoán
laøm moät chuyeán vieáng thaêm vuøng
thuû-ñoâ Hoa-Thònh-Ñoán, laø
nôi toâi chöa ñöôïc dòp
ñaët chaân tôùi. Töï toâi
seõ trang troïng chuaån bò tinh thaàn ñeå
chieâm ngöôõng nhöõng caûnh ñeïp
thieân nhieân cuõng nhö nhaân taïo,
nhö ñaõ töøng ñöôïc
nghe chò Nh. moâ taû hoaëc thaân quyeán
keå cho nghe treân ñieän-thoaïi.
Vaøo dòp ñoù,
chaéc chaén chuùng toâi phaûi saép
xeáp chuyeán ñi trong tieát laäp Xuaân
ñeå ñöôïc ngaém phong caûnh
thô moäng, bình yeân cuûa muøa hoa
Anh Ñaøo ñang nôû roä doïc theo
bôø soâng Potomac, hay ñang traøn ngaäp
trong khu coâng vieân Quoác-Gia.
Chaéc chaén toâi
cuõng seõ khoâng boû ñöôïc
caùi thoùi quen ngheà nghieäp; böôùc
chaân seõ daãn toâi ñeán quan saùt
coâng trình kieán-truùc ñoà soä
cuûa toøa Baïch OÁc, nôi toïa laïc
vaên-phoøng cuûa Toång-Thoáng vaø
Noäi Caùc cuûa nöôùc Hieäp-Chuûng
Quoác Hoa-Kyø.
Ñi xa hôn chuùt
nöõa, naèm töïa löng veà phía
bôø soâng Potomac laø ñaøi kyû-nieäm,
trong ñoù coù töôïng coá Toång-thoáng
A. Lincoln ngoài trong giaùng suy tö; cuõng ñöôïc
taïc baèng ñaù traéng. OÂng laø
moät trong nhöõng vò Toång-Thoáng
Hoa-Kyø maø toâi ñaõ khaâm phuïc.
Ñoïc qua tieåu-söû cuûa cuoäc ñôøi
oâng, bieát bao ngöôøi trong chuùng
ta muoán ñöôïc hoïc ôû oâng
tinh-thaàn daân-chuû, oùc caàu tieán,
loøng yeâu coâng bình, baùc aùi
vaø söï quyeát taâm maø oâng
ñaõ taän hieán cho ñaát nöôùc
suoát trong thôøi-kyø Nam, Baéc Myõ
phaân tranh.
Nôi thaêm vieáng
keá tieáp, rieâng toâi caûm thaáy
khoâng theå thieáu soùt, ñoù laø
ñaøi chieán-só traän vong ñaõ
ñöôïc xaây döïng leân trong
khu coâng vieân cuûa Thuû-Ñoâ Hoa-Thònh-Ñoán.
Ñòa ñieåm naøy ñöôïc
choïn laøm nôi an nghæ töôïng tröng
cho nhöõng quaân nhaân Hoa-Kyø ñaõ
boû mình trong cuoäc chieán-tranh taïi VieätNam
(1965-1975).
Kyû ñaøi
ñöôïc xaây caát ñôn giaûn,
voûn veïn chæ laø hai böùc töôøng,
cao khoaûng hôn hai thöôùc, traûi daøi
caû traêm thöôùc, giao nhau thaønh
hình chöõ " V ". Phaûi chaêng ñoù
laø bieåu töôïng cuûa "V" laø
"Victory" hay chieán-thaéng (!), hay laø "V" cuûa
nghóa "Veû vang" (?) Phía beân trong cuûa
hình chöõ " V ", treân hai maët töôøng
ñöôïc ghi ñaày ñuû Hoï
vaø Teân cuûa hôn naêm-möôi-taùm-ngaøn
(58,000) töû só. Moãi chöõ khaéc
cho moãi teân, theo maãu töï A, B, C...côõ
vöøa ñuû lôùn ñeå moïi
ngöôøi ñoïc, nhaän dieän ñöôïc
deã daøng trong moät khoaûng caùch xa vöøa
phaûi. Maët töôøng ñöôïc
caån baèng ñaù ñen, nhaün boùng
nhö göông; laïnh leõo phaûn chieáu
nhö maët nöôùc trong hoà Reflecting
Pond caùch ñaáy khoâng xa.
" A Strong Clear Vision " laø
chuû-ñeà cuûa döï-aùn thieát-keá
ñöôïc truùng tuyeån. Taùc-giaû
laø moät coâ sinh-vieân khoâng phaûi
goác ngöôøi Myõ. Teân coâ laø
Maya Lin, môùi 21 tuoåi coøn ñang theo
hoïc taïi phaân-khoa Kieán-Truùc thuoäc
Ñaïi-hoïc Ñöôøng Yale. Vôùi
moät khoái oùc teá nhò vaø khoâng
keùm phaàn nhaäy caûm, coâ Lin ñaõ
döïa vaøo ñöôøng loái
caùch taân, tröøu töôïng ñeå
phaùc hoïa ñoà aùn cuûa coâ.
Ñöôøng loái naøy ñaõ
taïo neân söï töông phaûn giöõa
taùc-phaåm döï thí vôùi phöông
thöùc thieát-keá coå-ñieån
thoâng thöôøng cho moät kyû-ñaøi
(memorial monument); maø phaàn chính yeáu vaãn
coøn caên cöù vaøo kích thöôùc,
vaøo söï ñoà soä (grandeur) ñeå
laøm khuoân-vaøng-thöôùc-ngoïc
cho vieäc phaùc hoïa.
Vaãn theo ñöôøng
loái coå-ñieån, thì kyû ñaøi
cho nhöõng chieán binh Hoa-Kyø boû mình
taïi VieätNam cuõng seõ ñöôïc
tröng baày hình töôïng ngöôøi
lính Myõ vaø cuõng ñöôïc
ñaët treân moät neàn moùng vöõng
chaéc (podium), vöôn cao khoûi maët ñaát
( gioáng nhö pho töôïng ngöôøi
lính chieán VieätNam tay oâm suùng, trong
giaùng ngoài suy tö taïi nghóa-trang quaân-ñoäi
Bieân-Hoøa, do Ñieâu-Khaéc gia N.T. Thu
saùng taùc ). Hoaëc ít nhaát cuõng
phaûi töông ñoàng vôùi ñaøi
töû-só cuûa cuoäc chieán-tranh Trieàu-Tieân
(1950-1953) ñaët ôû phía beân kia
cuûa Hoà Reflecting Pond. Ñaøi kyû nieäm
naøy ñaõ ñöôïc xaây leân
goàm moät nhoùm töôïng ñuùc
baèng ñoàng ñen, hình ngöôøi
lính Myõ khoaùc aùo poncho, tay ghìm
suùng trong tö theá di haønh.
Traùi laïi, khi ñoù
kyû ñaøi do coâ Maya Lin phaùc hoïa,
ñöôïc chaám ñaäu vaø xaây
caát trong naêm 1982, ñaõ thieát keá
theo moät loái caù bieät; trong ñoù
phaàn tröøu töôïng nhieàu hôn
laø hieän thöïc. Ngöôøi ta ñaõ
hình dung ñöôïc söï "ñôn
sô" hoäi nhaäp trong "phaàn toaøn dieän"
phöùc taïp cuûa khu coâng vieân Quoác-Gia.
Qua taøi lieäu vaø hình aûnh ñöôïc
tröng baày, khaùch quan töï hoûi raèng
phaûi chaêng böùc töôøng hình
chöõ "V", nöûa noåi nöûa chìm
giöõa khung caûnh thieân nhieân, ñöôïc
duøng ñeå bieåu loä söï maát
maùt, ra ñi vónh cöûu cuûa ngöôøi
chieán binh Hoa-Kyø. Nhöõng ngöôøi
ñaõ naèm xuoáng, nhöõng ngöôøi
ñaõ nöông theo con ñöôøng
"veû vang" naøy ñeå trôû veà
vôùi caùt buïi. Phaûi chaêng ñaáy
laø chuû ñieåm maø taùc-giaû
ñaõ aùp duïng, ñem 'caùi ñôn
thuaàn taïo neân söï xuùc tích'
(Less is more); nhö moät trong nhöõng yù-nieäm
thieát-keá (conceptual design) cuûa moät baäc
thaày Kieán-Truùc Sö noåi tieáng,
trong kieán-truùc söû caän kim.
Ñoái vôùi
nöôùc Myõ, theo treân giaáy tôø,
moät neàn Hoøa-Bình (!) ñaõ ñöôïc
khôûi ñaàu töø naêm 1973. Nhöng
treân thöïc teá, maõi 7 naêm sau ñoù,
kyû ñaøi naøy môùi ñöôïc
chính thöùc döïng leân (coi nhö
quaù treã) ñeå kyû nieäm 'chieán-só
traän vong' cho moät cuoäc chieán ñaõ
chaám döùt. Moät cuoäc chieán, trong
ñoù nöôùc Myõ ñaõ
tröïc tieáp tham döï vôùi lôøi
cam keát cuûa ít nhaát vaøi vò
Toång-Thoáng Hoa-Kyø ñöông nhieäm
laø "baûo veä phaàn ñaát cuûa
Theá-Giôùi Töï-Do". Keát quaû
cuûa cuoäc chieán-tranh keùo daøi khoaûng
10 naêm, khoâng keå ñeán con soá
thöông vong veà phaàn mieàn Nam VieätNam;
Phía Hoa-Kyø ñaõ hy sinh hôn 58,000 sinh
maïng thuoäc chieán binh vaø daân söï
vuï. Cuõng nhö ñoàng baøo Vieät,
bieát bao nhieâu gia-ñình daân-toäc
Myõ ñaõ coù ngöôøi hy-sinh:
cha meï maát con, vôï maát choàng,
con caùi maát cha... trong taän cuøng noãi
nieàm tieác thöông vaø ñau khoå.
Söï hy-sinh xöông
maùu vaø nöôùc maét noùi
treân, ñaõ khoâng caân xöùng
khi ñem vinh danh cho moät chieán-thaéng giaû
taïo. Caùi goïi laø Hieäp-Öôùc
Hoøa Ñaøm, ñôn thuaàn chæ
laø moät loái thöông löôïng
bòp bôïm giöõa hai 'danh heà' laø
thuyeát khaùch (!) Kissinger vaø Leâ-Ñöùc-Thoï;
trong ñoù chæ theå hieän ñöôïc
coù phaàn 'Ñaøm' maø thieáu ñi
caùi yeáu toá 'Hoøa' thieát yeáu
trong yù nghóa caên baûn cuûa moät
hieäp-öôùc quoác-teá.
Vôùi yù ñònh
ruùt chaân ra khoûi mieàn Nam VieätNam caøng
sôùm caøng toát, nhaèm xuùc tieán
caáp baùch vieäc trao traû tuø-binh vaø
thu goùp haøi coát caùc töû só;
cuøng vôùi chuû ñích thuùc
ñaåy CS Baéc-Vieät chòu kyù keát
nhanh choùng, Kissinger ñaõ coá tình
boû qua moät ñieàu khoaûn quan troïng
trong döï-thaûo chöông cuûa Hieäp-Öôùc
Hoøa Ñaøm BaLeâ naêm 1973; theo ñoù
phe CS Baéc-Vieät cuõng phaûi ruùt heát
quaân-ñoäi chính qui ra khoûi mieàn
Nam (phaàn ñaát thuoäc laõnh thoå
VNCH) song song vieäc Myõ ruùt quaân veà
nöôùc. Vieäc coá tình khoâng
ñaû ñoäng ñeán hôn 150,000
quaân chính-qui Coäng-Saûn Baéc-Vieät
(khoaûng gaàn 20 sö-ñoaøn) ñang
coøn aån nuùp trong laõnh thoå Vieät-Nam
Coäng-Hoøa khoâng thoâi; Hoa-Kyø sau khi
boäi öôùc, laïi ñaõ maëc
nhieân muoán taïo theâm moät cuoäc chieán-tranh
ñaãm maùu seõ phaûi xaåy ra keá
tieáp, trong luùc moät neàn Hoøa-Bình
(!) vöøa ñöôïc Myõ saép
ñaët, coå voõ, chaáp thuaän vaø
ñaõ nhuùng tay kyù keát coøn
chöa raùo möïc.
3____
Cuøng trong döï
ñònh ñi thaêm Thuû-Ñoâ Hoa-Thònh-Ñoán,
toâi öôùc mong ñöôïc ñeán
thaêm gia-ñình cuûa coá giaùo-sö
Chöû-Baù-Anh, Giaùm-Ñoác trung taâm
phaân phoái tin-töùc CBA, (hoaït ñoäng
maïnh trong thaäp nieän 80, laø thôøi
gian coøn ñang phoâi thai cuûa heä-thoáng
maùy vi tính). OÂng ñaõ giuùp
toâi phaàn lôùn nhöõng tin-töùc,
khi chuùng toâi thöïc hieän baùo Saigon
Post taïi Winnipeg, loaïi nguyeät-san song ngöõ,
ñöôïc hoã trôï cuûa Boä
Vaên-Hoùa Ña Dieän Canada. Sau gaàn hai
naêm, vaøo luùc tôø baùo söûa
soaïn ñöôïc phoå bieán roäng
raõi, thì ñaõ thieáu may maén
phaûi taïm ngöng phaùt haønh. Lyù
do ñôn giaûn laø nhoùm chuû tröông
vì vaán ñeà gia-ñình vaø
coâng vieäc, baét buoäc phaûi chuyeån
vuøng.
Trong moät thôøi
gian ngaén gaén boù vôùi Saigon Post,
tuy chæ coù dòp noùi chuyeän vôùi
nhau qua ñieän-thoaïi; caù nhaân toâi
ñaõ daønh raát nhieàu caûm tình
vaø loøng ngöôõng moä ñoái
vôùi giaùo-sö Chöû-Baù-Anh (tröôùc
naêm 75 oâng töøng laø giaùo-sö
hieäu-tröôûng moät tröôøng
trung-hoïc treân thaønh-phoá ÑaøLaït).
Chuùng toâi raát caûm kích veà
nhöõng lôøi khích leä, an uûi
cuõng nhö söï coå voõ cuûa giaùo-sö
Anh luùc ñoù. Vôùi chuùng toâi,
oâng hieän dieän nhö moät ngöôøi
trong voâ soá baäc ñaøn anh vaên-ngheä
ñaõ töøng 'vaùc ngaø voi' ñi
tröôùc, baây giôø maùch nöôùc
vaø hoã trôï tinh-thaàn cho keû 'vaùc
ngaø voi' noái tieáp theo sau.
Vaãn coøn trong
söï vieäc chuyeån vuøng; cuõng xin ñöôïc
noùi theâm veà vuøng ñaát höùa
maø caù nhaân toâi cuøng gia-ñình
ñaõ ñeán vaø ñònh cö.
Sau möôøi maáy naêm cö nguï taïi
Winnipeg, moät laàn nöõa keå töø
caùi laàn ñoù 'töø giaõ
queâ-höông' naêm 75, chuùng toâi laïi
moät laàn nöõa taùi ñònh cö.
Thaønh-phoá ñaàu tieân, nhö ñaõ
vöøa ñeà caäp ñeán, laø
thuû-ñoâ cuûa tænh bang Manitoba, naèm
ngay phía treân tieåu bang Minnesota cuûa Hoa-Kyø.
Thôøi-tieát ñöôïc coi nhö
khe khaét nhaát so vôùi caùc tænh
treân toaøn coõi Canada. Vì phaàn ñaát
phía Baéc cuõng laø ñoàng baèng
neân vaøo muøa Ñoâng gioù thöôøng
tröïc tieáp thoåi xuoáng töø
Baéc Cöïc vaø ñaõ ñem caùi
laïnh 'khuûng khieáp' xuoáng phía thò
traán ñoâng daân cö nguï ôû
phía Nam (gaàn saùt bieân-giôùi
Hoa-Kyø vaø Canada). Coù nhöõng ngaøy
muøa Ñoâng haøn thöû bieåu
xuoáng tôùi khoaûng -38 ñoä 'F' laø
thöôøng; coäng theâm -5 ñoä 'F'
ñoä coùng laïnh (wind chill factor) cuûa
ngoïn gioù Baéc. Ngöôïc laïi vì
naèm trong vuøng coù 'ñoä khoâ'
toái ña, neân cuõng coù nhöõng
ngaøy Heø noùng nhö thieâu ñoát
tôùi hôn keùm 108 ñoä 'F' (khoâng
khaùc gì muøa Heø taïi vuøng Tieåu-Bang
Colorado hay Texas). Hôn nöõa vaøo muøa
naøy thöôøng coù muoãi xuaát
hieän. Nhöõng ngöôøi ñi picnic,
caém traïi, hay baùch boä trong coâng vieân
phaûi döï truø saün thuoác sòt
muoãi. Giöõa ban ngaøy, neáu ngoài
trong boùng maùt cuõng deã bò muoãi
röôït, muoãi caén. Ngay caû maëc
quaàn jean vaûi daày nhö theá cuõng
bò chích xuyeân qua.
Cuõng vì lyù
do ñòa-dö vaø söï quaù khaéc
nghieät veà khí-haäu cuûa vuøng ñaát
ñöôïc ñeán ñònh cö
laàn ñaàu tieân, phaàn lôùn
nhöõng ngöôøi Vieät di taûn sau
khi ñaët chaân ñeán Winnipeg töø
sau naêm 1975, laïi voäi vaõ tìm caùch
ra ñi ñeå löïa choïn moät nôi
coù nhieàu ngöôøi ñoàng höông
vaø coù khí haäu töông ñoái
aám aùp hôn cho cuoäc ñôøi
di daân cuûa hoï. Toâi nhôù roõ
trong soá nhöõng ngöôøi ñoàng
caûnh ngoä, coù Traàn-Trí-Phuùc;
anh ñaõ ñeán töø giaõ chuùng
toâi sau khi môùi vöøa quen bieát
nhau chöa ñaày nöûa naêm taïi
thaønh-phoá naøy. Nhöng khoâng phaûi
vì theá maø Phuùc ñaõ phuû
nhaän moái rung caûm cuûa mình ñoái
vôùi moät thaønh-phoá ñaõ
mang laïi cho anh nhöõng kyû-nieäm ñaàu
tieân sau khi ñöôïc chuyeån tieáp
töø moät cuoäc moät soáng taïm bôï
vaø baát oån ñònh ôû moät
haûi-ñaûo. Caûm höùng naøy
ñöôïc ghi nhaän trong baûn nhaïc
"Chieàu Winnipeg" (Ñaõ do ca nhaïc-só
Joe Marcel trình baày vaø ñöôïc
phoå bieán vaøo nhöõng naêm ñaàu
cuûa thaäp nieân 80).
Khaùc vôùi
nhöõng giaác mô vieån voâng, "döï
ñònh" thì bao giôø cuõng noùi
leân ñöôïc tính chaát thieát
thöïc cuûa noù. Do ñaáy maø
chuyeán thaêm vieáng Thuû-Ñoâ Hoa-Thònh-Ñoán
cuûa toâi trong töông-lai, chaéc chaén
seõ trôû thaønh söï thaät.
Moät chuyeán ñi,
nhö ñuùng vôùi yù nghóa cuûa
noù coäng theâm söï mong öôùc,
seõ giuùp toâi coù dòp gaëp gôõ
laïi nhöõng ngöôøi thaân trong
gia-ñình, caùc baïn ñoàng moân
cuõ cuûa thuôû hoïc troø döôùi
maùi tröôøng CVA vaø NT; keå caû
vieäc tìm gaëp nhöõng chieán höõu
ñaõ cuøng moät thôøi khoaùc
aùo nhaø binh trong quaù khöù. Coøn
theâm moät ñieàu nöõa laø rieâng
phaàn toâi seõ tìm thaáy ñöôïc
söï thoaûi maùi, sau khi giöõ ñuùng
ñöôïc lôøi höùa vôùi
chò Nh., hoaøn taát vieäc 'döï ñònh
moät chuyeán ñi' ñeå ñeán
thaêm chò, gaëp gôõ caùc vaên-höõu
vaø cuøng luùc ñöôïc ngoaïn
caûnh beân vuøng Ñoâng Baéc Hoa-Kyø.
_______________
Nguyeãn Ngoïc-Tuøng
Phaàn Ñính
Chính:
Baøi vieát: "Tröôøng
Boä Binh Long-Thaønh":
1. Phaàn chính:
Xin ñoïc laø: Non-fiction, thay vì ñaõ
bò "goõ" thieáu chöõ "Non-"
2. Ñoaïn ghi cheùp
theâm tröôùc ngaøy 30-4-1975:
a/ Ñaàu
thaùng 4-75: Tröôøng Voõ Bò Quoác-Gia
di chuyeån töø ÑaøLaït veà
Tröôøng BB Long-Thaønh. Coù 4 Khoùa
coøn ñang trong thôøi-kyø huaán
luyeän: Khoùa 28, 29, 30 vaø 31.
b/ Ngaøy
21-4-1975: Hai khoùa, goàm coù Khoùa 28 vaø
khoùa 29: SVSQ Voõ Bò Quoác-Gia ñöôïc
maõn khoùa vaø ñaõ ra tröôøng
vôùi caáp baäc Thieáu-UÙy.
c/ Cuoái
thaùng 4-75: Ñeå traùnh toån haïi
nhaân maïng vì phaùo-kích cuûa quaân
CS Baéc Vieät, Caû hai quaân tröôøng
VBQG ÑaøLaït vaø BB Long-Thaønh di chuyeån
veà laïi tröôøng Thuû-Ñöùc
cuõ.
Taùc-giaû xin caùo
loãi vaø xin söûa laïi cho chính xaùc. |