Moät caâu chuyeän veà nhaïc Ngoâ - saéc Ngoá vaøo ngoài Quaùn Gioù ñang lai rai uoáng traø, boãng ngoù leân töôøng thaáy baøi cuûa oâng Phaïm Anh Duõng treo tuøm lum. OÂng Phaïm naøy Ngoá coù quen chuùt ñænh, caùi kieåu ... 'nhaïc kyø thanh baát kieán kyø hình'. OÂng Phaïm nhieàu ngheà laém, oâng laø Tuøm Lum Só chính hieäu. Moät trong nhöõng ngheà naøy laø nhaïc só. Vaø ngoù boä oâng böôùc voâ Quaùn baèng danh vò naøy thì phaûi, theá neân maù ôi, baøi naøo cuûa oâng cuõng lung tung nhöõng noát laø noát ! Giao tình giöõa Ngoá vaø oâng Phaïm noù kyø laém, khoâng ra thaân cuõng khoâng ra sô. Ngoá laø fan cuûa oâng, ñieàu naøy coù thöïc. OÂng laø fan cuûa Ngoá (oâng noùi theá) ñieàu naøy hoång chaéc. Taïi sao hoång chaéc thì thuûng thaúng seõ coù lôøi baøn sau. Rieâng vuï 'nhaïc kyø thanh baát kìeán kyø hình' thì noù theá naøy : oâng Phaïm vaø Ngoá ñeàu caàm buùt cho moät tôø baùo (doûm). Chuyeân moân cuûa oâng Phaïm laø nhaïc, chuyeân moân cuûa Ngoá laø ... taøo lao Vì laø baùo doûm neân oâng chuû buùt tôø baùo cuõng doûm luoân, oâng bò ngöôøi ta loâi ra baét buø long baûng hieäu vaøo traùn, hoång chòu cuõng phaûi raùng maø laøm. Theá laø oâng laøm chuû buùt theo caùi kieåu xìu xìu eån eån vaø ñöông nhieân tôø baùo cuûa oâng cuõng eån eån xìu xiuø theo oâng luoân cho ñuû boä ! OÂng chuû buùt ngoù chöøng tuoåi haïc ñaõ cao neân chæ thích ñaùnh maït chöôïc vaø xöôùng hoïa thô Ñöôøng, nghóa laø nhöõng thuù vui tao nhaõ. Thænh thoaûng coù vaøi vò ñoäng moái töø taâm, thaáy baùo oâng khoâ quaù, môùi göûi cho moät baøi nhaïc töôùi nöôùc giuùp vui. Nhöng hôõi ôi, nhaïc thì oâng ñieác ñaëc, ñaøn gaûy tai traâu (oâng baûo theá), neân heã nhaän ñöôïc nhaïc laø oâng beøn 'laëng leõ' caát vaøo tuû roài ... queân luoân cho goïn ! Gaëp oâng chuû buùt nhö theá neân tuy cuøng naèm trong ban bieân taäp (!) Ngoá chæ bieát Phaïm pheâ bình gia chöù khoâng heà bieát Phaïm nhaïc só. Maõi cho ñeán khi oâng Phaïm ñaêng quaûng caùo caùi CD ñaàu tay Ñöa Ngöôøi Veà Phöông Ñoâng cuûa mình trong baùo, thì Ngoá môùi bieát oâng coøn vieát caû nhaïc. Chuyeän ñaêng quaûng caùo cuûa oâng Phaïm nghe ñaâu cuõng coù 'söï coá' tuøm lum. OÂng chuû buùt xìu xìu eån eån, cuûa tôø baùo eån eån xæu xìu ôû treân, laø ngöôøi quang minh chính ñaïi neân chuyeän coâng vaø tö phaân bieät roõ raøng. Pheâ bình gia vieát baøi (thöôøng khi raát daøi) phaân taùch nhaïc ngöôøi khaùc thì laø coâng neân ... mieãn phí, nhaïc só ñaêng quaûng caùo nhaïc cuûa mình (thöôøng khi vaøi ba haøng) thì laø tö neân phaûi traû theo ñuùng giaù bieåu hieän haønh ! Ngoá ñoïc quaûng caùo CD cuûa oâng Phaïm, thaáy toaøn teân ca só xòn môùi toø moø, beøn ñaët haøng moät caùi mang veà. Maù ôi, thieät tình, nghe xong thì ngaån ngô tôùi ba boán thaùng laän. Ñi ñaâu laøm chi cuõng cöù vaêng vaúng mô maøng doøng nhaïc cuûa oâng ! Meøn, con taèm nhaû tô cho mình may aùo, roài baän aùo maø queân taèm (hoång bieát thì thoâi chöù bieát roài) thì thieät cuõng aùy naùy ! Ngoá môùi bieân thö caùm ôn oâng, roài tieän theå tôùi luoân, bieåu oâng cöù göûi CD sang Ngoá seõ tình nguyeän baùn giuùp, coi nhö daâu traû nôï taèm ! Quen laø quen nhö theá vaø chuyeän ñoù ñaõ laâu laém roài. Sau thì Ngoá cuõng lôi daàn vôùi oâng, chaúng khoâng roài mang tieáng cöù thaáy vaên ngheä só laø maét saùng nhö ñeøn oâ toâ, xoâng voâ baét quaøng laøm hoï ! Noùi chuyeän vaên thô vaø nhaïc thì thieät ra cuõng khoù noùi, bò noù laø chuyeän deã ... mích loøng. Thoâng thöôøng caùi gì thuoäc veà mình cuõng heát xaåy caû, tröø ... con muï vôï (vôï mình thoâi nhaù, vôï haøng xoùm thì ... hoång bieát !). Coù ñieàu laøm vaên thi só y hình deã hôn laøm nhaïc só. Buùt ai chaúng coù saün, cöù vieäc bôm möïc roài thong thaû maø caàm, mieãn laø caùi chuyeän caàm buùt cuûa ta noù khoâng laøm vôï con ta mích loøng roài sinh caøu nhaøu cau coù. Bôûi theá, chöa nghe coù ai maát coâng phaûi ñi hoïc laøm thô vieát vaên, maø vaên thi só thì, maù ôi ... caû ñoáng ! Nhöng laøm nhaïc só ngoù boä khoâng theå nhö theá ñöôïc, khoù laém ! Taây thì noù phaân chia roõ raøng, musicien laø oâng chôi nhaïc, compositeur laø oâng saùng taùc nhaïc. Vieät nam mình deã tính theá neân xaäp xí xaäp ngaàu, nhaèm nhoø chi ba caùi leû teû maø phaân chia cho noù loâi thoâi ra ! Vieát nhaïc laø nhaïc só maø uyùnh ñôøn cuõng laø nhaïc só luoân cho goïn OÂng Phaïm laø nhaïc só saùng taùc. OÂng coù òn caùi hình cuûa mình trong taäp nhaïc Tình ca Phaïm Anh Duõng cho fan cuûa oâng (trong ñoù coù Ngoá) doøm chôi. Doøm oâng thaáy hieàn laønh phuùc haäu, oâng laïi coù caùi traùn cuûa nhöõng ngöôøi thoâng minh neân hôi ... thieáu toùc. Toùc tai kieåu ñoù chaéc oâng chaúng coøn treû gì. OÂng haùt cuõng hay laém, gioïng oâng aám nhöng coù hôi cöùng vaø buø laïi raát ... ñaøn oâng (ai khoâng hieåu theá naøo laø gioïng ñaøn oâng ñaøn baø, cöù tìm nghe Cheá Linh vaø Tuaán Vuõ khaéc bieát !) OÂng Phaïm sôû tröôøng veà chuyeän phoå nhaïc vaøo thô. A, laïi noùi qua chuyeän nhaïc vaø thô. Hoài ôû VN, cöù nghe noùi thô phoå (vaøo) nhaïc. Sang tôùi ñaây thì oâng Phaïm, trong caùc baøi vieát, laïi noùi ngöôïc laø nhaïc phoå (vaøo) thô. Thoaït nghe thaáy laï tai, töôûng oâng aám ôù, chöa giaø maø ñaõ laãn. Sau thì khoâng phaûi nhö theá. Hình nhö coù khaùc vaø khaùc coù hôi xa ! Tröôùc heát tieáng Vieät laø tieáng ñoäc aâm vaø coù raát nhieàu daáu, noùi traät daáu laø traät luoân caû nghóa, laém khi khuûng khieáp luoân ! Moät oâng ñi tieäm caét toùc, gaëp baø chuû tieäm ngöôøi Hueá. Baø hoûi oâng 'Caëc ngaún hay caëc daøi ?' OÂng thieät thaø ñem chuyeän leân baùo maø keå. Haäu quaû laø oâng chuû buùt tôø baùo xeùm nöõa bò söùt traùn u ñaàu (thì cuõng caùi oâng chuû buùt ñoù chöù coøn ai vaøo ñaây nöõa !) Tieáng Vieät muoán noùi ñuùng nghóa thì phaûi noùi ñuùng toâng, phaûi leân boång xuoáng traàm khoâng döùt. Taây noù bieåu ngöôøi mình noùi chuyeän ríu rít nhö chim. Phoå thô (vaøo) nhaïc thì nhaïc laø chính, roài ñöa baøi thô voâ laøm lôøi. Thô phaûi ñi theo nhaïc, nghóa laø oâng nhaïc só coù theå söûa ñoåi thô cho haïp vôùi noát, ñeå deã haùt vaø haùt nghe cho chænh. Thí duï ba noát cuøng toâng thöôøng thì phaûi coù lôøi cuøng thanh (cuøng baèng hay cuøng traéc), neáu coù xeâ xích thì cuõng chuùt ñænh thoâi, coøn baèng nhö caùch xa quaù thì phaûi cho nhaïc ... tröôøn ñi, nghóa laø theâm voâ nhöõng noát phuï - goïi laø noát laùy - ñeå ca só uoán eùo quanh ñoù maø haùt leân cho eâm aùi. Anh yeâu em maø nhaïc loän xoän, khi haùt ñuùng noát seõ thaønh AÙnh yeâu eøm, trong tröôøng hôïp naøy laïi phaûi söûa thaønh Cöù yeâu thaàm hay Cöù yeâu naøng, chaúng haïn vaäy. Chöù coøn giöõ nguyeân lôøi AÙnh yeâu eøm nhö theá laø hoûng beùt, toäi cho ca só maø toäi luoân cho caû loã tai ngöôøi thöôûng ngoaïn. Thoâng thöôøng thì nhaïc só coá gaéng giöõ nguyeân baøi thô, caøng original caøng toát, nhöng neáu caàn oâng cuõng cöùa chaët theâm bôùt tuøm lum cho oån thoûa phaàn nhaïc cuûa oâng. Theá roài baøi thô sau khi coù nhaïc noù boãng ... bieán theå. Hay theâm hoaëc dôû ñi laø tuøy. Nhaïc só Phaïm Duy khi phoå nhaïc baøi thô Thaø Nhö Gioït Möa cuûa Nguyeãn Taát Nhieân, oâng ñaõ thay ñoåi raát nhieàu chöõ, thaäm chí, neáu Ngoá khoâng laàm, y hình oâng coøn vieát theâm caû moät phaàn ñeå laøm ñoaïn keát maø nguyeân taùc khoâng coù (khieán ngöôøi teân Duyeân, ñau khoå muoân nieân ...) OÂng cuõng laøm töông töï nhö theá, tuy raèng ít hôn, vôùi Maøu Tím Hoa Sim cuûa Höõu-Loan. Vaø coøn raát nhieàu baøi thô khaùc nöõa. Vì Phaïm Duy laø phuø thuûy cuûa aâm nhaïc, theá neân baøi thô naøo dieãm phuùc loït vaøo tay oâng, chæ caàn oâng haø hôi laø noù thaønh noåi tieáng, vaø noåi ... caùi roät. Khoâng phaûi ai cuõng may maén ñöôïc theá, nghóa laø thinh khoâng coù traän thu phong thoåi thô-vaøng thô-hoàng thô-xanh cuûa mình bay thaúng voâ saân nhaø ... chaøng. Neân roài yeâu em ta cöù laøm thô maø chôø hoaøi thì ta cöù ... hoång chòu noåi tieáng ! Neáu nhaïc só 'vaày voø' naøng thô quaù kyõ, daùm baøi thô seõ ... tieâu luoân, khi haùt leân thì thieät tình khoâng ngôø noù laø thô phoå nhaïc (!!) Thi só doûm nhö Ngoâ-saéc seõ khoâng thaáy phieàn haø chi, cöù coù teân ñöùng choàm hoåm trong baøi nhaïc laø 'ñaéc chí tieåu nhaân' laém roài, nhöng thi só coù taøi nhö oâng Du töû Leâ chaúng haïn, thì chaéc chaén seõ hoång maáy chi vui ! Vaäy roài phoå nhaïc
(vaøo) thô laø caùi gì ? Nghóa
laø vieát nhaïc cho thô. ÔÛ ñaây
thô laø chính neân nhaïc phaûi thay
ñoåi theo thô. Vì theá baøi nhaïc
ñaõ khoâng coøn ñi theo trình
töï thoâng thöôøng nöõa,
ñoaïn tröôùc vaø ñoaïn
sau coù theå khaùc nhau vaøi noát, thaäm
chí daùm chuùng coøn khaùc haún
nhau, tôùi noãi chính chuùng cuõng
khoâng nhaän ra nhau neáu ñöôïc
haùt leân rieâng reõ.
Coøn daáu thì sao ? AÁy, caùi daáu hoûi daáu ngaõ daáu naëng trong thô noù chæ laø vaàn traéc, sang tôùi nhaïc thì laém khi noù gaây phieàn haø ... cheát meï ! Thoâng thöôøng noù deã daøng ñöôïc vieát ñeå haùt thaønh daáu huyeàn hay daáu saéc cho goïn. Tuøy tröôøng hôïp, neáu ñöøng kyø cuïc quaù, ngöôøi nghe thöôøng giaû boä laøm lô, khoâng thaéc maéc. 'Em hoûi anh cöôøi' haùt thaønh 'Em hoøi anh cöôi' thì chaéc cuõng khoâng sao, nhöng neáu vieát laïng quaïng sao ñoù maø haùt thaønh 'Em hoái anh cöôùi' thì toäi cho anh cho em maø cha meï chaéc cuõng buoàn laây ! * * * Chuyeän thô vaên laø chuyeän caûm tính, nghóa laø ... xaáu ñeïp tuøy ngöôøi ñoái dieän. Nhöng tôùi nhaïc thì chuyeän xaáu ñeïp noù khoâng coøn chó thuaàn ôû ngöôøi ñoái dieän nöõa, noù coøn tuøy thuoäc vaøo hoøa aâm ca só vaø aâm thanh. Hoøa aâm tôùi, ca só hay vaø aâm thanh toát ñaõ laø nhöõng yeáu toá goùp phaàn vaøo söï thaønh coâng cuûa moät ñóa nhaïc. Chuyeän ca só chuyeän aâm thanh khoûi caàn noùi theâm, nhöng hoøa aâm maø khoâng cho noùi theâm thì Ngoá seõ aám aùch gheâ laém ! Nhaïc Trònh coâng Sôn phaûi do Khaùnh Ly haùt thì môùi pheâ. Kyõ thuaät thaâu baây giôø thì laïi quaù toái taân so vôùi 30 naêm tröôùc. Nhöng nghe Khaùnh Ly baây giôø vaø Khaùnh Ly nhöõng naêm 70 thì thieät laø coù khaùc. Gioïng haùt aáy coøn nguyeân, baøi nhaïc aáy coøn nguyeân, nhöng ... vôùi Ngoá, noù coøn thieáu thieáu moät caùi gì. Ngaãm nghó maõi môùi bieát caùi thieáu aáy chính laø giaøn nhaïc The Blue Notes. Hoøa aâm nhaïc TCS cuûa Blue Notes laø hoaø aâm hay nhaát töø tröôùc tôùi nay, khoâng roõ ban nhaïc naøy goàm nhöõng ai, vaø hieän taïi hoï ôû ñaâu. Ai coù bieát chi veà hoï, xin laøm ôn ôùi duøm Ngoá moät tieáng. Ngöôøi Vieät tha höông
sau khi ñaõ an cö vaø laïc nghieäp
veà vaät chaát thì naûy sanh nhöõng
nhu caàu veà tinh thaàn, moät trong nhöõng
nhu caàu naøy laø nhaïc. Coù caàu
neân phaûi coù cung, vaø cung phaùt trieån
coi boä coù deã daõi neân thaønh
... voâ traät töï !
Thöôøng thì töïa cuûa CD ñöôïc choïn theo teân baøi haùt maø nhaïc só (hay ca só) thích nhaát. Vaø baøi haùt aáy coù theå naèm giöõa hay naèm cuoái ñóa, nhöng ít khi (hoaëc khoâng bao) giôø naèm ngay ôû ñaàu. - Thì cuõng gioáng nhö môû röôïu vang ñaõi khaùch vaäy maø, chaúng ai daïi doät cho uoáng Yquem tröôùc Alsace caû - Ngöôøi goïn leï, cöù vieäc nghe tröôùc baøi nhaïc ñeà, nghe maø khoâng thích nghóa laø ... tieâu ! Noùi theá thoâi chöù coøn thính giaû bình thöôøng hoï leà meà, hoï caø keâ, chaúng ai nghe nhaïc maø laïi haáp ha haáp hoái caû. Vaäy thì CD Queân coù baøi Queân laø baøi ruoät cuûa oâng Phaïm. Vì CD Queân nghe noùi ñaõ baùn gaàn heát roài, neân Ngoá aên noùi coù maïnh mieäng thì cuõng khoâng sôï laø bò hoà nghi ñang haønh ngheà quaûng caùo. Trong 4 CD cuûa oâng Phaïm
CD ñaàu Ñöa Ngöôøi veà
Phöông Ñoâng do Duy Cöôøng hoøa
aâm, 3 CD coøn laïi do Quoác Duõng
phuï traùch.
Quoác Duõng thì hoài nhoû trong TV, thaáy ñaët nhaïc treû roài oâm ñôøn 'uyùnh lia chia' cho moät môï ca só maàm non naøo ñoù haùt. Nhaïc oâng khi aáy dôû oøm, maø ngöôøi haùt chæ ñöôïc caùi xinh xaén deã thöông thoâi, coøn gioïng thì yeáu xìu muoán keâu lính baét. Thôøi gian vuøn vuït troâi, môï ca só ñaõ thaønh baø giaø, coøn nhaïc só saùng taùc Quoác-Duõng laïi thaønh nhaïc só hoaø aâm, vaø maù ôi, oâng hoøa raát ... tôùi ! Trong CD Queân Ngoá chuù yù tôùi gioïng haùt raát ñaëc bieät cuûa Baûo-Yeán. Gioïng Baûo yeán laø gioïng thoå chính hieäu, aâm saéc ñuïc nhöng aâm vöïc roäng. Gioïng haùt raát khoûe vôùi kyõ thuaät cao, leân boång xuoáng traàm aøo aøo khoâng suy suyeån. Coâ ngaân nga, phaùt aâm, laáy hôi nghe deã ôït, ung dung nhö ngöôøi haø tieän thoø tay ... caát tieàn voâ tuùi ! Ñaëc bieät laø Baûo Yeán haùt ñuùng noát, luùc coâ tröôøn gioïng ñeå haùt nhöõng noát laùy thì, maù ôi, heát xaåy, pheâ döõ laém . Maø vieát noát laùy laïi laø ... ngheà cuûa chaøng !!! Queân laø moät baøi
thô luïc baùt keå chuyeän tình cuûa
thi só Vöông Ngoïc Long (oâng Vöông
ôi, oâng laø ai ?) Cuï Phan Khoâi khi
tình coøn treû ñaõ khoâng neân
côm neân chaùo gì, gaëp laïi coá
nhaân cuï môùi ruùt buùt (ñaõ
heát möïc) vieát ra baøi Tình Giaø.
Tình giaø laø tình ... heát möïc
neân xìu xìu eån eån, bôûi
vaäy môùi coù chuyeän ... lieác ñöa
nhau ñi roài, con maét coøn coù ñuoâi.
Tình cuûa Vöông thi só thì cuõng
y chang, cuõng chaúng ra ngoâ ra khoai gì. Ñeán
khi xoàn xoàn tình côø gaëp laïi
ngöôøi xöa beøn coù maøn mô
maøng laõng xeït :
Noát laùy laø ngheà
cuûa chaøng. Chuyeån ñoaïn, ñoåi
ton cuõng laø ngheà cuûa chaøng luoân.
Neân thaønh noù ngoït lòm, noù muøì
maãn y chang keùp caûi löông xuoáng
saùu caâu roài ñeøn phöït ñoû.
Thính giaû ngaån ngô, heát yù !
Ai khoâng tin cöù nghe baøi 'Muøa xuaân
naøo coù nhau' khaéc bieát :
OÂng Phaïm ôi, Ngoá
xin coù moät yù kieán cho oâng, nghe thì
toát maø khoâng nghe cuõng toát luoân :
Cho tôùi nay, nhöõng ca só (goïi laø
treû sau naøy) haùt nhaïc oâng, coù
leõ chöa ai qua maët ñöôïc Baûo
Yeán ñaâu. Phaïm Duy coù Thaùi Thanh,
Trònh Coâng Sôn coù Khaùnh Ly, Töø
coâng Phuïng coù Tuaán Ngoïc v.v..
oâng coù Baûo Yeán. OÂng laøm
sao ñoù thì laøm !
Ai coù gaëp oâng Phaïm
ôû ñaâu, xin nhaéc oâng ñoïc
baøi vieát naøy. Ngoá khoâng lieân
laïc tröïc tieáp ñöôïc vôùi
oâng cuõng chæ vì vò chuû buùt
tôø baùo nhaát ñònh laåm
caåm ñoøi ñöùng trung gian, maø
4 thaùng baùo môùi ra moät kyø,
ngoù boä nhaén ñöôïc oâng
thì ñaõ maát thôøi gian
tính. Vaø xin taëng oâng caâu thô :
|