MAI HÖÔNG,
tieáng haùt gôïi nhôù meânh moâng

Trôøi cuoái thu. 1990. Se laïnh. Nashville - thaønh phoá ñöôïc meänh danh Music City - thô moäng ñang nhuoäm vaøng bôûi laù thu. Mang taâm traïng coâ ñôn, buoàn baõ cuûa thaân phaän keû laïc loaøi xa queâ, toâi thöôøng lang thang ñeå thaû hoàn veà chaân maây loái cuõ. Giöõa choán thaàn tieân ñoù, ngöôøi daân baûn xöù ñang cuoàng nhieät say ñaém tieáng haùt thaàn töôïng Tammy Wynette - The Queen of Nashville, The First Lady of Country Music - vôùi toâi, vaãn coøn mô hoà, xa laï. Ñeå khuaây khoûa noãi buoàn tha höông, ngöôøi baïn thaân laøm haønh trang beân mình baèng nhöõng ca khuùc trong cuoän baêng cassette. Khi mieân man nghó veà nôi choán ñaõ moät thôøi "cuoán theo chieàu gioù", boãng laëng ngöôøi bôûi tieáng haùt ngaân vang.

"Lìa xa thaønh ñoâ yeâu daáu, moät sôùm khi heo may veà, loøng khaùch tha höông, vöông saàu thöông - Nhìn em, môø trong maây khoùi, böôùc ñi nhöng chöa nôû rôøi, leä saàu traøn mi, ñöôïm men cay ñaéng bieät ly...

...Roài ñaây, duø laïc ngaøn nôi, ta höôùng veà choán xa vôøi, cuøng dìu nhau saùt vai soáng trong nieàm vui - Vaø, ñem xaây öôùc mô hoài höông".

Vôùi toâi, ca khuùc "Giaác Mô Hoài Höông" cuûa Vuõ Thaønh laø tình khuùc baát huû, vöôït thôøi gian vaø khoâng gian, laø tieáng loøng thoån thöùc cuûa ngöôøi ñang voïng töôûng coá höông. "Giaác Mô Hoài Höông" vôùi tieáng haùt cuûa 4 danh ca Thaùi Thanh, Kim Töôùc, Quyønh Giao vaø Mai Höông, coù leõ quaù ñuû cho ñôøi.

Trong toâi, "Giaác Mô Hoài Höông" maõi maõi laø tuyeät phaåm, toâi ñaõ meâ töø khi noù vöøa xuaát hieän. Ca khuùc baùn coå ñieån, mang aâm höôûng nhaïc coå ñieån Taây Phöông, andantino expressivo, khoâng thua gì nhöõng tuyeät khuùc cuûa caùc danh taøi aâm nhaïc F.Schubert, R.Schumann, Bizet, Chopin, Wagner, Debussy... trong thôøi kyø laõng maïn ôû theá kyû XIX.

Naêm 1974 trong baøi vieát "Haø Noäi Giaác Mô Mòt Muø" (kyù teân Hoaøng Bích Yeân) treân Ñaëc san ÖÙc Trai ÑH/CTCT, anh Toâ Kieàu Ngaân choïn laøm chuû ñeà cho chöông trình thô, nhaïc treân ñaøi phaùt thanh Ñaø Laït. Toâi choïn ca khuùc naày môû ñaàu cho baøi vieát.

Ñaõ töø laâu, khoâng bieát bao nhieâu laàn, ñaõ nghe "Giaác Mô Hoài Höông" nhöng khi xa queâ höông, mòt muø thöùc maây, khi rôi vaøo khung caûnh thích vôùi taâm traïng, tim vaø oùc hoøa nhaäp vôùi nhau.

Thôøi gian troâi qua, giöõa thaäp nieân 1990, ôû Little Saigon, ñeâm vinh danh Vaên Ngheä Só Vieät Nam haûi ngoaïi, Mai Höông xuaát hieän, thính giaû yeâu caàu, Mai Höông löøng löõng trong khung caûnh ñaàm aám thaân thöông vôùi "Giaác Mô Hoài Höông", haøng nghìn ngöôøi nín laëng ñeå thaû hoàn bay boãng theo tieáng haùt. Mai Höông caát gioïng. Tieáng haùt vaøng, trong saùng, cao sang.

Con Ñöôøng Ngheä Thuaät

Sinh tröôûng trong moät gia ñình gaén boù vôùi aâm nhaïc vaø saân khaáu. Thaân phuï laø kòch só Phaïm Ñình Syõ, anh ruoät nhaïc só Hoaøi Baéc (Phaïm Ñình Chöông), ca só Hoaøi Trung (Phaïm Ñình Vieâm), ca só Thaùi Haèng & Thaùi Thanh. Thaân maãu laø ngheä só Kieàu Haïnh cuûa Thoaïi Kòch Vieät Nam, chim ñaàu ñaøn cuûa ban Tuoåi Xanh. Ngheä só Kieàu Haïnh tính tình ñieàm ñaïm, teá nhò, ñam meâ ngheä thuaät vaø cuõng laø ngöôøi ñi tìm thò hieáu cuûa khaùn giaû ñeå saùng taïo ngheä thuaät. Töø thuôû nhoû, Mai Höông ñöôïc soáng trong hình aûnh cuûa ban hôïp ca Thaêng Long, voán haáp thuï doøng maùu vaên ngheä trong huyeát quaûn, ñöôïc söï höôùng daãn cuûa nhieàu ngöôøi thaân trong gia ñình, Mai Höông nheï nhaøng böôùc vaøo nghieäp caàm ca.

Mai Höông khôûi nghieäp ca haùt khi coøn nhoû treân laøn soùng phaùt thanh Phaùp AÙ vaø Ñaøi Phaùt Thanh Quoác Gia trong chöông trình thieáu nhi cuûa ca só Minh Trang vaøo nhöõng naêm ñaàu cuûa thaäp nieân 1950 roài böôùc daàn treân saân khaáu ca nhaïc. Tham gia trong ban Tuoåi Xanh cuûa thaân maãu, ban Thaêng Long cuûa coâ, chuù vaø ban Tieáng Thôøi Gian treân ñaøi phaùt thanh vôùi Kim Töôùc, Quyønh Giao... Trong khoaûng thôøi gian ñoù, Mai Höông cuõng theo hoïc vaøi naêm taïi tröôøng Quoác Gia AÂm Nhaïc neân bieát xöû duïng ñöôïc nhieàu nhaïc cuï.

Vaøo thaäp nieân 1960 Mai Höông xuaát hieän treân laøn soùng phaùt thanh, truyeàn hình vaø ñaïi nhaïc hoäi. Mai Höông ít xuaát hieän ôû vuõ tröôøng, ñaàu naêm 1970 xuaát hieän ôû Töï Do, chöùng kieán tai naïn khuûng boá vuõ tröôøng neân töø ñoù vaéng boùng ôû vuõ tröôøng, vì vaäy khaùch thöôûng ngoaïn ít coù dòp gaàn guûi khuoân maët ca só ñang noåi danh trong vöôøn hoa aâm nhaïc.

Nhìn laïi chaëng ñöôøng ca nhaïc Vieät Nam, Mai Höông thuoäc theá heä keá tieáp. Tuy nhieân, trong löùa tuoåi hoa nieân, Mai Höông laïi haùt nhaïc tieàn chieán, ca khuùc baùn coå ñieån (Semi-classique) vôùi gioïng trung kim mezzo soprano tuyeät vôøi , ñöa teân tuoåi Mai Höông saùnh vai vôùi theá heä ñi tröôùc nhö Minh Trang, Chaâu Haø, Leä Thanh, Thaùi Haèng, Thaùi Thanh, Moäc Lan, Kim Töôùc... laøm hoài sinh laïi thôøi kyø laõng maïn trong aâm nhaïc.

Naêm 1975, Mai Höông tò naïn taïi California, Hoa Kyø. Sau ñoù , laøm vieäc taïi Bank of America vaø keùo daøi cho ñeán nay.

Con Ngöôøi Vaø Nghieäp Dó

Vôùi baûn tính nhu hoøa, thuøy mò, Mai Höông thích cuoäc soáng traàm laëng beân maí aám gia ñình. Duø laø danh ca, trong cuoäc soáng môùi nôi xöù ngöôøi Mai Höông choïn coâng vieäc thöïc tieãn cho cuoäc soáng xöù ngöôøi, may maén, hôn hai thaäp nieân ôû ngaân haøng, nghieäp caàm ca coù tính caùch taøi töû nhöng vaãn daønh thôøi gian thöïc hieän "taùc phaåm ngheä thuaät". Ngay töø thôøi gian ñaàu tò naïn, Mai Höông ñaõ tham gia trong sinh hoaït vaên ngheä, giöõ ñöôïc hình aûnh thaân thöông trong giôùi thöôûng ngoaïn nhöng khoâng choïn con ñöôøng ñoù laøm keá sinh nhai neân khoâng ñöôïc quen thuoäc trong coäng ñoàng haûi ngoaïi.

Töø gia ñình hoï Phaïm coù naêm anh chò em ruoät ôû Haø Noäi vaøo thaäp nieân 40, keát duyeân vôï choàng, vaøo thaäp nieân 60, 70 ôû Saøi Goøn, theá heä thöù hai xuaát hieän, taïo thaønh ñaïi gia ñình vaên ngheä. Ñöôïc söï may maén, caû ñaïi gia ñình ñoaøn tuï ôû mieàn Nam Cali, theâm nhieàu taøi naêng mang kieáp caàm ca nhö ngheà nghieäp cuûa cuoäc soáng. Mai Höông vaãn laø trieáng ca coù tính caùch taøi töû trong ñaïi gia ñình vaên ngheä.

Mai Höông laäp gia ñình vaøo ñaàu thaäp nieân 60, sau khi toát nghieäp trung hoïc. Hoân phu khoâng ôû trong giôùi vaên ngheä, ñöôïc 2 trai, 2 gaùi. Traûi qua 4 thaäp nieân, haïnh phuùc, tình yeâu, gia ñình cuûa ngöôøi ca só vaãn eâm ñeàm theo thôøi gian. Thænh thoaûng Mai Höông xuaát hieän ôû Little Saigon, beân hình aûnh phu quaân.

Gaàn 4 thaäp nieân, Mai Höông vaãn giöõ phong caùch rieâng mình qua tieáng haùt, ca khuùc choïn loïc. Naêm 1980 baêng nhaïc ñaàu tieân "Giaác Mô Hoài Höông" cuûa Mai Höông xuaát hieän. Tieáng haùt Mai Höông raát thích hôïp vôùi nhöõng ca khuùc tieàn chieán. Vaéng boùng thôøi gian laâu daøi, tieáng haùt Mai Höông trôû laïi vôi nhieàu CD nhö Tuyeät Phaåm Mai Höông I & II cuûa Trung taâm Mai Ngoïc Khaùnh, CD Nhaët Caùnh Sao Rôi & Vaøng Phai Maáy Laù cuûa Trung taâm Dieãm Xöa, CD Mai Höông & Nhöõng Tuyeät Phaåm cuûa Ñoaøn Chuaån - Töø Linh cuûa Tuù Quyønh... Mai Höông thöôøng haùt chung vôùi Kim Töôùc, Quyønh Giao, CD Tìm Nhau Boán Muøa ñöôïc thöïc hieän bôûi ba tieáng haùt naày. Ngoaøi ra, coøn vaøi CD khaùc, Mai Höông goùp maët vôùi nhöõng gioïng ca nhö Xuaân Sôn, Ngoïc Minh, Leä Thu, Julie... qua Tình Ca Hoaøng Thanh Taâm.

Khoång Töû cho raèng aâm nhaïc laø söï hoøa hôïp cuûa trôøi ñaát "Nhaïc giaû thieân ñòa chi hoøa daõ". Thaû hoàn vaøo coõi xa xaêm, dòu vôïi, nghe Mai Höông haùt Thieân Thai cuûa Vaên Cao, caûm ñöôïc söï hoøa hôïp cuûa ñaát trôøi. Hình aûnh Löu Thaàn, Nguyeãn Trieäu, xa choán hoàng traàn laïc ñoäng Thieân Thai, keát duyeân cuøng tieân nöõ. Soáng giöõa thieân ñöôøng vaãn voïng nhôù coá höông, quay veà choán traàn thì vaät ñoåi sao dôøi, trôû laïi coõi tieân thì ngaøn truøng xa caùch, nöôùc non nghìn daëm!

Vôùi nhieàu tình khuùc laõng maïn, tröõ tình noåi tieáng cuûa Ñoaøn Chuaån - Töø Linh nhö Göûi Gioù Cho Maây Ngaøn Bay, Laù Thö, Caùnh Hoa Duyeân Kieáp, Gôûi Ngöôøi Em Gaùi, Dang Dôõ, Laù Ñoå Muoân Chieàu, Ñöôøng Veà Mieàn Baéc, Thu Quyeán Ruõ... cuûa Döông Thieäu Töôùc nhö Tieáng Xöa, Ngoïc Lan, Thuyeàn Mô, Kieáp Hoa... cuûa Phaïm Duy nhö Vaàn Thô Saàu Ruïng (thô Löu Troïng Lö), Maàu Tím Hoa Sim (thô Höõu Loan), Ngaøy Xöa Hoaøng Thò (thô Phaïm Thieân Thö)... vaø, Nhaët Caùnh Sao Rôi cuûa Vuõ Thaønh, Tan Taùc cuûa Tu Mi, Khuùc Nhaïc Ly Höông cuûa Laâm Tuyeàn, Tình Queâ Höông cuûa Ñan Thoï, Tieáng Haùt Bieân Thuøy cuûa Hoaøng Giaùc, Muøa Hoa Nôû cuûa Cung Tieán... qua tieáng haùt Mai Höông. ÔÛ ñoù, Mai Höông vaãn gaén boù vôùi tình khuùc, giai ñieäu eâm aùi, nheï nhaøng qua hai thaäp nieân nôi haûi ngoaïi.

Keát

Tieáng haùt Mai Höông nhö nhòp caàu ñöa ngöôøi nghe töø thöïc vaøo moäng, lô löõng non tieân, say khuùc Ngheâ Thöôøng, ñaém mình trong phím tô cuûa caûnh giôùi ñaày moäng aûo vaø thaáp thoaùng hình boùng queâ höông. Gioïng haùt Mai Höông thích nghi vôùi nhaïc ñieäu chaäm, eâm aùi, boâng lôi, lôøi ca mang noãi buoàn man maùc, gôïi nhôù hình aûnh, kyû nieäm thaân yeâu.

Mai Höông chòu khoù trau doài ngheà nghieäp vì vaäy kyõ thuaät ca haùt raát ñieâu luyeän. Neáu Thaùi Thanh, Leä Thanh, Haø Thanh, Khaùnh Ly, Leä Thu... coù gioïng haùt rieâng, nghe tieáng haùt, bieát ñöôïc chaân dung. Mai Höông khoâng ôû trong tröôøng hôïp ñoù nhöng coù söï toång hôïp kyõ naêng luyeán laùy cuûa Thaùi Thanh, chuoãi ngaân troøn tròa, möôït maø cuûa Kim Töôùc, bieát neùn hôi vaø ñaãy gioïng haùt khi leân cao vì vaäy taïo döïng ñöôïc chuoãi aâm thanh roõ raøng, trong saùng.

Laø ngöôøi thöôûng ngoaïn, toâi bieát tieáng haùt Mai Höông hôi muoän nhöng deã hoøa nhaäp. Tröôùc kia, toâi thích nghe nhaïc coå ñieån neân khi baét gaëp tieáng haùt vôùi nhieàu ca khuùc baùn coå ñieån, taâm hoàn deã thích nghi. Muøa heø 1971 khi cuøng hoïc chung khoùa III trung caáp CTCT vôùi nhaïc só Hoaøng Nguyeân, gaàn guõi vôùi nhau, anh höôùng daãn toâi veà nhöõng tieáng ca ñaõ vaø ñang thaønh danh trong laøng ca nhaïc. Sau ñoù, cuøng laøm vieäc vôùi nhaø thô Toâ Kieàu Ngaân, ñöôïc bieát theâm nhieàu khía caïnh trong sinh hoaït ca nhaïc.

Nghe Chaâu Haø, Thaùi Thanh, Moäc Lan, Kim Töôùc, Quyønh Giao... vaø Mai Höông caát tieáng haùt vôùi tieáng ñaøm döông caàm môùi thaû hoàn bay boãng trong suoái nguoàn cuûa aâm thanh. Coù leõ, nhieàu "taùc phaåm" cuûa Mai Höông ñaõ ñöôïc saûn xuaát qua baêng nhaïc vaø CD vôùi kyõ thuaät chöa ñöôïc choïn loïc vaø ñaït ñöôïc trình ñoä cao neân tieáng haùt Mai Höông hôi xa laï vôùi lôùp treû.

Vöông Truøng Döông