PHÖÔNG TRIEÀU

LAÕNG TÖÛ CUOÁI CUØNG CUÛA THIEÂN NIEÂN KYÛ


· VUÕ TIEÁN LAÄP

 

Con soâng ñaõ nghìn tuoåi ñôïi maø laõng töû coøn mieät maøi böôùc boân ba. Ñònh meänh nhö gaén boù theo töøng böôùc chaân laõng du, qua töøng goác tích gôïi mong queâ quaùn. Rung nhòp cuoái baøn tay coøn chaát ngaát naéng roïi loøa boùng nöôùc, coù leõ doøng soâng laø caùch bieät, nhö ly bieät cuûa thôøi gian maõi maõi vaãn chôû theo ñôøi laõng khaùch. Gioït Söõa Ñaát ñaõ öùa ra nhöõng u tình, maät ngoït, ñam meâ, vaø roän ñaày khí phaùch cuûa ngoân ngöõ Nam Kyø leân chuyeán ñoø cuoái cuøng ñi vaøo thieân nieân kyû môùi.

Moäng vaø thöïc ñaõ ñuoåi nhau treân giaáy traéng, khôûi sinh töø sô maùn thaám vaøo Gioït Söõa Ñaát ñeå  loøng hoàn nhieân traûi daøi ñoâi caùnh roäng. ÔÛ ñoù laø kinh kyø muoân maët, hay choán ñôïi, aên naèm cuøng gioït söông sôùm mai long lanh nieàm töø bieät. Nha Maân, Raïch Raén, chuyeán ñoø Tieàn giang... Laõng töû  boãng nhaän ra nieàm ñau cuøng möa gioù, roài heïn cuøng nhau ngoaøi choã nhôù, caùt buïi qua caàu chôït traéng phau.

Bôûi khoâng veà choã chöa ñi

Neân chi choã tôùi coù khi chöa veà

Maét nhaø nguû loän giaác queâ

     Chöøng thöùc töôûng gaëp côn meâ hoài naøo!

                             Thô Phöông Trieàu

 

          Haønh trang goûn goïn laø coâ ñoäc, baét ñaàu töø vuøng trôøi ñi ñi maõi khoâng ñònh höôùng, khoaùn cho thôøi gian laøm chuû ñích, hoïa hoaèn Vieân ñaù xöa quay veà ñoâ thò. Laøm truïï ñìu hiu ngoùng nuùi xa. Coù khi boù goái ngoài tö löï nhìn hoaøng hoân maø buøi nguøi

Maém ngöôøi chaám ñoït lang ta

Meøng ôi, sao maën mieáng vaø haåm hiu

Cheùn côm gaïo naùt löng chieàu

Coøn ai so ñuõa gaép ñieàu hö voâ?

                                      Thô Phöông Trieàu

 

Gaép cho vôi ñi ñôøi ñen ñoû, bôûi cuoäc chôi khoâng nhaát thieát ñöôïc hueà. Ñôøi khoâng laø nghi hoaëc, hay voïng töôûng, coù chaêng Ñaët ñôøi cöûa caùi töôûng heân. Töôûng khoâng ñeán ñoãi maø neân noãi naøy! Hay thay treân böôùc phieâu boàng, cho daãu theá naøo thì böôùc vaãn böôùc ñi.

Xoân xao vaøo cuoäc phong traàn

Kòp khoâng, hoát laïi nhöõng phaàn ñaõ queân?

 

Ve chai ñoàng naùt hoûi chaøo

Nhöõng maët nhaân nghóa hao hao aùc thaàn!

                                                Thô Phöông Trieàu

 

Ñôøi du muïc ñong ñaày theo giaác moäng, nhöng khoâng traùnh ñöôïc noãi nhôù, saàu, thöông, baát chôït loøng röng röng nhìn maây veà gom naéng. Boùng chieàu vaøng laëng treo hoàn löûng lô, gioù nhaéc chöøng nhö

Tieáng du töû haùt rung hoàn bieån laëng.

Ñôøi nhoû laïi goùc rieâng buoàn tay traéng.

Thaân theå ñoù daãu muoân laàn aùo xoáng

Cuõng laø ve – ve moäng eùp saàu xöa...

Thô Phöông Trieàu

 

Ñöùng ôû ñaàu gioù nhìn baâng khuaâng nhöõng con ñoø rôøi beán, quaïnh queõ buoàn ñeå laïi chuùt dö aâm. Tieáng hoø ñaâu ñoù coøn vang voïng, boùng chieàu buoâng voäi thuùc hoaøng hoân. Nhôù ngöôøi, cuõng ñaõ bao laàn heïn, maø heïn naøo xa luùc caïnh beân?. Phaûi chaêng ly khaùch vaán vöông trôøi hoäi cuõ! Hay:

Ngoeùo tay nhau töôûng thieät thaø

Xoøe tay loït keõ hoùa ra chaúng coøn!

Choaøng tay khoaùc ngöïc hao moøn

Hai con maét laïnh thöùc troøn naêm canh

                                                Thô Phöông Trieàu

 

          Traêng nghi hoaëc nhôù ngöôøi, hay ngöôøi nhôù traêng thuôû aùo traéng, thaû toùc em  theo chieàu gioù ñoå. Nhôù traêng, traêng nhôù ngaøy xanh cuõ, cuøng baät nieàm ñau taän cuoái trôøi, bôûi: Ai treo ñaàu moái vaøo voâ taän. Maø ñöùt töø xaâu noái ruoät raø?  

Vaøo trong gang taác khoâng coøn thaáy

Nhöõng veát chaøm lan tôùi maët hoa

Tieáng soùi ñeâm hoang gaøo ñaù laïnh

Hình nhö traêng môùi taït qua nhaø!

                                      Thô Phöông Trieàu

 

          Coá quaän vöøa tìm veà, aån hieän chôi vôi trong vuøng kyù öùc, trong vuøng reâu im laëng naøo. Coù coøn nhôù ñeán doøng nöôùc cuõ! Coù coøn

Thöông gioït phuø sa nhö laø söõa ñaát

Ñeâm queâ ngheøo möa traéng laïnh Tieàn giang

Em thaû toùc höông laøi thôm goái moäng

Buùp tay meàm vôùi goïi giaác mô tan...

                                      Thô Phöông Trieàu

 

          Hoàn queâ ngheøo nhöng tình queâ roäng môû, ñôøi queâ buoàn nhöng ñaäm maät thöông yeâu. Ngaøy ñoù xa roài maø loøng vaãn nhôù:

Muøa oác gaïo anh coøn ñi xuùc teùp

Chieàu Taân Höng ngoõ böôùm rôïp hoa vaøng

Mai hoïp chôï Nha Maân xuoàng gheù sôùm

Em buoåi chieàu Raïch Raén ñôïi anh sang!

                                        Thô Phöông Trieàu

 

Nöôùc Tieàn giang troâi nhö ñôøi meï nhoïc nhaèn möa naéng. Coù laàn veà nghe tieáng rao buoàn naõo nuoät chieàu vôi. Nhìn meï chao nghieâng treân chuyeán xe chieàu Myõ Thuaän, boãng thaáy loøng se saét qua tuoåi giaø ñang heùo uùa thòt da ngöôøi:

Xe luùc laéc qua chieàu Myõ Thuaän

Gioû traàu khoâ maù ñöïng theâm buoàn

Tuoåi giaø da thòt heùo hon

Traûi thaân xuoâi ngöôïc ñoaïn ñöôøng traàn ai!

                                      Thô Phöông Trieàu

         

          Loøng meï nhö Kinh, Raïch veà soâng lôùn roài leânh lang vaøo bieån roäng. Muø khôi coøn xa vaéng boùng con yeâu, maét meï ñaõ hao moøn vì troâng ngoùng, nöôùc maét meï coøn in daáu hoen khoâ treân khaên vai aùo. Thöông toùc meï, goäi baïc maàu söông traéng quaù.                  

Khaên maù queät coå traàu chöa giaët

Chuyeán xe chieàu luùc laéc qua soâng

 

Töø con thaát laïc queâ nhaø

Tuyeát söông ruïng xuoáng toùc giaø, con ôi!...

                      Thô Phöông Trieàu

 

          Thôøi gian vaãn töôûng laøm vôi ñi noãi nhôù thöông, vaäy maø phoâi phai khoâng ñöôïc nhöõng hình boùng con mình trong traùi tim cuûa meï, vaø nieàm tin kia vaãn nhö:   

Con soâng cuõ baây giôø ñen maët

Khoâng chaéc coøn caây ngaû boùng daøi

Thöông meï nhai traàu khoâng daäp baõ

Maét môø röng leä ngoùng con trai!...

Thô Phöông Trieàu             

 

          Ñeâm.

Ñöùng ôû beân naøy bôø ñaïi döông chôït thaáy loøng hiu quaïnh. Khoâng gian baây giôø sao mòt muøng caùch trôû. Ly khaùch boài hoài nhôù veà choán cuõ, nhôù veà meï giaø giôø ñaõ ra ñi. Thôøi gian rôi nhanh nhö chieác laù bay veøo, doøng soâng cuõ maø baây giôø bieàn bieät, ngaøy thaùng ñong ñöa loøng nhuoám ñôïi.

Ngöôøi khoâng veà ñeâm qua ñeâm nay

Ngöôøi cuõng khoâng veà nhöõng ñeâm sau naøy

Ngöôøi ñi bieàn bieät töø ly caùch

Nhö boùng chieàu trong gioït naéng phai...                                 

Thô Phöông Trieàu

 

·

 

Caûm nhaän khi ñoïc xong thi taäp Gioït Söõa Ñaát cuûa nhaø thô Phöông Trieàu laø bôõ ngôõ. Bôõ ngôõ vì nhöõng töø ngöõ oâng duøng, ñoâi luùc, ít nhieàu xa laï töø nôi choán ñeán nhöõng ngoân töø thuoäc veà daân daõ ñaõ ñöôïc oâng ñem vaøo thi ca moät caùch nhòp nhaøng, töï nhieân vaø ñaày lyù thuù. Coù nhöõng lôøi thô ñaõ laøm ngöôøi ñoïc phaûi döøng laïi, baâng khuaâng vaø chuù yù hôn veà taâm caûm.

Nhaø thô Phöông Trieàu coøn coù loái keát thô raát ñoäc ñaùo baèng moät  hay ñoâi caâu choùt:

Ta leâ, cuõng chæ huyønh hoaøng...

 

hoaëc:

Coù khi cuõng chaúng khi naøo

Coù sao thì cuõng chaúng sao. Nhaèm nhoø!   

 

hay:

     Thieät tình maø noùi thaät ra

     Qua thöông baäu coù thöông qua chuùt naøo?

 

Thô Phöông Trieàu thæ chung laø söï ñoàng caûm vaø mang nhieàu tính chaát moäc maïc, chaát phaùc cuûa ñôøi soáng chính taùc giaû. OÂng khoâng goø boù töø caùch gieo vaän vaø tìm hôïp aâm cho thô oâng, taát caû ñeàu laø söï töï nhieân saün coù töø trong tim oùc vaø töø caûm höùng.

Gioït Söõa Ñaát quaû nhieân coù saéc thaùi vaø ñaëc tính rieâng bieät trong thi ca, coù leõ ñaây laø thi taäp cuoái cuûa thieân nieân kyû mang ñaày tinh tuùy mieàn Nam. Hôn theá nöõa, Gioït Söõa Ñaát ñaõ goùp theâm ñöôïc aùnh  saùng trong neàn vaên hoïc cuûa Vieät Nam trong thieân nieân kyû môùi.

 

Houston, TX. 24/2/2004

VUÕ TIEÁN LAÄP