NGUYEÃN THÒ THUÏY VUÕ,
giöõa doøng ñôøi nghieät ngaõ

---

Vöông Truøng Döông

Vaøo thaäp nieân 60 nhöõng khuoân maët nöõ löu xuaát hieän vôùi Tuùy Hoàng, Nhaõ Ca, Nguyeãn Thò Hoaøng, Truøng Döông, Nguyeãn Thò Thuïy Vuõ... ñaõ taïo ñöôïc theá ñöùng treân vaên ñaøn Vieät Nam. “Nguyeãn Thò Thuïy Vuõ, nhaø vaên phaùi nöõ, hieän dieän giöõa khung trôøi vaên ngheä vôùi saéc thaùi ñaëc thuø. Nhöõng yù nghó boûng chaùy vaø raãy ruïa veà thaân xaùc trong moãi taùc phaåm, ñoâi khi vöôït qua yù nghó cuûa nhieàu ngöôøi” (Taï Tî - Möôøi Khuoân Maët Vaên Ngheä Hoâm Nay, Saøi Goøn 1973). Ngoïn buùt cuûa Nguyeãn Thò Thuïy Vuõ coù tính caùch taùo baïo, soáng, sinh ñoäng vì vaäy ñaõ gaây söï xoân xao trong dö luaän tröôùc quan nieäm pheâ phaùn veà tính caùch soáng söôïng, khieâu daâm vaø quan nieäm ñoàng tình vì theå hieän thöïc traïng, loái soáng, taâm lyù con ngöôøi trong cuoäc soáng. Uyeân Thao nhaän ñònh: “Nguyeãn Thò Thuïy Vuõ laø moät caây buùt khaù saéc beùn vaø tinh teá, nhöng vaãn nhöõng sô hôû naëng neà cuûa moät tinh thaàn tuøy höùng” (Caùc Nhaø Vaên Nöõ Vieät Nam 1900 - 1970, Saøi Goøn 1973).
Nguyeãn Thò Thuïy Vuõ soâi ñoäng treân vaên chöông chöõ nghóa nhöng trong cuoäc soáng mang bao ñieàu traên trôû, baát haïnh traûi daøi vôùi thôøi gian. Vaø, nhìn laïi nhöõng nhaø vaên nöõ cuøng thôøi thuôû ñoù, ôû queâ nhaø Nguyeãn Thò Hoaøng vaø Nguyeãn Thò Thuïy Vuõ qua moät phaàn tö theá kyû, giaõ töø nghieäp dó, soáng laëng leõ vôùi boùng toái cuoäc ñôøi.

Chaân Dung

Nguyeãn Thò Thuïy Vuõ teân thaät laø Nguyeãn Thò Baêng Lónh, sinh naêm 1937 taïi Vónh Long. Nhaø vaên soáng giöõa hai laèn ranh Quoác - Coäng trong gia ñình. Vì soáng giöõa laèn ranh ñoù, NTTV ñaõ gaùnh chòu bao ñieàu ngoä nhaän veà khuynh höôùng chính trò, khi con ngöôøi rôi vaøo tröôøng hôïp thöông taâm, chaáp nhaän bao heä luïy ñöa ñaãy thì boû maëc theá nhaân tieáng chì tieáng baác.
Sinh tröôûng trong gia ñình vaên ngheä, thaân phuï laø nhaø thô Maëc Khaûi, taùc giaû Phaán Noäi Höông Ñoàng. Maëc Khaûi naèm vuøng, hoaït ñoäng cho Coäng Saûn, thaân phuï Maëc Khaûi töøng laø tri huyeän ôû Myõ Tho, cuï oâng coù nhieàu vôï, trong ñoù coù nöõ só Song Thu, uyeân thaâm veà nho hoïc, nhaân vaät teân tuoåi cuøng vôùi Ñaøo Vaân Khanh, Baêng Taâm trong hoäi Khuyeán Hoïc. Cuï Song Thu teân laø Phaïm Xuaân Chi, chaùu noäi cuï Phaïm Phuù Thöù, coâ cuûa Phaïm Phuù Quoác, doøng doõi nho só ôû Quaûng Nam. Maëc Khaûi laø anh cuøng cha khaùc meï vôùi hai chò em Phöông Ñaøi (Nguyeãn Thò Thu Höôøng) vaø Xuaân Hoaøng. Nhaø thô Phöông Ñaøi, taùc giaû Ñaát Meï vaø Hieáu Leã Muøa Thô, coù moái quan heä maät thieát vôùi Vuõ Haïnh, Löu Nghi, Töôøng Linh, Kieân Giang, Chinh Vaên... vaø soá vaên ngheä só thaân taû thôøi ñoù. Naêm 1971 bò baét vì tình nghi hoaït ñoäng cho Coäng Saûn ñöôïc Linh muïc Thanh Laõng vaø Traàn Vaên AÂn can thieäp neân ñöôïc thaû, sau ñoù tham gia vaøo Vaên Buùt Vieät Nam. Sau thaùng 4-75 Phöông Ñaøi coù chaân trong hoäi Vaên Ngheä Giaûi Phoùng, ñöôïc thôøi gian roài bò thaát suûng.
Xuaân Hoaøng (Oanh) laäp gia ñình vôùi kyù giaû Traàn Quaân, chuû tröông tuaàn baùo Minh Tinh, Toång thö kyù nhaät baùo Tieáng Vang. Traàn Quaân coøn coù nhieàu buùt hieäu nhö Söùc Voi, Thanh Quang, Hoaøng AÙi Phöông, Buùt Nguyeân Töû. Trong thôøi kyø khaùng chieán vaøo giöõa thaäp nieân 40, Traàn Quaân tham gia vaøo ñoaøn thanh nieân cöùu quoác cuûa maët traän Vieät Minh, bò nghi ngôø tình baùo Coäng Saûn caøi vaøo hoaït ñoäng ôû Saøi Goøn nhöng nhaø baùo thích aùnh ñeøn maàu, meâ caù ngöïa cuûa neáp soáng ñoâ thò cuõng bò baét cuøng luùc vôùi Phöông Ñaøi, vaø ñöôïc thaû sôùm. Sau naêm 1975 Traàn Quaân coøn ñöôïc öu ñaõi vaøi naêm nhöng roài vaøo traïi tuø, tin ñoàn vôùi hai lyù do: toäi boû haøng nguû, toäi hoaït ñoäng cho tình baùo Myõ. OÂng traûi qua baûy naêm trong lao tuø Coäng Saûn, cheát naêm 1992.
Nguyeãn Thò Thuïy Vuõ chung soáng vôùi Toâ Thuøy Yeân, phuïc vuï ôû phoøng Vaên Ngheä, cuïc Taâm Lyù Chieán. Em ruoät Nguyeãn Thò Thuïy Vuõ laø Hoà Tröôøng An (Nguyeãn Vieát Quang), khoùa 26 Thuû Ñöùc, phuïc vuï ôû ban Thoâng Tin Baùo Chí, khoái Chieán Tranh Chính Trò, Quaân ñoaøn III. Ngoaøi buùt hieäu quen thuoäc laø Hoà Tröôøng An, coøn coù nhieàu buùt hieäu khaùc nhö Ñinh Xuaân Thu, Ngöôøi Soâng Tieàn, Nguyeãn Thò Coû May, Ñaëng Thò Thanh Nguyeät. Sau thaùng 4-75, Hoà Tröôøng An oaùn traùch cheá ñoä, tình cha con bò söùt meû, Hoà Tröôøng An thuoäc dieän gia ñình coù coâng “caùch maïng” neân khoâng bò lao tuø nhö taát caû só quan QLVNCH, hai chò em “ñöôïc ghi teân” khoùa hoïc Boài Döôõng Chính Trò, Hoà Tröôøng An ñöôïc laøm vieäc ôû Thö vieän Quoác Gia, cuoái naêm 1977 Hoà Tröôøng An sang ñònh cö taïi Phaùp theo dieän baûo laõnh.
Ñoåi ñôøi, Nguyeãn Thò Thuïy Vuõ cuõng nhö haàu heát vôï só quan cheá ñoä cuõ laâm vaøo caûnh khoán cuøng, böông chaûi ngöôïc xuoâi ñeå nuoâi ñaøn con daïi, trong ñoù coù ñöùa con gaùi môùi hai tuoåi, baïi lieät ñoâi chaân, naèm lieät treân giöôøng “Khoâng heà bieát mình soáng hay cheát, khoâng bieát ñoùi no, khoâng bieát gì heát ngoaøi hôi thôû cuûa con ngöôøi”. Khoâng theå chòu ñöïng noåi khoå cöïc, veà cö nguï ôû ngoâi nhaø cha meï taïi Loäc Ninh, nôi choán ñöôïc xem nhö ñòa baøn giao lieân cuûa oâng baø Maëc Khaûi nhöng roài Coäng Saûn laøm khoù deã vì vaäy NTTV phaûi laøm giaáy tôø vôùi maãu ñôn thaät buoàn cöôøi “Ñôn xin taïm truù trong caên nhaø cuûa toâi”. Coù nôi taù tuùc nhöng chaân yeáu tay meàm khoâng laøm raãy ñöôïc neân NTTV trôû laïi Saøi Goøn, khoâng ñöôïc “aân suûng” caàm buùt trôû laïi maø coïn bò gaùn gheùp nhaø vaên ñoài truïy, daâm oâ vì vaäy NTTV rôi vaøo nghòch caûnh trong gia ñình.
Veà hình aûnh Nguyeãn Thò Thuïy Vuõ, trong kyù söï vaên hoïc Giai Thoaïi Hoàng cuûa Hoà Tröôøng An aán haønh ôû Hoa Kyø naêm 1989 vieát veà nhöõng caây buùt nöõ giôùi, trong ñoù coù hai ngöôøi thaân trong gia ñình laø Phöông Ñaøi vaø NTTV.
“Hoài coøn nhoû, Nguyeãn Thò Thuïy Vuõ chæ ñöôïc maøu da traéng maùt nhö caùnh hoa ngoïc lan. Traùn chò hôi voà, muõi chò hôi teït, raêng coù caùi loøi xæ. Chò baét chöôùc toâi aên maëc theo loái con trai... nhìn chò ai cuõng töôûng ñoù laø moät chuù kim ñoàng thoâng minh dónh ngoä.
Caøng lôùn leân, chò ñaèm thaém laïi, tuy coù nghòch nhöng nghòch ngaàm, cöôøi noùi luùc naøo cuõng kín ñaùo, nhoû nheï. Traùn chò bôùt voà, hai chieác raêng loøi xæ ñöôïc cöa ñeå laøm hai chieác raêng giaû thaät kheùo... Caùi öu ñieåm cuûa Thuïy Vuõ laø chieác mieäng ñeïp vôùi ñoâi moâi thanh tuù, thöôøng nôû moät nuï cöôøi ñaèm thaém hoàn nhieân. Hôn nöõa, chò khoâng laøm daùng, khoâng ñieäu haïnh, uoán eùo gì heát trôn. Nhöng ñoâi maét chò saùng quaù, moät thöù saùng kyø dò nhö muoán thoâi mieân ngöôøi ñoái dieän” .
“Töø tuoåi möôøi laêm, chò toâi soáng leâu beâu. Vì beänh hoaïn laïi khoâng töï aùi, neân chò toâi löôøi hoïc. Toâi khoâng hieåu chò toâi thích gì. Chò ñoïc tieåu thuyeát tình cuûa Ngoïc Sôn, Thanh Thuûy, Döông Haø, Nguyeãn Ngoïc Maãn... thô cuûa Nguyeãn Bính, Löu Troïng Lö, Huy Caän, Xuaân Dieäu, T.T. Kh... Nguyeãn Thò Thuïy Vuõ cöù soáng caø ngô caø ngaát nhö vaäy cho tôùi luùc ñi daïy hoïc”.
“Thi rôùt baèng trung hoïc ñeä nhaát caáp, chò toâi thi vaøo ngaønh giaûng taäp vieân, cam phaän laøm coâ giaùo laøng suoát naêm naêm. Sau ñoù toâi ñoác xuoái chò boû queâ quaùn ôû Vónh Long leân Saøi Goøn hoïc tieáng Phaùp ôû Trung Taâm Vaên Hoùa Phaùp, hoïc tieáng Anh ôû London School vaø Hoäi Vieät Myõ”.
“Taïi Saøi Goøn trong caùc naêm 1962-1963. Chò toâi baét ñaàu vieát nhaät kyù... Chính taäp truyeän ñaàu tay cuûa Tuùy Hoàng thuùc duïc Thuïy Vuõ lao vaøo vaên ñaøn ñaõ coù Nguyeãn Thò Vinh, Linh Baûo thaép ñuoác tieàn phong” (HTA -GTH).
Hoà Tröôøng An keå laïi caâu chuyeän thaät lyù thuù veà ngöôøi chò duøng ngaûi “thöù ngaûi thoa vaøo moâi noùi gì ai cuõng nghe theo” ñeå gaëp vaên nhaân nhö Thanh Nam haàu choïn ñaêng truyeän ngaén nhöng tieác raèng ngaûi khoâng hieäu nghieäm. Vì vaäy, sau naày truyeän ngaén Chieác Giöôøng trong taäp Lao Vaøo Löûa, NTTV vieát veà hình aûnh coâ gaùi baùn bar duøng buøa ngaûi ñeå meâ hoaëc khaùch laøng chôi thaät sinh ñoäng.
“Gaëp oâng Voõ Phieán, toâi noùi ngay yù ñònh cuûa chò toâi, nhôø oâng ñôõ ñaàu cho chò trong böôùc ñaàu vieát laùch... chò toâi chìa baûn thaûo maø chò ñaõ cheùp laïi moät ñoaïn trong quyeån nhaät kyù cuûa mình... Moät Buoåi Chieàu laø caùi chìa khoùa ñeå moät coâ giaùo laøng môû moät caùnh cöûa böôùc vaøo vaên ñaøn"(HTA - GTH).
Baêng Lónh yeâu con ñöôøng vaên ngheä vaø vì töï mình laäp thaân vôùi “ngoùn ngheà” ngoä nghónh vaø vôù vaãn qua buøa ngaûi. Khoâng duøng noù ñeå moài chaøi tình yeâu, löôøng gaït tieàn baïc, vaät chaát ngöôøi khaùc maø xöû duïng ñeå cho vaên nhaân choïn ngoïn buùt cuûa mình treân trang baùo. Vaø, ngoøi buùt cuûa Baêng Lónh khoâng loït vaøo ñoâi maét cuûa Voõ Phieán, Chuû buùt taïp chí Baùch Khoa, chuû tröông nhaø xuaát baûn Thôøi Môùi, baèng chieâu thöùc ñoù. “Chai ngaûi cuûa chò toâi bò toâi lôõ tay laøm ñôû. Toâi mua chai xaù xò khaùc theá vaøo maø khoâng cho chò bieát. Vaøo hoâm ñi yeát kieán oâng Voõ Phieán, chò ñem nöôùc xaù xò thoa leân moâi, ñôïi moâi khoâ chò môùi thoa moät löôït son maøu höôøng töôi... Khi nghó tôùi phaûi hoäi kieán moät nhaø vaên lôùn,chò toâi ñaâm ra khôùp. Caùi traâng traùo, nghòch ngôïm coá höõu cuûa chò toâi bay ñaâu maát. Maët chò xanh nhö ñaøn baø saûo thai, lôøi noùi khoù khaên, ñöùt quaõng nhö saûn phuï ñeû ngöôïc” (HTA - GTH).
Nhaø vaên Voõ Phieán vieát veà NTTV vôùi nhöõng doøng ñaàu trong baøi: "Ñaàu thaäp kyû 60 - toâi khoâng nhôù roõ naêm naøo - toøa soaïn Baùch Khoa baét ñaàu nhaän, thænh thoaûng moät thieân truyeän ngaén cuûa moät ngöôøi vieát môùi, thuoäc phaùi nöõ, kyù teân Nguyeãn Baêng Lónh. Luùc baáy giôø caùc caây buùt nöõ giôùi haõy coøn hieám. Toøa soaïn coù yù toø moø...
... Ngöôøi aáy veà sau mang buùt danh Nguyeãn Thò Thuïy Vuõ, laø taùc giaû cuoán saùch coù teân laø Meøo Ñeâm, Lao Vaøo Löûa, Cho Traän Gioù Kinh Thieân... Töùc laø thöù saùch maø caùc theá heä phuï nöõ nöôùc ta tröôùc ñoù khoâng maáy keû daùm ñoïc, ñöøng noùi ñeán chuyeän vieát!” (Voõ Phieán - Vaên Hoïc Mieàn Nam, Hoa Kyø 1999).
Taäp truyeän Meøo Ñeâm cuûa NTTV xuaát hieän cuøng thôøi ñieåm vôùi söï xuaát hieän caùc caây buùt nöõ giôùi vaøo naêm 1966. Vaø, “Cuoán taäp truyeän Meøo Ñeâm ñaõ laøm cho Thuïy Vuõ bôùt ruït reø ñoái vôùi vaên giôùi. Chò daùm ñaët chaân tôùi toøa soaïn Baùch Khoa. Tröôùc ñoù chò vieát baøi xong, ñöa cho oâng Voõ Phieán xem tröôùc, vaø khi xem xong oâng Voõ Phieán ñöa cho oâng Leâ Ngoä Chaâu, Toång thö kyù toøa soaïn taäp san Baùch Khoa. khi baøi vôû ñöôïc ñaêng, chính toâi ñeán toøa soaïn nhaän laõnh tieàn nhuaän buùt duøm chò” (HTA - GTH).
Töø ñoù, NTTV böôùc vaøo vaên ñaøn vôùi nhieàu taùc phaåm, thaønh laäp nhaø xuaát baûn Kim Anh vôùi Nguyeãn Thò Nhieân, Hoàng Ñöùc, Keû Só vôùi Toâ Thuøy Yeân. Laø moät trong nhöõng taùc giaû thuoäc phaùi nöõ coù nhieàu taùc phaåm ñang aên khaùch ôû Vieät Nam vaøo giöõa thaäp nieân 60-70 cho ñeán ngaøy ñen toái trong cuoäc ñôøi caàm buùt sau 30-4 - 75.

Taùc Phaåm

Töø coâ giaùo tænh leû, trình ñoä hoïc vaán chaúng bao nhieâu, yeâu vaên chöông chöõ nghóa, khôûi ñi töø nhöõng trang nhaät kyù, trong voøng möôøi naêm (65-75), NTTV ñaõ ñi vaøo Vaên hoïc Vieät Nam vôùi nhieàu taùc phaåm:
Taäp truyeän Meøo Ñeâm, Lao Vaøo Löûa, Chieàu Meânh Moâng
Truyeän daøi Thuù Hoang, Ngoïn Phaùo Boâng, Khung Reâu, Nhö Thieân Ñöôøng Laïnh, Chieàu Xuoáng EÂm Ñeàm, Nhan Taøn Thaép Khuya, Cho Traän Gioù Kinh Thieân... coøn nhieàu truyeän vieát feuilleton ñaêng treân baùo chöa xuaát baûn.
Taäp truyeän Meøo Ñeâm goàm baûy truyeän ngaén: Maõnh, Ñôïi Chuyeán Ñi Xa, Moät Buoåi Chieàu, Meøo Ñeâm, Naéng Chieàu, Boùng Maùt Treân Ñöôøng, Mieàn Ngoaïi OÂ Tænh Leû.
Taäp truyeän Lao Vaøo Löûa goàm ba truyeän ngaén: Chieác Giöôøng, Ñeâm Noåi Löûa, Lao Vaøo Löûa.
Taäp truyeän Chieàu Meânh Moâng goàm saùu truyeän ngaén: Troâi Soâng, Ñeâm Toái Bao La, Tieáng Haùt, Lìa Soâng, Chieàu Meânh Moâng, Caây Ñoäc Khoâng Traùi.
Trong möôøi saùu truyeän ngaén xuaát baûn naêm 1966 vaø 1968 “ñaõ gaây oàn aøo trong dö luaän giôùi ñoïc saùch” vì tính caùch taùo baïo, ngoân ngöõ taû chaân khi laøm tình, khi taùn tænh, khoâng khí snack bar vôùi röôïu cheø trai gaùi. Neáu vieát veà noãi coâ ñôn cuûa coâ gaùi mang nhieàu maëc caûm nhö Ñôïi Chuyeán Ñi Xa, noãi buoàn chaùn chöôøng cuûa ngöôøi ñaøn baø ôû Ngoaïi OÂ Tænh Leû, taâm traïng coâ gaùi trong chuyeän choàng con qua Lìa Soâng... chaúng coù gì gaây taùc ñoäng söï xuaát hieän ngoøi buùt nöõ giôùi vôùi giôùi thöôûng ngoaïn. NTTV vieát veà hình aûnh aên chôi, ñaøng ñieám, moài chaøi, thaùc loaïn cuûa giôùi baùn bar trong giai ñoaïn quaân ñoäi Myõ traøn ngaäp ôû Vieät Nam. Neáu vieát thöïc, soáng ñoäng phaûi laø ngöôøi töøng laên loän, ñaày daãy kinh nghieäm, traûi qua thaùng ngaøy trong khung caûnh ñoù. ÔÛ ñaây laïi laø coâ giaùo tænh leû, giöõ mình cuoäc soáng moâ phaïm phaàn naøo nhöng ñaõ choïn cho mình caùi nhìn ñoäc ñaùo ñeå saùng taïo. NTTV nhôø daïy keøm tieáng Anh cho giôùi baùn bar, giôùi laøm sôû Myõ neân coù cô hoäi giao tieáp, tìm hieåu maët traùi cuûa cuoäc soáng laøm chaát lieäu cho ngoøi buùt.
Hình aûnh Loan trong Meøo Ñeâm, cuoäc ñôøi baùn bar cuûa Loan nhö loaïi meøo ñeâm “aên söông” vôùi lính Myõ. Cuoäc ñôøi coâ gaùi voâ hoïc böôùc vaøo laàu xanh vôùi caùi teân ngoaïi quoác Mi-Sen, qua bao naêm trong ngheà vôùi nhöõng maùnh khoùe ñieâu luyeän ñeå loät tieàn lính Myõ aên chôi. Trong Chieác Giöôøng, coâ gaùi giang hoà veà chieàu eá khaùch duøng buøa meâ ñeå coù ñöôïc nhieàu moái aên naèm treân thaân xaùc nhuaày nhuïa. Lao Vaøo Löûa laø chaân dung coâ nöõ sinh ngheøo tuùng, ñi tìm vieäc trong hoäp ñeâm, Tina chöa raønh roït vôùi “Vaønh ngoaøi baûy chöõ, vaønh trong taùm ngheà” neân bò cheâ, vaø coâ gaùi giang hoà chaúng maáy choác trôû thaønh tay ngheà.
“Moät teân Myõ cao lôùn, raâu ria caïo nhaün thín, nhöng veát seïo treân raâu quai noùn vaãn laøm toái saàm khuoân maët haén. Haén nhe raêng cöôøi môn trôùn hoûi:
- Em teân gì”
Toâi traû lôøi coäc loác:
- Tina
Haén loâi toâi vaøo loøng roài ñaët leân baép ñuøi haén. Baøn tay haén sôø soaïng treân treân ngöïc vaø eo cuûa toâi. Chò Naêm thöôøng noùi vôùi toâi laø tuïi ñaøn oâng AÂu Myõ loâng laù nhö con daõ nhôn, moãi ngaøy caïo raâu hai laàn thì haønh söï röøng ruù chòu khoâng noåi. Toâi sôï seät nhìn caùnh tay haén. Haén buoâng thoõng tay toâi tieáp tuïc:
- Nguû vôùi toâi ñi.
Toâi ñöa tay leân laøm hieäu:
- Möôøi nghìn nghe.
Haén laéc ñaàu:
Maéc laém, cöng ôi! Neáu möôøi nghìn thì em phaûi traû tieàn phoøng vaø tieàn ticket”.
Trong Tieáng Haùt vaø Chieàu Meânh Moâng moâ taû hình aûnh ngöôøi con gaùi laên vaøo cuoäc tình vôùi nhuïc duïc maïnh baïo laøm khoaùi caûm thaân xaùc. Vì vaäy coù söï pheâ phaùn veà hieän töôïng doàn neùn gaây aån öùc sinh lyù, gaëp moâi tröôøng taùc ñoäng laøm chaát lieäu ñeå baøy toû.
Sau ba taäp truyeän ngaén, NTTV cho ra ñôøi ba truyeän daøi Ngoïn Phaùo Boâng naêm 1968, Thuù Hoang, 1968 vaø Khung Reâu 1969.
Ngoïn Phaùo Boâng moâ taû cuoäc ñôøi vuõ vöõ soáng döôùi aùnh ñeøn maøu, theo thôøi gian, gaùi laøng chôi haønh ngheà cho Taây roài Myõ traûi daøi qua hai thaäp nieân. Cuoäc ñôùi gaùi ñieám laõo luyeän ñoù ñöôïc keát thuùc bôûi teân ma cao löu manh baéng löôõi dao oan nghieät.
Naêm 1970 Khung Reâu ñöôïc giaûi nhì Vaên chöông toaøn quoác, teân tuoåi NTTV ñöôïc nhieàu caây buùt ñeà caäp, trong ñoù coù ba taùc phaåm ñaùng keå nhö Möôøi Khuoân Maët Vaên Ngheä Hoâm Nay (Trònh Coâng Sôn, Tuùy Hoàng, Nguyeãn Thò Thuïy Vuõ, Döông Nghieãm Maäu, Nguyeãn Ñình Toaøn, Nhaät Tieán, Theá Uyeân, Theá Phong, Buøi Giaùng, Voõ Hoàng) cuûa Taï Tî. Caùc Nhaø Vaên Nöõ Vieät Nam 1900 - 1970 (Song An, Moäng Sôn, Nguyeãn Thò Vinh, Linh Baûo, Nhaõ Ca, Tuùy Hoàng, Nguyeãn Thò Hoaøng, Truøng Döông) cuûa Uyeân Thao vaø Nhöõng Truyeän Ngaén Hay Nhaát Cuûa Queâ Höông Chuùng Ta goàm 45 caây buùt töø 1974 ñeán 1973 do Nguyeãn Ñoâng Ngaïc, chuû tröông nhaø xuaát baûn Soùng, thöïc hieän vaøo naêm 1974 ñöa teân tuoåi NTTV saùng giaù. Truyeän ngaén Loøng Traàn cuøng vôùi hình aûnh NTTV qua oáng kính cuûa Traàn Cao Lónh hieän dieän trong tuyeån taäp naày.
Khung Reâu ghi laïi hình aûnh nôi queâ maø trong phaàn töïa, NTTV vieát: “Töø hoài nhoû, toâi phaûi chòu ñöïng moát aùm aûnh thöôøng xuyeân: söï suy suïp beä raïc cuûa moät gia ñình thònh maõn ôû mieàn Nam. Nguyeân nhaân chính cuûa söï suy suïp beä raïc naày thì ai cuõng bieát: chieán tranh... Khi khôûi coâng vieát quyeån truyeän naày, toâi ñaët tröôùc cho mình moät chuû ñònh: ghi laïi caùi aùm aûnh töø thuôû nhoû daïi ñoù cuûa toâi, trong öôùc voïng, moät laàn nöõa, giaûi toûa noù cho xong”.
Boái caûnh caâu chuyeän xoay quanh gia ñình oâng Phuû, ñieàn chuû, quan laïi, giai ñoaïn veà höu. Nhìn beà ngoaøi gia ñình giaøu sang nhöng beân trong töø oâng Phuû ñeán con caùi chaúng ra gì, con trai coù ñöùa thì chôi bôøi truïy laïc, ñöùa thì doát naùt, con gaùi coù ñöùa thì laêng loaøng, ñöùa thì thaát tình hoùa ñieân, ñöùa thì aùi nam aùi nöõ. OÂng Phuû laém vôï nhöng ñaàu oùc ñaày nhuïc duïc, haõm hieáp ngöôøi laøm trong nhaø tuoåi baèng con caùi... taïo ra thaûm kòch, baêng hoaïi cuûa gia ñình ñeán thôøi suy suïp.
Cho Traän Gioù Kinh Thieân ñeà caäp ñeán bi kòch trong ñôøi soáng vôï choàng, oâng aên chaû thì baø aên nem, maø khi naøng lao mình vaøo cuoäc tình môùi ñeå traû thuø choàng, boû queâ veà soáng nôi ñoâ hoäi nhö lao mình vaøo côn gioù buïi beân caïnh hình aûnh côø baïc, ñó ñieám.
NTTV daùm vieát vôùi ngoân töø, suy nghó cuûa giôùi giang hoà, hình aûnh, ñoäng taùc laãn caûm giaùc cuûa trai gaùi khi “laâm traän” maø tröôùc ñoù chöa coù nhaø vaên nöõ naøo ñeà caäp. Tuùy Hoàng, khuoân maët ñaát thaàn kinh, tieáp nhaän ngoøi buùt cuûa Francoise Sagan trong neáp soáng hieän sinh, taùc ñoäng xaùc thòt rung ñoäng ñöôïc moâ taû ñaõ aûnh höôûng vaøo caùi nhìn cuûa Thuïy Vuõ. Vaø, khi keà caän vôùi giôùi soáng gaàn guûi maáy chaøng G.I, khai thaùc ñöôïc nhieàu khía caïnh maø caây buùt nöõ khaùc khoâng coù chaát lieäu ñeå saùng taùc. NTTV bieát taùo baïo ñoäng taùc aùi aân nhö: “laøm ñuøng ñuøng nhö cuø daäy”, “laøm ñuøng ñuøng nhö con caù saáu ñaäp ñuoâi baùnh laùi ghe chaøi”, hay chuûi bôùi nhau baèng ngoân ngöõ thoâ tuïc nhö: “Tam ñaïi töù ñaïi, cao taèng coá toå con ñó muï noäi noù”, “Maày laø con ñó aên caùm uoáng heøm neân ngu si ñaàn ñoän”... (Cho Traän Gioù Kinh Thieân) neân bò pheâ phaùn nhö ngoøi buùt khieâu daâm.
Quan nieäm veà saùng taùc theo NTTV: “Toâi thích truyeän ngaén khoâng coù coát truyeän maø ñaày nhieàu chi tieát soi saùng thaùi ñoä laãn quan nieäm cuûa taùc giaû ñoái vôùi vaên chöông vaø cuoäc ñôøi. Trong ba taäp truyeän: Meøo Ñeâm, Lao Vaøo Löûa, Chieàu Meânh Moâng, haàu heát caùc truyeän ngaén ñeàu coù coát truyeän haún hoi, neân toâi khoâng ñöôïc vöøa yù laém. Bôûi vaäy, ñaõ töø laâu, toâi khoâng vieát truyeän ngaén naøo nöõa, maø chæ caét xeùn vaøi ñoaïn trong truyeän daøi ñeå laøm truyeän ngaén ñaêng baùo maø thoâi” (NÑN - NTNHNCQHCT).
Nhaän ñònh veà truyeän ngaén, theo Taï Tî: “Thuïy vuõ vieát truyeän ngaén vôùi nhieàu theå taøi, moãi theå taøi ñöôïc haøm chöùa söï cuoàng nhieät cuûa tuoåi treû trong vaán ñeà tình yeâu, cuõng nhö noãinhöùc moûi veà thaân phaän, thaân phaän ngöôøi con gaùi vôùi nhöõng öôùc mô taùo baïo veà duïc tình” (TT - MKMVNHN).

Doøng Ñôøi

Nhaø vaên Vaên Quang, taùc giaû nhieàu taùc phaåm xuaát hieän vaøo thaäp nieân 50 - 70 nhö Thuøy Döông Trang, Nghìn Naêm Maây Bay, Nguyeät AÙo Ñoû, Chaân Trôøi Tím, Ñôøi Chöa Trang Ñieåm, Neùt Moâi Cuoàng Voïng, Ngöôøi Yeâu Cuûa Lính, Vì Sao Coâ Ñoäc, Tieáng Haùt Hoïc Troø... vaø gaàn ñaây vôùi truyeän daøi Moät Ngöôøi Ñaøn Baø, Nhieàu Ngöôøi Ñaøn OÂng treân nhaät baùo Ngöôøi Vieät vaøo ñaàu naêm 2000, vöøa gôûi ra haûi ngoaïi baøi vieát veà con gaùi cuûa baïn vaên. Caâu chuyeän veà con gaùi cuûa nhaø vaên Nguyeãn Thò Thuïy Vuõ: Ngöôøi Con Gaùi 27 Naêm Soáng Vôùi Ñôøi Soáng Thöïc Vaät cuûa Vaên Quang ñaõ gaây xuùc ñoäng nhieàu ngöôøi.
Hai möôi laêm naêm, teân tuoåi NTTV ñaõ phoâi pha theo thôøi gian, hình nhö taùc phaåm cuûa Thuïy Vuõ chöa ñöôïc xuaát hieän ôû haûi ngoaïi. Con ngöôøi soáng giöõa laèn ranh Quoác - Coäng ñoù khoâng coøn caàm buùt ñeå baøy toû, ñoâi khi chaáp nhaän söï ngoä nhaän nhö oan khieân cuûa cuoäc ñôøi.
Vaøo ñaàu thaäp nieân 90, ñoïc kyù söï Giai Thoaïi Hoàng cuûa Hoà Tröôøng An, toâi nhôù laïi kyû nieäm xöa khi ñeà caäp ñeán ngoâi nhaø ngöôøi thaân trong gia ñình anh.
“Vaøo naêm 1961, gia ñình cuûa coâ Phöông Ñaøi toâi coøn ôû trong caên moät caên nhoû heïp ôû daõy ñoâng lang cuûa Thaùnh thaát Töø Vaân, Phuù Nhuaän. Thaùnh thaát thuoäc boån ñaïo Cao Ñaøi ôû gaàn chuøa Quaùn Theá AÂm, chuøa do coá Hoøa thöôïng Thích Quaûng Ñöùc truï trì (coøn goïi laø chuøa Maïch Loâ) toïa laïc treân ñöôøng Nguyeãn Hueä. Daõy ñoâng lang naày vaùch vaùn, maùi lôïp ngoùi aâm döông... Caûnh trí nôi ñaây raát thô moäng. Tröôùc daõy ñoâng lang coù troàng ba caây ñieäp ta, nhöõng khoùm daï lan, nhöõng buïi boâng trang deät gaám ñoû, höôøng, vaøng”.
Vaøi naêm sau, vôï choàng Phöông Ñaøi caát ngoâi nhaø khaù xinh phía sau daõy ñoâng lang ñoù, ôû chung vôùi thaân maãu. Trong daõy ñoâng lang ñoù, vôï choàng Traàn Quaân - Xuaân Hoaøng ôû moät caên, caên beân caïnh, baïn toâi ñöôïc thueâ vôùi giaù reû ñeå aên hoïc. Thuôû ñoù sinh vieân vaøo Saøi Goøn, ñoàng höông vôùi cuï Song Thu vaø Phöông Ñaøi, ñöôïc ngöôøi quen giôùi thieäu, coù choå ôû raát toát cho vieäc hoïc haønh, muoán daïy keøm ñöôïc cuï gôûi gaém. Coù thôøi gian veà ôû chung vôùi ngöôøi baïn neân coù dip gaàn guûi gia ñình Phöông Ñaøi. Cö xöû vôùi nhau raát tình nghóa vaø töû teá, chöa bao giôø nghe luaän ñieäu tuyeân truyeàn naøo caû. Coù laàn nhaø thô naày gôïi yù vôùi toâi, Thuøy Döông Töû caàn baøi khaûo cöùu cho tôø An Laïc soá cuoái naêm, coù tính caùch queâ höông, toâi vieát baøi Thöïc Traïng Xaõ Hoäi Trong Thi Ca Traàn Teá Xöông. Cuoái naêm 1966 toâi vaøo quaân nguõ, queân chuyeän baøi vôû, sau ñoù baïn toâi leân Thuû Ñöùc thaêm vôùi chuùt quaø vaø tieàn nhuaän buùt hai nghìn, töông ñöông vôùi ba thaùng tieàn nhaø ôû ñoù, hai ñöùa cöa ñoâi. Toâi khoâng ngôø chuyeän nhôø baøi vôû, toâi traû leã, khi ñi xa, giöõ ñöôïc chöõ tín... Vaøo ñaàu thaäp nieân 70, khi ôû ñôn vò, nghe tin khoaûng möôøi ngöôøi trong giôùi vaên ngheä laàn löôït bò baét, trong ñoù coù Töôøng Linh, Phöông Ñaøi... vaøi ngöôøi quen nöõa maø tröôùc kia thaáy hoï thöôøng lui tôùi thaêm hoûi vôùi nhau. Ñaâu ngôø vaøi khuoân maët ñoàng höông ñaõ quyù meán laïi naèm vuøng hoaït ñoäng cho ñòch! Thaûo naøo luùc ñoù Vuõ Haïnh thöôøng lui tôùi, taäp thô Ñaát Meï cuûa Phöông Ñaøi ra ñôøi naêm 1967, Vuõ Haïnh ñeà töïa. Giai ñoaïn Löõ Phöông, Nguyeãn Ngoïc Löông, Vuõ Haïnh ra ñôøi tôø Tin Vaên taïo moâi tröôøng giao thieäp cho nhöõng ngöôøi trong cuoäc naèm vuøng coù cô hoäi sinh hoaït, giao tieáp. Khuoân maët naày toâi ñaõ ñeà caäp trong baøi Vuõ Haïnh, Keû Hoaït Ñaàu Vaên Hoùa treân Saigon Times vaø Thôøi Môùi vaøo cuoái thaùng 12 -1991.
Giöõa laèn ranh Quoác - Coäng trong gia ñình NTTV thuôû ñoù: “Baø Song Thu, ba toâi, coâ Phöông Ñaøi, döôïng Traàn Quaân ñeàu ngaû theo phe taû... Toâ Thuøy Yeân thuôû ñoù choáng Coäng coù laäp tröôøng. Coøn Thuïy Vuõ vaø toâi cöù löûng lô con caù vaøng giöõa hai chuû nghóa” (HTA - GTH). Sau naêm 1975 Maëc Khaûi chaúng coù choã ñöùng naøo trong sinh hoaït vaên ngheä, cheát naêm 1981.
Khi chieâu baøi ñaõ loä hình, nhìn laïi ñeå suy nghieäm baøi hoïc trong vaên giôùi.
Trong taùc phaåm Coõi Kyù ÖÙc Traêng Xanh, Hoà Tröôøng An coù ñeà caäp ñeán tình duyeân laän ñaän cuûa NTTV vôùi chaøng Haûi quaân khi ôû Vónh Long. Naêm 1964, NTTV gaëp Toâ Thuøy Yeân trong böõa tieäc aên möøng cuûa Thanh Taâm Tuyeàn nhaân dòp ñoaït giaûi thöôûng Vaên Chöông toaøn quoác. Toâ Thuøy Yeân ñaõ coù gia ñình, NTTV cuoäc tình tan vôõ, coù ñöùa con rieâng. “Theá laø töø ñoù Toâ Thuøy Yeân khoâng rôøi Thuïy Vuõ nöõa. Khi chung soáng vôùi nhau, Toâ Thuøy Yeân nhaän thaáy Thuïy Vuõ queâ queâ, vulgaire theá naøo, anh muoán bieán chò toâi thaønh ngöôøi ñaøn baø phong nhaõ, lòch laõm” (HTA - GTH).
Caên gaùc cuûa ñoâi tình nhaân nhaø thô, nhaø thô qua baøi vieát Lòch Söû Vaên Hoïc Qua OÁng Kính cuûa Traàn Coâng Nhung khi thöïc hieän chaân dung vaên nhaø vaên baèng hình aûnh: “Toâi nhôù mang maùng thì daïo ñoù nhaø cuûa Toâ - Thuïy cuõng khoâng xa nhaø cuï Vuõ Hoaøng Chöông, ñaâu loái Baøn Côø, bôûi cuõng vaøo heõm quanh co. Luùc nhaän ra soá nhaø, toâi thaáy ngay ngöôøi ñaøn baø ñang aüm moät chaùu beù traïc 2 tuoåi ñang ñöùng nôi baäc cöûa... Khuoân maët chò luoân luoân töôi, nöôùc da khoâng traéng laém nhöng ñeïp vaø phaûng phaát neùt coå ñieån... Caên nhaø toái quaù, con heõm thì heïp... Bôûi chu vi caên nhaø khoâng roäng neân caùi caàu thang cuõng quaù heïp. Ñi phaûi nghieâng ngöôøi môùi vöøa. Toâi chaäm chaïp töøng böôùc vöøa cuùi nhìn chaân sôï lôõ tröôït moät caùi laø hoûng heát. Vöøa loù ñaàu qua khoûi cöûa thang gaùc thì moät caûnh töôïng baát ngôø ñaäp vaøo maét, khieán toâi vöøa maéc côû, vöøa buoàn cöôøi. Caên gaùc troáng trôn, ôû goùc beân traùi coù caùi röông goã cuõ baèng chieác baøn con. Ngang taàm maét, caêng hai sôïi giaây keõm phôi ñaày nhöõng thöù rieâng tö cuûa nöõ giôùi... Toâi nghe nhö coù tieáng cöôøi khe kheõ sau löng. Laøm nhö khoâng hay bieát gì toâi ngoài quì xuoáng saøn gaùc, ñaêït xaùch maùy leân chieác röông goã giaû vôø söûa soaïn ñoà leà ñeå chò coù thôøi giôø thu doïn chieán tröôøng. Chöøng moät luùc, toâi ñöùng leân thì taát caû côø quaït ñaõ doàn veà moät phía. Chieác cöûa soå duy nhaát ñöôïc môû ra, caên phoøng saùng hôn... aùnh saùng baùn aâm baùn döông raát hôïp vôùi khuoân maët cuûa chò. Chöa ñaày naêm phuùt laø xong, toâi xin caùo lui”.
Trong caên gaùc ngheøo naøn ñoù NTTV ñaõ cho ra ñôøi nhieàu taùc phaåm ñöôïc hình thaønh treân caùi röông goã laøm baøn. Giöõa naêm 1972 khi laøng Baùo Chí Thuû Ñöùc ñöôïc hoaøn thaønh, NTTV laø moät trong chín ngöôøi ñaàu tieân coù nôi choán khang trang giöõa nôi qui tuï vaên ngheä só.
Thaùng 6 - 1975 Toâ Thuøy Yeân trình dieän trong soá 24 nhaø vaên, nhaø thô, nhaø baùo, nhaïc só quaân ñoäi, vaø traûi qua nhieàu naêm trong lao tuø. “Sau ngaøy 30 - 4 - 75, chò toâi ñem luõ con leân Loäc Ninh ñeå laøm raãy. Nhöng vì toâi kyø keøo neân chò phaûi veà Saøigoøn ñeå hoïc khoùa Boài Döôõng Chính Trò vaøo naêm 1976 do boïn caùn boä vaên ngheä coäng saûn toå chöùc... Qua maøn töï pheâ töï kieåm, Thuïy Vuõ meät laû ngöôøi, trong khi ñoù chò Nguyeãn Thò Vinh, chò Traàn Thò Tueä Mai vaây chung quanh chò, maét chò naøo cuõng nhoøa leä; caùi thaân phaän laøm keû baïi traän thaät nhuïc nhaõ, eâ cheà” (HTA - GTH). Laø nöõ löu nhöng NTTV khoâng cuùi mình keå leå, laáy coâng nhö vaøi "vaên nhaân" khaùc ñeå ñöôïc choã ñöùng, khoan hoàng.
An phaän thuû thöôøng, nuoâi boán ñöùa con thô, trong ñoù coù beù Khoâi Thuïy bò thöông taät naèm lieät treân giöôøng, theo chuyeän keå cuûa BBH, baïn vaên vôùi NTTV, luùc ñoù baùc só baûo raèng Khoâi Thuïy khoù soáng trong hoaøn caûnh naày, giaûi quyeát cho chaùu yeân nghó nhöng tình maãu töû cuûa NTTV khoâng theå chaáp nhaän, soáng cheát beân nhau cho duø ñaém chìm trong nghieät ngaõ. Theo hoà sô beänh lyù cuûa beänh vieän Chôï Raãy vaø Hoäi ñoàng Y Khoa naêm 1982: “Khoâi Thuïy chaäm phaùt trieån vaø taâm thaàn möùc ñoä naëng”, treân thöïc teá thì tình traïng coøn nguy kòch hôn nhieàu.
Qua moät phaàn tö theá kyû NTTV soáng laëng leõ vôùi bao noãi ñau thöông trong cuoäc ñôøi nôi goùc choán ôû queâ nhaø. Hai möôi laêm naêm ngöôøi meï gaén boù beân ñöùa con taät nguyeàn qua chöùng nhaân cuûa ngöôøi baïn vaên:" Trong caên phoøng nhoû heïp, treân chieác giöôøng laït tre thöa thôùt, moät thaân hình con gaùi traéng nheã nhaïi vôùi chieác quaàn cuït, chieác aùo thun ngaén tay naèm ngay ñô treân chieác chieáu chæ traûi coù nöûa giöôøng. Bôûi ñoù laø nôi chaùu vöøa aên ôû, vöøa ñi veä sinh, vöøa laøm choã taém... Chaùu khoâng heà bieát mình soáng hay cheát, khoâng bieát ñoùi no, khoâng bieát gì heát ngoaøi hôi thôû cuûa con ngöôøi” (Vaên Quang).
Hình aûnh thöông taâm cuûa chaùu Khoâi Thuïy laøm baèng höõu phöông xa nghó laïi thaân phaän nhaø vaên NTTV ôû queâ höông. Vaên Quang cho toâi bieát Thaùi Thuûy vaø Phan Ngoïc Dieân saép cho taùi baûn hai taùc phaåm Meøo Ñeâm vaø Khung Reâu cuûa NTTV.
Trong truyeän ngaén Ñeâm Toái Bao La, NTTV vieát veà hình aûnh ngöôøi ñaøn baø: “Sau vaøi cuoäc tình phaát phô, baây giôø toâi meät moõi thaät söï. Toâi baát chaáp dö luaän ñeå soáng maø roài vaãn coâ ñôn... Chaøng nhaït nheõo quaù. Toâi laïi mô cao ñeå roài soá tuoåi caøng ngaøy choàng chaát theo noãi chaùn chöôøng”.
Caàm buùt, ñoâi khi caûm nhaän ñieàu gì ñoù ñeán vôùi mình qua töøng nhaân vaät coù khi rôi vaøo tröôøng hôïp baûn thaân ñeán tuoåi cuoái ñôøi.

Vöông Truøng Döông