1- Tham nhuõng khoâng chæ laø moät teä naïn xaõ hoäi, maø thaät söï noù
  ñaõ thaønh keû thuø cuûa moïi taàng lôùp trong xaõ hoäi, keû thuø cuûa caû
  daân toäc, caû ñaát nöôùc. 

  Söï phaân tích veà nhöõng xaáu xa, teä haïi cuûa tham nhuõng cuõng ñaõ
  khaù nhieàu, khaù ñaày ñuû. Nhöõng chöõ duøng nhö "Quoác naïn",
  "giaëc noäi xaâm" ñaõ thaät chính xaùc vaø cuõng laø toät cuøng roàò Cuõng
  ñaõ coù raát nhieàu nhöõng lôøi leân aùn, nhöõng keâu goïi, nhöõng nghò
  quyeát, nhöõng quyeát ñònh, nhöõng chæ thò, nhöõng nhaéc nhôû; laïi
  coøn coù caû nhöõng toá chöùc vaø caùc cuoäc vaän ñoäng choáng tham
  nhuõng nöõaï Khoâng phaûi chæ coù theá, coøn coù caû nhöõng vuï kyû luaät,
  nhöõng cuoäc tröøng phaït, nhaát laø nhöõng vuï aùn, khoâng ít aùn töû
  hình vaø chung thaân, nhöõng baét buoäc boài thöôøng... nhöõng vieäc
  ñoù ñaõ coù tieáng vang ôû trong nöôùc vaø ngoaøi nöôùc. 

  Nhöng cho ñeán nay thì hình nhö dö luaän xaõ hoäi cuõng ñaõ chaùn
  ngaùn, khoâng coøn muoán noùi nhieàu ñeán noù nöõaï Naïn tham nhuõng thì
  vaãn chöa coù daáu hieäu naøo toû ra ñaõ bò ñaåy luøò Khoâng khí xaõ
  hoäi vaãn chöa truùt boû ñöôïc noãi "day döùt" vaø "nhöùc nhoái" veà
  naïn tham nhuõng. Nhöõng toá caùo gay gaét ñoái vôùi nhöõng nhaân vaät
  tham nhuõng vaãn bò dìm vaøo trong im laëng. Vieäc xöû lyù vaãn coá
  giöõ theá caân baèng: vöøa tröøng phaït keû tham nhuõng, laïi vöøa tröøng
  phaït vaø caûnh caùo nhöõng ngöôøi toá caùo, laøm cho söï toá caùo moät
  hoài roä leân, roài laïi thaáy yeáu daàn ñò Tình traïng vaø trình ñoä tham
  nhuõng vaãn y nguyeân nhö cuõ. 

  2- Sôû dó tham nhuõng laøm cho toaøn xaõ hoäi böïc boäi vaø caêm gheùt laø
  vì noù coù caû Tham vaø Nhuõng. Tham laø söï aên caép vaø aên cöôùp trong
  ñoù chuû yeáu laø cöôùp ngaøy (cöôùp ñeâm laø giaëc, cöôùp ngaøy laø
  quan) laø caùc quan aên caép vaø aên cöôùp laáy bao nhieâu cuûa caûi cuûa
  nhaø nöôùc, maø cuûa nhaø nöôùc töùc laø cuûa daân ñoùng goùp vaøoï Caûi
  thieän moät möùc löông cho nhöõng ngöôøi aên löông, ngaân saùch
  phaûi chi hôn 5.000 tyû, maø moät vuï tham nhuõng ngaân saùch nhaø nöôùc
  cuõng toån thaát haøng chuïc nghìn tyû. Theá thì caùi moùn "cöôùp ngaøy"
  raát laø gheâ gôùm, khoâng theå khoâng caêm gheùt. Vì bieát bao nhieâu
  ñoùng goùp cuûa daân cho ñuû moät vuï tham??? 

  Tham thì nhö theá, nhöng coøn Nhuõng caùi nhuõng noù laïi caøng roäng raõi,
  caøng ñuïng ñeán cuoäc soáng haøng ngaøy cuûa moãi ngöôøi trong nhaân
  daân. Ñoù laø söï phieàn haø, ngaên trôû, doái traù, löøa loïc, haønh haï cuûa
  caùc ngöôøi coù chuùt quyeàn löïc cuûa caùc cô quan coù quyeàn löïc! Xin
  pheùp laøm moät vieäc gì, xin chöùng nhaän moät ñieàu gì, xin vieäc laøm,
  xin ñi hoïc, xin chöõa beänh, xin ra nöôùc ngoaøò.. baát cöù vieäc gì
  cuõng ñeàu phaûi coù tieàn. Trong xaõ hoäi ñaõ coù moät söï coâng nhaän
  hieån nhieân, muoán laøm vieäc gì thì vieäc "ñaàu tieân" laø phaûi coù
  tieàn, moãi vieäc ñaõ coù thang giaù (bareme) tieàn ñöôïc truyeàn
  khaåu nhau raát roõ raøng vaø coâng khai, moät coâng vieäc muoán ñöôïc
  vieäc caøng bò ñaåy sang nhieàu khaâu ñeå ñöôïc nhieàu ngöôøi
  ñöôïc aên tieàn thì caøng toát vaø môùi coù hieäu quaû. Roài coù nhöõng
  khaâu coâng vieäc ñöôïc saùng taïo ra theâm ñeå coá kieám tieàn lôøi:
  nhö tröôøng hoïc quy ñònh hoïc sinh phaûi may ñoàng phuïc theo ñuùng
  kieåu vaø maãu vaûi cuûa nhaø tröôøng. Vì nhaø tröôøng coù thôï may
  vaø vaûi ñuùng maãu baùn; chöõa beänh phaûi mua thuoác choã ngöôøi
  baùn ñöôïc giôùi thieäu v.v... 

  Cheá ñoä ta ñaày öu vieät trong caùc vaán ñeà xaõ hoäi laø giaùo duïc
  vaø y teá thì chính trong caùc khaâu giaûi quyeát coâng vieäc cuûa chöõa
  beänh vaø ñi hoïc laïi bò haønh haï hôn caû. Roài ñeán vieäc quaûn lyù thò
  tröôøng, thu noäp thueá, vieäc moâi tröôøng myõ quan, yeâu caàu xanh,
  saïch, ñeïp, traät töï ñöôøng phoá, traät töï giao thoâng. Nhöõng
  ngöôøi daân ngheøo laø nhöõng ngöôøi bò nhieàu haêm doaï vaø haønh haï
  hôn ai heát. Coøn moät naïn nhuõng phöùc taïp nöõa laø caùc ngöôøi, caùc
  cô quan naém phaùp luaät laïi coá tình laøm sai phaùp luaät (tieâu bieåu nhö
  vuï aùn Döông Thò Nga ôû quaän Hoaøn Kieám thaùng 11-1999). Hoaëc
  nhöõng ngöôøi coù quyeàn löïc vì doát hoaëc vì nhöõng leõ khaùc neân
  coù nhöõng quyeát ñònh sai hoaëc baát coâng, roài coá tình ñun ñaåy
  cho ngöôøi khaùc, gaây neân nhöõng oan khuaát maø nhieàu ngöôøi bò
  oan ñi keâu reâu haøng chuïc naêm roøng vaãn khoâng xong. Moät cuoäc
  soáng luoân bò haêm doaï vaø haønh haï thì laøm sao goïi laø moät cuoäc soáng
  yeân vui cho ñöôïc. Cho neân beân caïnh caùi naïn Tham thì caùi naïn
  Nhuõng laøm cho ai naáy ñeàu phaûi day döùt vaø nhöùc nhoáò 

  II- Taïi sao coù tham nhuõng vaø choáng tham nhuõng laïi khoù? 

  Ñeán ñaây caàn phaûi cuøng nhau lyù giaûi moät ñieàu quan troïng naøy,
  roài seõ baøn tieáp sauï 

  Taïi sao laïi coù tham nhuõng? Vaø taïi sao tham nhuõng laïi cöù phaùt trieån,
  taïi sao choáng tham nhuõng khoâng coù hieäu löïc, caøng choáng noù laïi caøng
  toàn taïi vaø phaùt trieån??? 

  Maáy caùi taïi sao naøy coù lieân quan chaët cheõ vôùi nhau! 

  - Coù phaûi vì coù moät soá caùn boä, ñaûng vieân thoaùi hoaù bieán chaát
  khoâng??? 

  - Coù phaûi vì keû ñòch aâm möu dieãn bieán hoaø bình coù caùc thuû
  ñoaïn phaù hoaïi ta khoâng? 

  - Coù phaûi cô cheá thò tröôøng coù maët traùi cuûa noù maø ta khoâng
  khoáng cheá ñöôïc ñeå noù taùc haïi khoâng??? 

  - Coù phaûi vì thu nhaäp chính thöùc cuûa caùn boä coâng nhaân vieân nhaø
  nöôùc quaù thaáp khoâng ñuû soáng, neân moïi ngöôøi phaûi xoay sôû? 

  Coù theå moät soá "nhaø lyù luaän" coù laäp tröôøng gang theùp thuyeát
  minh veà caùc nguyeân nhaân noùi treân moät caùch huøng hoàn, coù caû
  nhöõng chöùng minh cuï theå. 

  Nhöng cuoäc soáng thöïc teá laïi chöùng minh moät caùch roõ reät laø
  maáy caâu traû lôøi ñoù laø khoâng ñuùng. Con quyû tham nhuõng noù cöù
  nhö Phaïm Nhan trong truyeàn thuyeát coå tích: chaët ñaàu naøy noù laïi
  moïc ñaàu khaùc. Trong khi ta tìm nhöõng caùn boä taøi ñöùc veïn toaøn
  thì heát söùc khoù khaên vaø hieám hoò Moãi caùi "coù phaûi" keå treân
  ñeàu coù moät chuùt taùc ñoäng caû, nhöng khoâng theå laø nguoàn goác
  saâu xa cuûa naïn tham nhuõng. 

  Tai hoaï tham nhuõng coù nhöõng nguyeân nhaân cuï theå, tröôùc maét,
  nhöng noù coù nguoàn goác saâu xa hôn, ñoù laø nguyeân nhaân cuûa moïi
  nguyeân nhaân. 

  Ñaïi hoäi VI cuûa Ñaûng Coäng Saûn naêm 1986 coù neâu leân moät yù
  kieán laø nguyeân nhaân cuûa nhöõng nguyeân nhaân caùc khuyeát ñieåm laø
  coâng taùc toå chöùc. yù kieán ñoù ñöôïc caùc baäc laõo thaønh vaø raát
  nhieàu ngöôøi taùn thöôûng. 

  Nay phaân tích tai hoaï tham nhuõng, neáu khoâng tìm ra nguoàn goác, töùc
  laø nguyeân nhaân cuûa moïi nguyeân nhaân thì khoâng theå ñeà ra bieän
  phaùp choáng coù hieäu quaû ñöôïc. 

  Ñeå thaáu ñaùo vaán ñeà naøy, phaûi coù nhöõng coâng cuoäc phaân
  tích kyõ vaø saâu caùc vaán ñeà lòch söû, caùc vaán ñeà hoïc thuyeát
  trieát hoïc, caùc vaán ñeà chính trò, xaõ hoäi hoïc vaø taâm lyù hoïc. 

  ÔÛ ñaây, moät baøi phaùt bieåu yù kieán nhoû khoâng laøm ñöôïc vieäc
  to lôùn ñoù. ôû ñaây chæ neâu leân moät yù kieán khaùi quaùt töø thöïc teá
  cuoäc soáng töø nhöõng hieän töôïng hieån nhieân moïi ngöôøi ñeàu
  bieát vaø töø nhöõng yù kieán nghe ñöôïc nhieàu töø trong nhaân daân. 

  Moät nguoàn goác quan troïng vaø to lôùn saâu saéc cuûa teä tham nhuõng laø
  coù söï laïm duïng quyeàn löïc. Moät söï thaät hieån nhieân laø chæ coù ai
  coù quyeàn löïc môùi coù theå tham nhuõng, coù quyeàn to thì tham nhuõng
  to, coù quyeàn nhoû thì tham nhuõng nhoû. Nhaân daân Thaùi Bình raát thoâng
  minh vaø thaâm thuyù, khi ñaáu tranh choáng tham nhuõng ôû cô sôû, taäp
  trung hoûi caùc caùn boä laõnh ñaïo cuûa Ñaûng vaø chính quyeàn laø: 

  - "Caùc oâng cho chuùng toâi bieát laø caùc oâng laøm theá naøo maø caùc oâng
  giaøu nhanh nhö vaäyû Caùc oâng cho chuùng toâi kinh nghieäm ñeå chuùng
  toâi cuõng laøm giaøu vôùi!" 

  Quaû laø caùi kinh nghieäm "duøng quyeàn theá" laø khoâng theå truyeàn cho
  nhöõng ngöôøi khoâng coù quyeàn theá ñöôïc. 

  Nhöõng söï laïm duïng quyeàn löïc laïi coù nguoàn goác saâu xa cuûa noù.
  Ñoù laø nhöõng theå cheá ñaõ taïo ra nhöõng ñieàu kieän, nhöõng
  hoaøn caûnh laøm cho ngöôøi ta tìm ñöôïc quyeàn löïc vaø töï do duøng
  ñöôïc quyeàn löïc ñoù. 

  Ñoù laø nhöõng theå cheá quyeàn löïc khoâng coù cô cheá kìm haõm vaø
  giaùm saùt. Nhöõng theå cheá ñoù laïi laø con ñeû cuûa moät heä thoáng
  chính trò vaø söï vaän haønh cuûa heä thoáng ñoù. Nguyeân lyù cuûa heä
  thoáng chính trò naøy laø Ñaûng laõnh ñaïo tuyeät ñoái, toaøn dieän, trieät
  ñeå vaø ñoäc toân. Taát caû caùc toå chöùc nhaø nöôùc, caùc toå chöùc
  xaõ hoäi ñeàu do ngaân saùch (töùc laø do nhaân daân ñoùng goùp) ñaøi thoï
  vaø ñeàu chæ laø coâng cuï xoay quanh Ñaûng, do Ñaûng chi phoái, söû
  duïng; chæ coù nhieäm vuï phuïc tuøng vaø chaáp haønh moïi yù kieán cuûa
  Ñaûng, quy veà danh nghóa thì vaãn coù caùi maùc "cuûa nhaân daân".
  Nhöõng theå cheá noùi treân laø theå cheá taïo ñieàu kieän cho ngöôøi ta
  töï do vaø duøng thuû ñoaïn ñeå tìm kieám quyeàn löïc vaø khi coù
  quyeàn löïc thì töï do vaø tuyø tieän duøng noù ñeå möu lôïi vaø laøm
  giaøuï 

  Noùi goïn laïi thì ñoù laø nhöõng theå cheá khoâng daân chuû vaø teä hôn
  laø phaûn daân chuû. Nhöõng theå cheá ñoù khoâng ñeå cho ngöôøi daân
  ñöôïc chuùt quyeàn naøo ñeå kìm haõm vaø kieåm tra nhöõng ngöôøi
  coù quyeàn löïc. Ngöôøi daân chæ coù vieäc ñi keâu xin vaø ñöôïc
  nhöõng ngöôøi coù quyeàn löïc ban phaùt aân hueä. Vì vaäy maáy chöõ
  quyeàn laøm chuû cuûa daân chæ laø nhöõng chöõ coù tính haøi höôùc vaø
  mæa mai raát cay ñaéng. Khi ngöôøi vieát baøi naøy chuù yù ñeán moät
  vaên kieän quan troïng cuûa nhaø nöôùc ñoù laø "phaùp leänh choáng tham
  nhuõng". Ñoïc kyõ thì thaáy phaùp leänh cuõng chöùng minh roõ reät caùi
  nguoàn goác neâu treân: Laïm duïng quyeàn löïc: 

  Ñieàu 3 cuûa phaùp leänh lieät keâ nhöõng haønh vi tham nhuõng, keå ra
  11 haønh vi thì ñeán 7 haønh vi coù teân "lôïi duïng vaø laïm duïng chöùc
  vuï", coøn 4 haønh vi khaùc thì cuõng chæ coù theå coù ôû nhöõng ngöôøi
  coù chuùt quyeàn theá naøo ñoù. 

  Ñieàu 13 lieät keâ nhöõng vieäc caám laøm (9vieäc) thì cuõng noùi roõ laø
  nhöõng vieäc caám ngöôøi coù chöùc vuï quyeàn haïn (vì ai khoâng coù
  chöùc coù quyeàn) thì khoâng theå laøm vieäc tham vaø nhuõng ñöôïc. 

  *** 

  Laäp ra boä maùy nhaø nöôùc ñeå quaûn lyù xaõ hoäi, thì boä maùy ñoù
  phaûi coù quyeàn löïc. Nhöng maø daân laøm chuû thì phaûi coù cô cheá cho
  daân giaùm saùt vaø kieåm soaùt quyeàn löïc ñoù vì hieán phaùp ñaõ ghi laø
  "Nhaø nöôùc cuûa nhaân daân, do nhaân daân, vì nhaân daân, taát caû
  quyeàn löïc nhaø nöôùc thuoäc veà nhaân daân..." (Ñieàu 2- Hieán phaùp
  1992). Theá maø khoâng coù moät theå cheá naøo, moät cô cheá naøo baûo
  ñaûm cho nhaân daân thöïc hieän caùi quyeàn cao quyù ñoù. Ngöôïc laïi
  Hieán phaùp laïi ghi ôû Ñieàu 4 laø "Ñaûng Coäng Saûn Vieät Nam... Laø
  löïc löôïng laõnh ñaïo Nhaø nöôùc vaø xaõ hoäi". Theá thì chæ coù
  Ñaûng, Ñaûng laø treân caû nhaø nöôùc, treân caû nhaân daân, vaø ñoù laø
  nguyeân lyù phaûn daân chuû lôùn nhaát. 

  III- Vai troø cuûa Ñaûng Coäng Saûn 

  Ñeán ñaây laïi phaûi noùi veà Ñaûng Coäng Saûn vaø vai troø cuûa Ñaûng
  Coäng Saûn.Traûi 3 phaàn tö theá kyû qua, lòch söû ñaõ khaúng ñònh
  roõ raøng vai troø quan troïng cuûa Ñaûng Coäng Saûn trong vieäc toå
  chöùc, ñoäng vieân toaøn daân vaø laõnh ñaïo cuûa hai cuoäc khaùng chieán
  ñeán thaéng lôïi hoaøn toaøn, nöôùc nhaø ñoäc laäp vaø thoáng nhaát.
  Ñieàu ñoù ñaõ mang laïi vinh quang cho Ñaûng moät caùch hieån nhieân.
  Cuõng coù ñieàu hieån nhieân khaùc laø: Thaéng lôïi vaø vinh quang aáy cuûa
  Ñaûng ñaõ phaûi traû baèng moät caùi giaù khaù cao vaø raát cao: ñoù laø söï
  hy sinh gian khoå vaø tính maïng cuûa haøng vaïn Ñaûng vieân cuûa Ñaûng.
  Ñoù cuõng laø nhöõng baát haïnh gheâ gôùm giaùng xuoáng ñaàu cuûa
  haøng trieäu gia ñình nhaân daân maø haäu quaû cay ñaéng ngaøy nay cuõng
  coù theå coøn gaëp luoân treân baùo chí vaø treân khaép neûo ñöôøng ñaát
  nöôùc. Trong ñoù coù caû nhöõng baát haïnh gaây neân bôûi nhöõng sai
  laàm, thaát baïi cuûa Ñaûng( seõ noùi tieáp sau ñaây). 

  Nhöng coù ñieàu Ñaûng ñaõ laøm caùi vieäc töï khen mình töï bieåu
  döông caùi veû vang cuûa mình quaù cao, quaù nhieàu vaø quaù laâuï Ñieàu
  ñoù cuõng che laáp ñi moät söï thaät cuõng hieån nhieân khaùc laø beân
  caïnh söï ñuùng ñaén thaéng lôïi, trong lòch söû cuûa mình Ñaûng cuõng
  maéc khoâng ít sai laàm vaø coù nhöõng thaát baïi naëng neà. Nhöng vì
  cuoái cuøng thì thaéng lôïi cuûa ta lôùn quaù, cho neân nhöõng sai laàm vaø
  thaát baïi ñoù bò che laáp vaø queân laõng. Vaø cuõng bôûi vì Ñaûng laïi
  duøng pheùp bieän chöùng chöùng minh raèng: moãi laàn thaát baïi, Ñaûng
  vaãn thu ñöôïc thaéng lôïi lôùn: ñoù laø baøi hoïc kinh nghieäm tieán
  leân. 

  Nhöng thöïc ra coù nhöõng khuyeát ñieåm sai laàm cuûa Ñaûng mang
  tai hoaï cho toaøn daân toäc, taøn phaù soá phaän cuûa haøng vaïn gia ñình vaø
  haøng trieäu con ngöôøò Ñoù laø nhöõng thaát baïi cuûa Xoâ Vieát Ngheä
  Tyõnh (1930), cuûa khôûi nghóa Nam kyø(1940). Ñoù laø sai laàm cuûa caûi
  caùch ruoäng ñaát (1955- 1956), cuoäc caûi taïo xaõ hoäi chuû nghóaï Ñoù
  laø sai laàm veà ñöôøng loái cuûa Ñaïi hoäi IV sau toaøn thaéng, laøm caû
  daân toäc rôi vaøo khoán ñoán; ñoù laø sai laàm tuyø tieän nhaäp vaøo
  taùch ra caùc ñòa phöông toán keùm nhieàu tieàn vaø ngaên trôû phaùt
  trieån; sai laàm cuûa nhöõng vuï aùn oan maø Ñaûng ñaõ xöû lyù moät
  caùch tuyø tieän ñoäc ñoaùn cuõng taùc haïi cho xaõ hoäi khoâng keùm, caøng
  veà sau söï thaät caøng chöùng toû nhöõng vuï aùn ñoù laø oan sai, chæ coù
  caûi caùch ruoäng ñaát laø coù söï "söûa sai" ñaøng hoaøng. 

  Tuy vaäy söûa sai cuõng chæ laøm caùi vieäc hoát laïi baùt nöôùc ñaõ
  ñoå xuoáng ñaát. Coøn caùc vuï khaùc, ñaûng laúng laëng söûa sai tí chuùt,
  nhöng cöù lôø ñi khoâng coâng khai tuyeân boá roõ sai laàm vaø söûa saò
  Ñaûng cöù laøm ra veû "khoâng bao giôø coù sai laàm" vaø moïi vieäc laøm
  nho nhoû ñeå söûa sai thì laïi chöùng minh laø "tinh thaàn nhaân ñaïo
  khoan hoàng cao caû" cuûa Ñaûng ban phaùt cho caùc naïn nhaân. Thaäm chí
  coù ai coâng khai noùi leân söï söûa sai ñoù, Ñaûng coøn kyû luaät khai tröø
  nöõa . Ñaûng luoân luoân tìm moïi caùch ñeå chöùng toû (nhaát laø heä
  thoáng coâng taùc tö töôûng vaên hoaù cöù noùi laáy ñöôïc) raèng:
  Ñaûng Coäng Saûn chæ coù thaéng lôïi, heát thaéng lôïi naøy sang thaéng
  lôïi khaùc, chæ coù saùng suoát vaø taøi tình; coù thaát baïi cuõng thaéng lôïi,
  coù sai laàm cuõng saùng suoát, taøi tình, khoâng bao giôø coù thaát baïi,
  khoâng bao giôø coù sai laàm. Chính vì theá ñaûng caû coá yù caû voâ tình
  cöù che daáu nhöõng caùi sai laàm khuyeát ñieåm moät caùch coù heä
  thoáng. 

  Trong khi aáy nguyeân lyù xaây döïng Ñaûng laø "laáy pheâ bình vaø töï
  pheâ bình laøm quy luaät phaùt trieån cuûa Ñaûng". Ñaûng taïo neân moät
  thoùi quen: cöù noùi moät ñaèng laøm moät neûo, ñeán noãi thoùi quen aáy
  trôû thaønh neùt chuû yeáu vaø baûn chaát cuûa Ñaûng; nhaân daân khoâng
  theå göûi ñöôïc loøng tin cuûa mình vaøo ñaûng nöõaï 

  Ñaûng Coäng Saûn Vieät Nam coù moät lòch söû veû vang röïc rôõ thaät,
  nhöng Ñaûng khai thaùc quaù möùc, quaù laâu caùi veû vang ñoù vaø cöù tìm
  caùch khoâng thöøa nhaän thaäm chí che daáu caùc sai laàm vaø thaát baïi
  cuûa mình. Nhö vaäy thì chæ laøm toån thöông vaø xoùi moøn caùi veû
  vang röïc rôõ cuûa mình, hôn nöõa laïi phaûn laïi nguyeân taéc cuûa mình
  laø khoâng chòu pheâ bình vaø töï pheâ bình. Mong raèng Ñaûng nhaän roõ
  nguyeân lyù naøî 

  *** 

  Hieän nay ñaûng ñang thöïc hieän vieäc "laõnh ñaïo tuyeät ñoái" thöïc
  chaát laø ñoäc toân chuyeân cheá phaûn daân chuû. Ñaûng cuõng töï caûm
  thaáy mình khoâng daân chuû, cho neân phaûi ban haønh chuû tröông quy
  cheá daân chuû cô sôû, laøm nhö chæ coù maát daân chuû ôû cô sôû
  thoâò Tröôùc ñaây trong chieán tranh giaûi phoùng, yeâu caàu cuûa cuoäc
  soáng chieán ñaáu laø chí caêm thuø, loøng duõng caûm, chí saün saøng hy
  sinh chòu ñöïng gian khoå. Luùc ñoù ñaûng Coäng Saûn vaø nhöõng
  ñaûng vieân cuûa mình ñaõ laø tieâu bieåu xöùng ñaùng cho nhöõng yeâu
  caàu ñoù. Vì theá ñaûng laø nieàm tin vaø aùnh saùng cuûa nhaân daân. 

  Ngaøy nay trong cuoäc soáng hoaø bình vaø xaây döïng, yeâu caàu cuoäc
  soáng laø trí thöùc laø chuyeân moân, laø söï coâng baèng, trung thöïc.
  Ñaûng Coäng Saûn vôùi heä thoáng chính trò nhö treân, vaø Ñaûng naém
  troïn quyeàn löïc, lieàn theo ñoù laø caùc thöù quyeàn lôïi, thì nhaân daân
  thaáy Ñaûng khaùc ñi roàò Ñaûng caøng coá chöùng minh laø cuûa nhaân
  daân, vì nhaân daân, thì cuoäc soáng laïi caøng chöùng minh ngöôïc laïò
  Ñaûng coù theå giöõ vò trí trong heä thoáng chính trò, nhöng khoâng
  giöõ ñöôïc vò trí trong loøng daân. Caøng ngaøy ñaûng caøng toû ra khoâng
  tieâu bieåu cho trí tueä, söï coâng baèng vaø trung thöïc. Thöïc ra ñaûng
  ñaõ phaûi lo ngaïi veà caùi maát daân chuû cuûa mình, neân giôùi lyù luaän
  chính thoáng ñaõ phaûi toå chöùc hoäi thaûo vaán ñeà: Moät ñaûng
  laõnh ñaïo coù theå coù daân chuû ñöôïc khoâng? Nhö vaäy laø ñaõ
  caûm thaáy mình keùm daân chuû phaûn daân chuû ; phaûi tìm ra caùi lyù luaän
  noùi raèng Ñaûng laõnh ñaïo ñoäc toân cuõng vaãn daân chuû ñöôïc.
  Khoán khoå theá ! 

  Trong cuoäc thaûo luaän ôû moät baùo caùo ñeà daãn coù neâu leân raèng:
  Cheá ñoä moät ñaûng duy nhaát caàm quyeàn coù nhöõng trôû ngaïi vaø
  nguy cô nhö sau: 

  1- Chuû quan, duy yù chí vaø quan lieâu trong xaùc ñònh chuû tröông
  ñöôøng loáò 

  2- Ñaûng deã aùp ñaët yù chí cuûa mình vôùi Nhaø nöôùc vaø xaõ hoäi
  saép ñaët ngöôøi cuûa ñaûng vaøo caùc cô quan Nhaø nöôùc vaø caùc
  ñoaøn theå xaõ hoäi, töï ñaët mình leân treân nhaø nöôùc vaø phaùp
  luaät, bao bieän laøm thay coâng vieäc cuûa Nhaø nöôùc maø khoâng chòu
  traùch nhieäm phaùp lyù naøo veà traùch nhieäm cuaû mình. 

  3- Heä thoáng caùc ñoaøn theå xaõ hoäi coù thieân höôùng veà Ñaûng
  (nònh ñaûng, chæ chaáp haønh nhieäm vuï tröôùc ñaûng) hôn laø laøm
  troøn traùch nhieäm ñaïi bieåu cho nguyeän voïng, lôïi ích cuûa ñoaøn
  vieân, hoäi vieân maø mình laø ñaïi dieän. 

  4- Caùc ñaûng vieân coù chöùc coù quyeàn ñaõ sa vaøo ñaëc quyeàn, ñaëc
  lôïi, tham nhuõng, cöûa quyeàn gaây phieàn haø cho daân. 

  5- Ngöôøi daân raát khoù kieåm tra, giaùm saùt ñöôïc caùc cô quan coù
  quyeàn löïc (goàm toaøn ngöôøi cuûa Ñaûng) 

  6- Daân chuû xaõ hoäi bò vi phaïm quaù möùc thì seõ ñoå vôõ taát caû
  (töø chính quyeàn ñeán ñaûng) 

  Thöïc ra, ñoù laø nhöõng söï thaät ñang dieãn ra vaø ñaõ dieãn ra,
  nhöõng söï thaät cay ñaéng noùi leân tình traïng phaûn daân chuû, chöù
  chaéng phaûi nguy cô gì nöõaï Coù ñieàu söï ñoå vôõ laø nguy cô coù
  thaät. 

  Caùc "nhaø lyù luaän" neâu leân moät laäp luaän laø moät Ñaûng laõnh ñaïo
  cuõng coù theå daân chuû ñöôïc vaø neâu leân laø caàn phaûi coù caùc
  ñieàu kieän. Caùc ñieàu kieän neâu leân raát mô hoà vaø tröøu töôïng,
  ví duï: 

  -Phaûi laø Ñaûng chaân chính caùch maïng 

  - Phaûi coù daân chuû trong Ñaûng. 

  - Phaûi coù trí thöùc, naêng löïc, baûn lónh caoï 

  - Phaûi coù phöông thöùc toå chöùc vaø laõnh ñaïo ñuùng ñaén v.v.. 

  Ñeà ra ñieàu kieän nhö theá roài Ñaûng cöù töï nhaän laø mình ñaõ
  coù ñaày ñuû ñieàu kieän nhö theá vaø yeân trí nhö vaäy ñeå duy trì
  söï laõnh ñaïo ñoäc toân cuûa mình thì ai bieát ñaáy laø ñaâuû?? 

  Trong chieán tranh giaûi phoùng, Ñaûng ñaõ töøng laø tieâu bieåu cho söï
  hy sinh, loøng duõng caûm chieán ñaáu vaø ñaõ höôûng caùi vinh quang
  aáy roàò Ngaøy nay trong hoaøn caûnh xaây döïng ñaát nöôùc, trong tình
  theá caû theá giôùi vaø nhaân loaïi ñang bieán ñoäng. Coù theå noùi chaéc
  raèng Ñaûng duø coù 3 trieäu ñaûng vieân cuõng chæ laø 1/25 toaøn daân
  toäc, khoâng theå laø nôi taäp trung heát ñöôïc trí tueä cuûa daân toäc,
  khoâng theå ñöôïc toaøn daân toäc thöøa nhaän nhö vaäî 

  Trong moät cuoäc hoäi thaûo coù moät ñoàng chí laõo thaønh ñaõ ñaët ra
  3 caâu hoûi: 

  1- Hieän nay Ñaûng Coäng Saûn coù phaûi laø nôi taäp trung vaø tieâu bieåu
  cho trí tueä cuûa toaøn daân toäc khoâng? 

  2- Ban chaáp haønh Trung öông cuûa Ñaûng coù taäp trung vaø tieâu bieåu
  ñöôïc cho trí tueä cuûa toaøn Ñaûng khoâng? 

  3- Boä chính trò hieän nay coù taäp trung vaø tieâu bieåu cho trí tueä cuûa
  toaøn trung öông khoâng? 

  Vôùi tình hình trong Ñaûng hieän nay coù tôùi 1/3 laø caùc Ñaûng vieân
  laõo thaønh maø toaøn daân toäc ñaõ coù haøng nhieàu trieäu trí thöùc cuõ vaø
  môùi ; thì ngöôøi ñaët caâu hoûi nhö treân töùc laø vöøa ñaët caâu hoûi
  ñoàng thôøi ñaõ traû lôøi laø "khoâng" roàò 

  Vaán ñeà laø ai laø ngöôøi ñaùnh giaù Ñaûng vôùi nhöõng ñieàu kieän
  nhö vaäyû Trong khi Ñaûng baét moïi ngöôøi phaûi noùi moät lôøi ;
  tröøng phaït vaø boû tuø taát caû nhöõng ngöôøi noùi khaùc. 

  Cöù thöïc hieän phaûn daân chuû roài reâu rao laø daân chuû tuyeät vôøi
  maø khoâng ai ñöôïc noùi khaùc. Nhöõng nguy cô vaø trôû ngaïi maø hoäi
  thaûo neâu leân ôû treân laø nguoàn goác cuûa tham nhuõng. Chæ coù khaúng
  ñònh nguoàn goác nhö theá môùi tìm ñöôïc con ñöôøng khaéc
  phuïc tham nhuõng. 

  Haàu nhö nöôùc naøo cuõng coù teä naïn tham nhuõng. Teä naïn aáy
  thöôøng gaén lieàn vôùi teä quan lieâu vaø thieáu daân chuû. ÔÛ Vieät
  Nam noù laø caên beänh nan y vì noù gaén lieàn vôùi quan lieâu vaø phaûn daân
  chuû. 

  IV- Choáng tham nhuõng theá naøoû 

  Baây giôø vaán ñeà ñaët ra laø coâng cuoäc choáng tham nhuõng caàn
  tieáp tuïc theá naøoû Coù bieän phaùp naøo khaùc nöõa khoâng? Caùc bieän
  phaùp cuõ (leân aùn, vaän ñoäng, laäp toå chöùc) caàn coù cöôøng ñoä
  vaø maät ñoä cao hôn nöõa ñöôïc khoâng? Coù theâm nhieàu vuï xöû
  aùn vaø aùn töû hình hôn nöõa hay khoâng? Baét boài thöôøng nhieàu
  hôn nöõa lieäu coù caûi thieän ñöôïc ngaân saùch chuùt naøo khoâng?
  Nhaân daân coù theå côûi boû ñöôïc khoûi aùch THAM vaø NHUNG hay
  khoâng? 

  Xin noùi ngay raèng phaûi coù moät phöông phaùp hay lôùn hôn phöông
  phaùp laø moät chieán löôïc. Coù moät chieán löôïc choáng tham nhuõng
  nhö theá naøo ñoù, coù theå chöa dieät ngay ñöôïc naïn tham nhuõng,
  nhöng ít nhaát coù theå ngaên chaën, ñaåy luøi töøng böôùc, vaø neáu
  chieán löôïc naøy ñöôïc tieáp tuïc phaùt trieån thì coù nhieàu trieån
  voïng ñaåy luøi haún vaø ñaùnh baïi haún ñöôïc giaëc tham nhuõng.
  Chieán löôïc ñoù khoâng coù gì môùi laï, noù ñaõ ñöôïc ghi vaøo ôû
  nhieàu nghò quyeát, nhieàu vaên baûn vaø nhaát laø noù ñaõ ñöôïc ghi
  moät caùch trònh troïng vaøo hieán phaùp naêm 1992, chaúng coù gì laø xa laï.
  Ñoù laø "CHIEÁN LÖÔÏC DAÂN CHUÛ" . Ta vaãn töï haøo, cheá ñoä
  cuûa ta laø cheá ñoä DAN CHU, vaø ta ñaõ noùi khaù nhieàu veà daân chuû,
  nhöng chæ tieác raèng ñieàu ñoù chæ môùi naèm chô vô treân maët
  giaáî Cho neân baây giôø phaûi goïi laø CHIEÁN LÖÔÏC DAÂN CHUÛ
  HOAÙ. Nghóa laø phaûi HOAÙ caùi daân chuû treân giaáy thaønh daân chuû
  thöïc söï trong cuoäc soáng. 

  Hieán phaùp 1992 ñaõ coù moät chöông, chöông V noùi veà quyeàn vaø
  nghóa vuï cô baûn cuûa coâng daân, chöông ñoù coù 34 ñieàuï Trong ñoù
  ñaëc bieät coù ñieàu 59 noùi veà quyeàn thaûo luaän vaø tham gia quaûn lyù
  nhaø nöôùc- Ñieàu 54 veà quyeàn baàu cöû öùng cöû- Ñieàu 60
  veà quyeàn töï do nghieân cöùu saùng taùc- Ñieàu 69 veà töï do thoâng
  tin, baùo chí, töï do laäp hoäi vaø Ñieàu 74 veà quyeàn khieáu naïi toá
  caùoï.. 

  Caùc Ñieàu cuûa Hieán phaùp phaàn lôùn ñeàu coù moät caùi ñuoâi: " theo
  luaät ñònh", xong roài laïi coù nhöõng ñaïo luaät ngöôïc laïi vôùi tinh
  thaàn cuûa ñieàu Hieán phaùp aáî Gaàn ñaây chæ coù luaät kinh doanh coù
  veû phuø hôïp vôùi ñieàu 57 veà quyeàn töï do kinh doanh. Coøn ñi saâu
  vaøo tö töôûng cuûa caùc luaät thì ñeàu coù vaán ñeà; seõ neâu moät
  soá ñieåm ôû phaàn sauï 

  Tham nhuõng ñaõ thaønh "quoác naïn" vaø "noäi xaâm" thì tai naïn ñoù
  khoâng phaûi laø nhoû, khoâng phaûi laø ôû taàm chieán thuaät vaø chieán
  dòch. Noù ñaõ vöôït leân treân taát caû caùc tai hoaï, keå caû" tai hoaï an
  toaøn giao thoâng", tai hoaï "ma tuyù" vaø HIV. Ñoù laø nhöõng tai hoaï lôùn
  aûnh höôûng ñeán an toaøn xaõ hoäi, ñeán töông lai cuûa gioáng noøò
  Nhöng tai hoaï tham nhuõng coøn lôùn hôn theá nöõaï Noù mang laïi nguy
  cô toàn vong cuûa caû moät cheá ñoä, toàn vong cuûa moät nhaø nöôùc
  ; nguy cô tan raõ caû moät heä thoáng chính trò. Vì vaäy, noù laø tai hoaï coù
  "taàm côõ chieán löôïc" vaø vì vaäy khoâng theå choáng noù, ñaáu
  tranh vôùi noù baèng caùc "meïo vaët" ôû taàm côõ chieán thuaät vaø
  chieán dòch. Phaûi ñaáu tranh vôùi noù baèng caû moät chieán löôïc vaø
  caùc bieän phaùp chieán löôïc. Nhö treân ñaõ noùi, phaûi coù caû moät
  chieán löôïc daân chuû hoaù. Chæ coù moät chieán löôïc daân chuû môùi
  ñaáu tranh laïi ñöôïc vôùi tai hoaï tham nhuõng. 

  Chieán löôïc ñoù phaûi bao haøm tö töôûng chæ ñaïo chieán löôïc vaø
  caùc bieän phaùp chieán löôïc. Caùc bieän phaùp aáy phaûi nhaát quaùn vôùi
  nhau vaø vôùi tö töôûng chieán löôïc. 

  Veà tö töôûng chieán löôïc ta ñaõ coù ñaây ñoù ghi trong Hieán phaùp,
  trong caùc lôøi noùi cuûa Chuû Tòch Hoà Chí Minh, trong caùc vaên kieän cuûa
  Ñaûng Coäng Saûn vaø trong caû nhöõng lôøi noùi cuûa nhieàu nhaân vaät
  laõnh ñaïoï Nhaát laø tö töôûng ñoù cuõng ñöôïc boäc loä nhieàu
  laàn, nhieàu nôi ôû trong nguyeän voïng cuûa nhaân daân. Nhöng nhöõng
  tö töôûng aáy chöa ñöôïc nhaát quaùn trong moät söï laõnh ñaïo,
  chæ ñaïo quaùn trieät saâu saéc vaø voâ töï Noùi moät caùch khaùc chöa coù
  moät cô quan laõnh ñaïo coi chieán löôïc daân chuû laø moät chieán
  löôïc nhaát quaùn, chöa quyeát taâm vaø duõng caûm ñöùng veà phía
  daân chuû, töùc laø ñöùng veà phía nhaân daân. Cô quan laõnh ñaïo hoaëc
  nhöõng ngöôøi laõnh ñaïo nhieàu luùc toû ra ngöôïc laïi vôùi nhaân daân,
  toû ra öu aùi vaø beânh vöïc nhöõng ngöôøi tham nhuõng vaø nhöõng troø
  tham nhuõng. 

  Ví duï nhö sau: 

  a) Coù vieäc, nhaân daân maø ñaïi dieän laø caùc vò laõo thaønh ñaùng kính
  ôû Haø Noäi toá caùoï Söï toá caùo naøy coù phaàn ñuùng maø coù theå coù
  phaàn chöa ñuùng hoaøn toaøn. Nhöng thaùi ñoä cuûa laõnh ñaïo laø thanh
  minh cho ngöôøi bò toá caùo ; truy hoûi vaø tröøng phaït caùc ngöôøi toá
  caùoï Ñaûng khai tröø nhöõng ngöôøi toá caùo . Vaäy laø nhö nhaân daân
  ñaõ noùi: laõnh ñaïo vaø Ñaûng bao che cho tham nhuõng vaø tröøng phaït
  nhöõng ngöôøi choáng tham nhuõng. 

  b) Caùc luaät ñaõ ban haønh ñeàu coù yù ñeà phoøng ngaên ngöøa nhöõng
  ngöôøi noùi söï thaät (luaät hình söï, luaät baùo chí) ñeàu coù ñieàu
  khoaûn quy moät toäi laø: "lôïi duïng töï do, daân chuû...", veà phía nhaân
  daân maø noùi, ngöôøi ta coù quyeàn töï do daân chuû - ñoù laø quyeàn cuûa
  ngöôøi ta thì ngöôøi ta coù quyeàn duøng noù ñeå baûo veä lôïi ích cho
  mình. Taïi sao laïi coù ñieàu luaät caám lôïi duïng (töùc laø duøng) quyeàn
  töï do daân chuû. Nhö theá laø luaät phaùp Nhaø nöôùc coâng khai tuyeân
  boá caám töï do daân chuû. 

  c) Phaùp leänh choáng tham nhuõng ra ñôøi chæ ñeå ñaùnh löøa nhaân
  daân, tuyeân boá laø nhaø nöôùc choáng tham nhuõng, nhöng ñoïc kyõ ôû
  khoaûn 2, ñieàu 19 (trang 20) thì thaáy ghi: "2- Nghieâm caám moïi haønh vi
  lôïi duïng quyeàn toá caùo ñeå vu caùo laøm thieät haïi ñeán danh döï, uy
  tín vaø lôïi ích cuûa cô quan, toå chöùc, caù nhaân. Ngöôøi vu caùo phaûi
  bò xöû lyù nghieâm minh theo quy ñònh cuûa phaùp luaät". Vaäy thì ta thaáy
  maáy ñieåm nhö sau: 

  Ñuùng "vu caùo" laø moät toäò Khi coù söï ñieàu tra coù ñaày ñuû
  chöùng côù cuûa moät söï vu caùo thì trò toäò Khoaûn naøy chæ caàn coù
  caâu cuoái cuøng noùi veà toäi vu caùoï Coøn caû ñoaïn treân thì laïi theå
  hieän söï beânh che vaø baûo veä nhöõng keû tham nhuõng. Neáu chính
  quyeàn nhaø nöôùc vaø cô quan laõnh ñaïo bieåu thò quyeát taâm choáng
  tham nhuõng thì phaûi khuyeán khích söï toá caùo roäng raõi cuûa nhaân
  daân. Nhöõng keû tham nhuõng coù theå deã daøng daáu caáp treân, daáu
  cô quan nhöng khoâng theå naøo daáu ñöôïc tai maét nhaân daân.
  Nhöõng keû ñoù laøm bao nhieâu nhaø, ôû ñaâu ñöùng teân ai, toán bao
  nhieâu tieàn, aên tieâu nhö theá naøo, göûi tieàn ôû nhöõng ñaâu, nhaân
  daân ñeàu bieát roõ caû vaø hoï thöôøng trao ñoåi vôùi nhau ôû heø
  phoá, ôû chôï, ôû quaùn. Neáu cô quan laõnh ñaïo coù quyeát taâm
  choáng tham nhuõng thì haõy cho thu thaäp caùc nguoàn tin ñoù. Nhöõng tin
  ñoù coù theå ñaùnh giaù nhö sau: cöù moät traêm (100) tin thì 50% laø
  khoâng hoaøn toaøn ñuùng, 30% laø sai hoaøn toaøn, coøn 20% laø gaàn ñuùng
  vaø ñuùng. Neáu traân troïng yù kieán cuûa daân thì traân troïng caùi 20% kia
  vaø thu thaäp caùi 50% maø choïn loïc, thaäm chí caùi 30% cuõng ñaùng quan
  taâm. Moät traêm tin maø chæ coù 1,2 tin ñuùng cuõng laø ñaùng quyù. 

  Chöa khuyeán khích söï toá caùo cuûa nhaân daân ñaõ ñoøi nghieâm trò
  "toäi lôïi duïng quyeàn toá caùo" thì khoâng phaûi laø choáng maø laø beânh
  tham nhuõng. ÔÛ Haøn Quoác daân coøn göûi cho chính phuû nhöõng
  "Danh saùch ñen" toá caùo roõ teân nhöõng keû tham nhuõng laø quan chöùc
  cao caáp. Nhö vaäy ôû Haøn Quoác quyeàn toá caùo ñöôïc toân troïng
  vaø khuyeán khích. ÔÛ ta, cuõng coù nhöõng ngöôøi göûi ñeán laõnh
  ñaïo caùc danh saùch ñen - coù danh saùch hai teân, coù danh saùch baûy teân.
  Nhöng nhöõng thöù aáy bò vöùt vaøo im laëng laâu daøò Tuy ñaõ nhaän
  ñöôïc nhöõng"danh saùch ñen" nhöng ôû Haøn Quoác ngöôøi ta coøn
  ñieàu tra nghieân cöùu, chöù coù phaûi laø cöù toá caùo thì xöû toäi ngay
  ñaâu! Tuy nhieân ít nhaát cuõng laø coù söï caûnh caùo ñoái vôùi caùc teân
  ñoù vaø nhaân daân ñöôïc thöïc hieän quyeàn toá caùo seõ phaán khôûi,
  coù gì laø hoãn loaïn vaø khoâng oån ñònh ñaâuï 

  Vaán ñeà ñaët ra laø nhaø nöôùc vaø laõnh ñaïo coù thöïc loøng ñöùng
  veà nhaân daân ñeå quyeát taâm choáng tham nhuõng khoâng? hay laø vaãn
  xoùt xa muoán beânh vöïc cho tham nhuõng. Bao nhieâu lôøi leõ huøng hoàn,
  khoâng che daáu ñöôïc tình hình naøî Tình hình cöù nhö maáy
  ñieåm vöøa noùi treân thì tham nhuõng chæ coù naëng theâm chöù laøm sao
  maø choáng ñöôïc tham nhuõng. 

  *** 

  Ngoaøi vaán ñeà tö töôûng chæ ñaïo cuûa nhaø nöôùc ra coøn moät
  vaán ñeà chieán löôïc khaùc coù taàm quan troïng hôn. Noù bao truøm taát
  caû, chi phoái taát caû, taùc ñoäng taát caû. Bôûi vì noù quyeát ñònh
  ñöôïc vieäc loaïi tröø söï laïm duïng chöùc quyeàn baèng caùch boä
  maùy nhaø nöôùc vaän haønh trong" moät cô cheá haõm" coù hieäu löïc
  vaø ñaët döôùi söï giaùm saùt thaät söï cuûa nhaân daân. Nhö vaäy phaûi
  loaïi tröø söï ñoäc toân vaø chuyeân cheá - ñoàng thôøi phaûi coù moät
  cô caáu hôïp lyù cho heä thoáng chính trò vôùi maáy nguyeân taéc: 

  - Taäp trung quyeàn ñieàu khieån quaûn lyù ñaát nöôùc vaø nhaân daân
  trong tay caùc cô quan nhaø nöôùc töùc Quoác Hoäi vaø Chính phuû . 

  ÑDaûng giöõ vai troø laø moät toå chöùc chính trò coù quyeàn giôùi thieäu
  Ñaûng vieân cuûa mình ra tranh cöû caùc vò trong Quoác hoäi vaø Chính
  phuû. Tranh cöû chöù khoâng phaûi Ñaûng quyeát ñònh boå nhieäm,
  quyeàn choïn löïa phaûi ñeå daân töï doï 

  Ñaûng coù quyeàn duøng trí tueä vaø hoïc thuyeát cuûa mình ñeå phaân
  tích tình hình theá giôùi vaø nhaø nöôùc, ñeà xuaát nhöõng döï kieán
  chính saùch, vaø nhöõng ngöôøi khaùc ngoaøi Ñaûng cuõng coù quyeàn
  nhö vaäî Coøn quyeàn quyeát ñònh laø do Quoác hoäi vaø Chính phuû
  tieáp thu, caân nhaéc roài choïn loïc vaø quyeát ñònh. Ñaûng khoâng
  ñöôïc quyeát ñònh thay cho cô quan nhaø nöôùc vaø baét caû xaõ hoäi
  phaûi tuaân theoï 

  Nhö vaäy khoâng coù gì laø haï thaáp vai troø cuûa Ñaûng maø chæ töôùc
  caùi quyeàn ñoäc ñoaùn vaø chuyeân cheá cuûa Ñaûng. Ñieàu naøy
  Ñaûng coäng saûn chaân chính cuõng khoâng heà chuû tröông. 

  Vì vaäy, vaán ñeà chieán löôïc bao truøm laø phaûi caûi caùch heä thoáng
  chính trò, ñònh laïi cô caáu heä thoáng chính trò. Phaûi phaân bieät roõ
  cô quan nhaø nöôùc do nhaân daân nuoâi vôùi toå chöùc xaõ hoäi (duø laø
  toå chöùc chính trò xaõ hoäi) phaûi töï nuoâi, khoâng theå Nhaø nöôùc
  hoaù taát caû caùc toå chöùc xaõ hoäi maø thöïc chaát laø troùi buoäc caùc
  toå chöùc xaõ hoäi vaøo guoàng maùy cuûa Ñaûng. Caùc toå chöùc xaõ
  hoäi phaùi töï nuoâi vaø coù quyeàn ñoäc laäp cuûa mình. Phaûi ñònh laïi
  nguyeân taéc vaän haønh cuûa heä thoáng chính trò. Phaûi coù nguyeân taéc laø
  moïi toå chöùc xaõ hoäi phaûi ñoäc laäp vaø bình ñaúng vôùi nhau,
  khoâng theå coù toå chöùc cha vaø toå chöùc con ñöôïc. Nhaø nöôùc
  chæ coù theå trôï caáp moät caùch raát haïn cheá cho Ñaûng Coäng Saûn
  vaø Maët traän toå quoác chöù khoâng theå gaùnh vaùc söï ñaøi thoï cho
  haøng traêm toå chöùc vaø laïi phaûi cung caáp theo leänh cuûa Ñaûng. Phaûi
  ñi tôùi thöïc hieän 3 quyeàn phaân laäp, maø xoaù boû söï bao bieän cuûa
  Ñaûng. 

  Ñaáy cuõng laø moät trong neàn taûng cuûa neàn daân chuû, vaø laø vaán
  ñeà quaù lôùn caàn phaûi giaûi quyeát daàn daàn. Nhöng tröôùc sau gì
  thì cuõng phaûi giaûi quyeát. Vì vaäy sau naøy seõ coøn phaûi noùi tieáp. 

  Chieán löôïc daân chuû hoaù tröôùc maét ñoøi hoûi nhöõng ngöôøi coù
  thöïc taâm choáng tham nhuõng phaûi nghó ngay ñeán nhöõng bieän phaùp
  chieán löôïc tröôùc maét vaø coù theå thöïc hieän ngay (nhöõng bieän
  phaùp khaû thi). 

  *** 

  Bieän phaùp chieán löôïc thöù nhaát laø baûo ñaûm cho nhaân daân thöïc
  hieän ñöôïc quyeàn giaùm saùt vaø quyeàn baøy toû nguyeän voïng choáng
  tham nhuõng cuûa mình. Bieän phaùp naøy bao haøm moät tö töôûng chæ
  ñaïo laø baûo ñaûm cho toaøn daân ñöôïc töï do baøy toû nguyeän voïng,
  boäc loä ñöôïc hieåu bieát cuûa mình veà naïn tham nhuõng, töï do
  cung caáp thoâng tin veà caùc haønh vi tham nhuõng. Ñieàu naøy bao goàm: 

  - Phaûi coù vaø thöïc hieän tö töôûng chæ ñaïo laø khuyeán khích moïi
  nguyeän voïng choáng tham nhuõng. Töø tröôùc vieäc gì ta cuõng noùi
  choáng tham nhuõng laø nhieäm vuï cuûa toaøn daân. Nhöng tröôùc ñaây ta
  neâu khaåu hieäu nhieäm vuï cuûa toaøn daân thì thöôøng chæ noùi: vôùi
  nguï yù daân laø tay sai, coâng cuï, phaûi chaáp haønh nhöõng nhieäm vuï cuûa
  laõnh ñaïo; phaûi uûng hoä vaø coäng taùc vôùi coâng an, thöïc chaát phaûi
  laøm tay sai cho coâng an. Nhieäm vuï choáng caùi gì thì cuõng coâng an laøm
  noøng coát: töø choáng buoân laäu, choáng ma tuyù, giöõ traät töï xaõ
  hoäò.. ñeàu laø nhö theá. Coâng an laø noøng coát, coøn daân thì phaûi giuùp
  ñôõ, phaûi baùo caùo, phaûi cung caáp thoâng tin, chöa bao giôø laõnh ñaïo
  bieåu loä yù thöùc coi daân laø chuû; vaäy choáng tham nhuõng thì caùc cô
  quan nhaø nöôùc phaûi ñaëc bieät khuyeán khích nhaân daân töï ñoäng
  toá caùo moïi haønh vi tham nhuõng. Phaûi söûa ngay luaät baùo chí vaø xuaát
  baûn, ñaûm baûo moïi ngöôøi töï do vieát baùo, laøm baùo, töï do saùng taùc
  vaên hoïc, töï do vieát vaø töï do in. Nhö theá môùi coù phöông tieän
  cho nhaân daân töï do choáng tham nhuõng vaø cuõng chæ laø ñeå cho nhaân
  daân thöïc hieän quyeàn daân chuû cô baûn cuûa mình maø thoâi . Vieäc
  naøy phaûi ñöôïc thöïc hieän trong quyeàn töï do baùo chí vaø xuaát
  baûn. Coù töï do baùo chí vaø xuaát baûn, caùc vaên ngheä só vaø trí thöùc
  môùi thöïc hieän ñöôïc quyeàn aên noùi cuûa mình, quyeàn noùi leân
  nhöõng yù kieán vaø nguyeän voïng cuûa nhaân daân. Nhaân daân môùi coù
  nôi ñeå göûi gaém nhöõng yù kieán nguyeän voïng cuûa mình. Nhaø
  nöôùc thöôøng töï xöng laø cuûa nhaân daân, nhöng thöïc söï boä
  maùy nhaø nöôùc ít khi toân troïng yù kieán cuûa daân vaø cuõng khoâng nghe
  heát ñöôïc moïi thöù yù cuûa daân. Boä maùy nhaø nöôùc thöôøng taùch
  khoûi nhaân daân vaø! coi daân laø ñoái töôïng cai trò cuûa mình. Phaûi
  ñeå cho daân coù phaïm vi roäng lôùn phaùt bieåu yù nguyeän cuûa mình,
  göûi gaém yù nguyeän, vaên ngheä só trí thöùc laø nhöõng thaønh phaàn
  trong nhaân daân. Khoâng ñöôïc quan lieâu hoaù, Nhaø nöôùc hoaù caùc cô
  quan ngoân luaän vaø khoáng cheá caùc cô quan ngoân luaän. Tröôùc ta noùi
  lyù thuyeát laø döôùi chính quyeàn caùch maïng thì caùc quyeàn daân chuû
  cuûa daân coù caùc phöông tieän cuûa nhaø nöôùc baûo ñaûm (baàu cöû,
  in, baùo chí). Nhöng thöïc teá luaät cuûa ta chæ baûo ñaûm cho caùc toå
  chöùc (Nhaø nöôùc) coù caùc quyeàn aáy, maø Nhaø nöôùc thì ñaõ taùch
  khoûi daân. Ruùt cuoäc daân chaúng coù quyeàn maø cuõng chaúng coù
  phöông tieän gì ñeå thöïc hieän quyeàn cuûa mình. 

  Coù theå coù nhieàu ngöôøi ngaïi töï do ngoân luaän seõ laøm cho tình
  hình xaõ hoäi roái loaïn, keû xaáu lôïi duïng. Ñoù chæ laø lyù do cuûa
  nhöõng ngöôøi sôï daân. Keû xaáu ñaõ lôïi duïng tình traïng khoâng coù
  töï do ngoân luaän nhieàu hôn. Neáu coù töï do ngoân luaän, töï do
  thoâng tin thì keû xaáu khoâng lôïi duïng ñöôïc; nhaân daân khoâng phaûi
  ngoùng ra nöôùc ngoaøi ñeå bieát tin thöïc ôû trong nöôùc. Caùc nöôùc
  phaùt trieån thöïc hieän töï do ngoân luaän khoâng heà coù baát oån
  ñònh. Töï do ngoân luaän ñeàu coù taùc duïng ngaên ngöøa, raên ñe caùn
  boä nhaø nöôùc vaø caû caùc nguyeân thuû khoâng ñöôïc laïm duïng
  quyeàn löïc. Ta ngaên caám töï do ngoân luaän töùc laø khuyeán khích töï
  do laïm duïng quyeàn löïc, töï do tham nhuõng. 

  Töï do ngoân luaän (baùo chí, xuaát baûn) laø moät bieän phaùp chieán
  löôïc hieån nhieân ñeå choáng tham nhuõng. 

  Bieän phaùp chieán löôïc thöù hai laø phaûi chænh huaán gaét gao cho caùn
  boä vaø caùc cô quan nhaø nöôùc thaám nhuaàn yù thöùc vaø taâm lyù laø
  ngöôøi laøm coâng (laø coâng boäc, ñaày tôù) cho nhaân daân, khoâng
  ñöôïc coi coâng vieäc mình laøm laø doaï naït, ñoøi hoûi nhaân daân, cuõng
  khoâng phaûi laø ban ôn laøm phuùc cho nhaân daân. Duø cho coù nhöõng
  ngöôøi ñi deïp traät töï ñöôøng phoá, giöõ luaät ñi ñöôøng, ñi
  thu thueá, ñi soaùt xeùt vieäc naøy vieäc khaùc thì khoâng ñöôïc coi mình
  laø treân nhaân daân, baét buoäc nhaân daân, maø phaûi laø ngöôøi thöông
  löôïng vôùi daân. Nhöõng ngöôøi ngoài baøn giaáy ñeå ñoùng daáu,
  ñeå kyù chöùng nhaän, ñeå traû lôøi nhöõng caâu hoûi thì phaûi leã
  pheùp vôùi daân, khoâng ñöôïc töï coi laø ngöôøi cho pheùp, ngöôøi
  daãn daét daân. Ngöôøi baùn haøng coøn coi ngöôøi mua laø thöôïng
  ñeá vaø neâu phöông chaâm:" khaùch haøng luoân luoân ñuùng"; vaäy thì
  ngöôøi caùn boä nhaø nöôùc cuõng phaûi coù thaùi ñoä coi daân laø
  thöôïng ñeá, laø cha meï, anh chò. Ñieàu naøy Baùc Hoà ñaõ noùi
  nhieàuï 

  Nhöng trong cuoäc soáng thöïc teá hieän nay thì ngöôøi caùn boä nhaø
  nöôùc, anh coâng an cöù laø nhöõng ngöôøi cao hôn, coù quyeàn hôn,
  ñaùng sôï hôn, coøn laø ngöôøi thöôøng daân thì keùm hôn. Ai muoán
  nhuùn mình nöõa coøn xöng laø phoù thöôøng daân. Khoâng khí xaõ hoäi
  nhö vaäy thì ngöôøi nhaø nöôùc, caùc oâng quan cöù tha hoà maø laïm
  quyeàn, ngöôøi daân cöù tha hoà maø chòu ñöïng, khoâng coù quyeàn gì,
  phöông tieän gì ñeå ngaên chaën söï laïm quyeàn. Söï laïm quyeàn
  khoâng ñöôïc ngaên chaën thì töï nhieân laø coù tham nhuõng vaø khoâng
  choáng ñöôïc tham nhuõng. Chæ coù moät sinh hoaït daân chuû, taïo moät
  khoâng khí xaõ hoäi maø daân thöïc söï laøm chuû thì môùi coù hieäu quaû
  choáng tham nhuõng. Neáu khoâng, thì bao nhieâu söï ñeà cao ñaïo
  ñöùc nhö:"Y ñöùc", "Giaùo ñöùc", "Baùo ñöùc" chæ laø troø cöôøi, troø
  hoâ haøo suoâng, troø giaû doáò 

  Moät bieän phaùp chieán löôïc nöõa ñeå baûo ñaûm quyeàn daân chuû
  cho daân: ñoù laø phaûi raø soaùt laïi toaøn boä caùc luaät baàu cöû trong
  Ñaûng cuõng nhö trong xaõ hoäò Xaây döïng luaät baàu cöû theo
  höôùng baûo ñaûm thaät söï töï do öùng cöû vaø töï do baàu cöû.
  Chæ coù söï giôùi thieäu, coøn söï vaän ñoäng tranh cöû cuõng phaûi töï
  do thoaûi maùò Caàn baùc boû, trieät tieâu heát caùc thuû ñoaïn goø boù qua
  söï hieäp thöông cuûa maët traän maø thöïc chaát chæ laø goø eùp chaáp
  nhaän yù kieán chæ ñaïo cuûa Ñaûng (caùc caáp uyû). Nhöõng thuû ñoaïn
  ñoù laøm naûn loøng nhieàu thanh nieân vaø trí thöùc. Do ñoù che laáp maát
  nhieàu nhaân taøi vaø maàm non nhaân taøi . Vì vaäy chung quy laïi cuõng chæ
  roõ ra coù moät chaân lyù ñôn giaûn naøy: chæ coù daân thöïc söï laøm chuû,
  chæ coù moät cuoäc soáng xaõ hoäi thöïc hieän ñaày ñuû caùc quyeàn
  daân chuû cô baûn cuûa ngöôøi daân thì xaõ hoäi môùi laønh maïnh, môùi
  choáng ñöôïc tham nhuõng. 

  Hình nhö coù ngöôøi laïi lo raèng: daân ta daân trí coøn thaáp, giao cho
  nhieàu quyeàn daân chuû thì daân cuõng khoâng bieát duøng vaø duøng lung
  tung, laïi coù haïi cho xaõ hoäò 

  Vaäy xin hoûi chôø ñeán bao giôø môùi giao ñöôïc quyeàn daân chuû
  cho daân??? Khoâng giao cho daân thì bao giôø daân môùi bieát duøng. Giao
  maø chöa giao ñaõ doaï boû tuø ngöôøi duøng( lôïi duïng) thì bao giôø
  môùi giao ñöôïc? 

  Coù ngöôøi ngaïi keû ñòch lôïi duïng??? Ai laø keû ñòch baây giôø? Trong
  khi ta caàn laøm baïn vôùi taát caû moïi ngöôøi treân theá giôùò Nhö treân
  ñaõ coù choã noùi: Chính vì chính quyeàn ta khoâng daân chuû thì nhöõng
  ngöôøi treân theá giôùi (caû ngöôøi toát vaø ngöôøi xaáu) hoï ñang
  ñeàu xæa xoùi cheâ bai, vaø hoï toû ra khoâng muoán giao löu, khoâng hôïp
  taùc khoâng ñaàu töï 

  Khoâng khí xaõ hoäi coù daân chuû thì ñuùng laø noù seõ khoâng yeân oån,
  noù luoân soâi ñoäng, nhieàu tieáng noùi vaø nhö theá khoâng phaûi laø
  khoâng oån ñònh. 

  Khoâng neân coi thöôøng nhaân daân ta quaù. Nhaân daân ta coù yù thöùc
  chính trò raát cao, nhaân daân Thaùi Bình ñaõ phaãn noä raát cao maø
  khoâng khí vaãn oân hoaø vaø kieân nhaãn. Nhaân daân khoâng ai muoán
  xaùo ñoäng vaø maát oån ñònh. Nhöng phaûi ñeå cho daân thöïc hieän
  quyeàn laøm chuû cuûa mình. Khoâng ai thay daân choáng ñöôïc tham
  nhuõng. Nhöõng ngöôøi coù quyeàn löïc vaø cöù luoân lo sôï bò maát
  quyeàn löïc laø nhöõng ngöôøi khoâng choáng ñöôïc tham nhuõng vaø
  chæ coù dung tuùng tham nhuõng. 

  *** 

  Thöa caùc baïn ñoïc, 

  Toâi ñaõ töøng ngaãm nghó nhieàu naêm nhieàu thaùng veà chuyeän
  choáng tham nhuõng. Ñeán nay khoâng theå khoâng vieát raï Khi toâi vieát
  toâi bò nhieàu xuùc caûm chi phoái, nhieàu yù töôûng cöù doàn daäp uøa
  vaøo ñaàu oùc vaø traøn ra ngoøi buùt. Toâi khoâng theå chuùt boû ñöôïc
  taâm lyù traùch nhieäm cuûa moät ngöôøi ñaõ caû ñôøi chieán ñaáu cho
  ñaát nöôùc vaø cho nhaân daân; cuõng gaàn heát cuoäc ñôøi laø Ñaûng
  vieân Ñaûng coäng Saûn. Toâi ñaõ töøng töï haøo vaø haõnh dieän veà
  lòch söû cuûa Ñaûng vaø ñeán baây giôø toâi vaãn töï haøo vaø haõnh
  dieän nhö theá. Nhöng toâi cuõng ñaõ nhieàu phen ñau xoùt vaø xaáu
  hoå vì ñaûng, nhaát laø nhöõng luùc ñoái maët vôùi nhöõng noãi baát
  haïnh cuûa nhaân daân noùi chung vaø caùc naïn nhaân noùi rieâng. Vì theá toâi
  khoâng theå naøo noùi veà ñaûng khaùc ñi ñöôïc! 

  Nhìn laïi baøi vieát thaáy noùi quaù daøi vaø hôi laèng nhaèng, nhöng bôùt
  ñi ñoa&iu