BOÂNG HOÀNG VAØ BOÂNG TRAÉNG 

 Bieån Thöôùc

1
Meï toâi qua ñôøi töø naêm 1966 chæ höôûng thoï coù 55 tuoåi. Meï ñaõ quaù haõi huøng vaø ñau khoå töø naêm meï môùi 30 tuoåi (1941) laø caùi naêm oâng taây Vella, tröôûng sôû Luïc loä Pleiku, ñaøy cha vaøo Chö seâ laøm loø voâi. Xuaát giaù toøng phu, meï ñem con theo cha, chòu nhieàu cay ñaéng vaø caû nhaø bò beänh taät ñöôøng röøng, nhaát laø beänh soát reùt, maët buûng da vaøng. 
Thaùng 8/45 khi Vieät Minh cöôùp chính quyeàn , toâi môùi 9 tuoåi theo meï vaø anh chò soáng ôû vuøng sôn cöôùc Hoaøi aân Lieân khu 5. - ñoù toâi nghe danh nhaø thô Lam Giang bò baét boû tuø vì moät soá baøi thô, maø coù moät baøi toâi nhôù maáy caâu :`` Chuù phænh mình veà theo chính phuû; chieán khu heát cuûa chuù khieâng veà; khaùng chieán sao maø khieán chaùn gheâ!`` Khi meï 39 tuoåi (1950) meï baét ñaàu ngô ngaån vì bom ñaïn haõi huøng, vì ñoùi khoå beänh taät, nhöng thöù nhaát laø vì con trai uùt 6 tuoåi cheát moät caùch thaûm thöông, xaùc cuoán chieáu vuøi ôû Loø Tre maát xaùc ñeán giôø tìm vaãn chöa ra. Tieàn cuûa cuûa meï cuõng maát heát,moät thuøng thieác giaáy baïc tín phieáu choân chaïy bom, ñeán khi ñaøo leân ñöôïc thì bò moái aên tan naùt caû roài! 
Thaùng 2/55 meï trôû veà queâ cuõ aáu thô thì baùc só Leâ khaéc Quyeán beänh vieän Trung öông Hueá cho chöõa trò meï baèng electroshock. Moãi laàn nhö theá nöôùc maét chò em toâi chaûy roøng roøng. Côn meâ roài cuõng dòu daàn nhôø söï chaêm soùc cuûa con caùi vaø hoï haøng, meï laïi theo choàng Nam tieán. Meï ñi Ñaø laït cho trôøi maùt, meï xuoáng Saøi goøn khi côn meâ leân vaøo beänh vieän Baùc só Nguyeãn vaên Hoaøi.. 
Toâi queân roài, nhaø thô naøo ñaõ daën : `` Neáu cha hoûi sao nhaø quaïnh queõ - Meï ôû ñaâu, con traû lôøi sao? - Con haõy chæ bình höông khoùi veõ - Vaø beân giöôøng chæ dóa daàu hao! - Neáu cha hoûi caëp ñaøo tröôùc ngoõ - Sao chæ coøn moät goác leû loi? - Con haõy chæ moät caây ñaøo nhoû - Beân caây tuøng, roài  ñöùng laëng im. - Coøn moà meï , neáu cha muoán bieát - - choán naøo con noùi cuøng cha  -  Con haõy chæ baàu trôøI xanh bieác - Vaø cuoái vöôøn chæ noäi coû hoa.`` 

Thoâi , ñöøng khoùc, ñöøng khoùc! Toâi laø ngöôøi coâng giaùo nhöng toâi tin Nhaát Haïnh trình ra moät qui öôùc ôû ñôøi veà moät boâng traéng moà coâi vaø moät boâng oeuillet maøu hoàng cho ngöôøi coøn meï , nhö moät an uûi dòu hieàn cho nhöõng kieáp soáng leû loi. Cuõng nhö  Guy De Maupassant töøng noùi : ``Meï toâi maát ñi laø moät phaàn ñôøi toâi maát, caùi phaàn ñôøi trong traéng nhaát vaø cao quí nhaát cuûa toâi`

2
Toâi theo meï leo leân laàu moät ñeå gaëp coâ Phöông, toâi ñi  hoïc, lôùp maãu giaùo ñaàu tieân cuûa ñôøi mình. Caùi binh ñinh naøy 8 taàng, ôû ñöôøng Töï Ñöùc Dakao Saøi goøn; nhöõng taàng treân laø heä thoáng cao hoïc cuûa Ñaïi hoïc Hoaø haûo. Chuù Laïi ñöùc Tuyùch laø toång thô kyù heä thoáng naøy. Veà sau ñi tuø coïng saûn, chuù ôû chung khoái A Katum vôùi cha toâi, L6-T1-K1-7590. Chuù troán traïi 3 ngaøy khoâng thoaùt vì 10 caây soá chieàu daøy mìn baãy bieân giôùi Vieät-Campuchia. Theo cha keå thì boä ñoäi coïng saûn nhoát chuù döôùi haàm nöôùc ngaäp ñeán coå suoát 7 ngaøy. Khi keùo chuù leân nhö moät caùi xaùc cheát sình nhöng chuù coøn soáng. Meï chuù coù leõ cuõng nhö meï toâi khoùc heát nöôùc maét khi nghe ngöôøi ñöôïc tha veà baùo cha toâi laøm laâm saûn bò caây ñeø vaø traên quaán! Meï toâi raát kieân cöôøng, khoâng chòu ñi kinh teá môùi,`` laën loäi thaân coø bao quaõng vaéng - Eo xeøo maët nöôùc buoåi ñoø ñoâng``(?), nuoâi moät baày con, cho aên hoïc ñaøng hoaøng. Qua tôùi ñaây caùc con cuûa meï cuõng thöøa söùc ñua tranh hoïc taäp laøm vieäc , khoâng chuùt töï ti. Ngaøy leã meï naêm nay chuùng toâi haân hoan ñeo nhöõng boâng hoàng treân aùo ñeïp, mua cho meï vaø baø ngoaïi ñuû thöù quaø baát ngôø, keùo nhau leân ñoài Milpitas quaäy töng böøng cuøng vôùi haøng chuïc ñöùa em cuûa 3 gia ñình caäu môï dì döôïng: noùi chuyeän choïc cöôøi hay nhaát, chuùc lôøi naøo ñeïp nhöùt saâu nhöùt, vuoát ve meï vaø hoân meï caùi hoân to nhaát, aên uoáng xaû laùng .. vaø saép haøng daâng quaø taëng quaø cho meï.  Dì caäu coù meï giaø coøn tuïi tui coù meï treû! Noùi laø treû nhöng cuõng xaáp xæ naêm möôi, saùu möôi! Noùi laø giaø nhöng chöa tôùi 100!

3
Coù nhöõng ngöôøi meï ñoùi khoå ngay treân maûnh ñaát naøy. - soá 1381 ñöôøng First Street, ngay ngaõ tö Alma vaø First St. - Monterey San Joseù, laø truï sôû cuûa moät hoäi Töø thieän. Baûng hieäu hình traùi tim, treo ngay ngoaøi töôøng, ai laùi xe qua saùt ngaû tö ñeøn ñoû ñeàu ñoïc ñöôïc :
SACRED HEART COMMUNITY SERVICE : Feed the hungry. Clothe the needy. Welcome the stranger. Nhaø toâi ôû saùt ñoù, ngaøy ngaøy coù haøng naêm chuïc baø meï ñeán ñoù aên uoáng (dó nhieân cuõng coù nhieàu oâng cha, nhieàu anh chò treû maø homeless), ñeán ñoù ghi teân laõnh quaàn aùo chaên meàn.
Coù nhöõng ngöôøi meï Vieät nam trong dó vaõng thuoäc ñòa vaø chieán tranh ñau khoå gaáp traêm laàn nhöõng baø meï ñeán vôùi Sacred Heart San Joseù. Baïn haõy nghe nhaø thô Döông taán Huaán (buùt hieäu Truy Phong) töø naêm 1947 ñaõ ñoaït giaûi nhaát thi ca ( xem Nam Kyø Luïc Tænh taäp 3) qua baøi thô sau ñaây 

  MOÄT THEÁ KYÛ MAÁY VAÀN THÔ
     Truy Phong 1947

AÙnh hoàng choùi raïng chaân trôøi môùi
Ngoïn löûa ñao binh taét lòm roài
Coù keû chieàu nay veà coá quaän
AÂm thaàm khoâng bieát haän hay vui.

Chieàu nay keøn keâu töùc töûi ngheïn lôøi
Tieáng keâu xuùc ñoäng daï ngöôøi vieãn phöông.
Taøu xuùp leâ, taøu xuùp leâ
Cöûa Haøm töû lao xao soùng gôïn
Beán Baïch ñaèng lôûn vôûn hoàn queâ
Böôùc ñi nhöõng böôùc naëng neà
Ngaøy ñi khoâng bieát ngaøy veà khoâng hay
Moät ngaøn chín traêm naêm saùu (1956)
Moät ngaøn taùm traêm saùu hai (1862)
Giaät mình baám ñoát ngoùn tay
Traêm naêm moät giaác moäng daøi haõi kinh!

Ngaøy anh ñeán ñaây
Thaønh Ñaø naüng tan hoang vì ñaïi baùc
Xaùc anh huøng Ñinh Lyù hoùa tro bay
Giöõ Gia ñònh Duy Ninh lieàu maïng thaùc
OÂm quoác kyø töû tieát giöõa truøng vaây
Phan thanh Giaûn nuoát hôøn pha thuoác ñoäc
Bôûi xaâm laêng baét nhöôïng nöôùc non naày!

Hôõi ôi xöông maùu daãy ñaày
Chaân anh daãm ñeán ñaát naøy toùc tang:
Anh baét, anh gieát
Anh ñaâm, anh vaèm
Anh ñaøy Baø raù , Coân loân
Anh ñoïa Sôn la , Lao baõo
Anh ñoaït heát côm heát aùo
Anh giaät heát baïc heát vaøng
(sau 75 coïng saûn cuõng laøm y nhö vaäy vôùi ngöôøi quoác gia)
Chaët ñaàu oâng laõo treo haøng thòt
Moå maät thanh nieân giöõa chieán tröôøng
Coái queát treû thô vaêng maùu oùc
Phanh thaây saûn phuï neùm vaøo than!
Con lìa meï, vôï xa choàng
Caây heát traùi, nhaø troáng khoâng
Ngöôøi chìm ñaùy bieån
Ngöôøi taáp ven soâng
Ngöôøi guïc treân nuùi
Ngöôøi ngaõ giöõa ñoàng.. (caûnh vöôït bieân vaø traïi caûi taïo cuõng theá thoâi)
Ñaây Caø maâu, ñoù Nam quan
Thoâi roài maûnh ñaát Vieät nam
Hung haêng anh boùp trong baøn tay anh!
 

Nöôùc toâi ñang ñoä yeân vui soáng
Mít ngaùt thôm muøa, böôûI ngoït thanh
Luùa naëng tình queâ, khoai meán ñaát
Khoâng thöông nhau, laïi gieát nhau ñaønh!
Caén raêng toâi chòu cöïc hình
Vuoát raâu anh höôûng coâng trình cuûa toâi!
 

Nhöng thoâi! Haän thuø nhaéc laïi bao giôø döùt?
Buùt möïc laøm sao taû heát lôøi
Nhaéc maõi keå hoaøi theâm tuûi nhuïc
Linh hoàn thôm maùt toå tieân toâi!
Anh veà laø phaûi anh ôi
Veà baây giôø ñeå cho ñôøi nhôù anh
Nhöõng caùi gì toâi haän
Nhöõng caùi gì toâi khinh
Giôø ñaây böôùc xuoáng taøu binh
Traêm naêm chuyeän cuõ, thoâi mình boû qua!
 

Anh veà nöôùc Phaùp bao la
Chaéc anh bao giôø queân ñöôïc
Nhöõng laø ñöôøng ñi nöôùc böôùc
Nhöõng laø teân tuoåi Vieät nam: 
Suoái Yeân theá tuoân traøn haäm höïc
Ñaát Thaùi nguyeân caêm töùc noåi voàng
Thaùp möôøi ngaäp nöôùc meânh moâng
U minh maáy traän baõo loøng chöa phai
Vieät nam, nöôùc cuûa toâi
Giaø nhö treû, gaùi nhö trai
Cheát thì chòu cheát, khoâng cuùi loøn ai
Tham lam ai muoán voâ xaâm laán
Thì giaëc vaøo ñaây cheát ôû ñaây!
Daàu ai caét ñaát chia hai  (coïng saûn vôùi thöïc daân , chöù coøn ai?)
Cho trong than thôû cho ngoaøi thôû than
Thì anh cöù nhôù moät lôøi
Ngaøy mai thoáng nhaát lieàn ñoâi beán bôø.

Ñaõ ñeán giôø chia tay caùch bieät
Anh lìa nöôùc Vieät, vöøa tuûi vöøa möøng
Beân nhaø vôï ñôïi con troâng
Vaéng anh tình maën nghóa noàng cuõng phai.
Taøu xuùp leâ moät, taøu xuùp leâ hai
Baét tay anh nheù , anh veà nöôùc
Bieån laëng trôøi eâm nhôù laáy ngaøy
Vaø chaúng bao giôø queân chieán ñaáu
 Cho ai ñöøng ñeán ñoïa ñaøy ai
 

Boùng ngaû trôøi taây, gioù loàng bieån caû
Phuùt giaây töø giaõ trang söû traêm naêm
Ngaøy anh rôøi beán Vieät nam
Haõy xuoâi moät neûo moät ñaøng maø ñi
Xin taøu ñöøng gheù Baéc Phi
Soùng to gioù lôùn chaéc gì tôùi nôi
Ñöøng oan traùi nöõa, taøu ôi!
Haõy xuoâi veà Phaùp cho ngöôøi haùt ca.
Taøu xuùp leâ ba
Anh veà, anh veà maïnh gioûi, oâ rô voa! 

Coøn moät ñoaïn nöõa lieân quan tôùi nöôùc Phaùp, maø trí nhôù toâi bay maát roài!  Truy Phong sau naøy boû Vieät Minh, boû vieän Vaên hoùa Khaùng chieán, veà laøng daïy hoïc vaø Xuaân Vuõ ñaõ vieát roõ veà oâng trong taäp Loøng Queâ. OÂng Phan Ngoâ, uûy vieân trung öông Vieät nam Quoác daân ñaûng, ñaõ thöôøng xöû duïng baøi thô naøy trong nhöõng ñeâm vaên ngheä hoïc sinh caùc tröôøng Taân thanh, Taân thònh, Laurier Saøi goøn nhöõng naêm 55-56, nhö moät kích thích veà loøng aùi quoác.
 

4
Ñuû loâng ñuû caùnh thì con boû meï maø ñi theo choàng theo vôï. Meï cho con moùn quaø ñaàu tieân laø chính cuoäc soáng cuûa con, ñau ñôùn xeù loøng khi sinh nôû con. Meï cho con moùn quaø cuoái cuøng laø meï ñi vaøo nhaø housing, mhaø senior community, nhaø nursing ñeå traû töï do raát rieâng tö cho gia ñình nhoû cuûa con, cho con ñöôïc haïnh phuùc ôû möùc toái ña coù theå. Meï thoûa maõn, meï buoàn ít vui nhieàu. Meï tha thöù cho baát cöù ai ruoät thòt, baø con, baïn beø vaø keû thuø , hoaøn taát leõ kinh caàu cho naêm Thaùnh 2000:..`` xin bieán ñoåi chuùng con ñeå soáng lôøi Chuùa saâu xa hôn, xin hoøa giaûi chuùng con ñeå keû thuø nay thaønh baïn höõu..`` . Theá laø Chuùa nhaät naøy, 14 thaùng 5 naêm 2000, meï seõ ñeán nhaø thôø sôùm, tröôùc leã misa ñoä 2 tieáng, ñeå möøng meï Maria vaø möøng caùc baø meï Coâng giaùo. 
Hôõi baïn treû , hoa traéng hay hoa hoàng cuõng ñeàu chung yeâu thöông cho moïi ngöôøi meï, baây giôø vaø dó vaõng.